Συγγραφέας:Αγγελοπούλου, Άννα
 
Καπλάνογλου, Μαριάνθη
 
Κατρινάκη, Εμμανουέλα
 
Τίτλος:Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 560-599
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:44
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:2007
 
Σελίδες:519
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Ελληνικά παραμύθια-Κατάλογος
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Περίληψη:Στον πέμπτο αυτόν τόμο του Καταλόγου των Ελληνικών Παραμυθιών (βλ. και δημοσιεύματα ΙΑΕΝ αρ. 21, 26, 34 και 41) παρουσιάζεται η επεξεργασία του τελευταίου μέρους των μαγικών παραμυθιών (AT/ATU 300-749), που καλύπτει τους τύπους AT/ATU 560-649 (μαγικά αντικείμενα) και AT/ATU 650-699 (υπερφυσική δύναμη και γνώση).
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 10.44 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 323-342 από: 522
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/323.gif&w=600&h=915

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 650Β Πρόταση κατάταξης ως AT 301B

Δακρυγιάννης / Αρκουδογιάννης

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΗΠΕΙΡΟΣ

1. Höeg, 15-22, αρ. 2, Σαρακατσάνοι Ηπείρου, «Le fils né des larmes». Ο δράκος έχει πάρει με δόλο την αδερφή του και μαρμαρώσει τα αδέρφια του. Γιος δακρύων αντρειωμένος. Προδότρα μάνα. Συμφυρμός με AT/ATU 590 (Η άπιστη μάνα) και AT/ATU 302 (Η εξωτερική ψυχή).

2. Pio, 75-76, αρ. 24 (Hahn, 2, 72, αρ. 75), Δωδώνη, «Το παιδί της αρκούδας». Γιος αρκούδας που βίασε έναν παπά. Αναγνώριση με το τσεκούρι που ξέχασε ο παπάς στη σπηλιά της αρκούδας. Τρώει πολύ, πάει στον ψωμά, στο βασιλιά. Φέρνει τους θησαυρούς των σκυλοκέφαλων και ξεριζώνει τον πλάτανο. Μοιράζεται το μισό βασίλειο.

ΘΡΑΚΗ

3. ΙΑ 725 Β', 253-269, Μάλγαρα, άτιτλο. Συμφυρμός με AT/ATU 516 (Ο πιστός σύντροφος, AT/ATU 302). Γιος αρκούδας (ο πατέρας του αρκούδα) δυνατός. Σκοτώνει την αγριογουρούνα και λευτερώνει την Πεντάμορφη. Γυρνώντας στον παππού του προκαλεί φόβο και τον στέλνουν να τον αφανίσουν, στο δάσος με τους λύκους, όπου ζεύει το αμάξι του μ' ένα λύκο, στο διαβολικό σπίτι, όπου ξεπαστρεύει το φάντασμα, στο βουνό, να φέρει τα λεφτά που χρωστάει ο δράκος. Καβαλικεύει την καμήλα-φάντασμα και τον αναγκάζει να τα δώσει. Το χωριό τον κάνει πρόεδρο.

4. ΛΦ 1249, 26-31, Ορεστιάδα Αδριανουπόλεως, «Ο Γιάννης». Ο βασιλιάς μαθαίνει πως οι γύφτοι θέλουν γύφτο βασιλιά και σκοτώνει όλους τους γύφτους. Μια γύφτισσα παίρνει το παιδί της και φεύγει στο βουνό. Το μεγαλώνει μια αρκούδα και γίνεται δυνατό. Συμφυρμός με AT 301 Β (Αρκουδογιάννης). Σκοτώνει το δάσκαλο του, τους φορατζήδες του βασιλιά. Συναντά τους σαράντα δράκους στον Κάτω Κόσμο, που τον φοβούνται και τον κάνουν καπετάνιο τους. Αδερφοποιτοί. Υποτάσσει τις τρεις μάγισσες.

Σελ. 323
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/324.gif&w=600&h=915

Κρεμάει ανάποδα αυτήν που μαρμάρωνε τον κόσμο και της παίρνει το ένα γαλέτσι (παντόφλα) και ψάχνει να βρει το ταίρι του.

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

5. ΛΑ 1248 (ΣΜ 78), 3-6, Λιβάδι Χαλκιδικής, «Ο Αρκουδογιάννης». Παιδί παπάδων. Ψάχνει να βρει τον δυνατότερο του, αφήνοντας για σημάδι ζωής ένα σπαθί που θα ματώσει αν πεθάνει. Σηκώνει μόνος το καζάνι των σαράντα δράκων και νικάει το δράκο στο πάλεμα. Κουτσαίνει το δράκο με το σιδερένιο τόπι. Πνίγει τη γριά που βύθιζε τους ανθρώπους στο ποτάμι, παντρεύεται τη Γκιουζέλ Ντουνιά.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

α. Κρήτη

6. ΛΦ 875, 3-6, Σέλινο, «Της δάκρυσσας ο γιός». Πατέρας και γιοι πάνε να σκοτώσουν το δράκο. Δεν είναι άξιοι να καβαλικέψουν τις καμήλες των καμηλιέρηδων, να πιουν το γάλα του κοπαδιού και ο δράκος σκοτώνει τον πατέρα, φυλακίζει τους γιους. Γιος δάκρυσσας αντρειωμένος. Σηκώνει σιδερένιο ραβδί χίλιες οκάδες, κάνει ό,τι δε μπορούσαν τ' αδέρφια του και σκοτώνει το δράκο ρίχνοντάς τον σε αναμμένο καζάνι, όπως είχε κάνει εκείνος με τον πατέρα του. Ελευθερώνει τ'αδέρφια του.

7. ΛΦ 1832, 4-6, «Ο Μισόκωλος». Συμφυρμός με AT/ATU 715 (Ο μισοκοκοράκος). Τρεις αδερφοί θέλουν την κόρη του δράκου. Οι δυο μεγαλύτεροι δεν καταφέρνουν να φάνε και να πιούνε πολύ ούτε να ξεριζώσουν τις ουρές των βοδιών. Ο Μισόκωλος με την πρώτη. Ο δράκος σκάει από το κακό του κι ο ήρωας παίρνει τη δρακοπούλα.

8. Σ ΚΠ 31, 139, αρ.7, Γάβδος, «Ο Αρκουδάφτης». Παιδί παπά και αλεπούς, αναγνωρίζεται με το σκεπάρνι του παπά. Τρώει δυο φούρνους ψωμιά τη μέρα. Κουβαλά σαράντα φορτώματα ξύλα, φέρνει τους φόρους για το βασιλιά από τη Μπαρμπαριά. Συμφυρμός με AT 301 Β.

β. Κυκλάδες

9. ΛΑ 1340, 1-5 (ΛΑ 650 Α, 2), Τήνος, άτιτλο. Ο δράκος φυλακίζει τον ήρωα. Τ' αδέρφια του για να τον ελευθερώσουν ζητούν σπαθί τριάντα

Σελ. 324
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/325.gif&w=600&h=915

οκάδων από τον πατέρα τους. Διαγωνισμός πολυφαγίας. Δεν μπορούν να φάνε ένα καζάνι γάλα, ένα φούρνο ψωμιά, ένα καζάνι μέλι. Τους ρουφάει ο δράκος μαζί με ένα αυγό. Ο μικρότερος τα τρώει όλα και σκοτώνει το δράκο.

10. ΛΑ 1392, 79-82 (Αδ. Αδαμαντίου, Τηνιακά, ΛΑ 650 Α, 10), Τήνος, άτιτλο. Ο δράκος έχει πάρει με δόλο την αδερφή του και μαρμαρώσει τα δώδεκα αδέρφια του. Γιος δακρύων αντρειωμένος. Σηκώνει σιδερένια μπάλα εκατό οκάδες, τρώει τα ψωμιά του φουρνάρη, το κρέας του κρεοπώλη και σκοτώνει το δράκο. Παίρνει το αθάνατο νερό από τη δράκισσα και ξεμαρμαρώνει τ' αδέρφια του.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΙΟΝΙΟΥ

11. ΛΦ 1205, 4-8, Κεφαλονιά, «Η δάκρυσσα». Γιος της δάκρυσσας. Ο δράκος έχει φυλακίσει με δόλο την αδερφή του και τα πέντε αδέρφια του. Πηγαίνει να παντρευτεί τη βασιλοπούλα που βάζει αινίγματα στους μνηστήρες της. Συμφυρμός με AT/ATU 851 (The Princess who Cannot Solve the Riddle). Ελευθερώνει τ' αδέρφια του κι επιστρέφουν στη μάνα τους.

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

12. ΛΑ 1192 (ΣΜ 22), 89-90. Βελίτσα Ολυμπίας, «Το γενναίο βασιλόπουλο». Σύμβουλος του ήρωα μια μάγισσα, που της έκοψε τα μακριά τσίνορα για να βλέπει. Μη μπορώντας να φάει τα καρβέλια δέκα-δέκα, να πιει το καζάνι το γάλα, να φάει το αμπέλι με τα σταφύλια, μαρμαρώνεται από μιαν άλλη μάγισσα. Η μάνα του κάνει άλλο παιδί δυνατό (δεν λέει πώς). Στα οκτώ του χρόνια παραγγέλνει μαγκούρα οκτακόσιες οκάδες και φεύγει. Παίρνει τον ίδιο δρόμο, τρώει, πίνει και βυθίζει στη γη τη μάγισσα με τη μαγκούρα. Από εκείνη μαθαίνει πώς να ξεμαρμαρώσει τους άλλους.

13. ΛΑ 1281 (ΣΜ 111), 444-448, Κυπαρισσία, «Ο Αρκουδογιαννάκης». Παιδί δυνατό γίνεται υπηρέτης του παπά. Τρώει πολύ και τον στέλνουν να φέρει σαράντα λύκους, λαβώνει ένα λύκο με τη μαγκούρα που έφτιαξε ο γύφτος και τον αναγκάζει να φέρει τους άλλους τριάντα εννιά. Πρέπει να φέρει σαράντα μουλάρια φορτωμένα λίρες από τις λάμιες, που τις αναγκάζει να υπακούσουν με τη μαγκούρα του. Στο δρόμο ένας λύκος τρώει το ένα μουλάρι και ο ήρωας φορτώνει το λύκο. Κάνει η παπαδιά να του δώσει σανό κι εκείνος της βουτάει το χέρι. Ο ήρωας σκοτώνει το λύκο και ζουν καλά.

14. ΛΑ 1282 (ΣΜ 112), 305-307, Κυπαρισσία, άτιτλο. Από τα παρακάλια τυ-

Σελ. 325
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/326.gif&w=600&h=915

τυφλής μάνας γεννιέται παιδί δυνατό με αλογίσια μούτρα. Σκοτώνει τον αράπη που μαρμάρωσε τ' αδέρφια του, τα ζωντανεύει με το αθάνατο νερό.

15. ΛΑ 1282 (ΣΜ 112), Κυπαρισσία, 433-435, άτιτλο. Τα παιδιά μιας μάνας τρώει ο αράπης. Γιος δακρύων. Παρατηρεί πώς τρώει ο αράπης τα σταφύλια (με τα κουκούτσια κτλ), καταλαβαίνει τη δύναμή του και τον σκοτώνει. Πετάει τη βασίλισσα στη σταφίδα. Πάει να βρει τον δυνατότερο του αλλά δεν τον βρίσκει και γυρνάει πίσω στη μάνα του.

16. ΛΑ 1283 (ΣΜ 113), 199-200, Κυπαρισσία, «Το παιδί με τα αλογινά μούτρα».

ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

17. ΛΑ 650 Α, 1, Αιτωλία, άτιτλο. Γιος του Αρκουδογιάννη και της αρκούδας. Οι κάτοικοι του χωριού θέλουν να του πάρουν την αρκουδίσια μύτη και τ' αυτιά. Ζητάει από τον πατέρα του σαράντα μουλάρια, ογδόντα σακιά, πέντε σιδεροματσούκες και σκοτώνει όλους τους κατοίκους. Γεμίζει τα σακιά με κεχρί και φεύγει. Στο δρόμο ο λύκος τρώει ένα μουλάρι. Το παιδί ζεύει το λύκο και φέρνει στη γρια κεχρί. Ατελές.

18. ΛΦ 1353, 1-5, Κερατέα, «Ο Δακρογιαννάκης». Ο δράκος έχει πάρει με δόλο την αδερφή του και μαρμαρώσει τα δώδεκα αδέρφια του. Γιος δακρύων αντρειωμένος. Σηκώνει σιδερένια γλίτσα οχτακόσιες οκάδες, τρώει ένα φούρνο ψωμιά, τρία βόδια, δώδεκα πρόβατα και σκοτώνει το δράκο. Αναγνωρίζει την αδερφή του. Ζωντανεύει τ' αδέρφια του. Γυρνάν στη μάνα τους κι ο ήρωας ξαναφεύγει. Μαθαίνει πως οι δώδεκα δράκοι έφαγαν τ' αδέρφια του και τους σφάζει, βγάζει τα κομματάκια τους, τα ραντίζει και τους ξαναζωντανεύει.

19. ΛΦ 1426, 35-36, Λιβαδειά, «Ο Αρκουδόγιαννος». Γιος αρκούδας που βίασε έναν παπά. Αναγνώριση με το τσεκούρι, που ξέχασε ο παπάς στη σπηλιά της αρκούδας. Τρώει πολύ, πάει στον ψωμά, στο βασιλιά. Τον στέλνουν να φέρει τους θησαυρούς των σκυλοκεφάλων, που σκοτώνει με το χοντρό του ραβδί. Κατόπιν, την Πεντάμορφη, που φύλαγαν σαράντα αραπάδες. Τους σκοτώνει βάζοντάς τους να πηδήξουν όλοι μαζί. Πηγαίνει να σκοτώσει τον αντίζηλο του, το βασιλόπουλο, αλλ'αυτό ανασταίνεται. Βάζει την Πεντάμορφη να μάθει πού είναι η δύναμή του. Η δύναμη στην κοιλιά της αγριογουρούνας (πβ. AT 302 Α*. Παλεύει μαζί της και τη νικάει σκοτώνοντας τα περιστέρια. Το βασιλόπουλο πεθαίνει κι ο Αρκουδόγιαννος παίρνει την Πεντάμορφη.

20. ΛΦ 1560, 34-38, Θήβα, «Ο τεμπέλης». Ο ήρωας δυναμώνει όσο κάθεται στη φωτιά. Έρχεται στον πύργο των σαράντα δράκων βλέποντας μια φω-

Σελ. 326
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/327.gif&w=600&h=915

φωτιά στο βουνό και σηκώνει μόνος του το καζάνι τους. Τον κάνουν σύντροφο. Τον στέλνουν στο πηγάδι να κάνει πλακόπιτες για να τον αφανίσουν. Παλεύει με νεράιδα που πάει να του πάρει την πίτα και τη δέρνει. Την αφήνει μόνον όταν ορκίζεται πως δεν θα ξανάρθει. Νικάει δεύτερη γυναίκα, που τάχα έκλαιγε για το κρεμασμένο της παιδί και τον κλωτσάει. Τρίτη γυναίκα-ψάρι, που σταματούσε τα καράβια και ζητούσε να φάει ένα ναύτη. Του λένε και οι τρεις πως θα τις βρει στα Καμένα και στ' Άκαφτα. Φτάνει σ'ένα νησί, που πότε καιγόταν και πότε έσβηνε η φωτιά του, βρίσκει τη στοιχειωμένη γριά, που όταν άνοιγε το στόμα της, άναβε η φωτιά κι όταν το έκλεινε, έσβηνε. Τη σκοτώνει. Φτάνει στον πύργο, βρίσκει τραπέζι στρωμένο και τις τρεις γυναίκες να εξυμνούν τη δύναμή του. Συμφυρμός με AT/ATU 326 (Ο άφοβος). Οι γυναίκες τον πάνε σπίτι του μ' ένα σακί λίρες.

ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ-ΠΟΝΤΟΣ-ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑ α. Μικρά Ασία

21. ΛΑ 650 Β, 1, Βιθυνία, «Θα πάω να βρω τον καλύτερο μου». Το παιδί του ξυλοκόπου, για να βγάλει το παλούκι από τον πισινό του δράκου χρειάζεται δύναμη, που του δίνει ο ίδιος ο δράκος, φτύνοντάς το στο στόμα του. Γίνεται αντρειωμένος. Ξεριζώνει πλάτανο κι αφήνει στους γονείς του ξύλα για χρόνια. Φεύγει για να βρει τον δυνατότερο του. Σηκώνει μόνος του το καζάνι των σαράντα δράκων. Τον κάνουν αδερφό τους. Νικάει δυο γυναίκες στην πάλη. Πιάνει τη μία από τα μαλλιά κι έτσι δεν μπορεί να γυρίσει για να τον μαρμαρώσει. Της δεύτερης της παίρνει το βραχιόλι. Ένας Εβραίος, με στοίχημα, του ζητάει ένα άλλο ίδιο βραχιόλι, με την απειλή να σκλαβώσει τ' αδέρφια του ή να γίνει σκλάβος ο ίδιος, εφόσον χάσει το στοίχημα. Ο ήρωας πηγαίνει σ' έναν πύργο, όπου οι τρεις γυναίκες εκθειάζουν την αντρεία του. Φανερώνεται και διαλέγει τη γυναίκα με τα βραχιόλια, που τον στέλνει πίσω μ' ένα δούλο της, τόσο γρήγορα, όσο ν' ανοιγοκλείσει τα μάτια του. Έτσι κερδίζει το στοίχημα.

β. Πόντος

22. ΛΑ 650 Α, 1, Κερασούντα, «Αϊκουλάκης». Γιος αρκούδας κι ενός παπά, που εκείνη βίασε στο βουνό να την κάμει γυναίκα του. Αυτιά αρκούδας. Αναγνώριση πατέρα και γιου με την αξίνα που ξέχασε ο παπάς στη σπηλιά

Σελ. 327
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/328.gif&w=600&h=915

της αρκούδας. Τον ήρωα στέλνει ο παπάς στο βασιλιά κι ο βασιλιάς στην Τσερκεζία για να πάρει τους φόρους. Με σαράντα κανταριών τοπούζι νικά τους Τσερκέζους. Ο βασιλιάς τον στέλνει στους «ρασιοκυλίστες», που κυλούσαν ράχες από τα βουνά κι εσκότωναν τους ανθρώπους. Συμμαχεί μαζ1 τους γιατί τους φοβίζει και βγάζουν το βασιλιά από το θρόνο.

23. ΛΑ 1249 (ΣΜ 79), 11-12, «Το θηρίο και τα τρία παιδιά». Τρία αδέρφια ξεκινούν για την όμορφη κόρη του θηρίου, που τρώει τους δύο πρώτους. Ο τρίτος πετυχαίνει. Τρώει τα ψωμιά του φούρνου, όλο το γάλα, κτλ. Σκοτώνει το θηρίο βάζοντάς το να φυσήξει τη φωτιά αντί να τη φυσήξει ο ίδιος. Γλιτώνει τ' αδέρφια του και παντρεύεται την κόρη.

ΚΥΠΡΟΣ

24. ΛΦ 402, 1-4, «Ο ήμισος». Τρία αδέφια ξεκινούν για την κόρη της δράκαινας. Οι δύο πρώτοι αποτυχαίνουν και τους τρώει. Ο τρίτος αντρειωμένος γιατί γεννήθηκε από μισό μήλο. Πραγματοποιεί τα ζητήματα. Ανοίγει την κοιλιά της δράκαινας και λευτερώνει τ'αδέρφια του. Φεύγουν όλοι μαζί με την κόρη. Η συν. όπως AT/ATU 715. Στο πηγάδι ρουφά το νερό και βγαίνει επάνω. Τον ανεβάζουν στην αχλαδιά και βάζουν φωτιά. Βγάζει το νερό και τη σβήνει. Τους αφήνει να πνιγούν περνώντας το ποτάμι. Παντρεύεται την κόρη.

25. ΛΦ 1097, 16-21, Λευκωσία, «Ο Μισός». Τρία αδέφια ξεκινούν για την κόρη της δράκαινας. Οι δύο πρώτοι αποτυχαίνουν και τους τρώει. Ο τρίτος αντρειωμένος γιατί γεννήθηκε από μισό μήλο. Τρώει τα ψωμιά, πίνει το γάλα πέντε καζανιών, κτλ. Ανοίγει την κοιλιά της δράκαινας και λευτερώνει τ' αδέρφια του. Φεύγουν όλοι μαζί με την κόρη. Τον ρίχνουν στο πηγάδι. Η συν. όπως AT/ATU 715. Ρουφά το νερό και βγαίνει. Τον ανεβάζουν στην αχλαδιά και βάζουν φωτιά. Βγάζει το νερό και τη σβήνει. Τους δέρνει ο Μισός και τους αφήνει μισοπεθαμένους. Παντρεύεται την κόρη και φανερώνει την αλήθεια στον πατέρα του.

26. ΛΦ 1167, 28-39, «Ο Πουλαρόφτας». Η αρχή όπως AT/ATU 311 (Της Κάτω Γης ο αφέντης). Ο Σατανάς παντρεύεται τη βασιλοπούλα και την οδηγεί στην τρύπα του. Τα τρία αδέρφια δεν μπορούν να την ελευθερώσουν (δεν τρώνε αρκετά). Φυλακίζονται. Η γιαγιά θρηνεί. Πίνει το κάτουρο του γαϊδάρου και γεννά τον Πουλαρόφτα (με αυτιά γαϊδάρας), που αναζητάει τ'αδέρφια του. Ξεφεύγει από τον Σατανά μεσα στα σακιά με το μπαμπάκι [πβ. AT/ATU 956 Β (The Clever Maiden Alone at Home Kills the Robbers). Ελευθερώνει τους φυλακισμένους και σκοτώνει το Σατανά. Η συν. όπως AT/ATU 300 (Ο δρακοντοκτόνος) .

Σελ. 328
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/329.gif&w=600&h=915

27. ΛΦ 1532, 15-17, Γιαλούσα Καρπασίας, «Ο Γαϊδουρόφτας». Ο δράκος γίνεται γαμπρός του βασιλιά. Τα αδέρφια της κόρης πηγαίνουν να τη βρουν. Αναγνώριση από το δαχτυλίδι στο τάσι. Συμφυρμός με τον τύπο AT/ATU 552 (Τα ζώα γαμπροί). Ο δράκος τους μαρμαρώνει. Η μάνα θρηνεί. Πίνει το κάτουρο του γαϊδάρου και γεννά το Γαϊδουρόφτα, που αναζητάει τ' αδέρφια του. Ξεγελάει το δράκο και τον μαρμαρώνει. Ξαναζωντανεύει τ' αδέρφια του και γυρνώντας στην πατρίδα τους κάνει βασιλιά τον μεγαλύτερο.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΤΟΥΣ ΤΥΠΟΥΣ AT 650, AT/ATU 650 A, AT/ATU 650B

Στις ελληνικές παραλλαγές δεν υπάρχουν πολλές καταγραφές των παραμυθιακών τύπων AT/ATU 650 και AT/ATU 650 Α, που είναι πλατιά διαδεδομένοι στην Ευρώπη, ειδικά στις σκανδιναβικές και βαλτικές χώρες1. Το θέμα του αντρειωμένου ήρωα με την ηράκλεια δύναμη και το πλήθος των άθλων καλύπτεται στην Ελλάδα από άλλες αφηγήσεις, όπως τα παραμύθια του Δακρυγιάννη και του Αρκουδογιάννη, που ανήκουν στον τύπο (AT/ATU 301 Β) με τον οποίο παρατηρούνται συμφυρμοί.

Ο Γ. Μέγας είχε διατηρήσει τρεις υπότυπους. Εμείς ενώσαμε τους δύο πρώτους (AT 650 και AT/ATU 650 Α) διότι δεν παρουσιάζουν ουσιαστική διαφοροποίηση. Όσο για τον τύπο AT/ATU 650 Β, είναι ουσιαστικά ανύπαρκτος στην Ελλάδα. Διαπιστώνουμε ότι ο Μέγας κατέταξε εδώ παραλλαγές που ανήκουν στο μύθο του Αρκουδογιάννη/Δακρυγιάννη (AT 301 Β) όπου και τις εντάσσουμε, διπλασιάζοντας κατά συνέπεια τον αριθμό των είκοσι επτά παραλλαγών που δίδεται στον αντίστοιχο τόμο του Καταλόγου2 μας.

Ειδοποιός διαφορά της αφήγησης είναι η θαυματουργή γέννηση του εκδικητή ήρωα από τα δάκρυα της χήρας κι απορφανισμένης μάνας του. Το ίδιο θαυματουργή είναι και η γέννηση του παιδιού της αρκούδας, που αναγκάζει έναν παπά να τη βιάσει, καθώς και όλες οι άλλες μαγικές γεννήσεις από άλλα είδη ζώων, όπως το άλογο, το μουλάρι κι η αλεπού, που δικαιολογούν την υπερφυσική δύναμη του ακαταμάχητου ήρωα. Ένα άλλο μοτίβο που προκαλεί τη δημιουργία υπερφυσικής ρώμης είναι το φάγωμα μισού μήλου από τη μάνα, που γεννάει ένα παιδί μισό, ανάπηρο, τον Μισοκωλάκη ή τον Μισάδη, που είναι ωστόσο παντοδύναμος (πβ. AT/ATU 675 και τις σημειώσεις στον παρόντα τόμο σχετικά με τη μισή ανδρική φιγούρα που μελέτησε η Françoise Héritier

1. St.Thompson, The Folktale, ό.π., σ. 85-86.

2. Αγγελοπούλου-Μπρούσκου, ό.π., 3, τχ. Α', σ. 67-78.

Σελ. 329
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/330.gif&w=600&h=915

στην κλασική αρχαιότητα διαπιστώνοντας πως η ιδέα της διαχώρισης δημιουργεί μια συγκέντρωση και όχι μια απώλεια της γενετήσιας δύναμης3).

Παρατηρούμε επίσης την ανταγωνιστική σχέση του Δακρυγιάννη με τα αδέρφια του, που αρχικά τα σώζει από το δράκο. Αργότερα όμως, για να μπορέσουν να του πάρουν την αραβωνιαστικιά του, τον ρίχνουν με δόλο σ' ένα πηγάδι κι ακολουθεί η κάθοδος του ήρωα στον Άδη καθώς και η θριαμβευτική επιστροφή του.

Όσο για τον Αντρειωμένο Γιάννη, δεν φαίνεται να υπάρχει ένα ξεκάθαρο σχήμα σταθερής αφήγησης στην Ελλάδα. Παρατηρούνται πολλοί συμφυρμοί του τύπου με ιστορίες νεαρών ηρώων4, που μυούνται στην ανδρική ταυτότητα. Αναζητούν αντρειωμένους συντρόφους κι αδέρφια, ταυτίζονται με την αντρεία του μαγεμένου αλόγου τους, παλεύουν με πανίσχυρους άντρες και μυθικές γυναίκες, τις οποίες κατοτροπώνουν χωρίς ποτέ να τις ερωτεύονται. Η άμιλλα των ρωμαλέων ηρώων, οι άθλοι τους, ο φόβος του θανάτου κι ο εκθρονισμός του αυταρχικού πατέρα είναι τα κύρια θέματα της πορείας του Αντρειωμένου Γιάννη, που παρομοιάζεται με τον Ηρακλή και τον Γαργαντούα της λαϊκής παράδοσης.

3. Françoise Héritier, ό.π., σ. 7-10. Βλ. και παρακάτω σ. 441-443.

4. AT 301 (Τα χρυσά μήλα), AT/ATU 326 (Ο άφοβος), AT/ATU 531 (Ο γιος του κυνηγού), AT 516 Β (Η απαγωγή της βασιλοπούλας), AT/ATU 715 (Ο Μισοκοκοράκος), AT 552 (Τα ζώα γαμπροί).

Σελ. 330
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/331.gif&w=600&h=915

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT/ATU 652

Σελ. 331
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/332.gif&w=600&h=915 01 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 332
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/333.gif&w=600&h=915

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT/ATU 652

Η δύναμη της ευχής του πρίγκηπα

AT/ATU: The Prince Whose Wishes Always Come True: the Carnation. ATU: The Prince Whose Wishes Always Come true Grimm no 76: Die Nelke Basile, I, 2: La mortella

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΗΠΕΙΡΟΣ

1. Höeg, αρ. 4, 26-28, Σαρακατσάνοι Ηπείρου, « La puissance du voeu (L'enfant volé) ». Ο κόσμος εύχεται στο πηγάδι του βασιλιά ν' αποκτήσει αυτός ένα παιδί, που ό,τι λέει να γίνεται. Ο δούλος (αράπης) πείθει τη μαμή να του δώσει το παιδί και βάζει στη θέση του συκώτι. Μέσω του παιδιού ο αράπης ζητάει από το βασιλιά να του δώσει τη βασιλοπούλα για γυναίκα. Η βασιλοπούλα ομολογεί την αλήθεια στον πατέρα της και το παιδί κρυφακούει. Τιμωρία του αράπη και της μαμής.

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

2. ΛΦ 805, 6-19, Γύθειο, Σαλταφέρος, (πρώην τύπος Μέγα AT* 675 Α1) .Παραλλαγμένο. Ο βασιλιάς στέλνει δούλο του, τον αράπη, στη βρύση ν' ακούσει τι λένε οι περαστικοί. Ακούει από τις Μοίρες, «αν είναι ανύπαντρος, να παντρευτεί, παντρεμένος, να κάνει παιδί, κάθε μέρα να 'ναι χρόνος κι ό,τι λέει να γίνεται». Δεν λέει τίποτα και με τη βοήθεια της μαμής κλέβει το παιδί που γεννιέται. Το παιδί πραγματοποιεί τ' αδύνατα ζητή

1. Ο τύπος AT *675 Α που έχει μια μόνον παραλλαγή και δε συμπεριλαμβάνεται στους AT / ATU ενσωματώθηκε εδώ.

Σελ. 333
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/334.gif&w=600&h=915

ζητήματα που βάζει ο βασιλιάς στον αράπη, που ζήτησε σε γάμο τη βασιλοπούλα. Το παιδί μαθαίνει τη δύναμή του κρυφακούοντας μια συνομιλία. Εύχεται να γίνει ο αράπης σκύλος, η βασιλοπούλα πέρδικα και πάλι βασιλοπούλα. Γίνεται άντρας της. Πηγαίνουν στον πατέρα του και φανερώνει την αλήθεια. Αλογοσέρνουν τη μαμή και τον αράπη.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΤΥΠΟ AT/ATU 652

Το παραμύθι αυτό παρουσιάζει μεγάλη διάδοση στις βαλτικές και σκανδιναβικές χώρες αλλά και στη Γερμανία. Οι παραλλαγές που συναντούμε στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες είναι μάλλον αποσχίδες του κυρίως τύπου2.

2. S.Thompson, ό.π., σ. 95-96.

Σελ. 334
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/335.gif&w=600&h=915

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT/ATU 653

(περιλαμβάνει και τον τύπο Μέγα AT/ATU 653 Α)

Σελ. 335
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/336.gif&w=600&h=915 01 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 336
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/337.gif&w=600&h=915

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT/ATU 653 (περιλαμβάνει και τον τύπο Μέγα AT/ATU 653 Α)

Οι επιτήδειοι αδερφοί

AT/ATU 653: The Four Skillful Brothers AT/ATU 653 A: The rarest Thing in the World ATU 653: The Four Skillful Brothers AT/ATU 653 A: The rarest Thing in the World Delarue-Tenèze: Les quatre frères ingénieux Grimm no 129: Die vier kunstreichen Brüder Straparola, VII, 5: Les trois frères qui vont par le monde Basile, V, 7: Li cinco figlie

Eberhard-Boratav no 291_

Το πιπίλισμα της βασιλοπούλας από το δράκο

Είχε ένα βασιλιά κι είχε μια και μοναχή κόρη. Σαν ήρθε σε νόμου ηλικία, θέλησε να τη στεφανώσει, όμως η κόρη δεν ήθελε κανένα. Είπε να της δώσει του βεζίρη τον υιόν, δεν ήθελε. Της είπε πολλούς, κανένας δεν της άρεσε. Στο τέλος είπε η κόρη στον πατέρα της να προστάξει να περάσει από μπρος από το παλάτι όλος ο κόσμος και σ' όποιον ρίξει το μήλο, εκείνον να της δώσει.

Βασιλικός ορισμός, οργή θεϊκή, να περάσει όλος ο κόσμος, μικροί, μεγάλοι, μπρος από το παλάτι.

Σαν πέρασε όλος ο κόσμος και εξής, πίσω-πίσω πέρασε κι ένας δράκος κι άρεσε στην κόρη. Μη ξέροντας πως είναι δράκος, του έριξε το μήλο. Αμέσως ο βασιλιάς κάμνει γάμους, την παντρεύει με το δράκο.

Αφού πέρασαν πέντε-έξι μέρες, θέλησε ο δράκος να την πάρει και να φύγει στην κατοικία του. Έγινε κι η γνώμη της κόρης, το είπε στον πατέρα της, έδωσε την άδεια, σηκώνονται, φεύγουν.

Περπατούν πέντ' έξι μέρες, την πάει πάνω σ' ένα βουνό, σχίζει το βουνό, βάζει μέσα ο δράκος τη βασιλοπούλα, γίνεται ένας όφις και τυλίγεται πάνω της και πιπίλιζε το αίμα της. Την ημέρα έφευγε στο κυνήγι και το βράδυ της έδινε να τρώει μια πέρδικα και γινότανε πάλι όφις και την πιπίλιζε.

Η κόρη είχε μαζί της δυο περιστέρια και, σαν είδε αυτά τα φερσίματα, πιά-

Σελ. 337
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/338.gif&w=600&h=915

πιάνει και γράφει γράμμα και ιστοράει όλα στον πατέρα της και το δένει στο λαιμό του περιστεριού και το αφήνει και φεύγει.

Έρχεται το περιστέρι, πιάνει, ανοίγει, διαβάζει το γράμμα ο βασιλιάς κι έφριξε ο νους του. Αμέσως βγάζει διαλάλημα, όποιος είναι άξιος να πάει να γλιτώσει την κόρη του, να του τη δώσει γυναίκα και να του δώσει και το βασίλειο.

Είχε και μιά γριά κι είχε δέκα παιδιά κι ήταν κυνηγοί και καλά παλικάρια. Τη φωνάζει ο βασιλιάς και της λέει: «Δεν μπορούν τα παιδιά σου να γλιτώσουν την κόρη μου;» Του λέει η γριά: «Να μου κάμεις, βασιλιά μου, δέκα φορεσιές ρούχα» και τις παίρνει και φεύγει.

Πάει στο σπίτι της, κρεμά έξω από την πόρτα τη μια φορεσιά, έρχεται ο μεγάλος της γιος, τη ρωτά: «Τι είναι τούτα τα ρούχα;» Του λέει: «Αν μου πεις την παλικαριά σου, είναι δικά σου». Της λέει: «Εγώ ξέρω τα πάντα όλα».

Δίνει σ' εκείνον τη μια, κρεμά και την άλλη τη φορεσιά. Έρχεται κι ο δεύτερος, ρωτά κι εκείνος, λέει κι εκείνος την παλικαριά του, πως με τη ράβδο του σχίζει το βουνό. Δίνει και σ' εκείνον την άλλην, έρχεται κι ο τρίτος, λέει κι εκείνος την παλικαριά του, πως είναι επιτήδειος κλέφτης. Παίρνει κι εκείνος την άλλη, έρχεται κι ο τέταρτος, λέει πως πετροβολά τον κόσμο από τη μια μεριά στην άλλη. Έρχεται κι ο πέμπτος, λέει πως κάμνει δάσος να μη μπορεί να περνά μυρμήγκι. Ο άλλος κάμνει ψηλό βουνό, ο άλλος μπρος στεριά και πίσω θάλασσα. Ο άλλος λέει πως ρίχνει σαΐτα, φαίνεται για δε φαίνεται το πουλί, και το κτυπά. Ο άλλος λέει πως δίνει ψυχή στον πεθαμένο.

Τότε τους λέει η μάνα: «Να πάτε, παιδιά μου, να φέρετε του βασιλιά την κόρη και θα σας κάμει μεγάλες χαρές. Λένε αυτοί: «Μετά χαράς».

Σαν ξημέρωσε, σηκώνονται, πιάνουν το δρόμο. Τους λέει ο μεγάλος, που ήξερε τα πάντα όλα: «Σ' αυτό το βουνό είναι». Πάνε, σκίζει το βουνό ο δεύτερος, βρίσκουν την κόρη, κι ήταν ο όφις τυλιγμένος πάνω της. Εκείνος που 'τανε επιτήδειος κλέφτης, έπιασε σιγά-σιγά και ξετύλιξε την κόρη, χωρίς να νιώσει ο όφις. Πιάνει κι ο άλλος και εκσφεντονίζει το ένα του παπούτσι στη μιαν άκρη του κόσμου και το άλλο στην άλλην άκρη και παίρνουν δρόμο.

Σαν πήγαν παρακεί, λέει ο μεγάλος: «Ξύπνησε ο δράκος και πήγε να φέρει τα ποδήματά του και τα 'φερε, κι έπιασε τη στράτα». Κάμνει ο άλλος αμέσως το δάσος, έρχεται ο δράκος με τσάπες και μπαλτάδες και σου κάμνει το δάσος γης μαδιάμ. Σαν τον είδανε, κάμνει ο άλλος ανάμεσα το ψηλό το βουνό, πάει ο δράκος με τσάπες και κασμάδες, σκορπίζει το βουνό. Σαν φάνηκε, κάμνει ο άλλος μπρος στεριά και πίσω θάλασσα. Αρχίζει ο δράκος με τουλούμια και τρόμπες, αδειάζει τη θάλασσα. Αμέσως κάμνει ο άλλος τον ψηλό πύργο και μπαίνουν μέσα όλοι. Τότε έρχεται ο δράκος και χλιμιντρά από το θυμό του, τους λέγει: «Βρε σκυλιά, δείξτε μου τουλάχιστο το δαχτυλάκι της!» Λέει εκείνος που ήξερε τη σαΐτα: «Ας την ιδεί». Αυτός, που 'δε το δαχτυλάκι της, τη

Σελ. 338
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/339.gif&w=600&h=915

ρουφά και την καταπίνει. Εκείνη τη στιγμή ρίχνει ο άλλος τη σαΐτα, καρφώνει το δράκο κατακέφαλα. Κατεβαίνουνε, σκίζουν την κοιλιά του, βγάζουν την κόρη νεκρή. Έρχεται ο άλλος, ρίχτει τ' αθάνατο το νερό, την ανασταίνει, την παίρνουν, έρχονται στον πατέρα της. Χαρές κι αγαλλιάσεις ο βασιλιάς, κάμνει γάμους και χαρές, και τη δίνει στο μεγάλο και πέρασαν ζωή χαρισάμενη.

Μήτε εγώ ήμουν εκεί, μήτε εσείς να το πιστέψετε.

Καλλιόπη Μουσαίου-Μπουγιούκου, Παραμύθια του Λιβισιού και της Μάκρης, Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, Αθήνα 1976, σ. 148-151.

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

I. Η κόρη

α: Μια κόρη' α1: δεν θέλει να παντρευτεί' α2: και διαλέγει υποχρεωτικά σύζυγο ανάμεσα σ' όλους τους κατοίκους της χώρας' α3: πετώντας του ένα μήλο' α4: άλλο.

β: Ο γαμπρός είναι' β1: δράκος" β2: φίδι' β3: άλλο' β4: και της ρουφάει το αίμα' β5: τυλίγεται γύρω της' β6: τρώει τα παιδιά του' β7: άλλο' β8: την αρπάζει.

γ: Η βασιλοπούλα ειδοποιεί τον πατέρα της' γ1: μ' ένα περιστέρι' γ2: άλλο' γ3: και ζητάει βοήθεια για να σωθεί.

δ: Τρία βασιλόπουλα αγαπούν την ίδια γυναίκα' δ1: και μαλώνουν' δ2: ο πατέρας της (άλλο) την τάζει' δ3: σ' όποιον φέρει το πιο πολύτιμο δώρο' δ4: σ' όποιον μάθει την καλύτερη τέχνη.

II. Οι επιτήδειοι αδερφοί

α: Ο βασιλιάς απελπισμένος προσφεύγει' α1: στα αδέρφια της κόρης' α2: στον (στους) άξιο (ους) γιο (ους) της γριάς' α3: της χήρας" α4: οι αδερφοί είναι τρεις' α5: πέντε' α6: σαράντα' α7: άλλο' α8: έχει (ουν) μαγικές ιδιότητες' α9: κατέχουν σπάνιες τέχνες" α10: και τις ομολογούν για να πάρουν το ρούχο που ράβει η γριά για τον καλύτερο γιο της' α11: άλλο.

β: Ο ένας ακούει ό,τι συμβαίνει πολύ μακριά βάζοντας το αυτί του στη γη' β1: είναι επιτήδειος κλέφτης' β2: χτυπά το χέρι του στη γη και γίνεται πύργος' β3: σημαδεύει στα σύννεφα με τη σαΐτα κι αρπάζει ό,τι πέσει' β4: κατεβαίνει σαράντα οργιές κάτω από τη γη' β5: μ' ένα μπάτσο ρίχνει αναίσθητον όποιον χτυπήσει' β6: βλέπει μακριά' β7: πετροβολά τον κόσμο από τη μια με-

Σελ. 339
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/340.gif&w=600&h=915

μεριά στην άλλη" β8: δίνει ψυχή στον πεθαμένο" β9: κλέβει το μοσχάρι από την κοιλιά της αγελάδας (άλλο) και αυτή δεν παίρνει είδηση' β10: πετά το ένα παπούτσι του διαβόλου στην ανατολή και τ' άλλο στη δύση' β11: βάζει τα χέρια του και πιάνει ό,τι πέφτει' β12: πετάει το χτένι και γίνεται δάσος' β13: πετάει τη λαγήνα και γίνεται θάλασσα' β 14: άλλο.

γ: Τα τρία αδέρφια της φέρνουν' γ1: έναν μαγικό καθρέφτη, όπου βλέπει όποιον θέλει' γ2: μια μαγική κάπα (χαλί), που χωράει όσους ανθρώπους κι αν έχει και τους πάει όπου θέλουν (άλλο)' γ3: ένα πορτοκάλι που ανασταίνει πεθαμένο' γ4: άλλο.

δ: Ο πρώτος βλέπει ότι κινδυνεύει η ζωή της (άλλο)' δ1: ο δεύτερος τους μεταφέρει όλους επί τόπου' δ2: ο τελευταίος' δ3: τη γιατρεύει' δ4: την ανασταίνει.

III. Η φυγή

α: Ο γιος (τα αδέρφια) ελευθερώνει (ουν) την κόρη' α1: ο πρώτος αφουγκράζεται πού βρίσκονται' α2: ο δεύτερος δίνει γροθιά στη γη κι ανοίγει σαράντα οργιές" α3: ο τρίτος αρπάζει τη βασιλοπούλα από την αγκαλιά του δράκου" α4: άλλο.

β: Ο δράκος ξυπνά και τους κυνηγά' β1: χτίζουν γυάλινο πύργο' β2: περίεργη η κόρη κοιτάει από το παράθυρο (άλλο) κι ο δράκος την αρπάζει πάλι' β3: με δόλο την ξαναπαίρνουν' β4: πετιέται στον ουρανό αλλά τον σαΐτεύουν' β5: παρασκευάζει ο ένας το γιατρικό' β6: κι ο άλλος το φέρνει γρήγορα' β7: άλλο.

IV. Η λύση

α: Την κόρη εναποθέτουν στην αγκαλιά των γονιών της' α1: του πατέρα της' α2: και παντρεύεται' α3: με τον μικρότερο' α4: τον μεγαλύτερο" α5: αυτόν που την έβγαλε' α6: από την αγκαλιά του διαβόλου' α7: με το τόξο του, που έστειλε ψηλά στα σύννεφα' α8: από την κοιλιά του, όπου είχε μείνει ζωντανή [(πβ. AT 333 Η Κοκκινοσκουφίτσα)]' α9: η οικογένεια ξανασμίγει χαρούμενη' α10: άλλο.

β: Η κόρη' β1: ζει με τους γονείς της' β2: που κάνουν πλούσιους τους θαυμαστούς αδερφούς' β3: για να μη μαλώνουν" β4: διαλέγει το ταπεινότερο δώρο" β5: ο πατέρας την δίνει αυθαίρετα σ' έναν απ' όλους' β6: αίνιγμα: σε ποιον ανήκει.

γ: Την παντρεύεται' γ1: ο μνηστήρας με το χαλί' γ2: ο ίδιος ο βασιλιάς' γ3: άλλο' γ4: οι άλλοι φεύγουν μακριά απογοητευμένοι' γ5: ο βασιλιάς παντρεύει τους τρεις γιους με τις τρεις κόρες του' γ6: δεν τη δίνει σε κανένα' γ7: η κόρη δεν ξέρει ποιον να διαλέξει.

Σελ. 340
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/341.gif&w=600&h=915

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΗΠΕΙΡΟΣ

1. ΛΑ 1302 (ΣΜ 132), 44-46, Ζαγόρια, «Η Αννίκα». I: δ, δ1, 02, δ3. II: γ, γ1, γ2 (κιλίμι), γ4 (μήλο). IV: γ, γ3 (ο τρίτος).

2. ΛΑ 1308 (ΣΜ 138), 218-223, «Η βασιλοπούλα». I: δ, δ1, δ2, δ3. II: γ, γ1, γ4 (αεροπλάνο), γ3. IV: γ5.

3. ΛΦ 645, 1-3, Κοπάνη Δωδώνης, «Τα τέσσερα αδέρφια». Ι: β, β1, β8, γ, γ3. II: α, α7 (τέσσερα), α9, β14 (φτιάχνει γάντια και σηκώνει ό,τι θέλει), β14 (αστρονόμος, βλέπει τα πάντα με το κιάλι), β14 (κυνηγός μ' αλάθητο τουφέκι), β14 (ράφτης). III: α. IV: α, α1, β1, β2, β3.

4. ΛΦ 786, 43-45, Τσουμέρκα, άτιτλο. I: β, β3, β8, γ, γ3. II: α, α2, α7 (τέσσερις), α8, β, β3, β2, β14 (τρέχει σαν λαγός, φορτώνεται σαν γάιδαρος). IV: α1, α2, α, β2.

5. ΛΦ 1170, 7-12, Κόνιτσα, άτιτλο. I: δ, δ1, 02, δ3. II: γ, γ1, γ4 (μαντίήλι που μεταφέρει), γ4 (μήλο που ανασταίνει). IV: γ6.

6. Hahn 1, 263-266, Κάτω Σουδενά, «Die drei um die Braut streitenden Brüder». Ι: δ, δ1, δ2, δ3. II: γ, γ4 (κιάλια), γ3, γ, γ2 (χαλί), δ, δ3. IV: γ, γ2.

ΘΕΣΣΑΛΙΑ

7. ΛΦ 728, 1-4, Λάρισα, «Το καλύτερο δώρο». I: δ, δ1, δ2, δ3. II: γ, γ1, γ2 (χαλί), γ4 (χρυσό μήλο), δ (πέθανε), δ1, δ2, δ4. IV: γ3 (ο μικρότερος που την ανάστησε).

8. ΛΦ Κ. Τρούκης, 148-153, Γεωργανάδες Τρικάλων, «Ο Σιαντάναγας». Συμφυρμός με AT/ATU 851 (The Princess who cannot solve the Riddle), ως επεισόδιο που χρησιμεύει στο να μιλήσει η αμίλητη βασιλοπούλα. I: δ, δ2, δ4. II: γ, γ4 (γιατρός), γ4 (αστρονόμος), γ4 (μέθυσος με θαυμαστή ταμπακιέρα), δ, δ1, δ2, δ4.

ΘΡΑΚΗ

9. ΛΑ 852*, 3\ Αίνος, «Το ομιλούν αηδόνιον». I: δ, δ2, δ4. II: β14 (γιατρός) β, β14 (πετάει), δ, δ1, δ2, δ3.

10. ΛΑ 2343, 322-323, Καρωτή Διδυμοτείχου, άτιτλο. I: δ, δ1, δ2, δ3. II: γ, γ4 (κιάλια), γ4 (αεροπλάνο), γ4 (φάρμακο), δ (πέθανε), δ1, δ2, δ4. IV: β, β1.

Σελ. 341
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/342.gif&w=600&h=915

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

11. ΛΑ 2762, 133-139, Επαρχία Φυλλίδας, άτιτλο. Συμφυρμός με AT 507 C (Η κόρη με τα φίδια) και AT/ATU 851, ως επεισόδιο που χρησιμεύει στο να μιλήσει η αμίλητη βασιλοπούλα. I: δ, δ1, δ2, δ3. II: γ, γ1, γ2, γ4 (αθάνατο νερό), δ (πέθανε), δ1, δ2, δ4. IV: γ3 (τον μικρότερο).

12. ΛΦ 146, 1-7, «Η βασιλοπούλα και ο διάβολος». I: α, α1, α2, α4 (να πηδήξει τη γούρνα) β, β3 (διάβολος), β7 (σκοτεινή σπηλιά, γίνεται λύκος), γ, γ1, γ3. II: α, α2, α5, α9, α10, β, β1, β3, β9, β11. III: α. IV: α, α1, β1, β2·

ΝΗΣΙΑ ΑΙΓΑΙΟΥ

α. Νησιά Ανατολικού Αιγαίου

13. ΛΦ 1565, 16-18, Ικαρία, άτιτλο. I: δ, δ1, δ2, δ3. II: γ, γ1, γ2 (χαλί), γ3, δ (πέθανε), δ1, δ2, δ4. IV: γ3 (αυτόν που έκοψε το νεράντζι, γιατί το έχασε, ενώ οι άλλοι έχουν τα μαγικά τους αντικείμενα).

β. Δωδεκάνησα

14. Dawkins, 45 Stories, 97-104, Αστυπάλαια, «Η παπαδοπούλα». Η αρχή διαφέρει: μια βασιλοπούλα είναι κλεισμένη σ' έναν πύργο μαζί με μια παπαδοπούλα. Βλέπουν ένα φως μακριά κι η παπαδοπούλα πηγαίνει να δει και βρίσκει μια σπηλιά με σαράντα δράκους. Τους εξολοθρεύει εκτός από έναν, που επανέρχεται μέσα σ' ένα χρυσό πλοίο, ντυμένος καπετάνιος και παντρεύεται την παπαδοπούλα. I: β, β1, β4. II: α4, α8, β6, β3, β11. III: α. IV: α2, α10 (αυτόν που την έπιασε).

15. Σταματιάδης Ε', 590, αρ. 17, Σάμος, άτιτλο. I: δ, δ1, δ2. II: γ, γ4 (μήλο που γιατρεύει), γ1, γ2 (χαλί), δ, δ1, δ2, δ3. IV: γ.

γ. Εύβοια - Σποράδες.

16. ΛΦ 955, 1-8, Χαλκίς, «Ο μικρός ψαράς». Συμφυρμός με AT/ATU 851 (ως ένα από τα αινίγματά του). I: δ, δ1, δ2, δ3. II: γ, γ1, γ2 (χαλί), γ4 (πιτσούνι που ανασταίνει), δ (πέθανε), δ1, δ2, δ4.

17. ΛΦ 1215, 206, Σκύρος, « Η ανέκδοτη απόφαση». I: δ, δ1, δ2 (η βασιλοπούλα

Σελ. 342
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 560-599
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 323
    

    ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 650Β Πρόταση κατάταξης ως AT 301B

    Δακρυγιάννης / Αρκουδογιάννης

    ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

    ΗΠΕΙΡΟΣ

    1. Höeg, 15-22, αρ. 2, Σαρακατσάνοι Ηπείρου, «Le fils né des larmes». Ο δράκος έχει πάρει με δόλο την αδερφή του και μαρμαρώσει τα αδέρφια του. Γιος δακρύων αντρειωμένος. Προδότρα μάνα. Συμφυρμός με AT/ATU 590 (Η άπιστη μάνα) και AT/ATU 302 (Η εξωτερική ψυχή).

    2. Pio, 75-76, αρ. 24 (Hahn, 2, 72, αρ. 75), Δωδώνη, «Το παιδί της αρκούδας». Γιος αρκούδας που βίασε έναν παπά. Αναγνώριση με το τσεκούρι που ξέχασε ο παπάς στη σπηλιά της αρκούδας. Τρώει πολύ, πάει στον ψωμά, στο βασιλιά. Φέρνει τους θησαυρούς των σκυλοκέφαλων και ξεριζώνει τον πλάτανο. Μοιράζεται το μισό βασίλειο.

    ΘΡΑΚΗ

    3. ΙΑ 725 Β', 253-269, Μάλγαρα, άτιτλο. Συμφυρμός με AT/ATU 516 (Ο πιστός σύντροφος, AT/ATU 302). Γιος αρκούδας (ο πατέρας του αρκούδα) δυνατός. Σκοτώνει την αγριογουρούνα και λευτερώνει την Πεντάμορφη. Γυρνώντας στον παππού του προκαλεί φόβο και τον στέλνουν να τον αφανίσουν, στο δάσος με τους λύκους, όπου ζεύει το αμάξι του μ' ένα λύκο, στο διαβολικό σπίτι, όπου ξεπαστρεύει το φάντασμα, στο βουνό, να φέρει τα λεφτά που χρωστάει ο δράκος. Καβαλικεύει την καμήλα-φάντασμα και τον αναγκάζει να τα δώσει. Το χωριό τον κάνει πρόεδρο.

    4. ΛΦ 1249, 26-31, Ορεστιάδα Αδριανουπόλεως, «Ο Γιάννης». Ο βασιλιάς μαθαίνει πως οι γύφτοι θέλουν γύφτο βασιλιά και σκοτώνει όλους τους γύφτους. Μια γύφτισσα παίρνει το παιδί της και φεύγει στο βουνό. Το μεγαλώνει μια αρκούδα και γίνεται δυνατό. Συμφυρμός με AT 301 Β (Αρκουδογιάννης). Σκοτώνει το δάσκαλο του, τους φορατζήδες του βασιλιά. Συναντά τους σαράντα δράκους στον Κάτω Κόσμο, που τον φοβούνται και τον κάνουν καπετάνιο τους. Αδερφοποιτοί. Υποτάσσει τις τρεις μάγισσες.