Συγγραφέας:Αγγελοπούλου, Άννα
 
Μπρούσκου, Αίγλη
 
Τίτλος:Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 700-749
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:23
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1994
 
Σελίδες:271
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Ελληνικά παραμύθια-Κατάλογος
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Περίληψη:Το βιβλίο αυτό αποτελεί υποδειγματική δημοσίευση, σύμφωνα με τα διεθνή σχετικά πρότυπα, του καταλόγου των ελληνικών παραμυθιών που συνέτασσε ο Γεώργιος Μέγας ήδη από το 1910. Είναι στην ουσία ο δεύτερος τόμος του καταλόγου, μιας και ο συντάκτης του είχε προλάβει να δημοσιεύσει τον πρώτο τόμο. Ο κατάλογος παραμυθιών του Μέγα αποτελεί ένα σπουδαίο έργο υποδομής για κάθε σχετική έρευνα, έργο που συμβάλλει στη μελέτη όχι μόνο της ελληνικής εθνικής προφορικής παράδοσης αλλά και της παγκόσμιας. Η προσπάθεια για μια υποδειγματική δημοσίευση του καταλόγου αυτού, που άρχισε με τον τόμο αυτόν, καταβλήθηκε με την απόλυτη πεποίθηση ότι η αξία του είναι επίκαιρη όσο ποτέ. Ένας κατάλογος παραμυθιών έρχεται ακριβώς να προσφέρει ταξινομημένο το σημαντικότατο υλικό των παραμυθιών και των παραλλαγών τους, και να υπενθυμίσει παράλληλα τη σημασία, τη συνέπεια, αλλά και τη δύναμη της ευελιξίας που ενέχεται στην προφορική παράδοση των παραμυθιών.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 7.13 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 197-216 από: 274
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/197.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

Ι. Το όνειρο

α: Ο ήρωας· α1: η ηρωίδα· α2: είναι το μικρότερο παιδί· α3: από τα τρία αγόρια· α4: από τα τρία κορίτσια· α5: από τα παιδιά· α6: του πατέρα τους· α7: του βασιλιά· α8: που ζητάει από τα παιδιά του να του διηγηθούν το όνειρο τους· α9: προκειμένου να τα παντρέψει· α10: η ηρωίδα ζει με τον αδελφό της, ο πατέρας τους πριν πεθάνει τους έχει δώσει εντολή να 'ναι πάντα αγαπημένοι.

β: Ενώ τα άλλα παιδιά χαροποιούν τον πατέρα τους με τα όνειρα τους· β1: βλέπουν τις κατάλληλες γυναίκες ή άντρες για γάμο - ή λένε ψέμματα· β2: βλέπουν τον πατέρα τους να δοξάζεται· β3: άλλο· β4: ο ήρωας(ηρωίδα) · β5: αρνείται να διηγηθεί το όνειρο του και τον πιέζουν β6: βλέπει τον πατέρα του (της) · β7: τον αδελφό της· β8: να του(της) ρίχνει νερό για να πλυθεί' β9: να τον(τη) προσκυνάει· β10: την μητέρα να τον(την) σκουπίζει· β1 1: να ανεβαίνει στο θρόνο του πατέρα του· β12: να στέκει με τον ήλιο δεξιά και το φεγγάρι αριστερά του και το αστέρι στο μέτωπο· β13: να την προσκυνάνε πολλοί βασιλιάδες· β14: τα δοκάρια της στέγης να σκύβουν και να προσκυνούν β1 5: να καβαλάει χρυσό άλογο και ο πατέρας να μαζεύει τις χρυσές κοπριές· β16: να παντρεύεται την αδελφή του· β17: κάποιος προφητεύει ότι ο βασιλιάς θα σκοτωθεί από έναν εγγονό του· β18: άλλο.

γ: Ο πατέρας· γ1: ο αδελφός· γ2: θυμώνει πάρα πολύ και διατάζει· γ3: τα άλλα παιδιά του- γ4: τον δήμιο· γ5: τους υπηρέτες· γ6: να τον(την) σκοτώσουν γ7: και να του φέρουν για απόδειξη το δάχτυλο του (της)· γ8: ένα μπουκαλάκι αίμα· γ9: άλλο· γ10: να τον πετάξουν στην θάλασσα μέσα σε ένα σεντούκι· γ11: να τον (την) βάλουν φυλακή· γ12: όμως την τελευταία στιγμή τον λυπούνται και του κόβουν μόνο το δάχτυλο· γ13: ο ήρωας το σκάει· γ14 φεύγει μόνος του όταν ονειρεύεται ότι θα παντρευτεί την αδελφή του· γ!5: άλλο.

ΙΙ. Οι περιπέτειες του ήρωα / της ηρωίδας

α: Ο ήρωας· α1: καταφεύγει στο σπίτι (σπηλιά)· α2: ενός βοσκού· α3: ενός δράκου· α4: μιάς δράκισσας ή μιάς Λάμιας· α5: ενός γέρου και μιάς γριάς· α6: τυφλού(ών)· α7: που τον ξεγελάει ότι μόλις τον(τη) γέννησε με μια πορδή ή ένα φτέρνισμα· α8: ο νέος γονιός δοκιμάζει την αντοχή του παιδιού χτυπώντας το δυνατά· α9: αλλά ο ήρωας και πάλι τον ξεγελάει αφήνοντας τον να χτυπάει ένα αντικείμενο.

β: Παρά τις συμβουλές του θετού γονιού ο ήρωας βόσκει τα πρόβατα στο απαγορευμένο μέρος, που ανήκει· β1: στο θηρίο· β2: στις νεράιδες· β3: έχοντας μαζί του τα μαγικά δώρα του γονιού του (σουραύλι, γκλίτσα, σκοινί, μαχαίρι) · β4: σκοτώνει

Σελ. 197
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/198.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

το θηρίο· β5: εξουθενώνει τις νεράιδες στον χορό, παίζοντας όλη τη μέρα το σουραύλι· β6: και τις κρεμάει από τα μαλλιά από ένα δέντρο· β7: κατορθώνει να πάρει πίσω τα μάτια του γονιού του· β8: κρυμμένα μέσα σε μήλα που τα δίνει στο γονιό να τα φάει· β9: αλλού· β 10: οι γέροι υιοθετούν τον ήρωα και τον αγαπάνε πολύ.

γ: Ο θετός γονιός δίνει στον ήρωα τα κλειδιά από όλα τα δωμάτια του σπιτιού και του απαγορεύει να μπει στο τελευταίο δωμάτιο· γ1: ο ήρωας βρίσκει μόνος του το κλειδί του δωματίου και το επισκέπτεται κρυφά· γ2: βρίσκει το κλειδί ψειρίζοντας το κεφάλι του γονιού· γ3: μέσα στο δωμάτιο βρίσκει· γ4: ένα μαγικό άλογο· γ5: ένα χρυσό συντριβάνι, όπου μπαίνει και χρυσώνεται και αυτός και το άλογο· γ6: ένα παράθυρο που βγάζει στον κήπο του βασιλόπουλου· γ7: το βασιλόπουλο τη βλέπει, την ερωτεύεται και την ζητάει σε γάμο.

δ: Το άλογο συμβουλεύει τον ήρωα να φύγουν δ1: ο θετός γονιός του τους κυνηγάει. Μαγική φυγή. Του πετούν χτένα, σαπούνι κ.λπ., που γίνονται εμπόδια για τον διώκτη· δ2: καταφέρνουν να το σκάσουν και φτάνουν στο βασίλειο του πατέρα του ήρωα.

ε: Ο θετός γονιός δίνει πλούτη στον ήρωα.

στ: Η γυναίκα του αδελφού βρίσκει τη φυλακισμένη αδελφή στο απαγορευμένο δωμάτιο του παλατιού· στ1: τη φροντίζει· στ2: τη στέλνει στο γλέντι του βασιλιά του Κάτω Κόσμου· στ3: που είναι φίλος του αδελφού· στ4: τη συμβουλεύει να περάσει τη νύχτα μαζί του και μετά να φύγει' στ5: η ηρωίδα μένει έγκυος και η νύφη της τη βοηθάει να γεννήσει κρυφά μέσα στο παλάτι χωρίς να ακουστεί.

ΙΙΙ. Η εκπλήρωση του ονείρου

α: Ο ήρωας φτάνει στο βασίλειο του πατέρα του· α1: ντυμένος με το κουφάρι ενός γέρου που έχει σκοτώσει στο δρόμο, το άλογο του ντυμένο επίσης με το κουφάρι της παλιαλογίνας του γέρου· α2: ντυμένος γερο-ζητιάνος· α3: κασίδης· α4: χρυσός, με χρυσό άλογο και χρυσό σκύλο και τον παίρνουν για τον Χριστό· "6: άλλο.

β: Παίρνει μέρος στους αγώνες πηδήματος, όπου, όποιος πηδήξει το πιο μεγάλο χαντάκι (ποτάμι), θα πάρει το βασίλειο· β1: τη βασιλοπούλα· β2: γίνεται πόλεμος, παίρνει μέρος, νικάει και σώζει τον πατέρα του από την καταστροφή· β3: πληγώνεται· β4: και του δένουν την πληγή με χρυσό μαντήλι· β5: νικάει στους αγώνες και του δίνουν το βασίλειο· β6: τη βασιλοπούλα - αδελφή του γυναίκα4 β7: το βράδυ στο κρεβάτι βάζει ανάμεσα τους ένα σπαθί για να μην ακουμπήσουν ο ένας τον άλλον β8: άλλο· β9: ο βασιλιάς πηγαίνει να ελεηθεί στην πλούσια βασίλισσα, που είναι η κόρη του, γιατί από τότε που την έδιωξε καταστράφηκε.

γ: Ο βασιλιάς· γ1: σκύβει και περιποιείται την πληγή του ήρωα· γ2: σκύβει και του χύνει νερό να πλυθεί· γ3: προσκυνάει την πλούσια βασίλισσα· γ4: μαζεύει τις χρυσές κοπριές.

Σελ. 198
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/199.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

δ: Αποκάλυψη - αναγνώριση από το κομμένο δάχτυλο· δ1: αρνείται να παντρευτεί την αδελφή του· §2: φεύγει και παντρεύεται την ανηψιά του δράκου· δ3: ο βασιλιάς μετανιωμένος του ζητάει συγχώρεση· 84: το σπαθί πετάγεται και σκοτώνει τον βασιλιά· §5: ο ήρωας γίνεται βασιλιάς.

ε: Στέλνουν το νεογέννητο στον βασιλιά του Κάτω Κόσμου· ε1: με το δαχτυλίδι του επάνω στο καλάθι· ε2: εκείνος το αναγνωρίζει για παιδί του, μόλις βλέπει το δαχτυλίδι· ε3: εμφανίζεται η φυλακισμένη αδελφή και θηλάζει το παιδί· ε4: γάμοι, όπου κουμπάρος είναι ο αδελφός· ε5: που σκύβει και χύνει νερό να πλυθεί η νύφη.

Σελ. 199
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/200.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΗΠΕΙΡΟΣ

1. ΛΑ 2753, 190-198, Τσεπέλοβο Ζαγορίου, άτιτλο. Ενωμένο με AT 314 και 321. Ι: α, α2, α6, α8, β, β4, β5 (πριν ανεβεί σε ένα άλογο, διαλέγει το πιο κοκκαλιάρικο), β6, β15, γ, γ2, γ6, γ!3. ΙΙ: α, α1, α3, γ, γ1, γ5, δ, δ1, δ2. ΙΙΙ: α, α5, γ4, δ, δ3.

2. Hahn, 2, 114, αρ. 98, Πρεμετή, άτιτλο. Ενωμένο με AT 300. Ι: α, "2, α3, β17, γ (ο παππούς), γ2, γ5, γ10 (όλα τα εγγόνια), γ15 (γλυτώνει μόνο το μικρότερο). ΙΙ: α, α1, α2. Γλυτώνει τη θυγατέρα του βασιλιά από το θηρίο που κρατάει το νερό (AT 300) γίνεται γαμπρός του. Ρίχνοντας κατά λάθος το τοπούζι του σκοτώνει τον βασιλιά παππού του. Έτσι πραγματοποιείται η προφητεία.

3. Hahn, 1, 258, αρ. 45, Ζαγόρι, "Το όνειρο του βασιλόπουλου". Ι: α, α2, α3, α6, α7, α8, β, β4, β5, β11, γ, γ2, γ4, γ6, γ!2. ΙΙ: α, α1, α3, α7, γ, γ1, γ3, γ4 (κι ένα σκύλο και τους μοιράζει σωστά την τροφή τους), δ, δ1, δ2. ΙΙΙ: α, α1, β, β5, δ.

ΘΕΣΣΑΛΙΑ

4. ΛΑ2746, 186-193, ΡοδιάΤυρνάβου, άτιτλο. Ι: α, α2, α3, α6, α7 (άρρωστος), α8, β, (32, β4, β5, β11, γ, γ2, γ3, γ6, γ8, γ!2. ΙΙ: α, α1, α4, γ, γ1, γ3, γ4, δ, δ1 (χτένια, πλεξούδες της Λάμιας, ακόνι, που γίνονται δάσος, ποτάμι, βράχια).7//:α, α1,β, β1,βδ, β6, δ, 81,δ5.

5. ΣΠ 101, 61-63, Πήλιο, άτιτλο. Ι: α, α2, α3, α6, α7, α8, β, β4, β5, β6, β8, β16, γ, γ2, γ3, γ6, γ!2. ΙΙ: α, α1, α3 (Έλληνα), α6, α7 (πορδομπαμπάς), α8, α9, β, β2 (ξωθκιές), β3, β5, β6, β7, δ, δ1 (ξυράφι, λαδικό που γίνονται πέτρες κοφτερές, θάλασσα), δ2. ΙΙΙ: α, α1, β, β1, β5, β7, δ, δ1, 84.

ΘΡΑΚΗ

6. ΛΑ 513Α, 1, Αίνος, "Το όνειρο". Ι: α, α2, α6, α8, β, β5 (ούτε και στον βασιλιά) , γ (ο βασιλιάς), γ2, γ9 (τον φυλακίζει και έτσι βγαίνει το όνειρο αληθινό). Τρυπάει τον τοίχο της φυλακής και χώνεται στης βασιλοπούλας, και με διάφορα κατορθώματα γίνεται γαμπρός του βασιλιά.

7. ΛΑ 725, 1, Αδριανούπολη, "Ο μικρός γιος του βασιλέα". Ι: α, α2, α3, α6,

Σελ. 200
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/201.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

α7, α8, β, β4, β5, β8, γ, γ2, γ4, γ6, γ12. ΙΙ: α, α1, α5, α6, β, β1, β4, β7, β10, γ, γ1, γ3, γ4, δ, δ1 (ο γέρος καβάλα σε μια κατσίκα τους κυνηγάει). III: α, α3, β, β1, β5, β6, γ, γ2, 8.

8. Θρακικά, 17, 154-157, 72, Φανάρι Σηλυμβρίας, "θα γίνω βασιλιάς". Ενωμένο με AT 667.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

α. Δωδεκάνησα

9. ΡΙΟ, 159, αρ. 10, Αστυπάλαια, "Ο κασίδης". Ι: α, α2, α5 (τρία αγόρια κι ένα κορίτσι), "6, α7, "8, α9 (για να δει τη μοίρα τους), β, β3 (πως παίρνουν το αδελφομοίρι τους), β4, β5, β6, β8, γ, γ2, γ4, γ6, γ7, γ9 (και το ματωμένο του πουκάμισο). ΙΙ: α, α1, α3, α6, α7 (γίνεται "κωλοπαίδι" του), α8, α9, β, β2, β3, β5, β6 (ακολουθώντας ανάποδα τις συμβουλές των νεράιδων καίει τα παιδιά τους), β7, β8, γ, γ1, γ3, γ4 (που μιλάει), δ, δ1, δ2. ΙΙΙ: α, α1, α3, α4, β, β1, β5, β7, β2, β3, γ, γ1, γ2, δ, 81, δ3.

10. Ζωγρ. Αγων, 1, 421, αρ. 8, Νίσυρος, άτιτλο. Ι: α1, α2, α4, α6, α7, α8 (αφού τους έχει χτίσει από ένα παλάτι), β, β2, β4, β18 (ότι έπιασε το φεγγάρι κι έγειρε του άστρου να πλυθεί), γ, γ2, γ5, γ9 (να την παρατήσουν στην ερημιά να τη φάνε τα θηρία). ΙΙ: α, α1, α3, β10 (γιατί είναι καλή και του κάνει όλες τις δουλειές) , γ, γ2, γ3, γ6 (κι έρχονται τα πουλιά και της λένε πως θα τη φάει ο δράκος και τους απαντάει πως αυτά θα φαγωθούν στους γάμους της), γ7 (στέλνει προξενιά τη μάνα του και η βασιλοπούλα κάνει τη δύσκολη μέχρι που δέχεται το γάμο στο τέλος), ε (ο δράκος δίνει συμβουλή όταν τον πιάσει σελήνιο να του κόψουν το κεφάλι, να το θάψουν και θα βγει δέντρο που θα βγάζει μαργαριτάρι νάρχονται οι φτωχοί να παίρνουν και να την πολυχρονίζουν). ΙΙΙ: β9 (που στο μεταξύ έχει φτωχύνει), γ2, γ3, δ.

β. Κρήτη

11. ΛΑ 725, 5, Ιεράπετρα, "Το πεδουλάκι". Ι: α, α2, α3, α7, α8, β, β4, β5, β6, β8, γ, γ2, γ5, γ6, γ9 (το συκώτι του), γ12 (το συκώτι ενός σκύλου). ΙΙ: α, α1, α3, α6, α7, α8, γ, γ2, γ3, γ4, δ. ΙΙΙ: α, β2, β3, γ, γ1, δ.

γ. Κυκλάδες

12. ΛΑ 725, 7, Τήνος, άτιτλο. Ι: α, α2, α3, α7, α8, β, β1, β4, β5 (ούτε στο δάσκαλο, ούτε στις δύο βασιλοπούλες), β12, γ9 (τον θάβουν σε έναν λάκκο από όπου λύνει διάφορα στοιχήματα που βάζουν ανάμεσα τους οι δύο βασιλοπούλες). Τον κάνουν γαμπρό τους οι δύο βασιλιάδες. Επαληθεύεται το όνειρο.

Σελ. 201
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/202.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

13. ΛΑ 725, 4, Κορώνη, άτιτλο. Ι: α, α2, α3, α7, α8, β, β4, β5, β15 (να μαζεύει τα φλουριά που θα πέφτουν από τον κώλο του αλόγου), γ, γ2, γ5, γ6, γ7, γ!2. ΙΙ: α, α1, α3, α6, α7, α8, β, β2, β5, β6 (κατεβαίνει στο υπόγειο παλάτι της και γνωρίζει τις κόρες της), β7, γ, γ2, γ3 (φοράδες που βγάζουν φλουριά). III: α, γ4, δ, δ2 (γυρνάει στις κόρες της Νεράιδας).

14. ΛΑ 1188, (ΣΜ 18), 63-66, Γαστούνη Ηλείας, άτιτλο. Ι: α10, β4, β7, β8, γ1, γ2, γ11. ΙΙ: στ, στ 1, στ2, στ3 (και είναι καταραμένος να ζει στον κάτω κόσμο έως ότου τον επισκεφθεί μια γυναίκα), στ4 (φεύγει κόβοντας την πλεξούδα της που αυτός την κρατάει στο χέρι), στ5. ΙΙΙ: ε, ε2 (ακούει το τραγούδι της κοπέλας: "Παιδάκι μου, για σε έχασα την νιότη μου, για σε την λεβεντιά μου, για σε την πλεξούδα μου στου βασιλιά τα χέρια"), ε3, ε4, ε5.

15. ΑΦ 287, 7-8, Τρίπολη, άτιτλο. Ι: α1, α2, α4, α7, α8, β, β4, β5, β6, β8, γ, γ2, γ4, γ6, γ!2. ΙΙ: Στην ερημιά η βασιλοπούλα συναντάει ένα κριάρι με χρυσά κέρατα και ανθρώπινη λαλιά (μαγεμένο βασιλόπουλο), που την κάνει γυναίκα του. ΙΙΙ: Πλουσιοντυμένη έρχεται δύο φορές στο παλάτι του πατέρα της για τους γάμους των αδελφών της. Την αναγνωρίζουν στο τέλος. Ο πατέρας κόβει τα κέρατα του κριαριού και το ξεμαγεύει. Χαρίζει στην κόρη του την βασιλεία.

16. ΑΦ 890, 1-4, Πάτρα, "Η κακή βασίλισσα". Ι.· α10, β4, β7, β14, γ1, γ2, γ11. ΙΙ: στ (κλέβει το κλειδί από την τσέπη του άντρα της), στ 1, στ2, στ3, στ4 (της φτιάχνει ένα νυχτικό με πολλά κουμπιά που του το αφήνει στο προσκέφαλο του όταν αυτός αποκοιμιέται), στ5 (για να μην ακούγονται οι φωνές της την ώρα που γεννάει η βασίλισσα καίει σπάρτα που σκάνε με θόρυβο). ΙΙΙ: ε (μέσα σε ένα καλάθι με λουλούδια), ε1, ε2, ε3 (γιατί καμιά γυναίκα δεν μπορεί να το ησυχάσει και να το θηλάσει το παιδί), ε5 (ο αδελφός σκύβει και τη βοηθάει να πεζέψει), δ (διώχνουν τον κακό αδελφό).

17. ΑΦ 1083, 5-7, Σπέτσες, άτιτλο. Ι: α, α2, α3, "7, α8, β, β2, β4, β6, β8, γ, γ2, γ4, γ6, γ7, γ!2. Π: α, α1, α5, α6, β, β2, β5 (τις ψειρίζει), β6, β7, β10, δ. ΙΙΙ: α, β, β1, β5, β6, γ, γ2, δ, 81, δ3.

18. ΑΦ 1785, 1-5, Ανυφή Αργολίδας, "Το όνειρον". Ενωμένο με AT 321 και AT 314. Ι: α, α2, α3, α7, β4, β6, β9 (ενώ αυτός θα είναι καβάλα πάνω σε ένα κόκκινο άλογο), γ, γ2, γ3, γ6, γ7, γ8, γ!2, α, α1, α3 (αράπη), α6, β, β2, β3, β5, β6, β7, β8, γ, γ1, γ3, δ, §1, δ2. ΙΙΙ: α, β, β5, γ, γ5 (έπεσε και τον προσκύνησε), δ, δ3.

ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

19. ΑΦ 1462, 10-12 Θήβα, "Το όνειρο". Ι: α, α2, α5 (τέσσερα), α6, α8, β, β4,

Σελ. 202
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/203.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

β6, β8, β10, γ, γ2, γ3, γ6, γ8, γ!2. ΙΙ: α, α1, α2, α6 (του Αγίου Νικόλα), β, β2, β3, β5, β7, β10 (του δίνει ένα άλογο να γυρίσει πίσω). ΙΙΙ: α (σαν πολύ πλούσιος), α6 (και τον περιποιούνται, τον πλένουν, τον σκουπίζουν, του προσφέρουν την κόρη τους σε γάμο), β6, β7, δ.

ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ

20. ΛΑ 725, 2, Άνω Αμισός Πόντου, "Το όραμα του βασιλόπαιδου". Ίδιο με Λιανίδη, 14-25. Ι: α, α2, α3, α7, α8, α9, β, β1, β4, β5, β6, β7, γ, γ2, γ3, γ9 (να τον διώξουν). ΙΙ: α, α1, α5, α6, β, β1, β4, β7, β9 (σε δύο κόκκαλα κάτω από τη σκάλα του σπιτιού), β10, γ, γ3, γ4, γ5, δ (ο ήρωας θέλει να γυρίσει πίσω). ΙΙΙ: α, α5, γ, γ2, δ, δ3, δ5 (και φέρνει στο παλάτι τους θετούς γονιούς του).

21. ΚΜΣ, Αρντάσα 11, Άδισα Πόντου, "Ένα παραμύθι". Ι: α, α2, α7, α8, β4, β6, β8, γ, γ2, γ3, γ15 (τον διώχνουν). ΙΙΙ: α, α6 (πλούσιος και αγνώριστος),

γ, γ2, δ.

22. Carnoy-Nicolaides, 43-56, Ιντζέσκου Καισαρείας, Καππαδοκία, "Le fils du laboureur et ses six compagnons". Ενωμένο με AT 513A.

23. Dawkins, M.G.F., 348-354, αρ. 53, Φάρασα Καππαδοκίας, "The boy's dream". To παιδί είναι μοναχοπαίδι. Αρνείται να πει στους γονείς του το όνειρο του. Το διώχνουν. Αρνείται να το πει και στον βασιλιά. Διατάζει να του κόψουν το κεφάλι, τον σώζει η κόρη του βασιλιά. Λύνει τα αινίγματα που βάζει ο εχθρός του βασιλιά. Παντρεύεται τις κόρες των δύο βασιλιάδων. Αποκτά κόρη. Το περιεχόμενο του ονείρου ήταν ότι κρατούσε τρία τριαντάφυλλα: ένα ανοιχτό, ένα έτοιμο ν' ανοίξει και ένα μπουμπούκι. Τα τριαντάφυλλα αυτά ήταν οι δύο γυναίκες και η κόρη.

24. Dawkins 359, Νίγδη Καππαδοκίας, "Το όνειρο". Ι: α, α2, α3, α7, α8, β4, β6, β8, β10, γ, γ2, γ10. ΙΙ: Βγαίνοντας στην άλλη άκρη εξηγεί στον βασιλιά ένα αίνιγμα: γιατί τα δύο σπουργίτια στην αυλή του μαλώνουν; γιατί είναι γονιοί και έχασαν το παιδί τους. Ο βασιλιάς τον κάνει γαμπρό του. ΙΙΙ: γ, γ2, δ.

25. Dawkins 537, Φάρασα Καππαδοκίας, άτιτλο. Ι: α, α2, β5, β12, β18 (δεν το λέει ούτε στον βασιλιά), γ, γ2, γ11. ΙΙ: Δείχνοντας δείγματα της εξυπνάδας του γίνεται γαμπρός του βασιλιά. Παντρεύεται και άλλη μια βασιλοπούλα και το όνειρο βγαίνει αληθινό.

26. Επιφανείου - Πετράκη, 69-89, Σμύρνη, "Η νεράιδα Παριμπανού". Ι: α, α2, α3, α7, α8, β, β1, β4, β6, β8, β9, γ, γ2, γ3, γ6, γ7, γ!2.ΙΙ: Συναντά βρώμικη και κουρελού κοπέλα, την περιποιείται και γίνεται πάλι όμορφη νεράιδα που η μάνα της την είχε καταραστεί. Τον κάνει άντρα της και τον οδηγεί στο υπόγειο

Σελ. 203
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/204.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

παλάτι της. ΙΙΙ: Όταν το βασιλόπουλο πεθυμάει τους δικούς του, του δίνει μαγικό φτερό που το φυσάει και ό,τι θέλει γίνεται. Διάφορα κατορθώματα· α, β2, γ, γ2, δ, 83.

ΚΥΠΡΟΣ

27. ΛΦ 686, 35-43, Ριζοκάρπασο, άτιτλο. Ι: α, α2, α3, α6, α7, α8, α9, β, β1 (βεζυροπούλα, κόρη του αρμοστή), β4, β16, γ, γ2, γ9 (να τον διώξουν). II: α, α1 (ανασηκώνει μια πλάκα και κατεβαίνει στο υπόγειο παλάτι), α3, α6, α? (φτάρνισμα), α8, α9, β, β2, β3, β5, β7, β8, γ, γ1, γ3, γ4, γ5. Ο δράκος πεθαίνει. ΙΙΙ: α, α1, β, β1, β5, β2 (εμφανίζεται χρυσός με άλογο χρυσό, και κανείς δεν αναγνωρίζει τον γέρο που έχει παντρευτεί τη βασιλοπούλα), γ, γ2, δ, δ1, δ3.

28. ΛΦ 1159,21-26, Λευκόνοικο Μεσαριάς, "Ο Κουτσουλλόδρακος". Ι: Στον άκληρο βασιλιά δίνει ο μάγος τρία μήλα για να κάνει τέσσερις κόρες και ένα γιο. Προλέγει όμως ότι ο γιος θα παντρευτεί τη μικρότερη αδελφή του. Μαθαίνοντας το ο γιος φεύγει. ΙΙ: α, α1, α3, α6, α7, α8, α9, β, β2, β3 (πουλάει αρνιά στο Βορρά, Νότο, Ανατολή, Δύση και αγοράζει τα μαγικά αντικείμενα), β5, βό, β7, β8, γ, γ1, Τ3, γ4 (φτερωτό). ΙΙΙ: α, β, β1, β5, δ, 81, δ2.

29. ΛΦ 1287, 10-14, Μεσσαριά, "Η Δρακούνα". Ι: α1, α2, α4, α7 (που πιστεύει ότι η ηρωίδα είναι κακότυχη, γιατί όταν γεννήθηκε έχασε στον πόλεμο, και συνέχεια με διάφορες δοκιμασίες προσπαθεί να αποδείξει την κακοτυχία της), α8, α9, β, β1 (φούρναρη, μάγειρα), β4, β13, γ, γ2, γ5, γ6, γ9 (τα μάτια της), γ12 (πηγαίνουν στον βασιλιά τα μάτια ενός σκυλιού). ΙΙ: α, α1, α4 (μιας γεροδρακούνας), α6, α7 (της ρίχνει πιπέρι στη μύτη και αυτή φταρνίζεται δυνατά), α8, α9 (φοράει στο κεφάλι της ένα τάσι και αντέχει τα χτυπήματα), γ, γ3, γ6 (κι έρχονται τα πουλιά και της λέει πως θα τη φάει η δρακούνα και αυτή πως εσείς θα πεθάνετε. Το βασιλόπουλο έρχεται να δει γιατί ψοφάνε τα πουλιά και τα κουνέλια του), γ7, ε (η Δρακούνα της δίνει ένα δαχτυλίδι που την ειδοποιεί ότι πέθανε. Τη θάβουν και από το σώμα της βγαίνουν δέντρα με φύλλα πολύχρωμα) . ΙΙΙ: Όλοι οι βασιλιάδες πηγαίνουν να δουν τα θαυμάσια δέντρα και προσκυνούν τη βασίλισσα που τα έχει· β9, γ3 (σκύβει και αυτή και του φιλά το χέρι), δ, δ3.

30. ΛΦ 1615, 1-7, Κα'ιμακλί Λευκωσίας, άτιτλο. Ι: α, α2, α5 (δύο κορίτσια και ένα αγόρι), α7,α8, β, β2, β4, β5, β6, β8, γ, γ2, γ4, γ6, γ7 (το συκώτι του), γ12 (και το συκώτι ενός προβάτου). Ο βασιλιάς χαρούμενος που ξεφορτώθηκε τον γιο του βάζει τον μάγειρα και μαγειρεύει το συκώτι και το προσφέρει στη γυναίκα του και στις κόρες του, που όταν μαθαίνουν την αλήθεια αρρωσταίνουν. ΙΙ: α, α1, α3, α6, β, β2, β3 (τα μαγικά δώρα του δίνει ο Χριστός παίρνοντας σε αντάλλαγμα αρνιά), β5, β6, β7, β8. Ο δράκος φεύγει και το βασιλόπουλο

Σελ. 204
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/205.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

μαζεύει κόσμο και κάνει την πόλη να ανθίσει. III: α, β, β1, β5, β6, δ. Βάζει τον πατέρα του φυλακή και νικάει αυτούς που έρχονται να τον ελευθερώσουν.

ΑΔΗΛΟΥ ΤΟΠΟΥ

31, Misotakis, 71-89, «Der geprüfte Prinz». I: α, «2, «3, «7, «8, β, β4, β5, β6, β8, γ, γ2, γ5, γ6, γ7, γ12. II: α, α1, α3, α6, α7, β, β2, β3, β5, β6 (εξοντώνει τα παιδιά τους ακολουθώντας ανάποδα τις οδηγίες που του δόθηκαν), β7, βδ, γ, γ3, γ4 (και ένα σπαθί), δ, δ1, δ2. ΙΙΙ: α (σε ένα πηγάδι το άλογο χρυσώνεται και ασημώνεται), β2, γ, γ2, δ, δ3. Τον υπηρέτη που δεν τον σκότωσε τον ανταμείβει βάζοντας τον πάντα στα δεξιά του.

Σελ. 205
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/206.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Το παραμύθι αυτό μαζί με τους τύπους 517 και 671 ανήκει, σύμφωνα με τον Paul Delarue, ctov κύκλο των παραμυθιών με θέμα την εκπλήρωση της προφητείας. Στο 517, το παιδί μαθαίνει ανάμεσα σε πολλά άλλα και τη γλώσσα των ζώων, μέσω της οποίας του αποκαλύπτεται η μελλοντική του δόξα. Το ίδιο συμβαίνει και στο 671. Στο 725, ο ήρωας βλέπει στο όνειρο του ότι οι γονείς του θα τον προσκυνήσουν και αυτό προκαλεί την οργή του πατέρα του, που τον διώχνει από το σπίτι, ή διατάζει να τον σκοτώσουν.

Ο St. Thompson θεωρεί ότι αυτά τα παραμύθια, που συναντώνται κυρίως στην Ευρώπη, πρέπει να έχουν λογοτεχνική προέλευση, καθώς υπάρχουν πολλές γραπτές τους παραλλαγές από τον Μεσαίωνα, όπως π.χ, οι διηγήσεις της ζωής του Πάπα Συλβέστρου του Πίου και του Πάπα Ιννοκέντιου του ΙΙΙου (ο ήρωας γίνεται Πάπας και οι γονείς του έρχονται γονατιστοί να πάρουν την ευλογία του, οπότε η προφητεία εκπληρώνεται).

Το 725 θυμίζει βέβαια τη βιβλική ιστορία του Ιωσήφ: "Ιδού ενυπνιασάμην ενύπνιον έτερον, ώσπερ ο ήλιος και η σελήνη και ένδεκα αστέρες προσεκύνουν με". Και επετίμησεν αυτόν ο πατήρ αυτού και είπεν αυτώ: "Τι το ενύπνιον τούτο, ο ενυπνιάσθης; άρα γε ελθόντες ελευσόμεθα εγώ τε και η μήτηρ σου και οι αδελφοί σου προσκυνήσαι σοι επί την γην;" (Γένεση 37). θα ήταν παράλειψη να μην αναφέραμε εδώ την πολύ ενδιαφέρουσα αντιστροφή που συμβαίνει κατά το πέρασμα του θέματος από τη βιβλική διήγηση στο λαϊκό παραμύθι, τουλάχιστον στις ελληνικές παραλλαγές. Παρατηρούμε λοιπόν, ότι ενώ στην ιστορία του Ιωσήφ το όνειρο, που αφορά εξάλλου όλη την οικογένεια, εξοργίζει τους αδελφούς του και όχι τον πατέρα του: ("εζήλωσαν δε αυτόν οι αδελφοί αυτού, ο δε πατήρ αυτού διετήρησεν το ρήμα"), στο παραμύθι η σύγκρουση γίνεται ανάμεσα στον γιο και τον πατέρα - και μάλιστα με μεγάλη σφοδρότητα, ενώ οι αδελφοί σπλαχνίζονται τον αδελφό τους και, παρ' όλη τη διαταγή του πατέρα τους, δεν τον σκοτώνουν, για να ξαναγυρίσουν στο βιβλικό μοτίβο του ξεγελάσματος του πατέρα με το ματωμένο πουκάμισο του μικρού, (μιας που φόνος δε γίνεται τελικά σε καμιά περίπτωση μέσα στην οικογένεια), αποδεικτικό στοιχείο που στην πρώτη περίπτωση θα ρίξει τον Ιακώβ σε μαύρο πένθος, στη δεύτερη θα εφησυχάσει τον κακό πατέρα. Στις ελληνικές παραλλαγές έχουμε σύγκρουση οριζόντια μέσα στην ίδια γενεά, μόνον όταν τα αδέλφια είναι διαφορετικού φύλου και... ορφανά. Και κάπως λογικά θα λέγαμε, ο καταδιωκόμενος είναι γυναίκα και ο απειλούμενος άντρας.

Το 725 λοιπόν, εμφανίζεται με δύο κυρίως μορφές, μία με αρσενικό ήρωα (25

1 Delarue, ό.π., 709.

2 St. Thompson, ό.π., 138.

Σελ. 206
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/207.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

παραλλαγές) και μία με θηλυκό (5 παραλλαγές). Η Μ. L. Teneze3 που παραθέτει δύο κορσικανικές παραλλαγές του 725, λέει ότι ο καθηγητής Pertev Boratav που έχει συντάξει τον κατάλογο των τουρκικών παραμυθιών, της ανέφερε ότι αυτές οι παραλλαγές (και οι δύο με ηρωίδα, σε αντίθεση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές) είναι ίδιες με τις τουρκικές ως και τις πιο μικρές λεπτομέρειες. Οι ελληνικές παραλλαγές ΝοΙΟ από τη Νίσυρο και Νο39 από τη Μεσσαριά της Κρήτης είναι πανομοιότυπες με τις τουρκικές και τις κορσικανικές. Όσο για την παραλλαγή Νο15 (κριάρι με χρυσά κέρατα) από την Τρίπολη είναι σε γενικές γραμμές ίδια με τη γαλλική παραλλαγή της Madame d'Aulnoy "Le mouton" (που το βρίσκουμε επίσης και ανάμεσα στις παραλλαγές του 425, λόγω της παρουσίας του υπερφυσικού συζύγου) . θα μπορούσαμε επίσης να παρατηρήσουμε ότι οι "θηλυκές" παραλλαγές αυτής της μορφής παρουσιάζουν μια πλοκή σχετική με αυτήν του βασιλιά Ληρ, όπου η μικρότερη κόρη διώχνεται από τον πατέρα της, γιατί η απάντηση της στο ερώτημα πόσο τον αγαπάει δεν τον ικανοποιεί^.

Οι δύο άλλες "θηλυκιές" παραλλαγές του 725 (Νο16 από την Πάτρα και Νο14 από τη Γαστούνη), δεν έχουν στην πραγματικότητα καμιά σχέση με τον τύπο, εκτός από το στοιχείο της εκπλήρωσης του ονείρου.

Οι "αρσενικές" τώρα ελληνικές παραλλαγές του 725 είναι διαφορετικές από τις αντίστοιχες ευρωπαϊκές, από όπου λείπουν όλες οι πρώτες περιπέτειες του ήρωα. Από τις ευρωπαϊκές λείπει δηλαδή όλο το δεύτερο επεισόδιο, όπου ο ήρωας αποκτά τον θετό γονιό του με το θαυμαστό κόλπο της πορδής ή του φταρνίσματος (που υπάρχει και στις "θηλυκές" παραλλαγές), η ανάκτηση των ματιών του θετού γονιού από τις νεράιδες, το απαγορευμένο δωμάτιο, η μαγική φυγή με το άλογο.

Επίσης διαφέρουν από τις ευρωπαϊκές ως προς το γεγονός ότι ο ήρωας γυρνάει αγνώριστος στο βασίλειο του πατέρα του, νικά τους εχθρούς του πατέρα του, κερδίζει δε το χέρι της αδελφής του (μέρος του προφητικού ονείρου που το κάνει πιο απειλητικό), στις ιπποδρομίες. Εδώ έχουμε προφανώς έναν συμφυρμό με το 314, όπου ο ήρωας, ολόχρυσος, με βοηθό το άλογο, νικάει τους πάντες και κερδίζει το χέρι της βασιλοπούλας. Είναι πολύ ενδιαφέρουσα η ανάπλαση του 314, που γίνεται μέσα από το 725, και κυρίως ο γάμος του αδελφού με την αδελφή, όπου επιβάλλεται λογικά η επαναχρησιμοποίηση του πανάρχαιου μοτίβου του γυμνού σπαθιού ανάμεσα στους δύο κοιμώμενους νεόνυμφους, που όμως δεν πρέπει να αγγιχτούν. Αυτό το μοτίβο (AT 351, the sword of chastity) συναντάται συνήθως στο AT 303, όπου ο δίδυμος αδελφός βάζει το σπαθί του ανάμεσα σε αυτόν και τη γυναίκα του αδελφού του, που δεν έχει καταλάβει την αλλαγή των προσώπων.

Πιστεύουμε ότι οι ελληνικές παραλλαγές του τύπου 725 αποτελούν ένα ενδιαφέρον παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο πάνω στον κορμό μιάς λογοτεχνικής θρησκευτικής διήγησης (Ιωσήφ, Βίοι Αγίων, Πάπων), η προφορική παράδοση έχει αναπτύξει μίαν αφήγηση που συνδυάζει με γοητευτικό τρόπο στοιχεία από πολλά δημοφιλή παραμύθια.

3. Delarue, II, ό.π., 709.

4. Delarue, II, ό.π., 92.

5. Παραμυθιακός τύπος AT 923.

Σελ. 207
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/208.gif&w=600&h=915 23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 208
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/209.gif&w=600&h=915 23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 729

Σελ. 209
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/210.gif&w=600&h=915 23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 210
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/211.gif&w=600&h=915 23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ  729

Το τσεκούρι που έπεσε στο ποτάμι

AT: The Axe falls into the Stream

Περίληψη

Ο Χριστός ανταμείβει το τίμιο παιδί που χάνει το τσεκούρι του στο ποτάμι, δίνοντας του πίσω και ένα χρυσό. Στον ψεύτη δεν δίνει τίποτα.

ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

ΛΑ 1273, (ΣΜ 103), 67-69, Θίσβη Βοιωτίας, «Το παιδί με το τσεκούρι».

Σελ. 211
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/212.gif&w=600&h=915 23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 212
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/213.gif&w=600&h=915 23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ  ΤΥΠΟΣ AT 735

Σελ. 213
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/214.gif&w=600&h=915 23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 214
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/215.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 735

Τα δύο αδέλφια

Οδοιπορία προς την τύχη

AT: The Rich Man's and the Poor Man's Fortune

Τα δύο αδέλφια

Μια φορά κι έναν καιρό ήταν δύο αδέλφια. Ο ένας ήταν πλούσιος και ο άλλος φτωχός. Ο φτωχός ήταν δυστυχής και δούλευε στα κτήματα του αδελφού του. Είχε δύο αγόρια και ο πλούσιος είχε ένα. Το παιδί του πλούσιου πήγαινε κάθε μέρα στο σπίτι των φτωχών παιδιών και η θεία του του έδινε και έτρωγε. Όταν γύριζε στο σπίτι, η μητέρα του του έδινε φαγητό, αλλά αυτό ήταν χορτάτο και δεν έτρωγε. Μια μέρα, ο φτωχός πήγε στον αδελφό του και του ζήτησε δουλειά. Επειδή όμως πήγαινε πολλές φορές, ο πλούσιος του αγόρασε ένα κτήμα και έτσι τον ξεφορτώθηκε.

Ο φτωχός όμως ήταν πολύ εργατικός και περιποιόταν το κτήμα. Μια μέρα, σκάβοντας, βρήκε ένα κιούπι με φλουριά. Δεν μπόρεσε να τα κρατήσει και τα πήγε στον αδελφό του, επειδή του τόχε χαρίσει το κτήμα. Ο πλούσιος όμως δεν το δεχόταν εφόσον ήταν εύρημα του αδελφού του. Και ο φτωχός με κανένα τρόπο δεν ήθελε να τα κρατήσει τα φλουριά.

Αποφασίζει να αποχωρήσει από το κτήμα και πηγαίνει μόνος του να βρει την τύχη του. Εκεί που βάδιζε μια μέρα μέσα στο δάσος, βρήκε έναν βοσκό. Ο βοσκός του είπε: "Πού πας από δω άνθρωπε μου;" "Πάω να βρω την τύχη μου", αποκρίθηκε ο φτωχός. Ο βοσκός τότε τον συμβουλεύει ότι για να βρει την τύχη του πρέπει να βαδίσει πολύ μακριά.

Ξαναπαίρνει ο φτωχός το δρόμο του και βρίσκει μια γριά σε μια φτωχή καλύβα. Η γριά του λέει πως για να βρει την τύχη του, πρέπει να φτάσει σ' έναν πύργο όπου βρίσκονται πολλά λεοντάρια, αλλά να μη φοβηθεί. Προχωρώντας στο δρόμο θα βρει μια σιδερένια πόρτα, θα την ανοίξει και θα μπει μέσα και θα βρει μια μικρή λίμνη, όπου θα κάθεται μια πεντάμορφη και για καθρέφτη θα χρησιμοποιεί τη λίμνη. Εάν η κοπέλα του μιλήσει, να μην την πιστέψει. Να την πιάσει από τα μαλλιά και να της βουτήξει δύο φορές στη λίμνη το κεφάλι. Εάν τον ρωτήσει η πεντάμορφη, τι θέλει, να της πει ότι έρχεται από μακριά για να βρει την τύχη του. θα την παρακαλέσει να τον βοηθήσει. Πράγματι, έτσι και έγινε. Προχώρησε ο φτωχός και του συνέβησαν

Σελ. 215
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/216.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

τα πράγματα όπως τα είπε η γριά. Ο φτωχός όμως, αντί να βουτήξει δύο φορές την πεντάμορφη όπως του είπε η γριά, τη βούτηξε τρεις φορές στη λίμνη. Η κοπέλα κουράστηκε και αναγκάστηκε να δώσει το θησαυρό που είχε στη λίμνη. Γυρίζει τότε ο φτωχός ευχαριστημένος με το χρυσάφι. Περνώντας για το σπίτι του, δίνει στη γριά μερικά φλουριά. Στο δρόμο βρίσκει και το βοσκό και δίνει και σε τούτον μερικά.

Όταν έφτασε στο σπίτι του, η οικογένεια του χάρηκε και με τα φλουριά μπόρεσε να χτίσει ένα σπίτι.

Μια μέρα ο πλούσιος πήγε να επισκεφθεί τον αδελφό του και τον ρωτά πως έγινε τόσο πλούσιος. Ο αδελφός του του τα εξήγησε όλα. Ο πρώην φτωχός επιστρέφει όλα τα λεπτά που είχε πάρει από τον αδελφό του και έτσι έζησαν καλά και...

ΛΦ 1711: Παραλλαγή που συλλέχτηκε από τη Φωτεινή Τσιούφη το 1956 σε ένα χωριό της Θεσσαλίας. Αφηγήτρια μια γυναίκα 85 περίπου χρονών.

Σελ. 216
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 700-749
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 197
    23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

    ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

    Ι. Το όνειρο

    α: Ο ήρωας· α1: η ηρωίδα· α2: είναι το μικρότερο παιδί· α3: από τα τρία αγόρια· α4: από τα τρία κορίτσια· α5: από τα παιδιά· α6: του πατέρα τους· α7: του βασιλιά· α8: που ζητάει από τα παιδιά του να του διηγηθούν το όνειρο τους· α9: προκειμένου να τα παντρέψει· α10: η ηρωίδα ζει με τον αδελφό της, ο πατέρας τους πριν πεθάνει τους έχει δώσει εντολή να 'ναι πάντα αγαπημένοι.

    β: Ενώ τα άλλα παιδιά χαροποιούν τον πατέρα τους με τα όνειρα τους· β1: βλέπουν τις κατάλληλες γυναίκες ή άντρες για γάμο - ή λένε ψέμματα· β2: βλέπουν τον πατέρα τους να δοξάζεται· β3: άλλο· β4: ο ήρωας(ηρωίδα) · β5: αρνείται να διηγηθεί το όνειρο του και τον πιέζουν β6: βλέπει τον πατέρα του (της) · β7: τον αδελφό της· β8: να του(της) ρίχνει νερό για να πλυθεί' β9: να τον(τη) προσκυνάει· β10: την μητέρα να τον(την) σκουπίζει· β1 1: να ανεβαίνει στο θρόνο του πατέρα του· β12: να στέκει με τον ήλιο δεξιά και το φεγγάρι αριστερά του και το αστέρι στο μέτωπο· β13: να την προσκυνάνε πολλοί βασιλιάδες· β14: τα δοκάρια της στέγης να σκύβουν και να προσκυνούν β1 5: να καβαλάει χρυσό άλογο και ο πατέρας να μαζεύει τις χρυσές κοπριές· β16: να παντρεύεται την αδελφή του· β17: κάποιος προφητεύει ότι ο βασιλιάς θα σκοτωθεί από έναν εγγονό του· β18: άλλο.

    γ: Ο πατέρας· γ1: ο αδελφός· γ2: θυμώνει πάρα πολύ και διατάζει· γ3: τα άλλα παιδιά του- γ4: τον δήμιο· γ5: τους υπηρέτες· γ6: να τον(την) σκοτώσουν γ7: και να του φέρουν για απόδειξη το δάχτυλο του (της)· γ8: ένα μπουκαλάκι αίμα· γ9: άλλο· γ10: να τον πετάξουν στην θάλασσα μέσα σε ένα σεντούκι· γ11: να τον (την) βάλουν φυλακή· γ12: όμως την τελευταία στιγμή τον λυπούνται και του κόβουν μόνο το δάχτυλο· γ13: ο ήρωας το σκάει· γ14 φεύγει μόνος του όταν ονειρεύεται ότι θα παντρευτεί την αδελφή του· γ!5: άλλο.

    ΙΙ. Οι περιπέτειες του ήρωα / της ηρωίδας

    α: Ο ήρωας· α1: καταφεύγει στο σπίτι (σπηλιά)· α2: ενός βοσκού· α3: ενός δράκου· α4: μιάς δράκισσας ή μιάς Λάμιας· α5: ενός γέρου και μιάς γριάς· α6: τυφλού(ών)· α7: που τον ξεγελάει ότι μόλις τον(τη) γέννησε με μια πορδή ή ένα φτέρνισμα· α8: ο νέος γονιός δοκιμάζει την αντοχή του παιδιού χτυπώντας το δυνατά· α9: αλλά ο ήρωας και πάλι τον ξεγελάει αφήνοντας τον να χτυπάει ένα αντικείμενο.

    β: Παρά τις συμβουλές του θετού γονιού ο ήρωας βόσκει τα πρόβατα στο απαγορευμένο μέρος, που ανήκει· β1: στο θηρίο· β2: στις νεράιδες· β3: έχοντας μαζί του τα μαγικά δώρα του γονιού του (σουραύλι, γκλίτσα, σκοινί, μαχαίρι) · β4: σκοτώνει