Error(s) found: '2'

+ Unable to change databases. Unknown database 'iaennew'.
+ Unable to perform the query SELECT * FROM keywords_description WHERE (language_id = ''). No database selected.
TEXT_VISIBLE_PAGES 339-358 TEXT_OF 522
TEXT_PREVIOUS_20
TEXT_CURRENT_PAGE
TEXT_NEXT_20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/339.gif&w=600&h=915

ρουφά και την καταπίνει. Εκείνη τη στιγμή ρίχνει ο άλλος τη σαΐτα, καρφώνει το δράκο κατακέφαλα. Κατεβαίνουνε, σκίζουν την κοιλιά του, βγάζουν την κόρη νεκρή. Έρχεται ο άλλος, ρίχτει τ' αθάνατο το νερό, την ανασταίνει, την παίρνουν, έρχονται στον πατέρα της. Χαρές κι αγαλλιάσεις ο βασιλιάς, κάμνει γάμους και χαρές, και τη δίνει στο μεγάλο και πέρασαν ζωή χαρισάμενη.

Μήτε εγώ ήμουν εκεί, μήτε εσείς να το πιστέψετε.

Καλλιόπη Μουσαίου-Μπουγιούκου, Παραμύθια του Λιβισιού και της Μάκρης, Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, Αθήνα 1976, σ. 148-151.

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

I. Η κόρη

α: Μια κόρη' α1: δεν θέλει να παντρευτεί' α2: και διαλέγει υποχρεωτικά σύζυγο ανάμεσα σ' όλους τους κατοίκους της χώρας' α3: πετώντας του ένα μήλο' α4: άλλο.

β: Ο γαμπρός είναι' β1: δράκος" β2: φίδι' β3: άλλο' β4: και της ρουφάει το αίμα' β5: τυλίγεται γύρω της' β6: τρώει τα παιδιά του' β7: άλλο' β8: την αρπάζει.

γ: Η βασιλοπούλα ειδοποιεί τον πατέρα της' γ1: μ' ένα περιστέρι' γ2: άλλο' γ3: και ζητάει βοήθεια για να σωθεί.

δ: Τρία βασιλόπουλα αγαπούν την ίδια γυναίκα' δ1: και μαλώνουν' δ2: ο πατέρας της (άλλο) την τάζει' δ3: σ' όποιον φέρει το πιο πολύτιμο δώρο' δ4: σ' όποιον μάθει την καλύτερη τέχνη.

II. Οι επιτήδειοι αδερφοί

α: Ο βασιλιάς απελπισμένος προσφεύγει' α1: στα αδέρφια της κόρης' α2: στον (στους) άξιο (ους) γιο (ους) της γριάς' α3: της χήρας" α4: οι αδερφοί είναι τρεις' α5: πέντε' α6: σαράντα' α7: άλλο' α8: έχει (ουν) μαγικές ιδιότητες' α9: κατέχουν σπάνιες τέχνες" α10: και τις ομολογούν για να πάρουν το ρούχο που ράβει η γριά για τον καλύτερο γιο της' α11: άλλο.

β: Ο ένας ακούει ό,τι συμβαίνει πολύ μακριά βάζοντας το αυτί του στη γη' β1: είναι επιτήδειος κλέφτης' β2: χτυπά το χέρι του στη γη και γίνεται πύργος' β3: σημαδεύει στα σύννεφα με τη σαΐτα κι αρπάζει ό,τι πέσει' β4: κατεβαίνει σαράντα οργιές κάτω από τη γη' β5: μ' ένα μπάτσο ρίχνει αναίσθητον όποιον χτυπήσει' β6: βλέπει μακριά' β7: πετροβολά τον κόσμο από τη μια με-

TEXT_PAGE_SHORT339
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/340.gif&w=600&h=915

μεριά στην άλλη" β8: δίνει ψυχή στον πεθαμένο" β9: κλέβει το μοσχάρι από την κοιλιά της αγελάδας (άλλο) και αυτή δεν παίρνει είδηση' β10: πετά το ένα παπούτσι του διαβόλου στην ανατολή και τ' άλλο στη δύση' β11: βάζει τα χέρια του και πιάνει ό,τι πέφτει' β12: πετάει το χτένι και γίνεται δάσος' β13: πετάει τη λαγήνα και γίνεται θάλασσα' β 14: άλλο.

γ: Τα τρία αδέρφια της φέρνουν' γ1: έναν μαγικό καθρέφτη, όπου βλέπει όποιον θέλει' γ2: μια μαγική κάπα (χαλί), που χωράει όσους ανθρώπους κι αν έχει και τους πάει όπου θέλουν (άλλο)' γ3: ένα πορτοκάλι που ανασταίνει πεθαμένο' γ4: άλλο.

δ: Ο πρώτος βλέπει ότι κινδυνεύει η ζωή της (άλλο)' δ1: ο δεύτερος τους μεταφέρει όλους επί τόπου' δ2: ο τελευταίος' δ3: τη γιατρεύει' δ4: την ανασταίνει.

III. Η φυγή

α: Ο γιος (τα αδέρφια) ελευθερώνει (ουν) την κόρη' α1: ο πρώτος αφουγκράζεται πού βρίσκονται' α2: ο δεύτερος δίνει γροθιά στη γη κι ανοίγει σαράντα οργιές" α3: ο τρίτος αρπάζει τη βασιλοπούλα από την αγκαλιά του δράκου" α4: άλλο.

β: Ο δράκος ξυπνά και τους κυνηγά' β1: χτίζουν γυάλινο πύργο' β2: περίεργη η κόρη κοιτάει από το παράθυρο (άλλο) κι ο δράκος την αρπάζει πάλι' β3: με δόλο την ξαναπαίρνουν' β4: πετιέται στον ουρανό αλλά τον σαΐτεύουν' β5: παρασκευάζει ο ένας το γιατρικό' β6: κι ο άλλος το φέρνει γρήγορα' β7: άλλο.

IV. Η λύση

α: Την κόρη εναποθέτουν στην αγκαλιά των γονιών της' α1: του πατέρα της' α2: και παντρεύεται' α3: με τον μικρότερο' α4: τον μεγαλύτερο" α5: αυτόν που την έβγαλε' α6: από την αγκαλιά του διαβόλου' α7: με το τόξο του, που έστειλε ψηλά στα σύννεφα' α8: από την κοιλιά του, όπου είχε μείνει ζωντανή [(πβ. AT 333 Η Κοκκινοσκουφίτσα)]' α9: η οικογένεια ξανασμίγει χαρούμενη' α10: άλλο.

β: Η κόρη' β1: ζει με τους γονείς της' β2: που κάνουν πλούσιους τους θαυμαστούς αδερφούς' β3: για να μη μαλώνουν" β4: διαλέγει το ταπεινότερο δώρο" β5: ο πατέρας την δίνει αυθαίρετα σ' έναν απ' όλους' β6: αίνιγμα: σε ποιον ανήκει.

γ: Την παντρεύεται' γ1: ο μνηστήρας με το χαλί' γ2: ο ίδιος ο βασιλιάς' γ3: άλλο' γ4: οι άλλοι φεύγουν μακριά απογοητευμένοι' γ5: ο βασιλιάς παντρεύει τους τρεις γιους με τις τρεις κόρες του' γ6: δεν τη δίνει σε κανένα' γ7: η κόρη δεν ξέρει ποιον να διαλέξει.

TEXT_PAGE_SHORT340
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/341.gif&w=600&h=915

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΗΠΕΙΡΟΣ

1. ΛΑ 1302 (ΣΜ 132), 44-46, Ζαγόρια, «Η Αννίκα». I: δ, δ1, 02, δ3. II: γ, γ1, γ2 (κιλίμι), γ4 (μήλο). IV: γ, γ3 (ο τρίτος).

2. ΛΑ 1308 (ΣΜ 138), 218-223, «Η βασιλοπούλα». I: δ, δ1, δ2, δ3. II: γ, γ1, γ4 (αεροπλάνο), γ3. IV: γ5.

3. ΛΦ 645, 1-3, Κοπάνη Δωδώνης, «Τα τέσσερα αδέρφια». Ι: β, β1, β8, γ, γ3. II: α, α7 (τέσσερα), α9, β14 (φτιάχνει γάντια και σηκώνει ό,τι θέλει), β14 (αστρονόμος, βλέπει τα πάντα με το κιάλι), β14 (κυνηγός μ' αλάθητο τουφέκι), β14 (ράφτης). III: α. IV: α, α1, β1, β2, β3.

4. ΛΦ 786, 43-45, Τσουμέρκα, άτιτλο. I: β, β3, β8, γ, γ3. II: α, α2, α7 (τέσσερις), α8, β, β3, β2, β14 (τρέχει σαν λαγός, φορτώνεται σαν γάιδαρος). IV: α1, α2, α, β2.

5. ΛΦ 1170, 7-12, Κόνιτσα, άτιτλο. I: δ, δ1, 02, δ3. II: γ, γ1, γ4 (μαντίήλι που μεταφέρει), γ4 (μήλο που ανασταίνει). IV: γ6.

6. Hahn 1, 263-266, Κάτω Σουδενά, «Die drei um die Braut streitenden Brüder». Ι: δ, δ1, δ2, δ3. II: γ, γ4 (κιάλια), γ3, γ, γ2 (χαλί), δ, δ3. IV: γ, γ2.

ΘΕΣΣΑΛΙΑ

7. ΛΦ 728, 1-4, Λάρισα, «Το καλύτερο δώρο». I: δ, δ1, δ2, δ3. II: γ, γ1, γ2 (χαλί), γ4 (χρυσό μήλο), δ (πέθανε), δ1, δ2, δ4. IV: γ3 (ο μικρότερος που την ανάστησε).

8. ΛΦ Κ. Τρούκης, 148-153, Γεωργανάδες Τρικάλων, «Ο Σιαντάναγας». Συμφυρμός με AT/ATU 851 (The Princess who cannot solve the Riddle), ως επεισόδιο που χρησιμεύει στο να μιλήσει η αμίλητη βασιλοπούλα. I: δ, δ2, δ4. II: γ, γ4 (γιατρός), γ4 (αστρονόμος), γ4 (μέθυσος με θαυμαστή ταμπακιέρα), δ, δ1, δ2, δ4.

ΘΡΑΚΗ

9. ΛΑ 852*, 3\ Αίνος, «Το ομιλούν αηδόνιον». I: δ, δ2, δ4. II: β14 (γιατρός) β, β14 (πετάει), δ, δ1, δ2, δ3.

10. ΛΑ 2343, 322-323, Καρωτή Διδυμοτείχου, άτιτλο. I: δ, δ1, δ2, δ3. II: γ, γ4 (κιάλια), γ4 (αεροπλάνο), γ4 (φάρμακο), δ (πέθανε), δ1, δ2, δ4. IV: β, β1.

TEXT_PAGE_SHORT341
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/342.gif&w=600&h=915

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

11. ΛΑ 2762, 133-139, Επαρχία Φυλλίδας, άτιτλο. Συμφυρμός με AT 507 C (Η κόρη με τα φίδια) και AT/ATU 851, ως επεισόδιο που χρησιμεύει στο να μιλήσει η αμίλητη βασιλοπούλα. I: δ, δ1, δ2, δ3. II: γ, γ1, γ2, γ4 (αθάνατο νερό), δ (πέθανε), δ1, δ2, δ4. IV: γ3 (τον μικρότερο).

12. ΛΦ 146, 1-7, «Η βασιλοπούλα και ο διάβολος». I: α, α1, α2, α4 (να πηδήξει τη γούρνα) β, β3 (διάβολος), β7 (σκοτεινή σπηλιά, γίνεται λύκος), γ, γ1, γ3. II: α, α2, α5, α9, α10, β, β1, β3, β9, β11. III: α. IV: α, α1, β1, β2·

ΝΗΣΙΑ ΑΙΓΑΙΟΥ

α. Νησιά Ανατολικού Αιγαίου

13. ΛΦ 1565, 16-18, Ικαρία, άτιτλο. I: δ, δ1, δ2, δ3. II: γ, γ1, γ2 (χαλί), γ3, δ (πέθανε), δ1, δ2, δ4. IV: γ3 (αυτόν που έκοψε το νεράντζι, γιατί το έχασε, ενώ οι άλλοι έχουν τα μαγικά τους αντικείμενα).

β. Δωδεκάνησα

14. Dawkins, 45 Stories, 97-104, Αστυπάλαια, «Η παπαδοπούλα». Η αρχή διαφέρει: μια βασιλοπούλα είναι κλεισμένη σ' έναν πύργο μαζί με μια παπαδοπούλα. Βλέπουν ένα φως μακριά κι η παπαδοπούλα πηγαίνει να δει και βρίσκει μια σπηλιά με σαράντα δράκους. Τους εξολοθρεύει εκτός από έναν, που επανέρχεται μέσα σ' ένα χρυσό πλοίο, ντυμένος καπετάνιος και παντρεύεται την παπαδοπούλα. I: β, β1, β4. II: α4, α8, β6, β3, β11. III: α. IV: α2, α10 (αυτόν που την έπιασε).

15. Σταματιάδης Ε', 590, αρ. 17, Σάμος, άτιτλο. I: δ, δ1, δ2. II: γ, γ4 (μήλο που γιατρεύει), γ1, γ2 (χαλί), δ, δ1, δ2, δ3. IV: γ.

γ. Εύβοια - Σποράδες.

16. ΛΦ 955, 1-8, Χαλκίς, «Ο μικρός ψαράς». Συμφυρμός με AT/ATU 851 (ως ένα από τα αινίγματά του). I: δ, δ1, δ2, δ3. II: γ, γ1, γ2 (χαλί), γ4 (πιτσούνι που ανασταίνει), δ (πέθανε), δ1, δ2, δ4.

17. ΛΦ 1215, 206, Σκύρος, « Η ανέκδοτη απόφαση». I: δ, δ1, δ2 (η βασιλοπούλα

TEXT_PAGE_SHORT342
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/343.gif&w=600&h=915

πούλα), δ3. II: γ, γ1, γ2 (χαλί), γ4 (μήλο που ανασταίνει), δ (πέθανε), δ1, δ2, δ4. IV: γ7.

δ. Κρήτη

18. ΛΑ 852*, 1, « Το κασαπάκι ». I: δ, δ2, δ4. II: δ, δ1, δ2, δ4.

19. ΛΑ 2396, 16-62, « Η βασιλοπούλα της Τριομαθιάς». Συμφυρμός με AT/ATU 851 (ως ένα από τα αινίγματά του). I: δ, δ1, δ2, δ3. II: γ, γ1, γ4 (μαγικό άλογο), γ4 (δαχτυλίδι), δ (πέθανε), δ1, δ2, δ4. IV: γ3 (η βασιλοπούλα δίνει δίκιο και στους τρεις).

ε. Κυκλάδες

20. ΙΛ 561, 245-255, Απείρανθος Νάξου, άτιτλο. Συμφυρμός με AT/ATU 550 (Το μπιρμπιλαηδόνι), βλ. παρ. αρ. 37. Ο τύπος AT/ATU 653 χρησιμοποιείται ως επεισόδιο μαγικής φυγής της Πεντάμορφης, που άρπαξε ο αράπης, ενώ προοριζόταν για το βασιλόπουλο.

21. ΛΑ 1390, 84-96 (Αδ. Αδαμαντίου, Τηνιακά, ΛΑ 311, 15), Τήνος, «Ο Τρισκατάρατος». Συμφυρμός με AT/ATU 311, βλ. παρ. αρ. 53.

22. ΛΑ 1395, 145-163 (Αδ. Αδαμαντίου, Τηνιακά, αρ. 11, ΛΑ 653,8), Τήνος «Ο διάβολος που παίρνει την κόρη στον Κάτω Κόσμο». Συμφυρμός με AT/ATU 311. Ι: α, α1, β, β3 (διάβολος), β4, γ, γ2 (βρίσκει μια πεθαμένη κόρη ανοίγοντας μια πόρτα), γ3. II: α, α2, α7 (επτά), α8, β14 (σήκωνε σαράντα καντάρια και τα πήγαινε σαράντα μίλια), β, β2, β4, β3, β11. III: α.

23. Roussel, αρ.73, Μύκονος, άτιτλο. I: α, α1, α4 (και της αρέσει πολύ κάποιος που τον παντρεύεται), β, β3 (Οξαποδώς), β5, β7 (τη βυζαίνει), γ, γ1, γ3. II: α, α2, α7 (επτά), α8, α10, β, β4, β9 (παίρνει το πουλί από το στόμα του τέρατος), β2, β3, β11. III: α, α1, α2, α3, β, β1, β2, β3, β4, β7 (την πιάνει ενώ πέφτει). IV: α, α1, α10 (αυτόν που την έπιασε).

ΝΗΣΙΑ ΙΟΝΙΟΥ

24. ΛΑ 2276, 366-370, Μεγανήσι Λευκάδας, άτιτλο. I: δ, δ1, δ2, δ3. II: γ, γ1, γ4 (καμτσίκι που πάει παντού), δ (ότι πέθανε), δ1, δ2, δ4. IV: γ, γ3 (αυτόν με το λεμόνι, γιατί έχασε το μαγικό του αντικείμενο, ενώ οι άλλοι το κράτησαν).

25. ΛΦ 136, 1-6, Κομήλι Λευκάδας, «Τα τρία αδέρφια». I: δ, δ1, δ2, δ3. II: γ, γ1, γ2, γ3. IV: γ, γ3 (αυτόν με το πορτοκάλι, γιατί αποχωρίστηκε το

TEXT_PAGE_SHORT343
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/344.gif&w=600&h=915

μαγικό του αντικείμενο, ενώ οι άλλοι το κράτησαν). 26. Λαογραφία ΙΑ', 1934-1937, 464-465, Ζάκυνθος, «Τ' αδέρφια που εμιλούσαν με τον Κάτω Κόσμο».

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

27. ΛΑ 1277 (ΣΜ 107), 31-32, Βυζίκι Γορτυνίας, άτιτλο. I: β. II: α, α2, α7 (έξι), α8, α10, β14 (τρέχει σαν άλογο και βαστάει σαν καμήλα), β, β2, β3, β9, β14 (πιάνει αβγό στον αέρα). III: α.

28. ΛΑ 1277 (ΣΜ 107), 31-32, Βυζίκι Γορτυνίας, «Ο βασιλιάς». I: α, α1, α2, α3, β3 (φίδι), β5, γ. II: α, α2, α7 (τέσσερις), α8, β, β14 (ο ένας σπάει βουνό, ο άλλος σηκώνει βουνό), β3. III: α, β1, β2, β3.

29. ΛΑ 1277 (ΣΜ107), 107-108, Βυζίκι Γορτυνίας, «Ο αράπης, η κόρη της χήρας και τα παιδιά της». I: α, α1, α2, α3, β3 (φίδι), β5, γ. II: α, α2, α7 (τέσσερις), α8, β, β14 (ο ένας σπάει βουνό, ο άλλος σηκώνει βουνό), β3. III: α.

30. ΛΑ 1277 (ΣΜ107), 119-121, Βυζίκι Γορτυνίας, «Παραμύθι της εύμορφης». I: δ, δ1, δ2, δ3. II: γ, γ1, γ2, γ4 (αθάνατο νερό), δ, δ1, δ2, δ3.

31. ΛΑ 1280 (ΣΜ110), 130-135, Κυπαρισσία, «Τα τρία βασιλόπουλα». I: δ, δ1, δ2, δ3. II: γ, γ1, γ2, γ4 (αθάνατο νερό), δ, δ1, δ2, δ3.

32. ΛΑ 1282 (ΣΜ112), 253-259, Κυπαρισσία, άτιτλο. I: α, α1, α2, α3, β6 (σκληρός), γ, γ3. II: α, α2, α7 (επτά), α8, β9, β2, β14 (φορτώνει σαν σύννεφο και φεύγει σαν αμάξι), β10, β14 (κάνει βουνά) β2, β14 (σκοτώνει αετό και παίρνει την πέρδικα από τα νύχια του. III: α, β1, β2.

33. ΛΑ 2328, 13-14, Επαρχία Οιτύλου, άτιτλο. Συμφυρμός με AT/ATU 571 (Όλοι μαζί κολλημένοι), βλ. παρ. αρ. 10. Ο διάβολος ξεκολλάει τους ανθρώπους και παντρεύεται τη βασιλοπούλα. Ι: β4, γ, γ1, γ3. II: α, α2, α7 (έξι), α8, α10 , β14 (με το ραβδί του κάνει ό,τι θέλει), β, β4, β3, β14 (κολυμπάει σε μαύρες θάλασσες), β2. III: α. IV: α, α2, α10 (τον πρώτο).

34. ΛΦ 224, 5-6, Τρίπολη, «Η πεντάμορφη και τα τρία αδέρφια». I: δ, δ1, δ2, δ3. II: γ, γ1, γ4 (αεροπλάνο), γ4 (μήλο που ανασταίνει), δ, δ1, δ2, δ4. IV: γ7.

35. ΛΦ 501, 6-7, Αίγιο, «Η βασίλισσα κι ο νέος με το πουλάκι». Συμφυρμός με AT/ATU 851 (ως ένα από τα αινίγματά του). I: δ, δ1, δ2, δ3. II: γ, γ1, γ4 (μήλο που ανασταίνει), δ, δ1, δ2, δ4.

36. ΛΦ 578, 3, Επαρχία Καλαμάτας, «Η φτωχοπούλα που έγινε βασίλισσα». I: δ, δ1, δ2, δ3. II: γ, γ1, γ2, δ4.

TEXT_PAGE_SHORT344
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/345.gif&w=600&h=915

37. ΛΦ 802, 2-5, Μεθώνη, «Η δαιμονισμένη βασιλοπούλα». Συμφυρμός με AT/ATU 851 (ως ένα από τα αινίγματά του). I: δ, Si, δ2, δ3. II: γ, γ4 (ράσο που πετάει), γ4 (γυαλιά που βλέπεις παντού), γ4 (μήλο που ανασταίνει) . IV; γ, γ3 (ο μνηστήρας με το μήλο).

38. ΛΦ 1008, 20-23, Γέρμα Λακωνίας, «Ο τρισκατάρατος» Συμφυρμός με AT/ATU 311, βλ. παρ. αρ. 90.

39. ΛΦ 1624, 7-10, Βελίτσα Ολυμπίας, άτιτλο. Συμφυρμός με AT/ATU 311. I: α, α1, α2, β, β3 (θηρίο), β5, β6, β7 (της δίνει να φάει ανθρώπινο κρέας κι αυτή το δένει στην κοιλιά της και γλιτώνει), γ, γ1. III: α.

ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

40. ΛΑ 653 Α, 1, Παππαρούσι Ευρυτανίας, «Οι τρεις μάγ' κι η βασιλοπούλα». I: δ, δ1, δ2, δ3. II: γ, γ4 (βάρκα), γ3, δ, δ1, δ2, δ4. IV: γ, γ3 (ο μνηστήρας με το λεμόνι).

41. ΛΑ 653, 6, Κεφαλόβρυσο Παμφίας, άτιτλο. I: α, α2, α4 (αυτόν που μπόρεσε και πήδησε τ' αυλάκι), β, β2, β7 (γλείφει τα δάκρυά της στην τρύπα του), γ, γ1, γ3. II: α, α2, α7 (έξι), α8, β1, β4, β12, β13, β2, β14 (τουφέκαγε δυο πουλιά μαζί στον αέρα και πέφτανε κάτω). III: α.

42. ΛΑ 852*, 5, Κριεκούκι Λεβαδείας, «Ου ψαράς». Συμφυρμός με AT/ATU 851 (ως ένα από τα αινίγματά του). I: δ, δ1, δ2, δ3. II: γ, γ4 (κυάλι), γ4 (κουβέρτα), γ4 (μήλο που ανασταίνει), δ, δ1, δ2, δ4.

43. ΛΦ 811, 27-28, Φθιώτιδα, «Τα τρία αδέρφια που αγαπούσαν μια κοπέλα». I: δ, δ1, δ2, δ3. II: γ, γ4 (κιθάρα), γ4 (μήλο που ανασταίνει), δ, δ1, δ2, δ4. IV: γ7 (ζητά να την κάνουν αδερφή τους.

44. AIE Α', 1883, 92-96, (Καμπούρογλου, 43-51), Αθήνα, «Ο Τρισκατάρατος». Συμφυρμός με AT/ATU 311, βλ. παρ. αρ. 106.

ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ-ΠΟΝΤΟΣ-ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑ α. Μικρά Ασία

45. ΛΑ 852*, 3, Καντιρλί Βιθυνίας, άτιτλο. I: δ, δ2, δ4. II: β14 (σπετζέρης), β14 (μάγος), β14 (ο τρίτος αποκτά άλλα μαγικά αντικείμενα), δ, δ1, 82,

83.

46. ΛΑ 852*, 4, Αρμουτλί Βιθυνίας, «Η Γκιουζέλ-Ντουνιά του Κόσμου». I: δ, δ2, δ4. II: β, β14 (γιατρός), β14 (κρεμούσε στα ποδάρια του δυο μυλόπετρες κι έκανε εφτά μηνών δρόμο σε μισή ώρα), δ, δ1, δ2, δ3.

TEXT_PAGE_SHORT345
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/346.gif&w=600&h=915

47. ΛΑ 653, 3, Αλθανιτοχώρι Βιθυνίας, «Ο δράκος και τα πέντε τ' αδέρφια». I: α, α2, β, β1, γ, γ3. II: α, α2, α5, αδ, β, β6, β2, β, β14 (με μαγικό μπάτσο λιγοθυμάει όποιον χτυπήσει). IV: α, α1, α10 (τον τέταρτο).

48. ΛΑ 653, 4, Μάκρη, άτιτλο. I: α, α2, α3, β, β1, γ, γ3. II: α, α2, α7 (δέκα), β14 (παντογνώστης), β4, β1, β7, β12, β14 (χτίζει ψηλό βουνό), β14 (εμπρός στεριά και πίσω θάλασσα), β 2, β3, β14 (δίνει ψυχή στον πεθαμένο). IV: α1, α2, α4.

49. Μικρασιατικά Χρονικά Α', 1938, 282-284, Κριτζαλιά Σμύρνης, «Ο Βελζεβούλης». Συμφυρμός με AT/ATU 311.

50. Επιφανίου-Πετράκη Γ', 218-229, Σμύρνη, «Τα ριγάλα τσι βασιλοπούλας». I: δ, δ2, δ3. II: γ, γ1, γ2 (χαλί), γ3 (αθάνατο νερό), γ4 (ένα καλάθι φρέσκα λουλούδια), δ, δ1, δ3, δ4. IV: β, β4 (το φτωχό παλικάρι που με τα δάκρυα του κράτησε φρέσκα τα λουλούδια).

β. Πόντος

51. ΛΑ 2372, 21-27, Σάντα, «Τη σαράντα αδερφίων η αδερφή». Παραλλαγμένο. Σαράντα αδέρφια ζουν με την όμορφη αδερφή τους στον πύργο με τις σαράντα κάμαρες. Απ' αυτούς οι έξι έχουν θαυμαστές ιδιότητες. Ο βασιλάς θέλει την αδερφή τους και κηρύσσεται πόλεμος, όπου νικάνε οι επιτήδειοι αδερφοί και σκοτώνουν το βασιλιά. Κάνουν την αδερφή τους βασίλισσα.

52. ΛΑ 653, 2, Κερασούντα, «Τα πέντε αδέρφια κι η βασιλοπούλα». I: α, α2, α3, β, β3 (διάβολος), γ, γ3. II: α, α2, α5, α8, β14 (μυρίζεται σαν το σκύλο) β4, β5, β3, β11. IV: α, α2, α10 (τον τελευταίο).

53. Αρχείον Πόντου ΚΖ', 1966, 146-149, Αντρεάντα Άνω Αμισού, «Τη σεράντα αδερφιών η αδερφή». Παραλλαγμένο.

54. Ποντιακή Εστία, 1950, 21-23, Κοτύωρα, «Τ' αθάνατον νερόν». I: δ, δ1, δ2, δ3. II: γ, γ1, γ2 (χαλί), γ4 (αθάνατο νερό), δ (πέθανε), δ1, δ2, δ4. IV: γ3 (αυτός που την ανάστησε).

55. ΚΜΣ, Κρώμνη 41, 1-17, Σαράντα Κρώμνης, «Εσύ 'σαι για βασιλιάς». Συμφυρμός με AT/ATU 851.

γ. Καππαδοκία

56. Dawkins, MG in AM, 573, Αφσάρ-Κόι, άτιτλο. I: α, α2, α3, β, β2, β5, γ, γ3. II: α, α2, α7 (επτά) α8. III: α. IV: α, α2, α3.

TEXT_PAGE_SHORT346
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/347.gif&w=600&h=915

ΚΥΠΡΟΣ

57. ΛΦ 175, 9-12, Πάφος, «Η κόρη του Θρουμποπούλη». I: δ, δ1, δ2, δ3. II: γ, γ4 (τηλεσκόπιο), γ4 (πευκούδι που πάει όπου θέλεις), γ4 (μήλο που ανασταίνει), δ (πέθανε), δ1, δ2, δ4. IV: γ3 (η βασιλοπούλα ντυμένη σαν άντρας προτείνει τον μεγαλύτερο).

58. ΛΦ 338, 13-14, Αμμόχωστος, άτιτλο. I: δ, δ1, δ2, δ3. II: γ, γ4 (γυαλί της νοσιάς), γ4 (πευκούδι που πάει όπου θέλεις), γ4 (μήλο που ανασταίνει), δ (πέθανε), δ1, δ2, δ4. IV: γ3 (ο δικαστής αποφασίζει να πάρει εκείνον που τη σκέφτηκε).

59. ΛΦ 1742, 15-16, Πιτσιλιά, «Το μη σε μέλλει μη ρωτάς». Συμφυρμός με AT/ATU 851. I: β, β1, β2, β5, β8, γ, γ3. II: α, α2, α7 (τέσσερις) α8, β14 (σηκώνει βουνό και τους βρίσκει), β14 (πετάει βελόνι και βλέπει μακριά), β3, β11. III: α. IV: β6.

ΑΔΗΛΟΥ ΤΟΠΟΥ

60. ΛΦ 906, 1-3, άτιτλο. Ι: δ, δ1, δ2, δ3. II: γ, γ1, γ2 (χαλί), γ4 (μήλο που ανασταίνει), δ (πέθανε), δ1, 82, δ4. IV: γ7.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΤΥΠΟ AT/ATU 653

Στον διεθνή Κατάλογο AT το θέμα των επιτήδειων αδερφών που κατέχουν θαυμαστές τέχνες ή έχουν υπερφυσικές ιδιότητες παρουσιάζεται ως ξεχωριστός τύπος. Στην Ελλάδα όμως εμφανίζεται κυρίως ως επεισόδιο ένθετο, που φέρνει τη λύση σε αδιέξοδες καταστάσεις διαφόρων παραμυθιακών τύπων. Ένας απ' αυτούς είναι η Ψείρα (AT/ATU 621), που αναλύσαμε σε προηγούμενο κεφάλαιο, όπου δίνουμε και τα αντίστοιχα επεισόδια του τύπου AT/ATU 653 σε συμφυρμό με τις παραλλαγές του AT/ATU 621. Εδώ παραθέτουμε όλες τις υπόλοιπες αφηγηματικές εκφορές του επεισοδίου των επιτήδειων αδερφών σε συνδυασμό με τη σωτηρία μιας ηρωίδας, που κινδυνεύει είτε από τον αιμοβόρο της σύζυγο είτε από μια επικίνδυνη αρρώστεια. Ελάχιστες είναι οι εξαιρέσεις όπου τα μαγικά αδέρφια σώζουν την ίδια την αδερφή τους που θέλει να την αρπάξει ένας κακός βασιλιάς.

Συμπτύξαμε επίσης σε μια ενιαία ενότητα τον τύπο AT/ATU 653 και την αποσχίδα του (AT/ATU 653 A, The Rarest Thing in the World/ To σπανιότερο πράγμα στον κόσμο). Η αφήγηση αυτή είναι γνωστή από τις Χίλιες και Μία Νύχτες, όπου αποτελεί την εισαγωγή στην ιστορία του πρίγκηπα Αχμέτ και της νεράιδας Πέρι-Μπανού, επεισόδιο σε καταγραφή του Galland, όταν

TEXT_PAGE_SHORT347
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/348.gif&w=600&h=915

συνάντησε τον Μαρωνίτη Χαννά στο Παρίσι το 1709. Πιθανόν να έγινε γνωστή αργότερα η αφήγηση στην Ελλάδα, πάντως φαίνεται να υπήρξε δημοφιλής σ' ολόκληρη την επικράτεια. Τη θεωρήσαμε ως αποσχίδα ενσωματώσιμη στον τύπο AT/ATU 653, του οποίου προηγείται η ανάλυση και ο κατάλογος παραλλαγών, με όλους τους συμφυρόμενους τύπους πλην της Ψείρας (AT/ATU 621).

1. Τον τύπο AT 852* συμπεριλάβαμε -όπου εμφανίζεται- στον AT/ATU 851 (The Princess who cannot solve the Riddle).

TEXT_PAGE_SHORT348
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/349.gif&w=600&h=915

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT/ATU *654

TEXT_PAGE_SHORT349
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/350.gif&w=600&h=915 01 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

TEXT_PAGE_SHORT350
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/351.gif&w=600&h=915

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT/ATU *654

Χώμα, κόκαλα, χρυσάφι

AT/ATU: Δεν περιλαμβάνεται

ATU: Δεν περιλαμβάνεται_

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΚΥΠΡΟΣ

1. ΛΑ 2351 Α, 315-318, Καρπασία Κύπρου, «Η κληρονομιά του πατέρα». Ο πατέρας αφήνει κληρονομιά στο μεγάλο του γιο ένα σεντούκι με χώμα, στον δεύτερο ένα σεντούκι με κόκαλα και στον τρίτο με χρυσάφι. Οι δύο μεγαλύτεροι ζητούν από τον μικρότερο να μοιράσουν το χρυσάφι. Ετοιμάζονται να τον σκοτώσουν αλλά επεμβαίνει ένας γέρος που εξηγεί: το χώμα είναι τα χωράφια, τα κόκαλα τα ζώα, άρα ο τρίτος πρέπει να κρατήσει το χρυσάφι. Συμφιλιώνονται τ' αδέρφια. Χάνεται ο γέρος.

TEXT_PAGE_SHORT351
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/352.gif&w=600&h=915 01 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

TEXT_PAGE_SHORT352
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/353.gif&w=600&h=915

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΙ ΤΥΠΟΙ AT 655, AT 655 A

TEXT_PAGE_SHORT353
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/354.gif&w=600&h=915 01 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

TEXT_PAGE_SHORT354
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/355.gif&w=600&h=915

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΙ ΤΥΠΟΙ AT 655 - AT 655 A

Οι τρεις σοφοί αδερφοί Το ξεστρατισμένο ζώο και τα έξυπνα συμπεράσματα

AT 655: The Wise Brothers

AT 655 A: The Strayed Camel and the Clever Deductions ATU 655: The Wise Brothers

Eberhard - Boratav no 347 III, no 348_

Η κρίση του δικαστή

Ήταν ένας γέρος κι είχε τρία αγόρια. Κι είχαν ένα μαγαζί, υφασματοπωλείο. Τα δυο αγόρια δούλευαν στο μαγαζί. Ο μικρός πήγαινε στο σχολείο, σπούδαζε. Τα παιδιά τα δυο ήταν εργατικά. Μια μέρα ο πατέρας αρρώστησε και κατάλαβε πως θα πεθάνει. Φώναξε τα παιδιά του και τους είπε: «Παιδιά μου, θέλω να σας δω. Εγώ θα πεθάνω. Εσείς να κάνετε τη δουλειά σας καλά. Ο μικρός να σπουδάζει κι εσείς να έχετε το μαγαζί και να μην χαλάσετε την κάσα με τις λίρες». Και πέθανε ο πατέρας τους.

Τα παιδιά τα δυο πήγαιναν στο μαγαζί και κάνανε τη δουλειά καλά. Ο μικρός, κρυφά, φανερά, άνοιξε την κάσα, έφαγε τις λίρες. Πέρασε ένας χρόνος. Τα δυο παιδιά θα παίρνανε εμπόρευμα, να γεμίσουνε το μαγαζί. Κοιτάνε, η κάσα άδεια. Λέει ο μεγάλος αδερφός: «Ποιος άνοιξε την κάσα; Ποιος έφαγε τις λίρες; Δεν τις πήραν ξένοι, κάποιος από εμάς τους τρεις τις έφαγε». Ο δεύτερος αδερφός λέει: «Αδερφέ, εγώ με σένα πάω κι έρχομαι στο μαγαζί». Κι ο μικρός λέει: «Εγώ δεν ξέρω τίποτα γι' αυτό». Τότε σηκώθηκε ο μεγάλος κι είπε: «Θα πάμε στο δικαστή!»

Σηκώθηκαν λοιπόν μια μέρα και ξεκίνησαν. Ο δικαστής ήταν τρεις ώρες μακριά. Καθώς πήγαιναν, πάει ένας αγωγιάτης και τους ρωτάει: «Πέρασε κανένα άλογο από εδώ; Είδατε κανένα άλογο;» Είπε ο μεγάλος: «Ήταν φορτωμένο μέλι;» Είπε κι ο αγωγιάτης: «Ναι». Τότε είπε ο μεγάλος: «Δεν το είδα». Συνέχισαν το δρόμο τους και πάει δεύτερος αγωγιάτης και τους ρωτάει: «Πέρασε κανένα άλογο από εδώ;» Λέει κι ο δεύτερος: «Καθόταν πάνω του μια γριά;» «Ναι», είπε ο αγωγιάτης. «Δεν το είδα», είπε κι ο δεύτερος. Πάει και τρίτος αγωγιάτης και τους ρωτάει: «Είδατε κανένα άλογο να έρχεται

TEXT_PAGE_SHORT355
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/356.gif&w=600&h=915

προς τα εδώ;» Είπε κι ο τρίτος αδερφός: «Είχε μόνο ένα μάτι;» «Ναι», είπε ο αγωγιάτης. «Δεν το είδα», είπε το τρίτο παιδί. Και τότε ο τρίτος αγωγιάτης μάλωσε με το τρίτο παιδί και του είπε: «Αφού δεν το είδες, πώς ξέρεις ότι έχει ένα μάτι;» Και τότε άκουσαν τις φωνές τα αδέρφια του, και ήρθαν κοντά κι οι άλλοι αγωγιάτες κι όλοι μαζί πήγαν στο δικαστή.

Μόλις έφτασαν στο δικαστή, τους ρώτησε αυτός: «Εσείς για ποιο λόγο ήρθατε;» Οι αγωγιάτες του είπαν: «Χάσαμε τα άλογά μας, και το ένα ήταν φορτωμένο μέλι, στο άλλο καθόταν μια γριά και το τρίτο είχε μόνο ένα μάτι. Αυτοί οι τρεις τα είδαν και τους ρωτήσαμε και το αρνήθηκαν». Τότε ο δικαστής ρώτησε τον μεγάλο: «Αφού δεν το είδες, πώς ήξερες ότι ήταν φορτωμένο μέλι;» Είπε κι ο μεγάλος: «Εγώ δεν είδα άλογο φορτωμένο με μέλι. Είδα μέλι χυμένο στο δρόμο, κι είπα, τρυπήθηκε ο τενεκές και χύθηκε το μέλι». Υστερα ρώτησε ο δικαστής τον δεύτερο αδερφό: «Αφού δεν είδες το άλογο, πώς ήξερες ότι πάνω του καθόταν μια γριά;» Είπε κι αυτός: «Πήγα στο πηγάδι κι ήταν ένα σημάδι από χέρι στη λάσπη και είπα, κάποια γριά θα κατέβηκε κι έβαλε το χέρι της στο τσαμούρι, για να σηκωθεί». Ρώτησε και τον μικρό ο δικαστής: «Εσύ δεν είδες το άλογο. Πώς ήξερες ότι είχε μόνο ένα μάτι;» Είπε κι εκείνος: «Εγώ δεν είδα το άλογο. Στο δρόμο που ερχόμασταν είχε σιτάρι, και στη μια πλευρά ήταν φαγωμένο κι είπα, από εδώ πέρασε ένα άλογο κι είχε ένα μάτι, κι όπου έβλεπε αυτό το μάτι, από κει πήγε κι έφαγε».

Τότε τους είπε ο δικαστής: «Πηγαίνετε στη δουλειά σας. Αυτοί δεν είδαν τα άλογα. Πηγαίνετε να ψάξετε για τα άλογά σας». Εκείνοι έφυγαν και παρέμειναν τα τρία παιδιά που πήγαν να ρωτήσουν το δικαστή ποιος πήρε την κάσα με τις λίρες. Ο δικαστής είπε στο δούλο του: «Βάλ' τους στο καλό δωμάτιο και μετά πήγαινε στον τσοπάνη, να σου δώσει ένα αρνί, και ψήσ' το στο φούρνο».

Έδωσε ο τσοπάνος το αρνί και το μεσημέρι τους έβαλε ο δικαστής να φάνε και είπε στο δούλο του: «Στάσου κοντά στην πόρτα, να ακούσουμε τι λένε αυτά τα τρία παιδιά». Καθώς έτρωγαν τα τρία αδέρφια, λέει ο μεγάλος: «Αυτό το κρέας, αδέρφια, δε μυρίζει σκύλο;» Κι ο δεύτερος αδερφός είπε: «Και το ψωμί, πεθαμένον δε μυρίζει;» Κι ο μικρός είπε: «Κι ο δικαστής είναι μπάσταρδος. Ο πατέρας του δεν ήταν στεφανωμένος με τη μάνα του!»

Ο δούλος ό,τι άκουσε πήγε και το είπε στο δικαστή. Ο δικαστής έστειλε τότε το δούλο του να πάει να φωνάξει τον τσοπάνη. Σε λίγο ήρθε ο τσοπάνης κι ο δικαστής τον ρώτησε: «Τι αρνί μου έστειλες;» Είπε κι εκείνος: «Αρνί, πρόβατο. Μια δυο φορές βύζαξε τη σκύλα — είχε ένα θηλυκό σκυλί ο τσοπάνης - γέννησε αυτή και πήγε το αρνί και βύζαξε».

Ο δικαστής δεν είπε τίποτ' άλλο. Έστειλε κι έφεραν το φούρναρη και του είπε: «Τι αλεύρι ζύμωσες; Από πού είναι το ψωμί που μας έστειλες;» Είπε τότε κι ο φούρναρης: «Θερίσαμε στάχυα από το νεκροταφείο και μ' αυτά κάναμε ψωμί». Ο δικαστής δεν μπόρεσε να πει τίποτα. Σηκώθηκε και πήγε στη μάνα του. «Μάνα, πες μου με ποιον με έκανες. Ό,τι θέλει ας είναι, μόνο πες μου

TEXT_PAGE_SHORT356
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/357.gif&w=600&h=915

την αλήθεια». «Μωρέ, παιδί μου, τόσα χρόνια πέρασαν και δεν είπες τίποτα γι' αυτό, και τώρα τι είναι και ρωτάς τέτοια πράγματα;» «Όχι, μάνα, πες μου». «Παιδί μου, ο πατέρας σου πέθανε πολύ νέος. Με αγάπησε ένας κι είπε θα με πάρει. Εγώ τον πίστεψα κι έτσι γεννήθηκες». «Ας μου έλεγες την αλήθεια κι ας έκανες ό,τι ήθελες, μάνα!»

Τώρα ο δικαστής λέει στα παιδιά: «Εσείς γιατί ήρθατε εδώ;» Αυτοί του λένε: «Η κάσα μας είχε λίρες και κάποιος από μας τις έφαγε. Θέλουμε να μάθουμε ποιος τις έφαγε». Και είπε κι ο δικαστής: «Αυτό είναι εύκολο. Θα σας πω ένα παραμύθι και θα το βρούμε». Κι άρχισε να λέει το παραμύθι του:

«Ήταν σ' ένα χωριό δυο γείτονες" κοντά-κοντά τα σπίτια τους. Ήταν πολύ αγαπημένοι κι ο ένας είχε ένα αγόρι κι ο άλλος ένα κορίτσι. Τα μωρά παίζανε κάθε μέρα μαζί. Όταν μεγάλωσαν τα παιδιά και έγιναν δεκαέξι, δεκαεφτά χρονών, τα αρραβώνιασαν. Μια μέρα είπε ο πατέρας του κοριτσιού στον πατέρα του αγοριού: «Συμπέθερε, ας ξενιτευτούμε, να μαζέψουμε κάμποσους παράδες, να κάνουμε το γάμο». Και φύγανε. Πήγανε στην Τραπεζούντα, στη Ρωσία (εκεί ξενιτεύονταν). Μείνανε εκεί δυο χρόνια. Ο πατέρας του κοριτσιού μάζεψε κάμποσα χρήματα. Του αγοριού δεν μπόρεσε. Όπως πήγε, έτσι γύρισε. Ο πατέρας του κοριτσιού, επειδή μάζεψε χρήματα, φέρθηκε ψυχρά στον πατέρα του παιδιού. Ο πατέρας του παιδιού το κατάλαβε κι ήταν στεναχωρημένος. Μια μέρα του λέει ο γιος του: «Πατέρα, γιατί είσαι στεναχωρημένος;» Λέει κι αυτός: «Παιδί μου, αυτός ο συμπέθερος δεν θα μας το δώσει το κορίτσι». «Δεν θα το δώσει; Ας μην το δώσει. Δεν χάθηκαν τα κορίτσια από τον κόσμο. Θα πάρουμε άλλη», είπε τότε ο γιος του. «Παιδί μου, εγώ για σένα στεναχωριέμαι. Φοβάμαι πως την αγαπάς και θα πάθεις τίποτα. Για μένα δεν είναι τίποτα!»

Μετά από κάμποσο καιρό ήρθε στο χωριό ένας πλούσιος κι έψαχνε να πάρει πλούσιο κορίτσι. Και του λέει το χωριό: «Εμείς εδώ είμαστε όλοι φτωχοί. Πήγαινε σε κείνο το σπίτι να ζητήσεις κορίτσι». Πήγε εκείνος και τη ζήτησε. Σε μια βδομάδα θα έκαναν το γάμο. Μια μέρα πήρε εκείνη το λαγήνι και πήγε στο πηγάδι. Εκεί ήταν ο παλιός αρραβωνιαστικός της και της είπε: «Από μικρά παιδιά ήμαστε αρραβωνιασμένοι, κι επειδή ο πατέρας σου μάζεψε χρήματα, δεν καταδέχτηκε να με κάνει γαμπρό. Να παντρευτείς, να χαίρεσαι. Μόνο, όταν θα γίνεις νύφη και θα μπείτε με το γαμπρό στο δωμάτιο, και θα πίνετε σερμπέτι, να κάνεις ένα 'αχ' για μένα». Έφτασε η μέρα του γάμου. Μπήκαν στο δωμάτιο. Πήρε ο γαμπρός το ποτήρι και το έδωσε στη νύφη. Πήρε αυτή το ποτήρι, κι έκανε 'αχ', πίνοντας. Ο γαμπρός έπιασε το ποτήρι και της είπε: «Γιατί έκανες 'αχ';» Κι αυτή είπε: «Θα αποχωριστώ τον πατέρα και τη μάνα μου κι έκανα 'αχ'. Πολύ δύσκολο μου είναι». «Όχι, πες μου την αλήθεια», είπε εκείνος. Ό,τι κι αν είπε η νύφη δεν έγινε πιστευτό. Αυτό κράτησε μέχρι τα ξημερώματα. Το κορίτσι κουράστηκε. «Θα του πω την αλήθεια κι ό,τι βράξει ας κατεβάσει», είπε η νύφη από μέσα της κι άρχισε να λέει: «Αφού

TEXT_PAGE_SHORT357
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/358.gif&w=600&h=915

πείσμωσες τόσο, θα σου πω την αλήθεια. Εγώ από μικρό παιδί ήμουν αρραβωνιασμένη με το γείτονα, κι ο πατέρας μου, επειδή μάζεψε πολλά χρήματα στην ξενιτιά, δεν καταδέχτηκε να με δώσει στον παλιό αρραβωνιαστικό μου, επειδή είναι φτωχός. Μια μέρα με συνάντησε ο παλιός αρραβωνιαστικός μου στο πηγάδι και μου είπε να κάνω 'αχ' όταν πιω το σερμπέτι, κι εγώ το έκανα τώρα».

Τότε ο γαμπρός την πήρε από το χέρι και την πήγε στον παλιό της αρραβωνιαστικό και του είπε: «Αυτή είναι δική σου. Πάρ' την! Το 'αχ' για σένα το έκανε». Κι ο γαμπρός έφυγε.

Τώρα ο δικαστής ρωτά τον μεγάλο αδερφό: «Εσύ, αν ήσουν στη θέση του πατέρα του κοριτσιού, σε ποιον θα την έδινες; Στον φτωχό ή στον άρχοντα;» Κι εκείνος είπε: «Τα πλούτη καλά είναι, αλλά έπρεπε να τη δώσει στον πρώτο αρραβωνιαστικό». Έπειτα ο δικαστής ρώτησε τον δεύτερο. Ο δεύτερος είπε ό,τι είπε κι ο μεγάλος. Έπειτα ρώτησε τον μικρό. Κι εκείνος είπε: «Ούτε στον πλούσιο ούτε στον φτωχό θα την έδινα. Θα την έπαιρνα εγώ!» Κι ο δικαστής τότε είπε: «Αυτός έφαγε την κάσα με τις λίρες!»

Αρχείον Πόντου ΚΣΤ', 1964, 58-65. Παραλλαγή από την Τραπεζούντα. Αφηγήτρια η Ανθή Ποσινακίδου. Το δημοσιευμένο στην ποντιακή διάλεκτο κείμενο αποδίδεται εδώ στην κοινή νεοελληνική.

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

ΙΑ. Τα τρία αδέρφια και η κλοπή της πατρικής περιουσίας

α: Ένας πατέρας πριν πεθάνει αφήνει την περιουσία του στους (τρεις) γιους του' α1: αφήνοντας παραγγελιά (διαθήκη) να μην τη μοιράσουν πριν να μεγαλώσουν' α2: άλλο.

β: Ο μικρότερος αδερφός κλέβει την περιουσία' β1: τα αδέρφια του ανακαλύπτουν την κλοπή' β2: αποφασίζουν να πάνε στον κριτή (βασιλιά, δικαστή, κτλ.) για να τους δικάσει και να ανακαλύψει τον κλέφτη, γ: Τα τρία αδέρφια έχουν «μαντικές» ικανότητες.

IB. Διήγηση Πτωχολέοντος

α: Ο ήρωας είναι ένας φτωχός άνθρωπος' α1: πλούσιος που ξέπεσε' α2: μπαίνει στην υπηρεσία του βασιλιά' α3: πουλώντας τον εαυτό του ως δούλο' α4: λέγοντας πως ξέρει από άλογα, από ανθρώπους κι από διαμάντια" α5: άλλο.

TEXT_PAGE_SHORT358
    TEXT_SEARCH_FORM
    TEXT_SEARCH_IN_BOOK
    TEXT_SEARCH_RESULTS
      TEXT_BOOK_LIST
        

        ρουφά και την καταπίνει. Εκείνη τη στιγμή ρίχνει ο άλλος τη σαΐτα, καρφώνει το δράκο κατακέφαλα. Κατεβαίνουνε, σκίζουν την κοιλιά του, βγάζουν την κόρη νεκρή. Έρχεται ο άλλος, ρίχτει τ' αθάνατο το νερό, την ανασταίνει, την παίρνουν, έρχονται στον πατέρα της. Χαρές κι αγαλλιάσεις ο βασιλιάς, κάμνει γάμους και χαρές, και τη δίνει στο μεγάλο και πέρασαν ζωή χαρισάμενη.

        Μήτε εγώ ήμουν εκεί, μήτε εσείς να το πιστέψετε.

        Καλλιόπη Μουσαίου-Μπουγιούκου, Παραμύθια του Λιβισιού και της Μάκρης, Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, Αθήνα 1976, σ. 148-151.

        ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

        I. Η κόρη

        α: Μια κόρη' α1: δεν θέλει να παντρευτεί' α2: και διαλέγει υποχρεωτικά σύζυγο ανάμεσα σ' όλους τους κατοίκους της χώρας' α3: πετώντας του ένα μήλο' α4: άλλο.

        β: Ο γαμπρός είναι' β1: δράκος" β2: φίδι' β3: άλλο' β4: και της ρουφάει το αίμα' β5: τυλίγεται γύρω της' β6: τρώει τα παιδιά του' β7: άλλο' β8: την αρπάζει.

        γ: Η βασιλοπούλα ειδοποιεί τον πατέρα της' γ1: μ' ένα περιστέρι' γ2: άλλο' γ3: και ζητάει βοήθεια για να σωθεί.

        δ: Τρία βασιλόπουλα αγαπούν την ίδια γυναίκα' δ1: και μαλώνουν' δ2: ο πατέρας της (άλλο) την τάζει' δ3: σ' όποιον φέρει το πιο πολύτιμο δώρο' δ4: σ' όποιον μάθει την καλύτερη τέχνη.

        II. Οι επιτήδειοι αδερφοί

        α: Ο βασιλιάς απελπισμένος προσφεύγει' α1: στα αδέρφια της κόρης' α2: στον (στους) άξιο (ους) γιο (ους) της γριάς' α3: της χήρας" α4: οι αδερφοί είναι τρεις' α5: πέντε' α6: σαράντα' α7: άλλο' α8: έχει (ουν) μαγικές ιδιότητες' α9: κατέχουν σπάνιες τέχνες" α10: και τις ομολογούν για να πάρουν το ρούχο που ράβει η γριά για τον καλύτερο γιο της' α11: άλλο.

        β: Ο ένας ακούει ό,τι συμβαίνει πολύ μακριά βάζοντας το αυτί του στη γη' β1: είναι επιτήδειος κλέφτης' β2: χτυπά το χέρι του στη γη και γίνεται πύργος' β3: σημαδεύει στα σύννεφα με τη σαΐτα κι αρπάζει ό,τι πέσει' β4: κατεβαίνει σαράντα οργιές κάτω από τη γη' β5: μ' ένα μπάτσο ρίχνει αναίσθητον όποιον χτυπήσει' β6: βλέπει μακριά' β7: πετροβολά τον κόσμο από τη μια με-