Συγγραφέας:Αγγελοπούλου, Άννα
 
Καπλάνογλου, Μαριάνθη
 
Κατρινάκη, Εμμανουέλα
 
Τίτλος:Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 560-599
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:44
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:2007
 
Σελίδες:519
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Ελληνικά παραμύθια-Κατάλογος
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Περίληψη:Στον πέμπτο αυτόν τόμο του Καταλόγου των Ελληνικών Παραμυθιών (βλ. και δημοσιεύματα ΙΑΕΝ αρ. 21, 26, 34 και 41) παρουσιάζεται η επεξεργασία του τελευταίου μέρους των μαγικών παραμυθιών (AT/ATU 300-749), που καλύπτει τους τύπους AT/ATU 560-649 (μαγικά αντικείμενα) και AT/ATU 650-699 (υπερφυσική δύναμη και γνώση).
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 10.44 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 485-504 από: 522
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/485.gif&w=600&h=915

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ *ΑΤ 316 Α (Περιλαμβάνει παραλλαγές που ο Γ. Μέγας είχε κατατάξει ως AT 315, AT 590 και AT 590 A)

Το ταμένο παιδί και η άπιστη γυναίκα

AT: Δεν περιλαμβάνεται ATU: Δεν περιλαμβάνεται.

Eberhardt- Boratav no 149_

Μια μάνα που δεν είχε παιδιά

Μια φορά και ένα καιρό ήταν μια μάνα. Δεν είχε η καημένη παιδιά. Παρακαλούσε το Θεό, αλλά δεν της έδινε παιδιά. Μια μέρα έρχεται ένας δράκος στο σπίτι της και της λέγει: «Εγώ θα παρακαλεθώ στο Θεό να σου δώσει ένα παιδί και άμα γίνει δεκατριών ετών θα έλθω να το φάω». Και η γυναίκα τότε εδέχτηκε.

Έγινε το παιδί δεκατριών ετών και πήγαινε στο σχολείο. Ο δράκος πήγε στο σχολείο και το βάρισε το παιδί μια δυνατή ξυλιά και του είπε: «Να πεις της μάνας σου το τάμα που μου έταξε». Και τότε το παιδί πήγε στο σπίτι και είπε στη μάνα του, αυτό κι αυτό. Υστερα είπε το παιδί: «Μάνα, εγώ θα φύγω. Να μου δώσεις πολλά χρήματα και να φύγω». Είχε όμως ένα κυπαρίσσι, κι είπε στη μάνα του: «Μάνα, άμα ξεραθεί αυτό το κυπαρίσσι, θα πεθάνω». Και το παιδί ξεκίνησε να φύγει.

Προχώρησε, προχώρησε, έφτασε σε ένα ποτάμι. Εκεί δεν μπορούσε να περάσει και τότε πήγε σε ένα σπίτι και εκεί ήταν μια γριούλα και της είπε: «Να μου δώσεις έναν άλσο (αλυσίδα), να περάσω το ποτάμι». Και του έδωσε και επέρασε το ποτάμι. Έφτασε σε ένα χωριό και εκεί παντρεύτηκε και πήρε μια βασιλοπούλα και είχε και κάτι μεγάλα λιοντάρια. Πήρε τα λιονταράκια του το παιδί και πήγε για κυνήγι.

Ο δράκος, που δεν έβλεπε το παιδί στο σχολείο, πήγε στη μάνα του και το εζήτησε. «Τώρα...», λέγει η μάνα του, «το παιδί μου έφυγε. Ούτε ξέρουμε πού βρίσκεται». Ο δράκος ύστερα εμύρισε τον ντοριό και ξεκίνησε να βρει το παιδί. Δρόμο παίρνει, δρόμο αφήνει, φτάνει στο σπίτι που ήταν η γριούλα. «Δε μου λες, γριούλα, μήπως είδες ένα παιδί;» και της εζήτησε και έναν άλσο για να περάσει το ποτάμι. Η γριούλα είπε: «Δεν έχω».

Σελ. 485
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/486.gif&w=600&h=915

Η γυναίκα τώρα του παιδιού ήρθε στο ποτάμι να πλύνει και της είπε: «Μην πέρασε κανένα παιδί από δω;» Και του είπε: «Πέρασε». «Δεν πας στο σπίτι σου, μπα και βρεις κανέναν άλσο να μου φέρεις, να περάσω το ποτάμι;» Και πήγε στο σπίτι και τον ηύρε και τον πήγε στο δράκο και πέρασε και πήγαν μαζί στο σπίτι. Το παιδί, όπως είπαμε, ήταν για κυνήγι. Και της είπε ο δράκος: «Θα με βάλεις από κάτω από τη γάστρα άμα έλθει ο άντρας σου». Έτσι και έκαμε. Όταν έφτασαν τα λιονταράκια με τον κυνηγό, ο δράκος ήταν κάτω από τη γάστρα. Τα λιονταράκια μυρίστηκαν και είπαν: «Θα μας φάει το αφεντικό μας αυτός που ήλθε εδώ μέσα». Το αφεντικό κάτι κατάλαβε και δεν έφυγε από τα λιονταράκια. Την άλλη μέρα είπε ο δράκος στη γυναίκα: «Θα με βάλεις από κάτω από το κρεβάτι, για να βγω εύκολα να τον φάω». Αλλά πάλι τα λιονταράκια μυρίστηκαν και φύλαγαν τον αφέντη τους.

Την άλλη μέρα γινόταν ένα πανηγύρι στο διπλανό χωριό και η γυναίκα είπε στο παιδί: «Κλείσε τα λιονταράκια στο κατώι και πάμε να φύγομε». Μπροστά όμως βγήκε ο δράκος και ήθελε να τον φάει. «Στάσου», είπε το παιδί, «ν' ανέβω επάνω σ' αυτό το δέντρο να προσευχηθώ και ύστερα να με φας». Ανέβηκε επάνω σε ένα πολύ ψηλό δέντρο το παιδί και φώναξε τρεις φορές με όλη του τη δύναμη: «Ασλάνη, Καπλάνη και Πονηρό σπάστε την πόρτα κι ελάτε, γιατί κινδυνεύω». Τα λιονταράκια άκουσαν τη φωνή του αφέντη τους και έτρωγαν τα σίδερα. Έτρεξαν τόσο πολύ, που έφτασαν κουρασμένα. Μόλις τα είδε το παιδί, πέταξε από τη χαρά του. «Τι θέλεις, αφεντικό;» είπαν. «Πιάστε τους αυτούς και κομμάτια να τους κάνετε!» Και τους έπιασαν και τους δύο και τους έφαγαν. Και έμεινε το παιδί και πήγε στη μάνα του και έζησαν καλά

ΛΦ 590, 15-18. Παραλλαγή που συνέλεξε ο Ε. Κατσιγιαννόπουλος, το 1958 στο Πουρνάρι Δομοκού. Αφηγητής ένας πενηντάχρονος άντρας.

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

I. Το ταμένο παιδί

α: Μια άκληρη γυναίκα (ζευγάρι) αποκτά τελικά γιο' α1: με τη βοήθεια ενός δαιμονικού όντος" α2: δράκου (αράπη)' α3: του διαβόλου' α4: που της δίνει να φάει ένα μήλο και μ' αυτόν τον τρόπο η γυναίκα μένει έγκυος' α5: με τη συμφωνία να παραδώσει στο δράκο (διάβολο) το παιδί, όταν φτάσει σε ορισμένη ηλικία' α6: για να το φάει.

β: Το παιδί τάσσεται στο διάβολο (δράκο κλπ) από τον πατέρα του, που, καθώς έλειπε πολλά χρόνια, δεν γνωρίζει ότι έχει γιο' β1: άλλο.

Σελ. 486
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/487.gif&w=600&h=915

II. Η φυγή του ήρωα, οι δράκισσες και τα ζώα βοηθοί

α: Όταν φτάνει ο καθορισμένος χρόνος, ο ήρωας μαθαίνει για τη συμφωνία της μάνας του (των γονιών του) με το δράκο (διάβολο)' α1: και φεύγει για να γλιτώσει' α2: αφήνοντας σημάδια ζωής στους δικούς του.

β: Στο δρόμο ο ήρωας συναντά και βοηθά κάποιο (α) πρόσωπο (α)' β1: τρεις (δύο) δράκισσες (αδερφές), διαδοχικά' β2: που είναι οι αδερφές του δράκου (του αράπη)' β3: άλλο πρόσωπο' β4: της μιας της κόβει τα τσίνορα, που ήταν τόσο μακριά ώστε την εμπόδιζαν να δει' β5: την άλλη τη βοηθά να φουρνίσει ψωμί' β6: κι οι δράκισσες του ανταποδίδουν την καλοσύνη" β7: δίνοντάς του σκυλιά (λιοντάρια)- συνοδούς για να τον προστατεύουν' β8: ένα μαγικό αντικείμενο (μια πίτα, μια φλογέρα, άλλο)' β9: άλλο.

γ: Ο ήρωας φτάνει σε μια μακρινή πολιτεία' γ1: περνώντας μια θάλασσα (ένα ποτάμι)" γ2: ρίχνοντας μέσα στη θάλασσα το μαγικό αντικείμενο που του έδωσε η δράκισσα (άλλο πρόσωπο), με το οποίο ανοίγεται δρόμος' γ3: άλλο. δ: Ο ήρωας παντρεύεται' δ1: άλλο.

III. Η άπιστη γυναίκα

α: Στον καθορισμένο χρόνο ο δράκος ζητά το παιδί και ξεκινά να το βρει' α1: πείθει τη γυναίκα του ήρωα να τον βοηθήσει να περάσει το ποτάμι.

β: Ενώ ο ήρωας λείπει (στο κυνήγι), η γυναίκα του κρύβει το δράκο μέσα στο σπίτι' β1: στο φούρνο (σε ένα λάκκο)' β2: κάτω από το κρεβάτι' β3: όμως τον αντιλαμβάνονται τα ζώα, που προστατεύουν τον ήρωα, κι έτσι ο δράκος δεν μπορεί να βγει να τον σκοτώσει' β4: και να τον φάει.

γ: Ο δράκος πείθει τη γυναίκα να βγάλει τον ήρωα από το σπίτι και να κλειδαμπαρώσει τα ζώα του' γ1: κυνηγά τον ήρωα' γ2: που ανεβαίνει σε ένα δέντρο" γ3: φωνάζει τα ζώα του' γ4: που σπάνε τις αλυσίδες τους και τρέχουν να τον σώσουν' γ5: κατασπαράζουν το δράκο' γ6: και την άπιστη γυναίκα, δ: Ο ήρωας επιστρέφει στο πατρικό του' δ1: άλλο.

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΗΠΕΙΡΟΣ

1. Hahn 1, 79- 85, αρ. 4 (Kretschmer, NM, 60), Βίτσα, «Der eiserne Derwisch und der Prinz mit den drei Zwiebäcken». I: α, α1 (ενός δερβίση), α4, α5, α6. II: α, α1, β, β3 (μια λάμια), β5, β9 (η λάμια τον κρύ-

Σελ. 487
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/488.gif&w=600&h=915

κρύβει από τρεις δράκους, οι οποίοι τρώνε από το ψωμί που έφτιαξε και αφήνουν τον ήρωα), β3 (οι τρεις δράκοι), β7 (του δίνουν παξιμάδια, που τα πετάει στο πηγάδι κι από μέσα βγαίνουν τα λιοντάρια), γ, γ1, γ3 (η βασιλοπούλα τον βλέπει και χτυπά τη θάλασσα για να ανοίξει δρόμος), δ. III: α, α1, β, β1, β3, β4, γ, γ1, γ2, γ3, γ4 (πηδούν τον τοίχο), γ5, γ6, δ1 (παντρεύεται μια άλλη κοπέλα).

2. Hahn 2, Anmerkungen στο παραμύθι αρ. 4 του πρώτου τόμου, παραλλαγή 1η, Ζίτσα, άτιτλο. Ι: α, α1 (ενός ζητιάνου), α4, β. II: α, α1, β, β1, β9 (τον κρύβουν από το δράκο, που τον κυνηγά), β7 (του δίνουν παξιμάδια, που όταν τα ρίχνει στο πηγάδι μεταμορφώνονται σε λιοντάρι, τίγρη, σκύλο), δ (την ερωμένη του δράκου). III: β, β1, β3, γ, γ1, γ2, γ3, γ4, γ5, γ6.

3. Hahn 2, Anmerkungen στο παραμύθι αρ. 4 του πρώτου τόμου, παραλλαγή 2η, Κάτω Σουδενά, άτιτλο. Ι: α, α1 (λυκανθρώπου), α5, α6. II: α, α1, β, β1, β6, β7 (παξιμάδια, που γίνονται σκυλιά), β8 (αλυσίδα), γ, γ1, γ2, δ. III: α, α1, γ, γ1, γ2, γ3, γ4, γ5, δ.

4. Hahn 2, Anmerkungen στο παραμύθι αρ. 5 του πρώτου τόμου, παραλλαγή 1η, Κουκούλι, άτιτλο. Συμφυρμός με AT/ATU 316. Η αρχή όπως AT *316 Α: I: μια έγκυος γυναίκα υπόσχεται να δώσει το γιο της στο διάβολο μόλις γίνει δώδεκα χρονών, με αντάλλαγμα τη βοήθεια του διαβόλου στο κόψιμο των ξύλων. II: α, α1 (ο ήρωας παίρνει μαζί του τα σκυλιά του και στο δρόμο τα ανταλλάσσει με ένα αλεπουδάκι κι ένα λυκάκι), δ1 (φτάνει στον πύργο μιας γριάς και της ζητά να τον προστατέψει, αλλά εκείνη δένει τα σκυλιά του). III: α, γ1, γ3, γ4 (πεθαίνει κι η γριά). Η συν. όπως AT/ATU 316. II: α, α4 (δράκου), α2, α3, α7, α8 (τα ζώα του δίνουν το χάρισμα να μεταμορφώνεται σε αυτά), β, β1, β6 (της φέρνει το αθάνατο νερό), γ1. III: α (ο διάβολος), α3 (καθώς πλησιάζει σε μια πηγή), β (η γυναίκα του ήρωα δίνει τα ζώα στο διάβολο), γ1.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ α. Νησιά Ανατολικού Αιγαίου

5. Pernot, Ét. ling. III, 237-245, αρ. 28, Πυργί Χίου, «L'enfant promis au Maure». Ι: β, β1 (για να γλιτώσει ο ίδιος από τον αράπη που θέλει να τον φάει). II: α, α1, β, β1, β4, β5, β6, β7, β8 (μαγικό χαλί), δ1 (με το μαγικό χαλί ανεβαίνει στον πύργο της βασιλοπούλας), δ. III: α, α1 (να του ρίξει το χαλί για να ανέβει), γ, γ1, γ3, γ5, δ, δ1 (και παντρεύεται μια καλή κοπέλα).

Σελ. 488
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/489.gif&w=600&h=915

β. Κυκλάδες

6. ΛΑ 1388, 247-250 (Αδ. Αδαμαντίου, Τηνιακά, ΛΑ 315, 1), άτιτλο. I: β. ΙΙ: α, α1, β, β1, β2, β6, β7, β8 (έναν ντορβά), γ, γ1, γ2, δ. III: α, α1, Υ, γ1, γ3, γ4, γ5, γ6, δ.

7. ΛΑ 1396, 135-140 (Αδ. Αδαμαντίου, Τηνιακά, ΛΑ 315, 2), άτιτλο. Ι: β. II: α, α1, β, β1, β2, β6, β7, β8 (έναν ντορβά), γ, γ1, γ2, δ. III: α, α1, β, β1 (κασέλα), β3 (εδώ το χφ. διακόπτεται).

8. Παρνασσός Ζ', 1883, 551-559 (Καφαντάρης Α', 227-232, αρ. 36), Θήρα, «Ο σιδερόλυκας». Ι: α, α5 (στο σιδερόλυκα), α6. II: α, α1, β, β1, β4, β5, β6, β7, γ1, γ3 (βάζει τις πίτες πάνω στο κεφάλι του), δ. III: α, α1, β, β1, β2, β3, β4, γ, γ1, γ3, γ4, γ5, γ6, δ.

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

9. ΛΦ 84, 2-5, άτιτλο. Ι: α, α1, α3 (μεταμφιεσμένος σε γέρο), α4, α5. II: α, α1, α2, β, β1, β6, β8 (αλυσίδα), γ, γ1, γ2, γ3 (ταΐζει τρία σκυλιά που τα λένε Πικαστή -αυτός που καταλαβαίνει- Φρικαστή - αυτός που καταλαβαίνει από μακριά - Μπουνταλά -θεριό- και αυτά τον ακολουθούν), δ. III: α, α1, β, β3, γ, γ1, γ2, γ3, γ4, γ5, γ6, δ, δ1 (και ξαναπαντρεύεται).

10. ΛΦ 915, 1-4, Μεγαλόπολη, άτιτλο. I: α, α1, α3, α5. II: α, α1, β, β3 (τρεις νεράιδες), β8 (κορδέλα), γ, γ1, γ2, δ, δ1 (έχει και τρία σκυλιά, τον Ακουστή, τον Μυριστή και τον Τεμπέλη). III: α, α1, γ (να τους βουλώσει τα αυτιά), γ1, γ3, γ4, δ.

ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

11. ΛΑ 590, 13, Κεφαλόβρυσο Τριχωνίας, άτιτλο. I: α, α1, α3, α5. II: α, α1, β, β3 (καλόγερο), β8 (φλογέρα), β9 (στο δρόμο αποκτά τρία λιοντάρια, τον Ανηκουστή, τον Φουγκραστή και τον Μπουνταλά), γ, γ1, γ2 (παίζοντας τη φλογέρα σηκώνεται ένα γεφύρι), δ. III: α, α1, γ, γ1, γ3, γ4, γ5.

12. ΛΑ 590, 14, Κεφαλόβρυσο Τριχωνίας, άτιτλο. I: α, α1, α3, α5. II: α, α1, γ, γ1, γ3 (βρίσκει στην άκρη της θάλασσας μια αλυσίδα που γράφει: «ρίξε με στη θάλασσα και θα περάσεις). III: α, α1, γ, γ1, γ3, γ4, γ5.

13. ΛΦ 590, 15-18, Πουρνάρι Φθιώτιδας, «Μια μάνα που δεν είχε παιδιά». Η παραλλαγή που δημοσιεύουμε εδώ.

Σελ. 489
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/490.gif&w=600&h=915

ΚΥΠΡΟΣ

14. ΛΦ 335, 21-28, Αμμόχωστος, «Οι δράκοι». I: α, α1, α2, α4, α5, α6. II: α, α1, β, β3 (τρεις δράκοι), β7, β8 (πίτα), γ, γ1, γ2, δ1 (μένει με έναν γέρο και την κόρη του). III: α (ρίχνει πίτα στη θάλασσα και περνά), β, β1, β2, β3, β4, γ, γ1, γ2 (σε τρία δέντρα, διαδοχικά), γ3, γ4, γ5, γ6, δ.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΤΥΠΟ AT *316 Α

Το παραμύθι του Ταμένου παιδιού και της άπιστης γυναίκας αφηγείται την ιστορία ενός αγοριού, που ξεφεύγει από το δράκο/διάβολο στον οποίο τον έχουν τάξει οι γονείς του με τη βοήθεια τριών δρακισσών και τριών πιστών σκυλιών. Οι δράκισσες τον βοηθούν να περάσει ένα υδάτινο όριο, φράγμα ανάμεσα σε δύο κόσμους. Μη μπορώντας να περάσει αυτό το όριο, ο δράκος ζητά τη βοήθεια της γυναίκας του ήρωα, η οποία αποδεικνύεται άπιστη. Τον ήρωα σώζουν τελικά τα πιστά σκυλιά του κατασπαράζοντας το (ανθρωποφάγο) ον που τον καταδιώκει.

Η διήγηση αυτή, με σποραδικές καταγραφές από ολόκληρο σχεδόν τον ελλαδικό χώρο και την Κύπρο, παρουσιάζει μία αρκετά σταθερή δομή τριών επεισοδίων, και είναι επίσης διαδεδομένη στη Βουλγαρία και στην Τουρκία. Ωστόσο δεν περιλαμβάνεται ούτε στο διεθνή Κατάλογο AT, ούτε στη νέα αναθεωρημένη έκδοσή του από τον H.-J. Uther (ATU), λόγω της ασάφειας σχετικά με την κατάταξή της και της ανυπαρξίας σχετικής συγκριτικής έρευνας. Για παράδειγμα, οι, παρόμοιες με τις ελληνικές, βουλγάρικες αφηγήσεις εμφανίζονται στο βουλγάρικο Κατάλογο ως βουλγάρικος οικότυπος (*ΑΤ 315 Α*), ενώ ο Γ. Μέγας δεν κατέληξε σε μία συγκεκριμένη κατάταξη, διστάζοντας ανάμεσα στους τύπους AT 315, AT 590 και AT 590 Α, για λόγους που θα δούμε στη συνέχεια. Τα προβλήματα στην κατάταξη του παραμυθιού αυτού ξεκινούν από μία, καθώς φαίνεται, μη ανταποκρινόμενη στο εμπειρικό υλικό περιγραφή του τύπου AT 315 (Η άπιστη αδερφή) στις εκδόσεις του διεθνούς Καταλόγου από το 1961 ως το 1981. Ας τη θυμίσουμε:

"The children promised to the water-spirit. The maiden wife of the waterspirit (devil). At his advise she feigns sickness and sends her brother for a remedy (or like). Imprisoned animals break loose and save the boy. [See analysis under Type 590. Frequent as introduction to Type 300].

Η περίληψη αυτή περιέχει, εκτός από το βασικό θέμα της άπιστης αδερφής που προσπαθεί με τον εραστή της να εξοντώσει τον αδερφό της στέλνοντάς τον να της φέρει μαγικά γιατρικά, το εισαγωγικό μοτίβο του ταξίματος του παιδιού

Σελ. 490
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/491.gif&w=600&h=915

ού σε ένα στοιχειό του νερού. Προφανώς γι' αυτόν το λόγο ο Μέγας έκρινε ότι το παραμύθι του Ταμένου παιδιού... ίσως πρέπει να καταταχθεί ως AT 315. Όμως, οι παραλλαγές της Άπιστης αδερφής που καταλογογραφούνται στη συνέχεια από τον AT δεν φαίνεται να ανταποκρίνονται ακριβώς στην περιληπτική περιγραφή του συγκεκριμένου τύπου. Ορισμένες από αυτές (τουρκικές20, ουκρανικές, ρωσικές, ρουμανικές) φέρουν σε παρένθεση τον αριθμό AT 315 Α, που σημαίνει ότι είναι παραλλαγές της Στρίγκλαf. Άλλες δεν περιέχουν το μοτίβο του ταξίματος του παιδιού (πχ. οι γαλλικές22, η καταλανική παραλλαγή του Amades23 και οι γερμανικές του Ranke24), ενώ ο τούρκικος τύπος AT 149 δεν είναι παραλλαγή της Άπιστης αδερφής, αλλά του παραμυθιού που μελετάμε εδώ.

Φαίνεται λοιπόν πως το περιεχόμενο των διεθνών παραλλαγών AT 315 που περιλαμβάνονται στις εκδόσεις του διεθνούς Καταλόγου από το 1961 έως το 1981 διαφέρει από την περίληψή τους τουλάχιστον ως προς το εισαγωγικό επεισόδιο. Γι' αυτόν το λόγο προφανώς η έκδοση ATU του 2004 αλλάζει την περιγραφή του τύπου, αφαιρώντας το επεισόδιο του ταξίματος του παιδιού στο στοιχειό του νερού.

Λόγω της δύσκολης πρόσβασης σε πολλές από τις αναφερόμενες στον AT παραλλαγές, δεν μπορούμε να γνωρίζουμε αν κάποιες μοιάζουν με τις ελληνικές του παραμυθιού του Ταμένου παιδιού και της άπιστης γυναίκας του. Αυτό που γνωρίζουμε, όπως ήδη αναφέραμε, είναι ότι ο τούρκικος τύπος ΕΒ 149 είναι παρόμοιος κι ότι το παραμύθι είναι επίσης γνωστό στη Βουλγαρία (*ΑΤ 315 Α*)25.

Όσον αφορά τις ελληνικές παραλλαγές, Ο Γ. Μέγας φαίνεται πως δίσταζε για μια οριστική κατάταξή τους, ενσωματώνοντας άλλες από αυτές στον AT 315 (Η άπιστη αδελφή), άλλες στον AT 590 (Η άπιστη μητέρα) και άλλες στον AT 590 Α (Η άπιστη γυναίκα). Ο δισταγμός αυτός οφείλεται εν πρώτοις στη λανθασμένη περιγραφή του τύπου AT 315 στον AT, αλλά και σε ουσιωδέστερους λόγους που έχουν να κάνουν με το περιεχόμενο του παραμυθιού και με την ύπαρξη κοινών στοιχείων ανάμεσα σε όλες αυτές τις αφηγήσεις. Μπορούμε να υποθέσουμε ότι η κατάταξη στον πρώτο τύπο (AT 315) έγινε λόγω του ει-

20. Eberhardt - Boratav no 148.

21. Βλ. Αγγελοπούλου-Μπρούσκου, τ. 3, τχ. Α', τύπος AT 315 Α, σ. 277-287.

22. P. Delarue - M. L. Tenèze, Le conte populaire français, Maisonneuve et Larose, Paris 2002 (1976-1985), σ. 264-269, τύπος AT 315.

23. C. Oriol - J. M. Pujol, index tipologie de la rondalla catalana, Barcelona 2002, σ. 94, τύπος AT 315 +AT 300.

24. Κ. Ranke, Schleswig-holsteinische Märchen, Volksmärchen, Kiel 1955-1962, 1, σ. 184 και εξής.

25. Επομένως πιθανόν να είναι γνωστό και σε άλλες χώρες της Βαλκανικής χερσονήσου και της Εγγύς Ανατολής.

Σελ. 491
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/492.gif&w=600&h=915

εισαγωγικού επεισοδίου και των πιστών ζώων-προστατών του ήρωα. Η κατάταξη στον δεύτερο ίσως οφείλεται στις ομοιότητες των παραμυθιών της Άπιστης αδερφής (AT 315) και της Άπιστης μητέρας (AT 590), ενώ με τον τρίτο τύπο το παραμύθι μας έχει κοινό το θέμα της άπιστης συζύγου (AT 590 A/ATU 31826). Τα κοινά αυτά στοιχεία μεταξύ των διαφόρων τύπων είναι ωστόσο μεμονωμένα και δεν αρκούν για να εντάξουμε το παραμύθι του Ταμένου παιδιού και της άπιστης γυναίκας του σε κάποιον από αυτούς, αφού η ολοκληρωμένη μορφή του διαφέρει σημαντικά και από τους τρεις.

Φαίνεται λοιπόν πως έχουμε έναν καινούριο τύπο, γνωστό ως τώρα τουλάχιστον σε Ελλάδα, Τουρκία και Βουλγαρία, η κατάταξη του οποίου είναι ένα σύνθετο πρόβλημα, ακριβώς επειδή περιέχει επεισόδια γνωστά από άλλα παραμύθια.

Όπως είπαμε ο βουλγάρικος Κατάλογος τον θεωρεί οικότυπο και υπότυπο της Στρίγκλας (AT 315 Α)27, θεωρώντας ως βασικό το επεισόδιο της λύτρωσης του ήρωα από το δαιμονικό ον με τη βοήθεια των σκυλιών του (στο επεισόδιο αυτό ανήκει και το μοτίβο του σκαρφαλώματος του ήρωα πάνω σε ένα δέντρο, μοτίβο που απαντά και στον τύπο AT 315 Α28). Το κοινό αυτό στοιχείο, καθώς και το παρόμοιο, ως ένα σημείο, θέμα (πώς ο ήρωας σώζεται από κάποιο ον που τον απειλεί να τον σκοτώσει ή και να τον φάει), δικαιολογεί εν μέρει την πρόταση κατάταξης του βουλγαρικού Καταλόγου. Υπάρχουν όμως μερικά σημαντικά στοιχεία στο παραμύθι μας που το διαφοροποιούν από τη Στρίγκλα και που φέρνουν κοντά σε έναν άλλο τύπο, τον AT/ATU 316. Τα δύο παραμύθια έχουν σημεία ανάλογα αλλά και «αντιστρόφως» ανάλογα, καθώς φαίνεται από μια προσεχτική ανάγνωση.

AT/ATU 316 Το ταμένο παιδί Το ταμένο παιδί και η άπιστη

26. Η αφήγηση αυτή, όπως περιγράφεται από τον AT και τον ATU, δεν έχει άλλα κοινά σημεία με την ιστορία μας.

27. Βλ. Αγγελοπούλου-Μπρούσκου, ό.π.

28. Το επεισόδιο αυτό απαντά σε διάφορες αφηγήσεις από όλον τον κόσμο, ενώ διαφέρει το ον που κυνηγά τον ήρωα και η σχέση μεταξύ τους. Βλ. W. Bascom, African Folktales in the New World, Indiana University Press, Bloomington & Indianapolis 1992, σ. 155-200. Βλ. και Ch. Goldberg, «Dogs Rescue Master from Tree refuge», στην ιστοσελίδα http://www. findarticles. com/p/articles/mi-qa3732/isl99801/a-n8797478/print

γυναίκα

Ένα άτεκνο ζευγάρι υπόσχεται να δώσει το παιδί που θα γεννηθεί στο ον που τους βοήθησε να το αποκτήσουν,

Ένα άτεκνο ζευγάρι υπόσχεται να δώσει το παιδί που θα γεννηθεί στο ον που τους βοήθησε να το αποκτήσουν,

Σελ. 492
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/493.gif&w=600&h=915

δηλ. σε ένα πλάσμα του νερού (γοργόνα, θηρίο) ή στο διάβολο

Όταν φτάνει ο καθορισμένος

χρόνος, η γοργόνα (θηρίο) ζητά το παιδί

Το παιδί φεύγει

και πρέπει να αποφεύγει τα υδάτινα όρια (θάλασσα, ποτάμι, πηγάδια, κλπ) δηλ. το βασίλειο της γοργόνας

Το παιδί βοηθά ζώα,

που με τη σειρά τους του χαρίζουν

τη δύναμη να μεταμορφώνεται σε

ζώο

Ο ήρωας κάνει κατορθώματα και κερδίζει μια βασιλοπούλα Παντρεύεται

Στην εμφάνιση του στοιχειού η γυναίκα του πιστή τον βοηθά να γλιτώσει τραβώντας τον έξω από το υδάτινο στοιχείο όπου τον παρέσυρε η γοργόνα και τον σώζει Ζουν ευτυχισμένοι

δηλ. σε έναν δράκο ανθρωποφάγο ή στο διάβολο

Όταν φτάνει ο καθορισμένος χρόνος, ο δράκος ζητά το παιδί

Το παιδί φεύγει

και περνά ένα υδάτινο όριο

(θάλασσα, ποτάμι)

που ο δράκος δεν μπορεί να

περάσει

το παιδί βοηθά δράκισσες, που με τη σειρά τους του χαρίζουν ζώα (σκυλιά) και ένα αντικείμενο για να περάσει το ποτάμι

Ο ήρωας παντρεύεται Στην εμφάνιση του στοιχειού η γυναίκα του άπιστη τον προδίδει

βοηθώντας το ον να περάσει το υδάτινο όριο

Τον ήρωα σώζουν τα σκυλιά του γυναίκα και δράκος κατασπαράζο νται από τα σκυλιά

Αν υπάρχουν κοινά σημεία ανάμεσα σε αυτά τα δύο παραμύθια, εντοπίζονται σε ορισμένα μοτίβα, αλλά κυρίως στο περιεχόμενο τους, στις σχέσεις που διαγράφονται ανάμεσα στα πρωταγωνιστικά πρόσωπα του παραμυθιού και στους συμβολισμούς τους. Έχουμε λοιπόν και στις δύο περιπτώσεις ένα παιδί που γεννιέται μετά από συμφωνία των στείρων γονιών του με ένα πλάσμα, στο οποίο το παιδί ουσιαστικά ανήκει, αφού χωρίς την παρέμβαση του δεν θα είχε καν γεννηθεί. Το πλάσμα αυτό είναι απειλητικό, είναι συνδεδεμένο με το νερό (η γοργόνα ή το ψάρι είναι όντα του νερού ενώ, αντίστροφα, ο δράκος / διάβολος δεν μπορεί να περάσει το νερό) και είναι και στα δύο παραμύθια ανθρωποφάγο

Σελ. 493
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/494.gif&w=600&h=915

φάγο -κατά κυριολεξία ή μεταφορικά (ο δράκος αλλά και το νερό απειλούν να καταπιούν τον ήρωα). Ο ήρωας, για να γλιτώσει, πρέπει να απομακρυνθεί από την επικίνδυνη περιοχή, μακριά από τα υδάτινα όρια, και να φτιάξει τη δική του οικογένεια. Η διαφορά είναι ότι στο παραμύθι του Ταμένου παιδιού (AT/ATU 316) κερδίζει τη γυναίκα του αποδεικνύοντας την αξία του, ενώ στο δικό μας παραμύθι απλώς «βρίσκει μια γυναίκα και την παντρεύεται». Έτσι, η σχέση που δεν έχει δημιουργηθεί με κόπο, αποδεικνύεται αδύναμη, η γυναίκα άπιστη κι ο κίνδυνος για τον ήρωα να καταβροχθισθεί από το πλάσμα που επέτρεψε τη γέννησή του ματαιώνοντας την ίδια αυτή γέννηση, επιστρέφει. Το ίδιο και στο παραμύθι του Ταμένου παιδιού (AT/ATU 316), η απειλή από το πλάσμα που επέτρεψε τη γέννηση του ήρωα επιστρέφει κι είναι μια απειλή που συσχετίζεται συμβολικά με τη γέννησή του, καθώς, σύμφωνα με την υπόθεση της Ν. Belmont29, είναι η απειλή (και η γοητεία ταυτόχρονα) της επιστροφής στο στάδιο πριν από τη γέννηση, δηλ. στο υγρό περιβάλλον της μήτρας. Σύμφωνα με αυτή την ερμηνεία, η πιστή γυναίκα του ήρωα τον βοηθά να ξαναγεννηθεί, ενώ η άπιστη γυναίκα του ταμένου στο δράκο παιδί τον αφήνει αβοήθητο και τιμωρείται.

Ίσως λοιπόν τα δύο παραμύθια να μπορούν να θεωρηθούν διαφορετικές αναπτύξεις της ίδιας προβληματικής και ίσως το παραμύθι του Ταμένου παιδιού και της άπιστης γυναίκας του να μπορεί να θεωρηθεί υπότυπος του άλλου, και όχι της Στρίγκλας, ενός παραμυθιού με θέμα την αδερφική φαντασιακή αιμομειξία, παρά τα κοινά τους επεισόδια. Μια τέτοια προσέγγιση θέτει βέβαια ευρύτερα το πρόβλημα των υπότυπων και των κριτηρίων κατάταξης. Μια γενική αρχή πάντως θα ήταν ο συνδυασμός κριτηρίων μορφής και περιεχομένου, ώστε να μην εγκλωβιζόμαστε σε βεβιασμένες κατατάξεις με βάση μεμονωμένα κάθε φορά στοιχεία.

29. Ν. Belmont, Poétique du conte, Gallimard, Paris 1999, σ. 157 κ.ε.

Σελ. 494
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/495.gif&w=600&h=915

ΠΙΝΑΚΑΣ ΔΙΑΔΟΣΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΩΝ ΤΥΠΩΝ AT 560-699

Τύπος

Παραλλαγές

Τύπος

Παραλλαγές

AT/ATU 560

38

AT/ATU 613

30

AT/ATU 561

18

AT *613 D

3

AT/ATU 562

8

AT *613 E

4

AT/ATU 563

92

AT/ATU 621

53

AT/ATU 565

41

AT 650, AT/ATU 650 A

12

AT/ATU 566

51

AT/ATU 650 Β

27

AT/ATU 567 A

25

AT/ATU 652

2

AT/ATU 567 A

AT/ATU 653

60

+ AT 567

39

AT 654*

1

AT/ATU 569

11

AT 655

4

AT/ATU 570

14

AT 655 A

1

AT/ATU 570 A

21

AT 655 + AT 655 A

7

AT/ATU 571

17

AT *667 A

39

AT/ATU 572*

2

AT *667 Β

5

AT/ATU 575

5

AT/ATU 670

101

AT/ATU 576

7

AT/ATU 671

6

AT/ATU 580

2

AT *672 C

1

AT/ATU 590

107

AT/ATU 675

37

AT/ATU 592

59

AT/ATU 676

115

AT/ATU 611

43

AT/ATU 612

15

AT/ATU 315

14

AT *316 A

14

Σελ. 495
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/496.gif&w=600&h=915 01 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 496
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/497.gif&w=600&h=915

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΗΓΩΝ ΚΑΙ ΒΡΑΧΥΓΡΑΦΙΕΣ (η σειρά κατά το λατινικό αλφάβητο)

Υπενθυμίζουμε ότι η βιβλιογραφία αυτή βασίζεται στη δημοσιευμένη από τον Γ. Α. Μέγα βιβλιογραφία στον πρώτο τόμο του Καταλόγου, Μύθοι Ζώων (1978) και ότι περιλαμβάνει μόνο τα έργα που χρησιμοποιήθηκαν ως πηγές για τη συγκρότηση των καταλόγων παραλλαγών των παραμυθιακών τύπων που απαρτίζουν τον παρόντα τόμο, καθώς και τα βασικά έργα αναφοράς.

Λ' ΠΗΓΕΣ ΑΔΗΜΟΣΙΕΥΤΕΣ

ΙΛ: Ιστορικό Λεξικό της Ακαδημίας Αθηνών. ΚΜΣ: Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών.

ΛΑ: Λαογραφικό Αρχείο του Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας

της Ακαδημίας Αθηνών. ΛΦ: Λαογραφικό Φροντιστήριο του καθηγητού Γ. Α. Μέγα, Αρχείο της

Ελληνικής Λαογραφικής Εταιρείας. ΣΛ: Συλλογή Μαρίας Λιουδάκη.

ΣΜ: Συλλογή Μαθητών των ελληνικών σχολείων, αποκείμενη στο ΛΑ

(εγκύκλιος 1938). ΣΠ: Συλλογή Ν. Γ. Πολίτου κατατεθειμένη στο ΛΑ.

Β' ΠΗΓΕΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΕΣ α' Σε περιοδικά

Ανδριακό Ημερολόγιο: Ανδριακόν Ημερολόγιον, τ. Α'-Ε', 1925-1929. Αρχ. Θρ. Θησ. : Αρχείον του Θρακικού Λαογραφικού και Γλωσσικού Θησαυρού, διεύθ. Πολύδ. Παπαχριστοδούλου, τ. Α'-ΚΕ', 1934-1948, εν Αθήναις.

Αρχείον Πόντου: Αρχείον Πόντου. Σύγραμμα περιοδικόν εκδιδόμενον υπό της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών, τ. Α'- ΚΖ', 1928-1967, εν Αθήναις. Αστήρ Πόντου: Αστήρ του Πόντου, περιοδικόν σύγγραμμα εκδιδόμενον υπό Θ. Γραμματικοπούλου, τ. Α', 1885, εν Τραπεζούντι.

Σελ. 497
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/498.gif&w=600&h=915

Αθηνά: Σύγραμμα περιοδικόν της εν Αθήναις Επιστημονικής Εταιρείας, τ. 45, 1933.

Χιακά Χρονικά: Χιακά Χρονικά, εκδιδ. Επιμελεία Κ. Αμάντου, τ. Α'-Δ',

1911-1919, εν Αθήναις. Χρονικά Πόντου: Χρονικά του Πόντου. Μηνιαίο λαογραφικό περιοδικό. Όργανο του Συλλόγου «Αργοναύται Κομηνοί», τ. Α'-Β', 1943-1946, Αθήνα.

ΔΙΕ: Δελτίον της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος, τ. Α'-

Ε', 1883-1900, Αθήναι. Δρήρος: Μηνιαίο λαογραφικό- ιστορικό- λογοτεχνικό περιοδικό, 1939-1940, Νεάπολις Κρήτης.

Δωδεκανησιακό Αρχείο: Δωδεκανησιακόν Αρχείον, τ. Α'-Γ', 1955-1958, Αθήνα.

Επετηρίς Κρητικών Σπουδών: Επετηρίς Εταιρείας Κρητικών Σπουδών, τ. Α'-

Δ', 1938-1941, Αθήναι. Ηπειρωτική Εστία: Ηπειρωτική Εστία. Μηνιαία Επιθεώρησις εν Ιωαννίνοις,

τ. Β' Γ, 1953-1961. Folk-Lore: A quarterly Review of myth, tradition, institution and custom of the Folklore Society, vol. VII, 1896, vol. X-XII, 1899-1901, London. Jahresgabe: Jahresgabe der Gesellschaft zur Pflege des Märchengutes der

Europäischen Völker, 1957-1965. Journ. Hell. St.: Journal of Hellenic Studies, vol. 30, 1910. Κρητική Στοά: Κρητική Στοά. Περιοδικόν εν Ηρακλείω Κρήτης, τ. 1-3,

1908-1911.

Κυπριακά Χρονικά: Κυπριακά Χρονικά, τ. Α'-ΙΓ', 1923-1937, εν Λάρνακι. Ααογραφία: Λαογραφία. Δελτίον της Ελληνικής Λαογραφικής Εταιρείας,

1909-1975. Κυρίως τ. Γ, τ. 1929, τ. ΙΑ', 1934-1937, τ. ΙΕ', 1954, τ. ΚΑ', 1963. Εν Αθήναις.

Μεσσην. Έτος: Μεσσηνιακόν Έτος. Σύλλογος προς διάδοσιν των Γραμμάτων, τ. Α', 1938, Καλαμάτα. Μικρασιατικά Χρονικά: Μικρασιατικά Χρονικά. Σύγραμμα περιοδικόν, τ. Α'-

ΙΓ', 1938-1967, Αθήναι. Μύσων: Μύσων. Ιστορικόν και λαογραφικόν περιοδικόν. Διευθ. Μ. Γ. Καταπότης, Αθήναι.

ΝΕΑ: Νεοελληνικά Ανάλεκτα, περιοδικώς εκδιδόμενα υπό του Φιλολογικού Συλλόγου Παρνασσού, τ. Α', 1870-1872, τ. Β', 1874, εν Αθήναις. Πανδώρα: Σύγγραμμα περιοδικόν, 11, 1861.

Παρνασσός: Επετηρίς Φιλολογικού Συλλόγου Παρνασσός, τ. 4-10, 1880-

1886. Αθήναι. Νέα σειρά, τ. Α', 1959 κ. ε. Ποντιακά Φύλλα: Ποντιακά Φύλλα. Διευθ. Ν. Καπνάς, τ. Α'-Γ', 19361938, Αθήνα.

Σελ. 498
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/499.gif&w=600&h=915

Φιλολογική Πρωτοχρονιά: Φιλολογική Πρωτοχρονιά. Ετησία λογοτεχνική και καλλιτεχνική έκδοση, διευθ. Α. Μαυρίδης, 1948-1961, Αθήναι.

Σ. ΚΠ: Ο εν Κωνσταντινουπόλει Ελληνικός Φιλολογικός Σύλλογος. Σύγγραμμα περιοδικόν, τ. 8-31, 1874- 1909. Εν Κωνσταντινουπόλει.

Θρακικά: Θρακικά. Τριμηνιαίον επιστημονικόν σύγγραμμα, τ. 1-33, 19281960. Κυρίως τ. 16, 1941 και τ. 17, 1942, Αθήναι.

Ζωγράφειος Αγών: Ζωγράφειος Αγών ήτοι Μνημεία της Ελληνικής Αρχαιότητας ζώντα εν τω νυν ελληνικώ λαώ, τ. Α', 1891, τ. Β', 1896. Εν Κωνσταντινουπόλει.

β' Σε βιβλία

Αγγελοπούλου Άννα, Ελληνικά παραμύθια Α'. Οι παραμυθοκόρες, Εστία, Αθήνα 1991.

Αινείας T., Εύθυμα ελληνικά παραμύθια, Αθήναι, τ. Α', 1949, τ. Β', 1950.

Άκογλου Ξενοφών, Λαογραφικά Κοτυώρων, Αθήναι 1939.

Αναγνώστου Σπ., Λεσβιακά, ήτοι συλλογή λαογραφικών περί Λέσβου πραγματειών, Αθήναι 1903.

Argenti- Rose: Argenti Philip and Rose Η. J. The Folklore of Chios, v. 1-2, Cambridge 1949.

Ασλάνη Βυζαντίου, Μύθοι, μυθιστορίαι και διηγήματα ηθικά και αστεία, Αθήνα 1861.

ATU: Uther Hans-Jörg, The Types of International Folktales. A Classification and Bibliography, Academia Scientarun Fennica, FFC no 284, Helsinki 2004.

Basile: Basile Giambattista, Lo cunto de li cunti, ouero Lo trattenemiento de peccerile, (αλλιώς: Pentamerone), Napoli 1634-1636. Αγγλική μετάφραση: Penzer Ν. M., The Pentamerone of G. B. translated from the Italian of Benedetto Croce, London 1932. Γερμανική μετάφραση: Schenda Rudolf (ed), Der Pentamerone. Ubersetzt aus dem Italienischen von Hanno Helbling/ Alfred Messerli/ Johannes Pögl/ Dieter Richter/ Luisa Rubini/ Rudolf Schenda/ Doris Senn, München 2000.

BP: Bolte Johannes und Polivka Georg, Anmerkungen zu den Kinder- und Hausmärchen der Brüder Grimm, Leipzig 1915-1932.

Boulanger Jacques, Les contes de ma cuisinière, Paris 1935(2).

Βρόντης Αναστ., Ροδιακά, τ. Α', Αθήναι 1939, τ. Β', Ρόδος 1950.

Buchon J. Α., La Grèce continentale et la Morée, Paris 1843.

Carnoy-Nicolaides: Carnoy E. Henry - Nicolaides Jean, Traditions populaires de l'Asie Mineure, Paris 1889.

Χατζητάκη-Καψωμένου Χρυσούλα, Το νεοελληνικό λαϊκό παραμύθι, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών (Ιδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη), Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, Θεσσαλονίκη 2002.

Σελ. 499
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/500.gif&w=600&h=915

Χρηστοβασίλης Χρήστος, Ηπειρωτικά παραμύθια, Ιωάννινα 1963.

Χριστοδουλόπουλος, Τα παραμύθια του νέου σχολείου, 1939.

Dawkins, MG in AM: Dawkins R. M., Modern Greek in Asia Minor, Cambridge 1916.

Dawkins, 45 Stories: Dawkins R. M., Forty-five Stories from the Dodekanese, Cambridge 1950.

Dawkins, MGF: Dawkins R. M., Modern Greek Folktales. Chosen and translated by - Oxford 1953.

Dawkins, More G. F.: Dawkins R. M., More Greek Folktales, Oxford 1955.

Delarue- Tenèze: Delarue Paul, Tenèze Marie-Louise, Le conte populaire français. Catalogue raisonné des versions de France, Maisonneuve et Larose, Paris 1976-1985.

Dieterich Karl, Sprache und Volksüberlieferungen der südlichen Sporaden, Wien 1908.

Dozon Α., Contes albanais, Paris 1881.

Eberhard - Boratav: Eberhardt W., - Boratav P. N., Typen türkischen Volksmärchen, Wiesbaden 1953.

Eckert - Formosis: Eckert G. - Formosis P. E., Lieder und Märchen aus Kozani und Siatista. Mit Beiträgen von Spyros Syngolites, Thessaloniki 1944.

Επιφανίου-Πετράκη Στέλλα, Λαογραφικά της Σμύρνης, βιβλίο Β': Παραμύθια κ. ά., 1966, Παραμύθια της Σμύρνης, βιβλίο Γ', 1967 και βιβλίο Δ', 1969.

Garnett: Garnett L. Μ. J. and Glennie St. J. S., Greek Folk Poetry, τ. 1-2, London 1896.

Geldart Ε. M., Modern Greek Folkore. The Tales of the People, London 1884.

Georgeakis-Pineau: Georgakis G.- Pineau L., Le folkore de Lesbos, Paris 1894.

Γεώργιος Αντ. Στ., Τα νέα παραμύθια του λαού, ανέκδοτα συλλεγέντα και γραφέντα υπό- , Αθήναι 1891.

Grimm: Kinder- une Hausmärchen gesammelt durch die Brüder Grimm.

Hahn: Hahn Johann Georg von, Griechische und albanesische Märchen, Leipzig 1864, München 1918, τ. 1-2. Ελληνική έκδοση: Hahn, Johann Georg von, Ελληνικά Παραμύθια, επιλογή- μετάφραση Κούρτοβικ Δ., Όπερα, Αθήνα1991.

Hallgarten Paul, Rhodos. Die Märchen und Schwanke der Insel, gesammelt von-, Frankfurt 1926.

Höeg Carstern, Les Saracatsans. Une tribu nomade grecque. Bd II: textes, Paris- Copenhague, 1926. Ελληνική έκδοση: Höeg Carstern, Σαρακατσάνικα Παραμύθια, επιμέλεια Α. Αγγελοπούλου, Ίδρυμα Α. Χατζημιχάλη, Αθήνα 2002.

Σελ. 500
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/501.gif&w=600&h=915

Ιωάννου Γιώργος, Παραμύθια του Λαού μας, Ερμής, Αθήνα 1974.

Καφαντάρης Κώστας, Ελληνικά Λαϊκά Παραμύθια. Α', Ο Φεγγαράς, Β', Το Φιδόδεντρο, Οδυσσέας, Αθήνα 1988.

Κεσίσογλου Ι. I., Το γλωσσικόν ιδίωμα του Ουλαγάτς, Αθήνα, 1951.

Klaar, Christos : Klaar Marianne, Christos und das verschenkte Brot. Neugriechischen Volkslegenden und Legendenmärchen. Ins Deutsche übertragen, zu einem Teil gesammelt von -, Kassel, 1963.

Κληρίδης Νέαρχος, Κυπριακά Παραμύθια.

Κούτρας: 90 μουραμπάδες ήτοι χαζομάρες και εξυπνάδες του Γερω Κούτρα, Αθήναι 1899.

Kretscher, LD: Kretschmer Paul, Der heutige lesbische Dialekt, Wien 1905.

Kretschmer, NM: Kretschmer Paul, Neugriechische Märchen, Jena 1917.

Λάσκαρης Ν. I., Η Λάστα και τα μνημεία της, Πύργος 1902-1905.

Legrand Emile, Recueil de contes populaires grecs, Paris 1881.

Λελέκος, Επιδόρπιον: Λελέκος Μιχαήλ, Επιδόρπιον, τ. Α', εν Αθήναις 1888.

Αέριος Δ., 38 παραμύθια ανέκδοτα, συλλεγέντα και γραφέντα εις δημώδην γλώσσαν, Αθήναι (προ του 1896).

Λιανίδης Σίμος, Τα παραμύθια του Ποντιακού λαού. Εκλογή, κείμενα, νεοελληνική μετάφραση, κατάταξη, Αθήναι 1962. Παράρτημα Αρχείου Πόντου, αρ. 5

Λιουδάκη, Γιαγιά: Λιουδάκη Μαρία, Στης γιαγιάς τα γόνατα, Αθήναι 1932.

Λιουδάκη, Παππούς: Λιουδάκη Μαρία, Στου παππού τα γόνατα, Αθήναι 1947.

Λιουδάκη Μαρία, Γύρω στο μαγγάλι, Αθήνα 1954.

Λοϊζιάς Πολυξένη, Κυπριακό Λεύκωμα, Λεμεσός Κύπρου 1924.

Λουκάτος Δημήτριος Σ., Νεοελληνικά Λαογραφικά Κείμενα, Βασική βιβλιοθήκη Αετού, αρ. 48, Αθήνα 1957.

Λουκάτος Δημήτριος, Το παραμύθι της Σταχτοπούτας στις ξένες και τις ελληνικές παραλλαγές, Παρνασσός I, 461-485, 1959.

Λουκάτος Δημήτριος, Λαογραφικά Σύμμεικτα Παξών, Καταγραφή 1957, ΚΕΕΛ, Ακαδημία Αθηνών, Αθήνα 2002.

Λουκόπουλος Δημήτρης, Γεωργικά της Ρούμελης, Αθήναι 1938.

Μέγας, Παραμύθια: Μέγας Γεώργιος, Ελληνικά παραμύθια Λ', Εκλογή Γ. Α. Μέγα, Αθήνα 1962 και Ελληνικά παραμύθια Β', Αθήνα 1963.

Μηλιόπουλος, Κότσυφας: Μηλιόπουλος Παρασκευάς, Ο κότσυφας, ο κυρ Κώστας και άλλα μακεδονικά, Θεσσαλονίκη 1952.

Miliopulos, MB, Vonderlage: Aus Mazedonischen Bauernstuben. Mazedonische Legenden, Fabeln und Märchen, gesammelt von DR. Paraskevas Miliopulos, übertragen von Bernard Vonderlage, Hamburg 1955.

Misotakis J., Ausgewählte griechische Volksmärchen, Berlin 1882.

Μιχαηλίδης-Νουάρος Μιχαήλ Γ., Λαογραφικά Σύμμεικτα Καρπάθου, τ. Α', Αθήνα 1932.

Σελ. 501
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/502.gif&w=600&h=915

Μονογυιός Ευάγγελος, Τα Μυκονιάτικα, Εν Ερμουπόλει 1927.

Μοσκόβη Ειρήνη, Τα παραμύθια της πατρίδας μου (Σύμης), Αθήνα 1953.

Πασχαλίδου Δέσποινα, Παραμύθια του λαού μας, Αθήνα 1939.

Πέρδικα Νίκη, Σκύρος. Μνημεία του λόγου του λαού, τ. Β', Αθήναι 1943.

Pio Jean, Contes publiés grecs, publiés d'après les manuscrits du Dr. J. G. von Hahn et annotés par -, Copenhague 1879. Ανατύπωση από τη Βιβλιοθήκη Ιστορικών Μελετών, αρ. 17, 1966.

Φιλιππίδου Μαρίκα, Τα παραμύθια της μάννας μου, Αθήναι 1926.

Φλούδας Νικ., Βυζικιώτικα, τ. Γ', Αθήνα 1963.

Φραγκάκι Ευαγγελία, Συμβολή στα λαογραφικά της Κρήτης, Αθήνα 1949.

Φραγκάκι Ευαγγελία, Το κρητικό παραμύθι. Μελέτη και συλλογή, Αθήνα 1952.

Ρήγας Γεώργιος, Σκιάθου λαϊκός πολιτισμός, τ. Β' (Δημώδεις διηγήσεις), Θεσσαλονίκη 1962.

Roussel Louis, Contes de My cono, Leopol 1929.

Σακελλάριος Αθαν. Α., Τα Κυπριακά, εν Αθήναις, τ. Β', 1891, τ. Γ', 1898. Σαραντίδης Α., Η Σινασός, Εν Αθήναις 1899.

Schmidt Bernhard, Griechische Märchen, Sagen und Volkslieder, Leipzig 1877.

Σμυρλής Θαλής, Μακεδονικά παραμύθια, τ. Α'.

Σταματιάδης Επαμεινώνδας I., Σαμιακά ήτοι Ιστορία της Νήσου Σάμου, τ. Ε', Σάμος 1887.

Σταμούλη-Σαραντή Ελπινίκη, Από την Ανατολική Θράκη. Η Σηλυμβρία και τα γύρω της χωριά, τ. Β', Αθήναι 1958.

Straparola: Straparola Giovan Francesco, Le piacevoli notti, Venezia, I, 1550, II, 1553.

Taibbi- Caracausi: Testi Neogreci di Calabria. Parte I: Taibbi, Giuseppe Rossi. Parte II: Caracausi, Girolamo. Instituto siciliano di studi Bizantini e Neogreci, Palermo 1959.

Ταρσούλη Γεωργία, Μια φορά κι έναν καιρό. Δημοτικά Παραμύθια, τ. Α', Αθήναι 1925.

Thumb Albert, Handbuch der neugriechischen Volksprache. Grammatik, Texte, Glossar, Strassbourg 1910.

Ζευγώλη-Γλέζου Διαλεχτή, Παραμύθια από την Απείρανθο (ανέκδοτη συλλογή)·

Σελ. 502
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/503.gif&w=600&h=915

γ. Συλλογές παραμυθιών δημοσιευμένες σε περιοδικά

Αδαμαντίου Αδαμάντιος, «Τηνιακά (Η ζωή του παραμυθιού στην Τήνο)», ΔΙΕ Ε', 1896, σ. 277-326.

Άκογλου, Τσακράκ: Άκογλου Ξενοφών Κ., «Παραμύθια χωρίου Τσακράκ», Ποντιακή Εστία Η', 1957, τχ. 86-87.

Άκογλου, Εννέα παραμύθια: Άκογλου Ξενοφών Κ., «Εννέα παραμύθια του Κόλντερε», Μικρασιατικά Χρονικά Ζ', 1957.

Βενέτης Νικόλαος, «Λέξεις, φράσεις, παροιμίαι, δεισιδαιμονίαι και παραμύθια», Ζωγράφειος Αγών Α', 1891.

Χαβιαράς Δημοσθένης, «Συμαϊκά», Ζωγράφειος Αγών Α', 1891.

Καμπούρογλου Μαριάννα Γρ., «Αθηναϊκά παραμύθια», ΔΙΕ Α', 1883.

Κιρμιζάκη Αγλαία, «Παραμύθια και προλήψεις της δυτικής Κρήτης», Επετηρίς Εταιρείας Κρητικών Σπουδών Δ', 1941.

Κληρίδης Νέαρχος, «Ιστορίες των Ζώων της Κύπρου», Κυπριακαί Σπουδαί ΙΓ' Λαογραφικόν παράρτημα, Λευκωσία 1950.

Κληρίδης II: Κληρίδης Νέαρχος, «Κυπριακά παραμύθια Β'. Διάφορες διηγήσεις», Κυπριακαί Σπουδαί ΚΕ', 1961.

Κληρίδης III: Κληρίδης Νέαρχος, «Κυπριακά παραμύθια Γ'. Διηγήσεις με δράκους», Κυπριακαί Σπουδαί. ΚΣΤ', 1962.

Κονομής Νικόλαος, «Κυπριακά παραμύθια», Λαογραφία Κ', 1962.

Κρητικός Παν. Γ., «Πατινιώτικα παραμύθια», Λαογραφία ΙΕ', 1954.

Λογοθετίδης Ορέστης, «Ένα Αρακηνό παραμύθι», Μικρασιατικά Χρονικά Ζ', 1957.

Μανασσείδης Συμεών Α., «Παραμύθια κατά την εν Αίνω διάλεκτον του λαού», Σ.ΚΠ 9, 1874-1875.

Μι νώτου Μαριέττα, «Παραμύθια από τη Ζάκυνθο», Λαογραφία Γ, 19291932, σ. 381-448, ΙΑ', 1934-1937, σ. 415-531.

Παπαχριστοδούλου Χρήστος, «Λαογραφικά Σύμμεικτα Ρόδου», Λαογραφία ΚΑ', 1963-1964, σ. 120-186.

Παπαχριστοδούλου Πολύδωρος, Αρχείον Θρακικού Θησαυρού ΚΣΤ', 1966, σ. 407-442.

Paton W. R., Folk-Lore Χ- XII, 1899-1901.

Φωστέρης Δημήτριος Π., «Αραβανιώτικα παραμύθια», Μικρασιατικά Χρονικά Ε', 1952.

Zuccarini, "Märchen und Kinderspiele in Griechenland", Das Ausland, 1832.

Ζωγραφάκης I., «Κρητικά παραμύθια», Παρνασσός Ζ', 1883.

Ζωγραφάκης, Ρωγδιά: Ζωγραφάκης Ι., «Γλωσσική Ύλη εκ Κρήτης (Η Ρωγδιά)», Σ. ΚΠ 31, 1909.

Σελ. 503
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/504.gif&w=600&h=915 01 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 504
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 560-599
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 485
    

    ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ *ΑΤ 316 Α (Περιλαμβάνει παραλλαγές που ο Γ. Μέγας είχε κατατάξει ως AT 315, AT 590 και AT 590 A)

    Το ταμένο παιδί και η άπιστη γυναίκα

    AT: Δεν περιλαμβάνεται ATU: Δεν περιλαμβάνεται.

    Eberhardt- Boratav no 149_

    Μια μάνα που δεν είχε παιδιά

    Μια φορά και ένα καιρό ήταν μια μάνα. Δεν είχε η καημένη παιδιά. Παρακαλούσε το Θεό, αλλά δεν της έδινε παιδιά. Μια μέρα έρχεται ένας δράκος στο σπίτι της και της λέγει: «Εγώ θα παρακαλεθώ στο Θεό να σου δώσει ένα παιδί και άμα γίνει δεκατριών ετών θα έλθω να το φάω». Και η γυναίκα τότε εδέχτηκε.

    Έγινε το παιδί δεκατριών ετών και πήγαινε στο σχολείο. Ο δράκος πήγε στο σχολείο και το βάρισε το παιδί μια δυνατή ξυλιά και του είπε: «Να πεις της μάνας σου το τάμα που μου έταξε». Και τότε το παιδί πήγε στο σπίτι και είπε στη μάνα του, αυτό κι αυτό. Υστερα είπε το παιδί: «Μάνα, εγώ θα φύγω. Να μου δώσεις πολλά χρήματα και να φύγω». Είχε όμως ένα κυπαρίσσι, κι είπε στη μάνα του: «Μάνα, άμα ξεραθεί αυτό το κυπαρίσσι, θα πεθάνω». Και το παιδί ξεκίνησε να φύγει.

    Προχώρησε, προχώρησε, έφτασε σε ένα ποτάμι. Εκεί δεν μπορούσε να περάσει και τότε πήγε σε ένα σπίτι και εκεί ήταν μια γριούλα και της είπε: «Να μου δώσεις έναν άλσο (αλυσίδα), να περάσω το ποτάμι». Και του έδωσε και επέρασε το ποτάμι. Έφτασε σε ένα χωριό και εκεί παντρεύτηκε και πήρε μια βασιλοπούλα και είχε και κάτι μεγάλα λιοντάρια. Πήρε τα λιονταράκια του το παιδί και πήγε για κυνήγι.

    Ο δράκος, που δεν έβλεπε το παιδί στο σχολείο, πήγε στη μάνα του και το εζήτησε. «Τώρα...», λέγει η μάνα του, «το παιδί μου έφυγε. Ούτε ξέρουμε πού βρίσκεται». Ο δράκος ύστερα εμύρισε τον ντοριό και ξεκίνησε να βρει το παιδί. Δρόμο παίρνει, δρόμο αφήνει, φτάνει στο σπίτι που ήταν η γριούλα. «Δε μου λες, γριούλα, μήπως είδες ένα παιδί;» και της εζήτησε και έναν άλσο για να περάσει το ποτάμι. Η γριούλα είπε: «Δεν έχω».