Συγγραφέας:Αγγελοπούλου, Άννα
 
Καπλάνογλου, Μαριάνθη
 
Κατρινάκη, Εμμανουέλα
 
Τίτλος:Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 560-599
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:44
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:2007
 
Σελίδες:519
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Ελληνικά παραμύθια-Κατάλογος
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Περίληψη:Στον πέμπτο αυτόν τόμο του Καταλόγου των Ελληνικών Παραμυθιών (βλ. και δημοσιεύματα ΙΑΕΝ αρ. 21, 26, 34 και 41) παρουσιάζεται η επεξεργασία του τελευταίου μέρους των μαγικών παραμυθιών (AT/ATU 300-749), που καλύπτει τους τύπους AT/ATU 560-649 (μαγικά αντικείμενα) και AT/ATU 650-699 (υπερφυσική δύναμη και γνώση).
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 10.44 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 135-154 από: 522
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/135.gif&w=600&h=915

β2, β3, β4, β5, β9, β6, β10, β7, β11. II: α, α1, α2, α3, α4, β, β1, β3, β4, γ. III: α, α4, α5, α6, β, β1, β5, γ (και της φυτρώνουν κέρατα).

2. ΛΑ 2277 Β', 177-187, Σούλι, «Τση χρυσόκοτας». I: α, α1, β, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β10, β7, β11. II: α, α1, α2, α3, α4, β, β1, β3, β4, γ, γ6, γ7, γ8. III: β, β2 (αχλαδιές), β3, β4, α, α3, «4, α5, γ. IV: γ, γ1, γ2, γ4, α, α1, β, β1, β2, β3 (τη σκοτώνουν).

3. ΛΑ 3176, 15-19, «Να πας στ' μάνα τ' διαόλ'». Ι: α, α1, β (στέλνεται από τον πλούσιο αδερφό του στη «μάνα του διαβόλου», κι αυτός, αγαθός, φεύγει να την αναζητήσει. Όταν τη βρίσκει, αυτή του χαρίζει την κότα που κάνει μαλαματένια αυγά), β4, β5, β9, β6, β10, β7, β11. II: α, α1, α2, α3, α4, β, β3, β4, γ, γ1, γ2 (και που έχει αφήσει εντολή να κάνουν βασιλιά όποιον βρουν να κοιμάται στην πόρτα του), γ6, γ7, γ8. III: α, α4, α5, α6. IV: γ5 (τα αδέρφια κάνουν πόλεμο και παίρνουν πίσω το συκώτι από τη βασιλοπούλα, φωνάζουν και τον πατέρα τους), β3 (τη σκοτώνουν με τον εραστή της), β5.

4. ΛΦ 395, 1-4, Φιλιππιάδα Πρεβέζης, άτιτλο. Συμφυρμός με AT/ATU 566. Η αρχή όπως AT/ATU 567 + AT/ATU 567 A: I: α, α2, β1, β2, β3, β4, β6, β12 (παντογνώστης), β5, β10, β7, β11. II: α, α3 (γνωρίζοντας τις ιδιότητες τους), γ, γ1, γ7, γ8. III: α7 (ο μικρός αδερφός παντρεύεται μια χήρα), α5, α6. Η συν. όπως AT/ATU 566, βλ. παρ. αρ. 3. Η συν. όπως AT/ATU 567 + AT/ATU 567 Α: III: β, β1, β3, β4, γ, γ1 (κι έτσι η γαϊδούρα κάνει εμετό και βγάζει το συκώτι). IV: γ2, γ5 (ο μικρός αδερφός πηγαίνει στο βασίλειο του αδερφού του, του κάνει πόλεμο και του παίρνει τον θρόνο και τη γυναίκα του).

5. Hahn 1, 227-232, αρ. 36, Ζίτσα Δωδώνης, «Das goldene Huhn». Η αρχή όπως AT/ATU 735: I: α, γ. II: α (βλέπει στο όνειρό του), α1, β, δ, δ1, δ5, δ7. Η συν. όπως AT/ATU 567 + AT/ATU 567 A: I: α, α1, β, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β10, β7, β11. II: α, α1, α2, α3, α4, β, β1, β3, β4, γ (αφήνοντας ο ένας στον άλλο σημάδια ζωής), γ1, γ2, γ3, γ4, γ7, γ8. III: α, α3, α4, α5, α6 (τα αδέρφια του καταλαβαίνουν ότι κάτι έγινε και φεύγουν να τον βρουν). IV: γ5 (η βασιλοπούλα αρρωσταίνει - εμφανίζεται ο καρδιογνώστης σαν γιατρός, της δίνει εμετικό και της παίρνει το συκώτι), α, α1, β, β2, β3 (τη διώχνουν), β5.

ΘΕΣΣΑΛΙΑ

6. ΣΠ 101, 46-47, Πήλιο, άτιτλο.

Σελ. 135
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/136.gif&w=600&h=915

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

7. ΛΑ 2496, 93-99, Ανασελίτσα-Βόιο, «Το χρυσό αυγό». I: α, α1, β, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β10, β7, β11. II: α, α1, α2, α3, α4, β, β1, β3, β4, γ, γ1 (μένει με τον δεύτερο αδερφό), γ7, γ8. III: α, α3, α4, α5, α6, β, β1, β3, β4, γ, γ1, γ2. IV: γ2, α, α1, β, β1, β2, β3, β5.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

α. Νησιά Ανατολικού Αιγαίου

8. Pernot, Ét. ling. III, 228-236, αρ. 26, Πυργί Χίου, «Le connaisseur de cœurs». I: α, α1, β, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β11, β7, β12 (θα γίνει κριτής). II: α, α1, α2, α3, α4, β, β1, β3, β4, γ, γ6. III: α, α4, α5 (το κεφάλι), β, β1, β3, β4, γ. IV: γ, γ1, γ2, γ3, α, α1, β, β1, β2, β3, β4.

9. Pernot, Ét. ling. III, 308-313, αρ. 55, Μεστά Χίου, «Le connaisseur de cœur». H αρχή όπως AT/ATU 735: I: γ. II: α, α1, γ, δ, δ2, δ5, δ7. Η συν. όπως AT/ATU 567 Α + AT/ATU 567: Ι: α, α1, β, β2 (του το δίνει η τύχη του), β3, β4, β5, β9, β8 (το λάρυγγα), β11 (βγάζοντας φλουριά από το στόμα), β8 (όποιος φάει την αυγοθήκη θα γεννά διαμαντένια αυγά). II: α, α1, α2, α3, α4, β, β1, β3, β4, γ7, γ9. III: α, α4, α5, α6, β, β1, β3, β4, γ, γ2. II: γ, γ1, γ2, γ3 (όποιον βρουν να κοιμάται έξω από την πόλη), γ6 (βεζίρης). IV: α1, α2, β, β1, β2, β3 (μαρμαρώνει).

β. Δωδεκάνησα

10. ΛΑ 2193 Α, 65-82, Ψέριμος, «Το χρυσό πουλί». I: α, α1, β1, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β10, β7, β11. II: α, α1, α2, α3, α4, β, β1, β3, β4, γ, γ1, γ2, γ6, γ7. III: α, α1, α2, «4, α5, α6, β, β1, β3, β4, γ. IV: γ1, γ2, γ3, γ4, β4.

11. Ζωγράφειος Αγών Α', 1891, 417-419, αρ. 1 (Dawkins, MGF, 118-120, «The magic Bird», Καφαντάρης A', 397-399, αρ. 64, «Τα τρία αδέρφια και η κακιά μάνα τους»), Νίσυρος, άτιτλο. I: α, α1, β, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β12 (θα γίνει σοφός), β7, β11 (βγάζοντας λίρες από το στόμα του). II: α1, α2, α3, α4, β, β1, β3, β4, γ9 (ο ένας αδερφός βεζίρης κι ο άλλος μουδούρης). III: α, α4, α5, β, β1, β5, γ (της φυτρώνουν κέρατα), γ2, γ3 (της δίνει σύκα και της πέφτουν τα κέρατα). IV: α, α1, β, β1, β2, β3 (τη σκοτώνουν), β5.

12. Μοσκόβη, 110-116, Σύμη, «Η κότα με τα χρυσά αυγά» I: α, α2, β1, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β 12 (θα γίνει σοφός), β7, β11 (θα γεννά χρυσά αυ-

Σελ. 136
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/137.gif&w=600&h=915

αυγά). II: γ, γ1, γ2, γ9 (ο δεύτερος γίνεται σοφός). III: ο μικρότερος αδερφός παντρεύεται, α4, α5, α6, β6 (με τη συμβουλή του σοφού αδερφού του πουλάει ένα φάρμακο στη γυναίκα του και την κάνει γαϊδούρα). IV: γ (στο βασιλιά αδερφό του), γ1, γ5 (δίνουν τη γαϊδούρα πίσω στους γονείς της και τα τρία αδέρφια μένουν μαζί).

γ. Εύβοια -Σποράδες

13. Πέρδικα II, 151-157, αρ. 1, Σκύρος, «Ο καρδιογνώστης». I: α, α1, β, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β10, β7, β11. II: α, α1, α2, α3, α4, β3, β4, γ, γ1, γ2, γ3, γ4, γ6, γ7, γ8. III: α, α1, α2, α3, α4, α5, α6, β, β1, β3, β4, β5, γ, γ1. IV: γ, γ1, γ2, α, α1, β, β2, β6 (συγχωρούν τη μητέρα αλλά σκοτώνουν τον Εβραίο).

δ. Κρήτη

14. ΛΦ 726, 3-8, Σητεία, «Οδοιπορία προς την τύχη». Η αρχή όπως AT/ATU 735, βλ. παρ. αρ. 3 και AT/ATU 947 Α. Η συν. όπως AT/ATU 567+ AT/ATU 567 A: I: α, α1, β, β2 (του το δίνει η τύχη του), β3, β4, β5, β9, β6, β10, β7, β11. II: α, α1, α2, α3, α4, β, β1, β3, β4, γ, γ1, γ7, γ8. III: α4 (μια κοπέλα), α5, α6, β, β1, β3, β4, β5, γ, γ1, γ2. IV: γ2, β6 (όταν επιστρέφει ο πατέρας, τα παιδιά του του διηγούνται τι έγινε, κι αυτός σκοτώνει την άπιστη γυναίκα του).

15. ΛΦ 1639, 31-33, «Η κότα που έκανε χρυσά αυγά». Η παραλλαγή που δημοσιεύουμε εδώ.

16. ΣΑ 1, 126-140, Ιεράπετρα, «Το πουλί με τα διαμαντένια αυγά» (Λιουδάκη, Γιαγιά, 30-40). Συμφυρμός με AT/ATU 936* (The Golden Mountain) και AT/ATU 400 (Η νεράιδα). Η αρχή όπως AT/ATU 567 + AT/ATU 567 A: I: α, α1, β, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β10, β7, β11. II: α, α1, α2, α3, α4, β, β3, β4, γ, γ1, γ7, γ8. III: α (τρεις όμορφες), α4, α5, α6. Η συν. όπως AT 936* (τον ξεγελούν κάποιοι ναύτες και τον στέλνουν, τυλιγμένο σε ένα βουβαλοτόμαρο, στα βουνά με τα διαμάντια. Τους ρίχνει διαμάντια αλλά τον εγκαταλείπουν εκεί. Κατεβαίνοντας το παιδί τη σκοτεινή σκάλα βρίσκεται στο παλάτι του δράκου και τον κάνει να πιστέψει πως είναι ο γιος του, που γεννήθηκε από την πορδή του (πβ. AT/ATU 400). Η συν. όπως AT/ATU 567+ AT/ATU 567 Α: III: α, β1, β3, β4, γ (στις τρεις όμορφες), γ2. IV: γ2, α, α1 (κι ο πατέρας ξαναφεύγει. Το μαντεύει ο καρδιογνώστης και τον φωνάζει πίσω. Αναγνώριση), β5.

Σελ. 137
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/138.gif&w=600&h=915

ε. Κυκλάδες

17. ΛΑ 1387, 1-4 (Αδ. Αδαμαντίου, Τηνιακά, ΛΑ 567, 8), Τήνος, άτιτλο. I: α, α1, β1, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β10, β7, β11. II: α, α1, α3, α4, β4, γ, γ1, γ7, γ8. III: α, α1, α2, α3, α4, α5, α6, β, β1, β5, γ (της βγαίνουν κέρατα), γ2. IV: γ2, α, α1, β, β2, β3 (τη σκοτώνουν), β5.

18. ΛΑ 1387, 5-8 (Αδ. Αδαμαντίου, Τηνιακά, ΛΑ 567, 8Α), Τήνος, άτιτλο. Ι: α, α1, β1, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β10, β7, β11. II: α, α1, α3, α4, β4, γ, γ1, γ7, γ8. III: α, α1, α2, α3, α4, α5, α6, β, β1, β5, γ (της βγαίνουν κέρατα), γ2. IV: γ2, α, α1, β, β2, β3 (τη σκοτώνουν), β5.

19. ΛΑ 1387, 9-17 (Αδ. Αδαμαντίου, Τηνιακά, ΛΑ 567, 9), Τήνος, «Σύζυγος προδίδουσα». I: α, α1, β, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β10, β7, β11. II: α, α1, α2, «4, β, β1, β3, β4, γ, γ1, γ7, γ8. III: α, α4, α5, α6, β, β1, β3, β4, γ, γ2. IV: α, α1, β, β2, β3 (μαρμαρώνεται).

20. ΛΑ 1391, 63-67 (Αδ. Αδαμαντίου Τηνιακά, ΛΑ 567, 10), Τήνος, «Δαλιδά». Η αρχή όπως AT/ATU 735: I: α, γ. II: γ, γ1, δ1, δ5, δ7. Η συν. όπως AT/ATU 567+ AT/ATU 567 A: I: α (δύο αδέρφια), β, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β11. II: γ7, γ8. III: α7 (ο πλούσιος κινεί την περιέργεια του βασιλιά, που τον μεθάει και του παίρνει το κεφάλι. Το καταπίνει η βασιλοπούλα, αλλά ο καρδιογνώστης με μια σκόνη της το παίρνει. Ο καρδιογνώστης παντρεύεται τη βασιλοπούλα).

21. ΛΑ 1391, 85-88 (Αδ. Αδαμαντίου, Τηνιακά, ΛΑ 567, 11), Τήνος, άτιτλο. I: α, α1, β, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β10, β7, β11. II: α, α1, α2, α3, α4, β, β3, β4, γ, γ1, γ7. III: α, α1, α2, α4, α5, α6, β, β1, β3, β4, γ, γ2. IV: γ2, γ4.

22. ΛΑ 1395, 59-79, αρ. 3 (Αδ. Αδαμαντίου, Τηνιακά, ΛΑ 947 Α, 6), Τήνος, «Η τύχη».

23. ΛΑ 2304, 196-202, Μήλος, άτιτλο. Ι: α, α1, β1, β2, β3, β4, β5, β9, β8 (όποιος φάει το σώμα), β12 (θα γίνει δυνατός), β8 (όποιος φάει τα εντόσθια), β11. II: η μάνα σφάζει το πουλί για να το φάει ο εραστής της, α3, «4, β, β1, β3, β4, γ. III: α, α4, α5, α6, β, β1, β5, γ2. IV: γ2, γ4, γ5 (παίρνει κοντά του και τα αδέρφια του).

24. ΛΑ 2340, 30-43, Κέα, «Η χρυσή κότα». Ι: α, α1, β, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β10, β7, β11. II: α, α1, α2, α3, «4, β, β1, β3, β4, γ, γ1, γ2, γ6, γ7, γ8 (μέσα στο σακούλι του). III: α, α1, α2, α4, α7 (του κλέβει το σακούλι), β, β1, β3, β4, γ, γ2 (το σακούλι) IV: γ2, α, α1, β, β2, β3 (αλογοσέρνεται μαζί με τον Εβραίο), β5.

Σελ. 138
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/139.gif&w=600&h=915

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

25. ΛΑ 1342 (ΣΜ155), 69-70, Γορτυνία, «Χρυσή κότα». Μόνο η αρχή. Ατελές.

26. ΛΦ 1627, 22-27, Κάτω Κλειτορία Επαρχίας Καλαβρύτων, «Ο κυνηγός». I: α, α1, β, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β10, β7, β11. II: α, α1, α2, α3, α4, β, β1, β3, β4, γ, γ1, γ2, γ3, γ5, γ7, γ8. III: α, α4, α5 (αλείφεται με μια μπογιά, γίνεται αόρατος και μπαίνει στο δωμάτιο της βασιλοπούλας, αλλά τον πιάνουν), α6, β, β1, β5, β2 (κουκιά), β3, β4, γ. IV: γ2, γ4.

27. ΣΠ 128, 7-10, Σελίτσα επαρχίας Οιτύλου, άτιτλο.

ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

28. ΛΑ 1256 (ΣΜ86), 123-126, Κατούνα Ακαρνανίας, «Γκαρδιαναγνώστης». Ι: α, α1, β, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β10, β7, β11. II: α, α1, α2, α3, α4, β, β1, β3, β4, γ. III: α, α4, α5, α6, β, β1, β5, γ (και στους γονείς της, κι όλοι αποκτούν κέρατα).

ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ-ΠΟΝΤΟΣ-ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑ

α. Μικρά Ασία

29. ΛΑ 567, 4, Κύζικος, «Ο φτωχός που 'χε τρία παιδιά».

30. ΛΑ 567, 5, Αγία Κυριακή Βιθυνίας, «Οι τρεις αδερφοί».

β. Πόντος

31.ΛΑ 567, 6, Χαλδεία, άτιτλο.

32. Αρχείον Πόντου Ζ', 1937, 83-89, Αργυρούπολη, άτιτλο. I: α (δύο αδερφοί), α1, β, β2, β3, β4, β5, β11, β6, β10. II: α (αράπη), α1, α2, α3, β4, γ, γ1, γ2, γ3, γ5, γ7, γ8, γ9 (ο μικρότερος βρίσκει ένα σπίτι όπου ζει μια οικογένεια και μένει μαζί τους. Με τα φλουριά τους κάνει πλούσιους, αλλά η μάνα δεν τον θέλει και ξαναφεύγει). III: α, α1, α2, α3, α4, α5, α6, β, β2 (μήλα κι αχλάδια), β5, γ (και της φυτρώνουν κέρατα), γ2 (την καρδιά, και την απαλλάσσει από τα κέρατα). IV: γ4.

33. Αρχείον Πόντου ΙΓ', 1948, 106-112, Χαλδεία, «Τα δύο αδέρφια». Συμφυρμός με AT/ATU 566, βλ. παρ. αρ. 42. Η αρχή όπως AT/ATU 566 +

Σελ. 139
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/140.gif&w=600&h=915

AT/ATU 567 A: Ι: α (δύο αδέρφια), α1, β, β2, β3, β4, β5, β11, β6, β10. II: α, α1, α2, α3, β4, γ, γ1, γ7, γ8. III: α, α1, α2, α4, α5, α6. Η συν. όπως AT/ATU 566, βλ. παρ. αρ. 42. Η συν. όπως AT/ATU 567 + AT/ATU 567 Α: III: γ, γ1, γ3 (να του δώσει πίσω τα κλεμμένα). IV: πιάνουν τον ήρωα αυτοί που τους είχε κλέψει και τον οδηγούν στο βασιλιά - αδερφό του. Αναγνώριση, γ2, γ4.

34. Ποντιακά Φύλλα Β', 1937, τεύχος 13, 25-28, και τεύχος 14, 79-82, «Της ευλοΐας το πουλίν». Συμφυρμός με AT/ATU 566, βλ. παρ. αρ. 43. Η αρχή όπως AT/ATU 567 + AT/ATU 567 A: I: α (δύο αδέρφια), α1, β, β2, β3, β4, β6, β10, β5, β11. II: α, α1, α2, α3, β, β2, β4, γ, γ1, γ2, γ3, γ5, γ7, γ9 (όταν βήχει πέφτουν φλουριά). III: α, α1, α2, α4, α5 (την καρδιά). Η συν. όπως AT 566, βλ. παρ. αρ. 44. Η συν. όπως AT/ATU 567 + AT/ATU 567 Α: III: β, β2 (σταφύλια), β5, β6 (με το άγγιγμα ενός κλαδιού γίνεσαι γάιδαρος), γ, γ1. IV: γ, γ1, γ2, γ4.

γ. Καππαδοκία

35. ΙΑ 812, 216-239, Ανακού Νίγδης, άτιτλο. I: α, α1 (πατέρα και μητριά), β1, β2, β3, β4, β7, β9, β8 (το στομάχι), β11, β12 (κι ο τρίτος τρώει το κεφάλι). II: α, α1, α2, α3, α4 (το συκώτι), β4, γ, γ7 (το στομάχι), γ8. III: α, α1, α2, α4, α5, α6, β, β2 (μήλα), β3, β6 (με το νερό της βρύσης ξαναγίνεσαι άνθρωπος), γ (και στις συντρόφισσές της), γ2. IV: γ2, γ4.

36. ΚΜΣ, Φάκελος Καππαδοκία αρ. 358, 5177-5196, Φάρασα, «Το βλετγουσού». Ι: α (δύο αδέρφια), α1, β, β2, β3, β4, β5, β11, β6, β10. II: α, α1, α2, α3, β, β2, β4, γ, γ1, γ2, γ3, γ5, γ7, γ8. III: α, α4, α5 (την καρδιά), α6, β, β2 (μήλα), β3, β4, γ (μαζί και τις φίλες της), γ1. IV: γ (στον αδερφό του το βασιλιά), γ1, γ2, γ4, γ5 (κι ο αδερφός του παντρεύεται τη φίλη της).

37. Dawkins, MG in AM, 411, αρ. 1, Φλοϊτά, άτιτλο. Συμφυρμός με AT/ATU 566, βλ. παρ. αρ. 45. I: α, α1, β, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β10, β6, β11. II: α, α1, α2, α3, «4, β, β3, β4, γ, γ1, γ2, γ3, γ5, γ6 (βεζίρης), γ7, γ9 (ο μικρότερος φεύγει μακριά, και όπου πιάνει δουλειά κάνει το αφεντικό του πλούσιο. Όμως ο Εβραίος τον ψάχνει παντού και τελικά ο ήρωας γίνεται θετός γιος ενός δερβίση). Η συν. όπως AT/ATU 566, βλ. παρ. αρ. 45. Η συν. όπως AT/ATU 567 + AT/ATU 567 Α: III: α, α1, α2, α4, α5, α6. Η συν. όπως AT/ATU 566, βλ. παρ. αρ 45. Η συν. όπως AT/ATU 567 + AT/ATU 567 Α: III: γ3 (αφού πήρε τα αντικείμενα, ο ήρωας δίνει στη βασιλοπούλα το μαγικό νερό και την κάνει γαϊδούρα). IV: γ, γ2, γ3.

Σελ. 140
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/141.gif&w=600&h=915

38. Dawkins, MG in AM, 479, αρ. 4, Φάρασα, άτιτλο. I: α3 (αδερφός και αδερφή), β2, β3, β4, β6, β11. II: α, α2 (ο εραστής της), α3, β4, γ9 (το κορίτσι τρώει το συκώτι και το αγόρι το κεφάλι), γ7 (το αγόρι), γ8. III: α, α1, α2, α4, α5, α6, β, β2 (μήλα), β3, β4, γ, γ2. IV: γ2, γ4, γ5 (κάνει γάιδαρο τη μάνα του).

ΚΑΤΩ ΙΤΑΛΙΑ

39. Taibbi- Caracausi, 241-253, Rocca-Forte, «Το kαriδάci pu kάnni t'agwά άse χriσάfι». I: α3 (ένας φτωχός πατέρας, με δυο γιους, δίνει το μαγικό πουλί- καρυδάκι στο γείτονά του, ως προίκα για το γιο του), β8 (όποιος φάει το μπροστινό μισό), β10, β8 (όποιος φάει το πίσω μισό), β11. II: α3 (του φτωχού), γ, γ1, γ2, γ3, γ5, γ7, γ8. III: α, α4, α5, α6, β6 (η συν. όπως AT 563: στα χωράφια που τριγυρνά συναντά τις 3 Μοίρες. Του δίνουν ένα παντελόνι, που όταν βάζεις τα χέρια στις τσέπες γεμίζουν λεφτά, μια πετσέτα κι ένα κανίστρι που γεμίζουν φαγητά. Του τα κλέβει κι αυτά η βασιλοπούλα), β, β2 (χορτάρι), β3, γ, γ1, γ2. III: γ2 (και να του δώσει πίσω τα κλεμμένα).

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΤΟΥΣ ΤΥΠΟΥΣ AT / ATU 567, AT / ATU 567 A, AT / ATU 567 + AT / ATU 567 A

Στον διεθνή Κατάλογο Aarne - Thompson καθώς και στον αναθεωρημένο ATU αναφέρονται δύο συγγενικοί τύποι, με κύριο επεισόδιο τη βρώση, από τον ήρωα ή και από τα αδέρφια του, ενός μαγικού πουλιού" πρόκειται για τον AT/ATU 567, και τον υπότυπό του, AT/ATU 567 Α. Σύμφωνα με τον AT, ο πρώτος φέρεται διαδεδομένος σε όλη την Ευρώπη, στην Ινδία, την Ινδονησία και στην αμερικανική ήπειρο, ενώ ο δεύτερος αριθμεί μόνο ορισμένες ινδικές παραλλαγές. Στον ATU υπάρχουν περισσότερες καταχωρήσεις του υπότυπου AT/ATU 567 Α, ενώ αναφέρονται οι ελληνικές παραλλαγές, οι οποίες περιλαμβάνονται στον πίνακα που δημοσίευσε ο Γ. Μέγας στη Λαογραφία (βλ. παρακάτω, υποσημείωση αρ. 1).

Σύμφωνα με τους AT και ATU, το βασικότερο σημείο που διαφοροποιεί τους δύο αυτούς τύπους φαίνεται πως είναι η ύπαρξη ενός ή περισσότερων πρωταγωνιστικών προσώπων, δηλαδή ενός νέου που αποκτά πλούτο τρώγοντας τα εντόσθια ενός μαγικού πουλιού στον κύριο τύπο (AT/ATU 567) και τριών αδερφών, οι οποίοι μοιράζονται το γεύμα και τις δυνάμεις που αυτό συνεπάγεται, στον υπότυπο AT/ATU 567 Α. Στη συνέχεια του AT/ATU 567 ο ήρωας

Σελ. 141
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/142.gif&w=600&h=915

συναντά μία βασιλοπούλα, που τον ξεγελά και τον κάνει να ξεράσει τη μαγική τροφή για να αποκτήσει η ίδια πλούτη, ενώ στον AT/ATU 567 Α στη δράση συμμετέχουν άλλοτε οι δύο και άλλοτε και οι τρεις αδερφοί, που φεύγουν από την πατρίδα τους για να ξεφύγουν από την κακιά μητριά τους.

Τρώει την καρδιά ενός μαγικού πουλιού

Γίνεται πλούσιος (ή βασιλιάς)

AT 567 ATU 567

Ένας ήρωας Δύο αδέρφια φεύγουν από το

σπίτι εξαιτίας της κακιάς μητριάς που διατάζει να τα σκοτώσουν λέγοντας ότι την «πρόσβαλαν» (Ή φεύγουν για άλλο λόγο) Βρίσκουν και τρώνε ένα μαγικό πουλί (ή φρούτο) Ή τρώνε κατά λάθος το πουλί που η μητέρα τους μαγείρευε για κάποιον άλλο Ο ένας γίνεται πλούσιος Ο δεύτερος γίνεται βασιλιάς στο βασίλειο όπου μόλις πέθανε ο βασιλιάς, διαλέγουν αυτόν Ο πρώτος έχει διάφορες περιπέτειες, όπου τον βοηθά κάποτε η αρραβωνιαστικιά του Τέλος τα αδέρφια σμίγουν Ο βασιλιάς κάνει τον αδερφό του πρωθυπουργό

Η γυναίκα του τον κάνει να ξεράσει την καρδιά και την τρώει η ίδια Ο ήρωας τη μεταμορφώνει σε γάιδαρο δίνοντάς της να φάει κάποιο φρούτο

Όπως φαίνεται από τις συνθετικές παραλλαγές που προέκυψαν από το ελληνικό corpus, στην ελληνική παράδοση παρατηρούνται ορισμένες διαφορές των σχετικών αφηγήσεων από την περιγραφή των AT/ATU 567 Α, και ίσως γι' αυτό ο Γ. Μέγας φαίνεται πως προβληματίστηκε σχετικά με την ορθότερη κατάταξή τους. Τα περισσότερα δελτία του φέρουν τον αριθμό AT 567, ακόμα κι αν οι διηγήσεις στις οποίες αναφέρονται μιλούν για τρεις αδελφούς κι ακόμα κι αν δεν περιέχουν το επεισόδιο με τη βασιλοπούλα που κλέβει από τον ήρωα το συκώτι (μεθώντας τον), για να το φάει η ίδια. Πέντε εντούτοις δελτία του φέρουν τον αριθμό AT 567 Α, κατάταξη προφανώς μεταγενέστερη, αφού στην

Σελ. 142
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/143.gif&w=600&h=915

έκδοση του 1961 του διεθνούς Καταλόγου δεν αναφέρονται καθόλου ελληνικές παραλλαγές του τύπου AT 567 Α1.

Επειδή ωστόσο ο τύπος AT/ATU 567 στην Ελλάδα δεν εμφανίζεται ποτέ αυτόνομος, αλλά πάντοτε στο πλαίσιο μιας ευρύτερης διήγησης, η οποία, αντίθετα, μπορεί να αναπτυχθεί και χωρίς αυτόν, και η οποία έχει αρκετές ομοιότητες με τον AT/ATU 567 Α, δώσαμε στη δεύτερη τον αριθμό AT/ATU 567 Α (με είκοσι πέντε παραλλαγές). Πρόκειται για την ιστορία των τριών (ή σπανιότερα δύο) αδερφών, που τρώνε κατά λάθος τα εντόσθια ενός μαγικού πουλιού (συνήθως μιας κότας), το οποίο η άπιστη μητέρα τους μαγείρεψε για τον εραστή της. Η βρώση τους συνεπάγεται κοινωνική άνοδο, σοφία και πλούτο, ενώ το παραμύθι τελειώνει με την απόδοση δικαιοσύνης από τα αδέρφια και τον πατέρα τους: η απιστία της μητέρας αποκαλύπτεται και αυτή κι ο εραστής της τιμωρούνται.

Σε αυτήν την ομάδα τα τρία αδέρφια δρουν σχεδόν σαν ένα πρόσωπο και δεν ξεχωρίζει ανάμεσά τους κάποιος, ο οποίος θα αναλάβει δράση, θα περάσει από δοκιμασίες, θα κάνει κατορθώματα, θα ακολουθήσει εντέλει μια πορεία που θα τον οδηγήσει μακριά από την οικογένειά, που θα τον κάνει δηλαδή έναν πραγματικό παραμυθιακό ήρωα. Έτσι η προβληματική του παραμυθιού αφορά τη στενή οικογενειακή σχέση γονιών και παιδιών (αγοριών), μια σχέση που περιγράφεται εχθρική ως το τέλος (Η μητέρα συνωμοτεί με τον εραστή της να σκοτώσουν τα παιδιά, ενώ στο τέλος τιμωρούνται σκληρά από τον πατέρα που ζει αρμονικά με τα αγόρια του). Τέτοιες οικογενειακές σχέσεις είναι πολύ συνηθισμένες στα παραμύθια και λειτουργούν συνήθως ως κίνητρο για να αναπτυχθεί η υπόθεσή τους, αφού οδηγούν τον ήρωα στη φυγή από το σπίτι και στην αναζήτηση της μοίρας του (και στη δημιουργία, συνήθως, ενός καινούριου ερωτικού δεσμού). Στην πρώτη ομάδα των παραλλαγών μας αυτό συμβαίνει εν μέρει, αφού τα παιδιά πράγματι (ξε-) φεύγουν από το επικίνδυνο οικογενειακό περιβάλλον. Όμως η λύση της επικίνδυνης σχέσης παραμένει ενδοοικογενειακή και άρα προβληματική: συνύπαρξη «για πάντα» των τριών αγοριών με τον πατέρα, μετά την τιμωρία ή την φαντασιακή εξαφάνιση της μητέρας, που την καταπίνει η γη.

Διαφορετική είναι η λογική του παραμυθιού στη δεύτερη ομάδα παραλλαγών (τριάντα εννιά στον αριθμό), που περιέχει και το επεισόδιο με την κλέφτρα βασιλοπούλα2. Σ'αυτές ο μικρότερος αδερφός, αυτός που τρώει το συκώτι

1. Στον κατάλογο των παραμυθιών που δημοσίευσε ο Μέγας το 1963 στο περιοδικό Λαογραφία ΚΑ', σ. 491 κ. εξ. αναφέρεται μία παραλλαγή του AT 567 Α (δημοσιευμένη στο Αρχείον Πόντου ΚΓ', σ. 68-76), που όμως δεν περιλαμβάνει σχεδόν κανένα από τα βασικά μοτίβα του τύπου (ούτε τη βρώση του μαγικού πουλιού), περιέχει μόνο το θέμα της επιλογής βασιλιά - θα γίνει βασιλιάς αυτός στου οποίου το κεφάλι θα κάτσει το περιστέρι- και δεν μοιάζει κατά τα άλλα με τις 5 παραλλαγές του AT 567 Α των δελτίων του Μέγα.

2. Καθώς σε πολλές χώρες ο τύπος AT/ATU 567 εμφανίζεται αυτόνομος, θεωρήσαμε

Σελ. 143
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/144.gif&w=600&h=915

τι και βρίσκει αδιάκοπα φλουριά, ξεχωρίζει από τους αδερφούς του καθώς είναι ο μόνος που έρχεται σε συνάντηση με το άλλο φύλο. Ακολουθεί δηλαδή τη συνηθέστερη πορεία των παραμυθιακών ηρώων, μια πορεία, όπως λέει η Ν. Belmont, που οδηγεί «από τις σχέσεις εξ αίματος στις σχέσεις εξ αγχιστείας»3. Βέβαια, στο παραμύθι που μελετάμε εδώ, ο ήρωας δεν περνά από δοκιμασίες που θα έθεταν οι γονείς της αγαπημένης του, ώστε να αποδείξει την αξία του -όπως σε πολλά άλλα παραμύθια-, αλλά έρχεται σε άμεση αντιπαράθεση με την ίδια, που καταφέρνει να του κλέψει τον πολύτιμο θησαυρό του. Να τον κάνει δηλαδή να εμέσει αυτό που έχει καταπιεί και που τον έχει κάνει να πλουτίσει. Η τιμωρία της; μεταμορφώνεται σε ζώο. Ίσως σε αυτή την παράξενη αντιπαράθεση του ζευγαριού η ψυχανάλυση να αναγνώριζε τα πρώιμα στοιχεία της σεξουαλικής ανάπτυξης, δηλ στοιχεία έντονης στοματικότητας (oralité) στη βρώση, έμεση και κλοπή των μαγικών εντοσθίων. Ίσως γι' αυτό, σε πολλές παραλλαγές το παραμύθι δεν ολοκληρώνεται με το γάμο του ζευγαριού, αλλά τελειώνει με την ανάκτηση της μαγικής τροφής από τον ήρωα και με τη συμβίωση των τριών αδερφών με τον πατέρα τους, όπως και στον τύπο AT/ATU 567 Α. Μια τόσο πρωτογενής σεξουαλικότητα φαίνεται πως δεν επιτρέπει εύκολα τη συνηθισμένη, για το παραμύθι, και ίσως κάποτε συμβατική, λύση του γάμου.

τις ελληνικές παραλλαγές που τον εμπεριέχουν ως συμφυρμό των δύο τύπων AT/ATU 567 + AT/ATU 567 Α. Επίσης, επειδή ο τύπος AT/ATU 567 (άρα κι οι ελληνικοί συμφυρμοί) περιέχει (ουν) και ένα επεισόδιο κοινό με τον AT/ATU 566 (το επεισόδιο των άσπρων και μαύρων σύκων), στον κατάλογο παραλλαγών του AT/ATU 567 + AT/ATU 567 A σημειώνουμε τον συμφυρμό με τον AT/ATU 566 μόνο όταν περιέχονται τα μοτίβα της κλοπής των μαγικών αντικειμένων, αφού το μοτίβο των μαγικών καρπών που μεταμορφώνουν σε ζώο όποιον τα τρώει υπάρχει σε όλες τις παραλλαγές που αναλύονται εδώ.

3. Ν. Belmont, Poétique du conte. Essai sur le conte de tradition orale, Gallimard, Paris 1999, σ. 157-193, κυρίως σ. 173.

Σελ. 144
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/145.gif&w=600&h=915

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT/ATU 569

Σελ. 145
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/146.gif&w=600&h=915 01 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 146
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/147.gif&w=600&h=915

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT/ATU 569

Το μαγικό ραβδί

AT: The Knapsack, the Hat and the Horn

ATU: The Knapsack, the Hat and the Horn

Delarue-Tenèze : La giberne, le chapeau et la trompe

Grimm no 54: Der Ranzen, das Hütlein und das Hörnlein

Eberhard - Boratav no 169 III (4-13)_

To παραμύθι του μάντη

Μια φορά είχε μια γριά κι είχε ένα γιο κι ήταν μάντης. Ήξερε όμως να παίζει και λίγο το βιολί. Τον προσκάλεσαν μια φορά να πάει σ' ένα γάμο να παίξει βιολί και δεν ήθελε να πάει. Η μάνα του τον εβίαζε να πάει, ίσως και μαζέψει πέντ' έξι ριάλια (λεφτά), ν' αγοράσουν αλεύρι. Ο γιος δεν ήθελε, αλλά ύστερ' από κάμποση ώρα εκαλοσύνεψε κι είπε της μάνας του να του κάμει εφτά πίτες στο δισάκι και θα πάει. Εφανήκανε πολλές οι πίτες στη μάνα του και πάλε τον ερώτησε: «Εφτά πίτες να σου κάμω, γιε μου;» «Ναι, εφτά πίτες», της λέει. Η γριά έκαμε τις πίτες που της ζήτησε ο γιος της. Τότες σαμαρώνει τούτος τη γαϊδούρα του, βάνει πάνω το δισάκι με τις πίτες μέσα, καβαλικεύει, παίρνει το βιολί του και πάει να κάμει το γάμο στο χωριό που τον καλέσανε.

Πηγαίνοντας επείνασε κι έφαε τη μια πίτα. Έπειτα, σε κάμποσο δρόμο, έφαε και την άλλη και λίγο-λίγο έφαε και τις έξι και του 'μείνε η μία. «Ας κοιτάξω», λέει, «αν φαίνεται χωριό, για να φάω και την άλλη». Έβαλε αντήλιο με τα χέρια του και του φάνηκε πως είδ' ένα χωρό. Τότε πήδησε από το ζώ' του, κατέβηκε κάτω, έκατσε διπλοπόδι κι έφαε και την άλλη πίτα. Υστερα πάλι εκαβαλίκεψε σιγά-σιγά κι έφτασε τη στράτα του χωριού. Ήβρε ένα δίστρατο, αλλά εκεί έχασε τη στράτα κι έπιασε μιαν άλλη. Ήβρε λοιπόν ένα μεγάλο σπήλαιο κι εκεί εκατέβηκε.

Το σπήλαιο ήταν κατοικία μιανού μεγάλου δράκου. Είχε μέσα ένα τραπέζι κι ένα πεύκι στρωμένο πάνω στο τραπέζι. «Ήβραμε το ραχάτι μας», είπε ο μάντης κι εκαλοκάθισε. «Να 'χα και λίγο ψωμί, τι καλά που θα 'ταν!», είπε κι έψαχνε να βρει.

Ενύχτωσ' ο Θεός κι ύστερ' από λίγη ώρα ακούει μια φωνή σα μουγκρισιά. «Παναγιά μου, τι κακό 'ναι τούτο!», είπε ο μάντης κι ευτύς ετρύπωσε κάτω

Σελ. 147
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/148.gif&w=600&h=915

από το τραπέζι. Ο δράκος εμπήκε μέσα στο σπήλαιο κι ήταν αποσταμένος. Έκατσε λίγη ώρα κι ύστερα έπιασε το τάσι του (κύπελλο) και λέει: «Τάσι μου, ασημοτάσι μου, φέρε μου πενήντα λογιώ φαγιά να φάω, γιατ' είμαι πεινασμένος». Το τάσι έβγαλε φαγιά κι ο αφέντης του έτρωε. «Φέρε μου και νερό!» Και το τάσι έβγαλε και νερό κι ήπιε, που εδίψα. Σαν απόφαε ο δράκος, έβαλε το τάσι σε μια γωνιά κι έπεσε κι αποκοιμήθη. Το πρωί σηκώνεται ο δράκος κι εχάθη μέσα στο ρουμάνι.

Ο μάντης από τη νύχτα δεν είχε κοιμηθεί από το φόβο του" ξετρυπώνει από την τάβλα, που ήταν από κάτω, και πιάνει το τάσι. «Καλό πράμα είναι τούτο», λέει και προστάζει το τάσι να του βγάλει φαί να φάει. Σαν έφαε κι εχόρτασε, ζήτησε και νερό. «Ας γυρίσω πίσω», λέει τότες ο μάντης, «κι έκαμα την τύχη μου».

Στη στράτα ήβρε ένα δερβίση και τον εχαιρέτησε. «Ώρα καλή, δερβίση-παπά». Ο δερβίσης του ζήτησε λίγο ψωμί. «Κάτσε», του λέει ο μάντης, «δερβίση-παπά, να φάμε κείνο που θα πέψει ο Θεός». Ο δερβίσης έκατσε διπλοπόδι κι ο μάντης έβγαλε το τάσι από τον κόρφο του κι είπε: «Τάσι μου, ασημοτάσι μου, φέρε μας φαγιά να φάμε με το φίλο μου το δερβίση!» Το τάσι έφερε φαγιά κι ο μάντης με το δερβίση ετρώγανε. Σαν αποφάγανε, εζήτησε και νερό και το τάσι έβγαλε και νερό και ήπιανε. «Καλό πράμα είναι τούτο», είπε ο δερβίσης με το νου του κι είπε στο μάντη να κάμουν αλλαξιά με τη σπάθα του. «Και τι ωφέλεια κάνει η σπάθα σου;» είπε ο μάντης στο δερβίση. «Όπου τη στείλεις, πάει και κόβει», είπε ο δερβίσης. «Αν θέλεις, δοκίμασέ την πάνω σε κείνο το κοπάδι τα βόδια». «Ας δούμε», είπε ο μάντης. Ο δερβίσης τότε είπε: «Σπάθα μου, κόψε όλο εκείνο το κοπάδι που βλέπω». Η σπάθα ευτύς, μια πάνω μια κάτω, έσφαξε όλο το κοπάδι. Άρεσε στο μάντη η σπάθα κι έκαμε αλλαξιά με το δερβίση και του 'δωσε το τάσι.

Σαν έκαμαν κάμποσο δρόμο με το δερβίση, ο μάντης επείνασε. «Πες στο τάσι σου να μας δώσει φαΐ», λέει του δερβίση. «Τι σου χρωστώ;» του λέει ο δερβίσης. «Αν θέλεις φαΐ, δώσ' μου πίσω τη σπάθα μου και να σου δώσω να φας». «Δε μου χρωστάς τίποτες;» λέει ο μάντης και τότες προστάζει τη σπάθα του να κόψει το δερβίση. Η σπάθα ευτύς έκοψε το δερβίση και ο μάντης πήρε το τάσι του κι έδωκε δρόμο.

Στη στράτα που πήγαινε ήβρε έναν άλλο δερβίση. «Ώρα καλή, δερβίσηπαπά», του είπε ο μάντης. «Καλώς το φίλο», του λέει ο δερβίσης. «Έχεις λίγο ψωμί να μου δώσεις;» «Κάτσε, δερβίση-παπά», λέει ο μάντης, «κι έχει ο Θεός». Ο δερβίσης έκατσε κι ο μάντης κατέβηκε από τη γαϊδούρα κι έβγαλε το τάσι από τον κόρφο του. «Τάσι μ' ασημοτάσι μου, βγάλε τριάντα λογιώ φαΐ, να φάμε με το φίλο μου το δερβίση!» είπε ο μάντης και το τάσι έβγαλε φαγιά. Σαν εφάγανε καλά, εζήτησε και νερό και το τάσι έβγαλε και νερό και ήπιαν. «Καλό πράμα είναι τούτο», είπε ο δερβίσης με το νου του κι είπε στο μάντη να κάμουν αλλαξιά με το σαρίκι του. «Και τι ωφέλεια κάνει το σαρίκι

Σελ. 148
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/149.gif&w=600&h=915

σου;» είπε ο μάντης στο δερβίση. «Όποιος το φορέσει, γίνεται άφαντος», είπε ο δερβίσης κι ευτύς εφόρεσε το σαρίκι κι έγινε άφαντος. Άρεσε του μάντη το σαρίκι κι έκαμε αλλαξιά με το δερβίση. Πήρε το σαρίκι κι έδωκε το τάσι.

Σαν έκαμαν κάμποσο δρόμο ο μάντης επείνασε. «Πες στο τάσι σου», είπε στο δερβίση, «να βγάλει φαγιά να φάμε». «Τι σου χρωστώ;» του λέει ο δερβίσης. «Αν θέλεις φαί, δώσ' μου το σαρίκι μου, να σου δώσω να φας». «Δε μου χρωστάς τίποτες;» του λέει ο μάντης κι ευτύς έβγαλε τη σπάθα. «Σπάθα, καλοσπάθα μου, κόψε το δερβίση». Η σπάθα ευτύς έκοψε το δερβίση κι ο μάντης πήρε το τάσι του κι έδωκε δρόμο.

Μετά κάμποσον τόπο ήβρε κι άλλον δερβίση. «Ώρα καλή, δερβίση-παπά», του είπε ο μάντης. «Καλώς το φίλο», του λέει ο δερβίσης. «Έχεις λίγο ψωμί να μου δώσεις;» «Κάτσε, δερβίση-παπά», λέει ο μάντης, «κι έχει ο Θεός». Ο δερβίσης έκατσε κι ο μάντης έβγαλε το τάσι από τον κόρφο του. «Τάσι μ' ασημοτάσι μου», λέει, «βγάλε τριάντα λογιώ φαΐ, να φάμε με το φίλο μου το δερβίση!» Το τάσι έβγαλε φαγιά κι ετρώγανε. Σαν αποφάγανε, εζήτησε ο μάντης και το τάσι έβγαλε και νερό κι ήπιανε. «Καλό πράμα είναι τούτο», είπε ο δερβίσης με το νου του κι είπε στο μάντη να κάνουν αλλαξιά με τη φλογέρα του. «Και τι ωφέλεια κάνει η φλογέρα σου;» είπε ο μάντης. «Στους σκοτωμένους, όταν την παίξεις, ζωντανεύουν», είπε ο δερβίσης, «κι αν θέλεις, να το δοκιμάσουμε στη γαϊδούρα». Ο μάντης έσφαξε τη γαϊδούρα, ο δερβίσης έπαιξε τη φλογέρα κι η γαϊδούρα ζωντάνεψε.

Σαν έκαμαν κάμποσο δρόμο με το δερβίση, ο μάντης επείνασε. Λέει του φίλου του: «Πες στο τάσι σου να βγάλει φαγιά, να φάμε». «Και τι σου χρωστώ;» του λέει ο δερβίσης. «Δώσ' μου τη φλογέρα μου, να σου δώσω να φας». «Δε μου χρωστάς τίποτες;» του λέει ο μάντης με θυμό και βγάνει τη σπάθα του. «Σπάθα μου, καλοσπάθα μου, κόψε το δερβίση», λέει κι ο δερβίσης έμεινε ευτύς κορμί κολοβό. Η σπάθα τον έσφαξε κι ο μάντης πήρε το τάσι κι έδωκε δρόμο.

Ας μην τα πολυλογούμε, ο μάντης έφτασε στο σπίτι του, ήταν βασίλεμα ήλιου. Η μάνα του, σαν τον είδε κι έφτασε, «Καλώς όρισες», του λέει, «έπιασες κάμποσους παράδες από το γάμο;» «Δεν επήγα στο γάμο», της λέει ο μάντης. «Έχε την κατάρα μου», του λέει η μάνα του, «απόψε θα πέσουμε νηστικοί». «Μην έχεις για τούτο καμιά έγνοια», της λέει, «και τα φαγιά μας είναι έτοιμα». Η μάνα του έμεινε εκστατική στα λόγια τούτα κι εθάρρεψε πως ο γιος της τρελάθηκε. Ο μάντης, σαν ησύχασε λίγο από το δρόμο, εφώναξε της μάνας του και την έβαλε να κάτσει κοντά του, και τότες έβγαλε το τάσι από τον κόρφο του και λέει: «Τάσι μ' ασημοτάσι μου, βγάλε πενήντα λογιώ φαγιά, να φάμε με τη μάνα μου». Το τάσι έκαμε καθώς του 'πε ο αφέντης του κι εφάγανε κι ήπιανε με τη μάνα του. Τούτο γινόταν κάθε μέρα κι η γριά έβρηκε την ησυχία της.

Υστερα από πολύ λίγο καιρό, τ' όνομα του τασιού πήγε στ' αφτιά του βα-

Σελ. 149
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/150.gif&w=600&h=915

βασιλιά κι εμήνυσε του μάνη να πάει στο παλάτι του. Η μάνα του, σαν τ' άκουσε, τον εμπόδισε να πάρει το τάσι μαζί του. «Θε να σου το πάρει», του λέει, «και θε να χάσουμε το ψωμί μας». Ο βασιλιάς εκαλόειδε το μάντη και τον ρώτησε για το τάσι. Κείνος δεν αρνήθηκε ότι έχει ένα τέτοιο πράμα, και του το 'δειξε. Τότες ο βασιλιάς επρόσταξε να φέρουν τραπέζι και να βάλουν του μάντη να φάει και να πιει. Ο μάντης σαν έτρωε κι έπινε, μέθυσε και του 'ρθε νύστα. Ο βασιλιάς, σαν εκατάλαβε πως μέθυσε ο μάντης, πήγε και του λέει: «Αλλάζουμε το τάσι με το δικό μου κύπελλο;» «Δεν αλλάζω», του λέει ο μάντης, «όσο κι αν ήταν μεθυσμένος. Μα ύστερα ο μάντης αποκοιμήθηκε, όπως καθόταν, κι ο βασιλιάς επρόσταξε τους δούλους του και τον επήγαν σηκωτό στο σπίτι του κι εκράτησε το τάσι του μάντη και του 'δωκε ένα άλλο.

Το πρωί σηκώνετ' ο μάντης κι ήταν ακόμα άρρωστος από το πιοτό. Εζήτησ' η όρεξή του μια λεμονάδα να πιει κι είπε στο τάσι: «Τάσι μ' ασημοτάσι μου, δώσ' μου μια λεμονάδα να πιω». Το τάσι τίποτες. «Φέρε μου έναν καφέ», το τάσι τίποτες. Τότες του λέει η μάνα του: «Δε σου' πα να μην πας στου βασιλιά, και θενά σου πάρει το τάσι; Εσύ δε μ' άκουσες. Να που σου το πήρε!» «Έννοια σου», της λέει, «μάνα, και θα πάω να το φέρω». Σηκώνεται ο μάντης και πηγαίνει στου βασιλιά και ζητά το τάσι. Οι δούλοι του βασιλιά κι η βάρδια που φύλαε το παλάτι τον έδιωξαν. Τότες βγάνει τη σπάθα του και της λέει: «Σπάθα μου, καλοσπάθα μου, κόψε τούτους όλους». Η σπάθα, μια πάνω μια κάτω, έσφαξε και τη βάρδια και τους δούλους. Τότες επήγε μπρος στο βασιλιά και του λέει: «Κοίτα να μου δώσεις το τάσι μου, γιατί θα προστάξω τη σπάθα μου να σε κόψει». Τότες ο βασιλιάς εφοβήθηκε κι έδειξε του μάντη το τάσι, που ήταν μέσα σ' ένα αρμάρι, και το πήρε ο μάντης. Τότες λέει του βασιλιά: «Τι μου δίνεις, ν'αναστήσω όλους τούτους τους σκοτωμένους;» «Σου δίνω ένα μιλιούνι ριάλια», του λέει ο βασιλιάς. Τότες ο μάντης έπαιξε τον αυλό του μέσα στ' αυτί μιανού κι αναστήθηκε. «Φέρε μου τους παράδες», του λέει ο μάντης, «να τους αναστήσω όλους». «Τι να κάμεις τους παράδες εσύ», του λέει ο βασιλιάς, «σαν έχεις τόση αξιότη; Να σου δώσω την κόρη μου και να σε κάμω γαμπρό μου;» Ο μάντης εδέχτηκε το λόγο του βασιλιά μ'ευχαρίστηση κι εστεφανώθηκε την κόρη του βασιλιά κι έκαμαν σαράντα μέρες και σαράντα νύχτες γάμο κι αφήκα τον κι εγώ εκεί καλά κι ήρτα!

Δ. Λουκάτος, Νεοελληνικά λαογραφικά κείμενα, Αθήνα, 1957, σ. 121-125 (Αθ. Σακελλάριος, Τα Κυπριακά Β', Αθήνα 1891, σ. 340-345). Η κυπριακή αυτή παραλλαγή αποτελεί συμφυρμό των τύπων AT/ATU 569 και AT/ATU 563.

Σελ. 150
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/151.gif&w=600&h=915

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

I. Η απόχτηση κι η ανταλλαγή των μαγικών αντικειμένων

α: Ο ήρωας αποκτά μαγικά αντικείμενα' α1: ένα αντικείμενο (χερόμυλο, δαχτυλίδι, άλλο) που του δίνει όσα φαγητά επιθυμεί' α2: ένα αντικείμενο (κουτί, δαχτυλίδι, άλλο), από το οποίο βγαίνει ένας αράπης που εκτελεί κάθε του επιθυμία' α3: το μαγικό αντικείμενο ο ήρωας το παίρνει από' α4: έναν φιδοπατέρα (φιδομάνα), γιατί έκανε καλό στο φιδάκι" α5: έναν δράκο' α6: άλλο.

β: Ο ήρωας ανταλλάσσει το μαγικό αντικείμενο με κάποιο άλλο' β1: με ένα όπλο (μαχαίρι, σπαθί, ραβδί, άλλο)' β2: με το οποίο ξαναπαίρνει πίσω και αυτό που έδωσε' β3: σκοτώνοντας τον κάτοχό του' β4: με ένα μπουκαλάκι (άλλο) με το οποίο ανασταίνονται οι πεθαμένοι' β5: άλλο.

II. Ο ήρωας και ο βασιλιάς

α: Ο βασιλιάς ζηλεύει τον ήρωα' α1: και προσπαθεί να του πάρει τα μαγικά αντικείμενα' α2: του κάνει πόλεμο' α3: ο ήρωας νικάει το βασιλιά.

β: Ο βασιλιάς αναγνωρίζει την αξία του' β1: κι ο ήρωας παντρεύεται τη βασιλοπούλα' β2: άλλο.

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΗΠΕΙΡΟΣ

1. ΛΑ 1295 (ΣΜ 125), 330-332, Ζαγόρια, «Τα δύο αδέρφια». I: α, α1 (δαχτυλίδι), α3, α6 (από το διάβολο, όπου τον έχει στείλει ο αδελφός του), β, β1 (μπαστούνι), β2, β3 (έναν γέρο). Καλεί σε γεύμα τον αδερφό του και τον σκοτώνει με το μπαστούνι.

2. Hahn 1, 131-140, αρ. 15, Δωδώνη, «Von dem Prinzen und der Schwanenjungfrau» (Pio, 76-79, «To βασλόπουλο κ' η ξωθκιά», Rretschmer, NM, 287-296, αρ. 61, «Von dem Prinzen und der Schwanenjungfrau»). Συμφυρμός με AT/ATU 936* (The Golden Mountain) και AT/ATU 400 (Η νεράιδα), βλ. παρ. αρ. 10. Από το AT/ATU 569 μόνο το μοτίβο του μαγικού ραβδιού, με το οποίο ο ήρωας σκοτώνει τους αδελφούς της ξωτικιάς γυναίκας του.

Σελ. 151
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/152.gif&w=600&h=915

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

α. Νησιά Ανατολικού Αιγαίου

3. Λεσβιακά Φύλλα Α', 1928, 78-84, Λέσβος, «Του τσιρέλλι». I: Ο φτωχός ήρωας παντρεύεται τη βασιλοπούλα χωρίς την έγκριση του πατέρα της, κι αυτός τους διώχνει. Φεύγοντας ο ήρωας για να βρει λεφτά μπαίνει σε έρημο πύργο, α, α1 (έναν πολυέλαιο), β (κι εκτελεί κάθε επιθυμία του), β1 (σπαθί, τρομπέτα και μαγκούρα), β2, β3 (τους δράκους που του τα έδωσαν). II: α, α1, α3, β.

β. Εύβοια-Σποράδες

4. ΙΛ 758, 301-316, Αλόννησος, άτιτλο. Η αρχή όπως AT/ATU 560: Ο ήρωας ανταλλάσσει το νήμα που του έδωσε η μάνα του, για να το πουλήσει, με έναν σκύλο, μια γάτα κι ένα φίδι. Η συν. όπως AT/ATU 569: Ι: α, α2, α3, α4, β, β1 (μαχαίρι), β2, β3, β5 (το ίδιο κάνει και με αυτόν που έχει ένα άλογο που σε πηγαίνει παντού). Κάνοντας τα ζητήματα του βασιλιά (να ισιώσει το βουνό και τους δρόμους, να φτιάξει κρυστάλλινο παλάτι) παντρεύεται τη βασιλοπούλα, α (άλλο βασιλόπουλο, που θέλει τη βασιλοπούλα δική του), α2, α3. Η συν. όπως AT/ATU 560.

γ. Κυκλάδες

5. ΙΛ 548, 210-244, Απείρανθος Νάξου, «Το χερομυλάκι». Ι: α, α2 (χερομυλάκι), α1, α3, α4 (που είναι στην πραγματικότητα μια κοπέλα μεταμορφωμένη), β, β1, β2, β3, β5 (το ανταλλάσσει ξανά με μια ταμπακέρα απ' όπου βγαίνουν διάβολοι που εκτελούν κάθε του επιθυμία), β2, β3. Στη συνέχεια ο ήρωας ζητά σε γάμο τη βασιλοπούλα. Τα ζητήματα του βασιλιά: να φτιάξει δρόμο με μάλαμα κι ασήμι, να κάνει το βουνό θάλασσα (τα κάνουν ο ι διάβολοι), να θρέψει το στρατό ένα χρόνο (με το χερομυλάκι), να νικήσει τον εχθρικό στρατό (με το σπαθί τους σκοτώνει). Ο βασιλιάς του ζητά να ξαναζωντανέψει τους γιους του νικημένου βασιλιά, αλλά το παιδί τοποθετεί τα κεφάλια τους ανάποδα. Μια γριά του κλέβει το χερομυλάκι και ανασταίνει τα βασιλόπουλα, ενώ το παιδί κι η βασιλοπούλα μεταφέρονται στο παλάτι των βασιλόπουλων. Σκοτώνουν το παιδί και το θάβουν. Από το αίμα του φυτρώνουν τρία κυπαρίσσια, που αγκυλώνουν τα βασιλόπουλα αλλά χαϊδεύουν τη βασιλοπούλα. Μια άλλη γριά παίρνει ένα ξύλο, το ρίχνει στο γιαλό και από μέσα πετάγεται ένα πουλάκι, που παίρνει το χερομυλάκι και ζητά να γίνει όπως πριν αυτός κι η βασιλοπούλα. Σκοτώνει τα τρία βασιλόπουλα με το σπαθί.

Σελ. 152
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/153.gif&w=600&h=915

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

6. ΛΑ 1282 (ΣΜ 112), 75-77, Κυπαρισσία, άτιτλο. I: α, α2 (χρυσό κουτί), α3, α4, β (με έναν δράκο), β1 (σπαθί), β2, β3). II: μια μάγισσα του παίρνει το κουτί και το σπαθί και χτίζει πύργο στη θάλασσα (πβ. AT/ATU 560). Ατελές.

7. ΛΦ 1670, 10-16, Γύθειο, «Το μαγικό δαχτυλίδι». Η αρχή όπως AT/ATU 735 (Οδοιπορία προς την Τύχη), βλ. παρ. αρ. 8. Η συν. όπως AT/ATU 569: Ι: α, α1 (δαχτυλίδι), α3, α6 (από την τύχη του), β, β1 (τη γκλίτσα ενός τσοπάνου και το τσιμπούκι ενός αράπη), β2, β5 (με τα αντικείμενα αυτά αποκτά στρατό στις διαταγές του). II: α, α1, α2, α3, β2 (ο ήρωας γίνεται βασιλιάς).

8. Λάσκαρης, 280-282, Λάστα Γορτυνίας, άτιτλο. Ι: α (που τον αγαπά η βασιλοπούλα, παρά την αντίρρηση του πατέρα της), α1, α3, α6 (από το στοιχειό, που το διασκέδασε με τη λύρα του), β, β1, β5 (και με τη χρυσή τρίχα της λάμιας, που όταν την κουνά έρχεται στρατός). II: α, α1, α2, α3, β, β1, β2 (και γίνεται βασιλιάς).

ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ- ΠΟΝΤΟΣ- ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑ

Καππαδοκία

9. ΚΜΣ, Φάκελος Καππαδοκία αρ. 357, 4722-4744, Φάρασα, «Το κουλατζόκκο». Η αρχή όπως AT/ATU 560, βλ. παρ. αρ. 33. Η συν. όπως AT/ATU 569. Ι: α, α1 (προβειά), α3, α4, β, β1 (ραβδί), β2, β3, β5 (ανταλλάσσει την προβειά με δαχτυλίδι, που όταν το χτυπάς στη γη και πεις: «αυτό το βουνό ας μετακινηθεί», αυτό και γίνεται), β3, β4 (κι ανασταίνει αυτούς που σκότωσε). Η συν. όπως AT/ATU 560, βλ. παρ. αρ. 33.

ΚΥΠΡΟΣ

10. Λαογραφία Κ', 1962, 321-328, Μακράσυκκα Αμμοχώστου, «Το μπασταρτίν». Συμφυρμός με AT *932, AT/ATU 936* και AT/ATU 400. Η αρχή όπως AT *932 (το παιδί που γεννήθηκε από ένα κρανίο έχει θαυμαστή ευφυΐα και ξέρει να ξεχωρίζει τα αληθινά διαμάντια από τα ψεύτικα. Η συν. όπως AT/ATU 936* (στέλνεται από τον έμπορο στο βουνό για να μαζέψει διαμάντια και αφήνεται εκεί). Η συν. όπωςΑΤ/ATU 400 (το παιδί γίνεται θετός γιος ενός δράκου. Στην απαγορευμένη κάμαρα βλέπει τρία περιστέρια νεράιδες να λούζονται. Παίρνει τα φτερά της μικρότερης και την αναγκάζει να τον παντρευτεί, και φεύγουν μαζί). Η συν. όπως

Σελ. 153
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/154.gif&w=600&h=915

AT/ATU 569: I: α, α1 (μήλο), α3, α5, β, β1 (ρόπαλο), β5 (και μετά ένα μαγικό σκούφο που τον κάνει αόρατο και ιπτάμενο πάπλωμα). Η συν. όπως AT/ATU 400 (με το πάπλωμα ξαναβρίσκει τη γυναίκα του που είχε φύγει στη χώρα των δράκων και γυρίζουν μαζί στο σπίτι του).

11. Σακελλάριος 2, 340-344. «Παραμύθι του μάντη» (Λουκάτος, 121-125, αρ. 17, Δροσίνης 2, 71-78, Καφαντάρης, Φιδόδεντρο, 420-425, αρ. 17). Συμφυρμός με AT/ATU 563. Η παραλλαγή που δημοσιεύεται εδώ.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΤΥΠΟ AT/ATU 569

Το παραμύθι αυτό είναι αρκετά διαδεδομένο στην Ευρώπη και λιγότερο στην Ασία. Η παλιότερη γνωστή ολοκληρωμένη παραλλαγή του βρίσκεται στο αρχαίο ινδικό βιβλίο για τις προηγούμενες ζωές του Βούδα (Jatakas), ενώ οι παλαιότερες ευρωπαϊκές παραλλαγές προέρχονται από τον 16ο αιώνα1. Η μορφή του παραμυθιού δεν είναι σταθερή και συχνά είναι δύσκολο να διαχωριστεί από άλλους κοντινούς τύπους.

Στην Ελλάδα έχουμε μόλις έντεκα παραλλαγές, οι περισσότερες από τις οποίες αποτελούν συμφυρμούς με άλλους τύπους, με τον AT/ATU 560 (Το μαγικό δαχτυλίδι), τον AT/ATU 735 (Οδοιπορία προς την τύχη), τους AT/ATU 400 (Η νεράιδα) και AT/ATU 936* (Το μαγικό βουνό) και τον AT/ATU 563 (Ο μαγικός μύλος).

Το περιεχόμενο αυτού του παραμυθιακού τύπου μοιάζει εντελώς αμοραλιστικό: ό ήρωας αποκτά μαγικά αντικείμενα που μπορούν να του εκπληρώσουν τις επιθυμίες του (συνήθως του παρέχουν τροφή), και τα οποία ανταλλάσσει με κάποιο φονικό αντικείμενο (σπαθί, μαχαίρι που κόβει όποιον το διατάξεις). Με τη βοήθεια του τελευταίου ξαναπαίρνει πίσω τα πρώτα σκοτώνοντας τον κάτοχο του σπαθιού. Αυτή η άπληστη και βίαιη συμπεριφορά του ήρωα έρχεται σε αντίθεση με την καλοσύνη που δείχνει στην αρχή του παραμυθιού, όταν σώζει ένα φιδάκι (και στην περίπτωση του συμφυρμού AT/ATU 560 + AT/ATU 569 ένα σκύλο και μια γάτα επίσης) κερδίζοντας την ευγνωμοσύνη του (ς) και τα μαγικά τους δώρα. Η αντίφαση αυτή δικαιολογείται σε κάποιες παραλλαγές από το γεγονός ότι ο ήρωας έχει φερθεί αρχικά καλά και στους ανθρώπους με τους οποίους ανταλλάσσει τα μαγικά αντικείμενα: τους έχει για παράδειγμα δώσει τροφή, χωρίς αντάλλαγμα, όπως στην παραλλαγή που δημοσιεύουμε, ενώ αυτοί στη συνέχεια του την αρνούνται. Σε κάποιες άλλες παραλλαγές η αντίφαση λύνεται αργότερα, καθώς ο ήρωας ανασταίνει τελικά όσους σκότωσε.

1. Jurjen van der Kooi, « Ranzen, Hütlein und Hörnlein (AT 569), Enzyklopädie des Märchens, Band 11, 2004, σ. 213-219.

Σελ. 154
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 560-599
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 135
    

    β2, β3, β4, β5, β9, β6, β10, β7, β11. II: α, α1, α2, α3, α4, β, β1, β3, β4, γ. III: α, α4, α5, α6, β, β1, β5, γ (και της φυτρώνουν κέρατα).

    2. ΛΑ 2277 Β', 177-187, Σούλι, «Τση χρυσόκοτας». I: α, α1, β, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β10, β7, β11. II: α, α1, α2, α3, α4, β, β1, β3, β4, γ, γ6, γ7, γ8. III: β, β2 (αχλαδιές), β3, β4, α, α3, «4, α5, γ. IV: γ, γ1, γ2, γ4, α, α1, β, β1, β2, β3 (τη σκοτώνουν).

    3. ΛΑ 3176, 15-19, «Να πας στ' μάνα τ' διαόλ'». Ι: α, α1, β (στέλνεται από τον πλούσιο αδερφό του στη «μάνα του διαβόλου», κι αυτός, αγαθός, φεύγει να την αναζητήσει. Όταν τη βρίσκει, αυτή του χαρίζει την κότα που κάνει μαλαματένια αυγά), β4, β5, β9, β6, β10, β7, β11. II: α, α1, α2, α3, α4, β, β3, β4, γ, γ1, γ2 (και που έχει αφήσει εντολή να κάνουν βασιλιά όποιον βρουν να κοιμάται στην πόρτα του), γ6, γ7, γ8. III: α, α4, α5, α6. IV: γ5 (τα αδέρφια κάνουν πόλεμο και παίρνουν πίσω το συκώτι από τη βασιλοπούλα, φωνάζουν και τον πατέρα τους), β3 (τη σκοτώνουν με τον εραστή της), β5.

    4. ΛΦ 395, 1-4, Φιλιππιάδα Πρεβέζης, άτιτλο. Συμφυρμός με AT/ATU 566. Η αρχή όπως AT/ATU 567 + AT/ATU 567 A: I: α, α2, β1, β2, β3, β4, β6, β12 (παντογνώστης), β5, β10, β7, β11. II: α, α3 (γνωρίζοντας τις ιδιότητες τους), γ, γ1, γ7, γ8. III: α7 (ο μικρός αδερφός παντρεύεται μια χήρα), α5, α6. Η συν. όπως AT/ATU 566, βλ. παρ. αρ. 3. Η συν. όπως AT/ATU 567 + AT/ATU 567 Α: III: β, β1, β3, β4, γ, γ1 (κι έτσι η γαϊδούρα κάνει εμετό και βγάζει το συκώτι). IV: γ2, γ5 (ο μικρός αδερφός πηγαίνει στο βασίλειο του αδερφού του, του κάνει πόλεμο και του παίρνει τον θρόνο και τη γυναίκα του).

    5. Hahn 1, 227-232, αρ. 36, Ζίτσα Δωδώνης, «Das goldene Huhn». Η αρχή όπως AT/ATU 735: I: α, γ. II: α (βλέπει στο όνειρό του), α1, β, δ, δ1, δ5, δ7. Η συν. όπως AT/ATU 567 + AT/ATU 567 A: I: α, α1, β, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β10, β7, β11. II: α, α1, α2, α3, α4, β, β1, β3, β4, γ (αφήνοντας ο ένας στον άλλο σημάδια ζωής), γ1, γ2, γ3, γ4, γ7, γ8. III: α, α3, α4, α5, α6 (τα αδέρφια του καταλαβαίνουν ότι κάτι έγινε και φεύγουν να τον βρουν). IV: γ5 (η βασιλοπούλα αρρωσταίνει - εμφανίζεται ο καρδιογνώστης σαν γιατρός, της δίνει εμετικό και της παίρνει το συκώτι), α, α1, β, β2, β3 (τη διώχνουν), β5.

    ΘΕΣΣΑΛΙΑ

    6. ΣΠ 101, 46-47, Πήλιο, άτιτλο.