Συγγραφέας:Αγγελοπούλου, Άννα
 
Μπρούσκου, Αίγλη
 
Τίτλος:Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 700-749
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:23
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1994
 
Σελίδες:271
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Ελληνικά παραμύθια-Κατάλογος
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Περίληψη:Το βιβλίο αυτό αποτελεί υποδειγματική δημοσίευση, σύμφωνα με τα διεθνή σχετικά πρότυπα, του καταλόγου των ελληνικών παραμυθιών που συνέτασσε ο Γεώργιος Μέγας ήδη από το 1910. Είναι στην ουσία ο δεύτερος τόμος του καταλόγου, μιας και ο συντάκτης του είχε προλάβει να δημοσιεύσει τον πρώτο τόμο. Ο κατάλογος παραμυθιών του Μέγα αποτελεί ένα σπουδαίο έργο υποδομής για κάθε σχετική έρευνα, έργο που συμβάλλει στη μελέτη όχι μόνο της ελληνικής εθνικής προφορικής παράδοσης αλλά και της παγκόσμιας. Η προσπάθεια για μια υποδειγματική δημοσίευση του καταλόγου αυτού, που άρχισε με τον τόμο αυτόν, καταβλήθηκε με την απόλυτη πεποίθηση ότι η αξία του είναι επίκαιρη όσο ποτέ. Ένας κατάλογος παραμυθιών έρχεται ακριβώς να προσφέρει ταξινομημένο το σημαντικότατο υλικό των παραμυθιών και των παραλλαγών τους, και να υπενθυμίσει παράλληλα τη σημασία, τη συνέπεια, αλλά και τη δύναμη της ευελιξίας που ενέχεται στην προφορική παράδοση των παραμυθιών.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 7.13 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 200-219 από: 274
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/200.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΗΠΕΙΡΟΣ

1. ΛΑ 2753, 190-198, Τσεπέλοβο Ζαγορίου, άτιτλο. Ενωμένο με AT 314 και 321. Ι: α, α2, α6, α8, β, β4, β5 (πριν ανεβεί σε ένα άλογο, διαλέγει το πιο κοκκαλιάρικο), β6, β15, γ, γ2, γ6, γ!3. ΙΙ: α, α1, α3, γ, γ1, γ5, δ, δ1, δ2. ΙΙΙ: α, α5, γ4, δ, δ3.

2. Hahn, 2, 114, αρ. 98, Πρεμετή, άτιτλο. Ενωμένο με AT 300. Ι: α, "2, α3, β17, γ (ο παππούς), γ2, γ5, γ10 (όλα τα εγγόνια), γ15 (γλυτώνει μόνο το μικρότερο). ΙΙ: α, α1, α2. Γλυτώνει τη θυγατέρα του βασιλιά από το θηρίο που κρατάει το νερό (AT 300) γίνεται γαμπρός του. Ρίχνοντας κατά λάθος το τοπούζι του σκοτώνει τον βασιλιά παππού του. Έτσι πραγματοποιείται η προφητεία.

3. Hahn, 1, 258, αρ. 45, Ζαγόρι, "Το όνειρο του βασιλόπουλου". Ι: α, α2, α3, α6, α7, α8, β, β4, β5, β11, γ, γ2, γ4, γ6, γ!2. ΙΙ: α, α1, α3, α7, γ, γ1, γ3, γ4 (κι ένα σκύλο και τους μοιράζει σωστά την τροφή τους), δ, δ1, δ2. ΙΙΙ: α, α1, β, β5, δ.

ΘΕΣΣΑΛΙΑ

4. ΛΑ2746, 186-193, ΡοδιάΤυρνάβου, άτιτλο. Ι: α, α2, α3, α6, α7 (άρρωστος), α8, β, (32, β4, β5, β11, γ, γ2, γ3, γ6, γ8, γ!2. ΙΙ: α, α1, α4, γ, γ1, γ3, γ4, δ, δ1 (χτένια, πλεξούδες της Λάμιας, ακόνι, που γίνονται δάσος, ποτάμι, βράχια).7//:α, α1,β, β1,βδ, β6, δ, 81,δ5.

5. ΣΠ 101, 61-63, Πήλιο, άτιτλο. Ι: α, α2, α3, α6, α7, α8, β, β4, β5, β6, β8, β16, γ, γ2, γ3, γ6, γ!2. ΙΙ: α, α1, α3 (Έλληνα), α6, α7 (πορδομπαμπάς), α8, α9, β, β2 (ξωθκιές), β3, β5, β6, β7, δ, δ1 (ξυράφι, λαδικό που γίνονται πέτρες κοφτερές, θάλασσα), δ2. ΙΙΙ: α, α1, β, β1, β5, β7, δ, δ1, 84.

ΘΡΑΚΗ

6. ΛΑ 513Α, 1, Αίνος, "Το όνειρο". Ι: α, α2, α6, α8, β, β5 (ούτε και στον βασιλιά) , γ (ο βασιλιάς), γ2, γ9 (τον φυλακίζει και έτσι βγαίνει το όνειρο αληθινό). Τρυπάει τον τοίχο της φυλακής και χώνεται στης βασιλοπούλας, και με διάφορα κατορθώματα γίνεται γαμπρός του βασιλιά.

7. ΛΑ 725, 1, Αδριανούπολη, "Ο μικρός γιος του βασιλέα". Ι: α, α2, α3, α6,

Σελ. 200
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/201.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

α7, α8, β, β4, β5, β8, γ, γ2, γ4, γ6, γ12. ΙΙ: α, α1, α5, α6, β, β1, β4, β7, β10, γ, γ1, γ3, γ4, δ, δ1 (ο γέρος καβάλα σε μια κατσίκα τους κυνηγάει). III: α, α3, β, β1, β5, β6, γ, γ2, 8.

8. Θρακικά, 17, 154-157, 72, Φανάρι Σηλυμβρίας, "θα γίνω βασιλιάς". Ενωμένο με AT 667.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

α. Δωδεκάνησα

9. ΡΙΟ, 159, αρ. 10, Αστυπάλαια, "Ο κασίδης". Ι: α, α2, α5 (τρία αγόρια κι ένα κορίτσι), "6, α7, "8, α9 (για να δει τη μοίρα τους), β, β3 (πως παίρνουν το αδελφομοίρι τους), β4, β5, β6, β8, γ, γ2, γ4, γ6, γ7, γ9 (και το ματωμένο του πουκάμισο). ΙΙ: α, α1, α3, α6, α7 (γίνεται "κωλοπαίδι" του), α8, α9, β, β2, β3, β5, β6 (ακολουθώντας ανάποδα τις συμβουλές των νεράιδων καίει τα παιδιά τους), β7, β8, γ, γ1, γ3, γ4 (που μιλάει), δ, δ1, δ2. ΙΙΙ: α, α1, α3, α4, β, β1, β5, β7, β2, β3, γ, γ1, γ2, δ, 81, δ3.

10. Ζωγρ. Αγων, 1, 421, αρ. 8, Νίσυρος, άτιτλο. Ι: α1, α2, α4, α6, α7, α8 (αφού τους έχει χτίσει από ένα παλάτι), β, β2, β4, β18 (ότι έπιασε το φεγγάρι κι έγειρε του άστρου να πλυθεί), γ, γ2, γ5, γ9 (να την παρατήσουν στην ερημιά να τη φάνε τα θηρία). ΙΙ: α, α1, α3, β10 (γιατί είναι καλή και του κάνει όλες τις δουλειές) , γ, γ2, γ3, γ6 (κι έρχονται τα πουλιά και της λένε πως θα τη φάει ο δράκος και τους απαντάει πως αυτά θα φαγωθούν στους γάμους της), γ7 (στέλνει προξενιά τη μάνα του και η βασιλοπούλα κάνει τη δύσκολη μέχρι που δέχεται το γάμο στο τέλος), ε (ο δράκος δίνει συμβουλή όταν τον πιάσει σελήνιο να του κόψουν το κεφάλι, να το θάψουν και θα βγει δέντρο που θα βγάζει μαργαριτάρι νάρχονται οι φτωχοί να παίρνουν και να την πολυχρονίζουν). ΙΙΙ: β9 (που στο μεταξύ έχει φτωχύνει), γ2, γ3, δ.

β. Κρήτη

11. ΛΑ 725, 5, Ιεράπετρα, "Το πεδουλάκι". Ι: α, α2, α3, α7, α8, β, β4, β5, β6, β8, γ, γ2, γ5, γ6, γ9 (το συκώτι του), γ12 (το συκώτι ενός σκύλου). ΙΙ: α, α1, α3, α6, α7, α8, γ, γ2, γ3, γ4, δ. ΙΙΙ: α, β2, β3, γ, γ1, δ.

γ. Κυκλάδες

12. ΛΑ 725, 7, Τήνος, άτιτλο. Ι: α, α2, α3, α7, α8, β, β1, β4, β5 (ούτε στο δάσκαλο, ούτε στις δύο βασιλοπούλες), β12, γ9 (τον θάβουν σε έναν λάκκο από όπου λύνει διάφορα στοιχήματα που βάζουν ανάμεσα τους οι δύο βασιλοπούλες). Τον κάνουν γαμπρό τους οι δύο βασιλιάδες. Επαληθεύεται το όνειρο.

Σελ. 201
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/202.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

13. ΛΑ 725, 4, Κορώνη, άτιτλο. Ι: α, α2, α3, α7, α8, β, β4, β5, β15 (να μαζεύει τα φλουριά που θα πέφτουν από τον κώλο του αλόγου), γ, γ2, γ5, γ6, γ7, γ!2. ΙΙ: α, α1, α3, α6, α7, α8, β, β2, β5, β6 (κατεβαίνει στο υπόγειο παλάτι της και γνωρίζει τις κόρες της), β7, γ, γ2, γ3 (φοράδες που βγάζουν φλουριά). III: α, γ4, δ, δ2 (γυρνάει στις κόρες της Νεράιδας).

14. ΛΑ 1188, (ΣΜ 18), 63-66, Γαστούνη Ηλείας, άτιτλο. Ι: α10, β4, β7, β8, γ1, γ2, γ11. ΙΙ: στ, στ 1, στ2, στ3 (και είναι καταραμένος να ζει στον κάτω κόσμο έως ότου τον επισκεφθεί μια γυναίκα), στ4 (φεύγει κόβοντας την πλεξούδα της που αυτός την κρατάει στο χέρι), στ5. ΙΙΙ: ε, ε2 (ακούει το τραγούδι της κοπέλας: "Παιδάκι μου, για σε έχασα την νιότη μου, για σε την λεβεντιά μου, για σε την πλεξούδα μου στου βασιλιά τα χέρια"), ε3, ε4, ε5.

15. ΑΦ 287, 7-8, Τρίπολη, άτιτλο. Ι: α1, α2, α4, α7, α8, β, β4, β5, β6, β8, γ, γ2, γ4, γ6, γ!2. ΙΙ: Στην ερημιά η βασιλοπούλα συναντάει ένα κριάρι με χρυσά κέρατα και ανθρώπινη λαλιά (μαγεμένο βασιλόπουλο), που την κάνει γυναίκα του. ΙΙΙ: Πλουσιοντυμένη έρχεται δύο φορές στο παλάτι του πατέρα της για τους γάμους των αδελφών της. Την αναγνωρίζουν στο τέλος. Ο πατέρας κόβει τα κέρατα του κριαριού και το ξεμαγεύει. Χαρίζει στην κόρη του την βασιλεία.

16. ΑΦ 890, 1-4, Πάτρα, "Η κακή βασίλισσα". Ι.· α10, β4, β7, β14, γ1, γ2, γ11. ΙΙ: στ (κλέβει το κλειδί από την τσέπη του άντρα της), στ 1, στ2, στ3, στ4 (της φτιάχνει ένα νυχτικό με πολλά κουμπιά που του το αφήνει στο προσκέφαλο του όταν αυτός αποκοιμιέται), στ5 (για να μην ακούγονται οι φωνές της την ώρα που γεννάει η βασίλισσα καίει σπάρτα που σκάνε με θόρυβο). ΙΙΙ: ε (μέσα σε ένα καλάθι με λουλούδια), ε1, ε2, ε3 (γιατί καμιά γυναίκα δεν μπορεί να το ησυχάσει και να το θηλάσει το παιδί), ε5 (ο αδελφός σκύβει και τη βοηθάει να πεζέψει), δ (διώχνουν τον κακό αδελφό).

17. ΑΦ 1083, 5-7, Σπέτσες, άτιτλο. Ι: α, α2, α3, "7, α8, β, β2, β4, β6, β8, γ, γ2, γ4, γ6, γ7, γ!2. Π: α, α1, α5, α6, β, β2, β5 (τις ψειρίζει), β6, β7, β10, δ. ΙΙΙ: α, β, β1, β5, β6, γ, γ2, δ, 81, δ3.

18. ΑΦ 1785, 1-5, Ανυφή Αργολίδας, "Το όνειρον". Ενωμένο με AT 321 και AT 314. Ι: α, α2, α3, α7, β4, β6, β9 (ενώ αυτός θα είναι καβάλα πάνω σε ένα κόκκινο άλογο), γ, γ2, γ3, γ6, γ7, γ8, γ!2, α, α1, α3 (αράπη), α6, β, β2, β3, β5, β6, β7, β8, γ, γ1, γ3, δ, §1, δ2. ΙΙΙ: α, β, β5, γ, γ5 (έπεσε και τον προσκύνησε), δ, δ3.

ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

19. ΑΦ 1462, 10-12 Θήβα, "Το όνειρο". Ι: α, α2, α5 (τέσσερα), α6, α8, β, β4,

Σελ. 202
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/203.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

β6, β8, β10, γ, γ2, γ3, γ6, γ8, γ!2. ΙΙ: α, α1, α2, α6 (του Αγίου Νικόλα), β, β2, β3, β5, β7, β10 (του δίνει ένα άλογο να γυρίσει πίσω). ΙΙΙ: α (σαν πολύ πλούσιος), α6 (και τον περιποιούνται, τον πλένουν, τον σκουπίζουν, του προσφέρουν την κόρη τους σε γάμο), β6, β7, δ.

ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ

20. ΛΑ 725, 2, Άνω Αμισός Πόντου, "Το όραμα του βασιλόπαιδου". Ίδιο με Λιανίδη, 14-25. Ι: α, α2, α3, α7, α8, α9, β, β1, β4, β5, β6, β7, γ, γ2, γ3, γ9 (να τον διώξουν). ΙΙ: α, α1, α5, α6, β, β1, β4, β7, β9 (σε δύο κόκκαλα κάτω από τη σκάλα του σπιτιού), β10, γ, γ3, γ4, γ5, δ (ο ήρωας θέλει να γυρίσει πίσω). ΙΙΙ: α, α5, γ, γ2, δ, δ3, δ5 (και φέρνει στο παλάτι τους θετούς γονιούς του).

21. ΚΜΣ, Αρντάσα 11, Άδισα Πόντου, "Ένα παραμύθι". Ι: α, α2, α7, α8, β4, β6, β8, γ, γ2, γ3, γ15 (τον διώχνουν). ΙΙΙ: α, α6 (πλούσιος και αγνώριστος),

γ, γ2, δ.

22. Carnoy-Nicolaides, 43-56, Ιντζέσκου Καισαρείας, Καππαδοκία, "Le fils du laboureur et ses six compagnons". Ενωμένο με AT 513A.

23. Dawkins, M.G.F., 348-354, αρ. 53, Φάρασα Καππαδοκίας, "The boy's dream". To παιδί είναι μοναχοπαίδι. Αρνείται να πει στους γονείς του το όνειρο του. Το διώχνουν. Αρνείται να το πει και στον βασιλιά. Διατάζει να του κόψουν το κεφάλι, τον σώζει η κόρη του βασιλιά. Λύνει τα αινίγματα που βάζει ο εχθρός του βασιλιά. Παντρεύεται τις κόρες των δύο βασιλιάδων. Αποκτά κόρη. Το περιεχόμενο του ονείρου ήταν ότι κρατούσε τρία τριαντάφυλλα: ένα ανοιχτό, ένα έτοιμο ν' ανοίξει και ένα μπουμπούκι. Τα τριαντάφυλλα αυτά ήταν οι δύο γυναίκες και η κόρη.

24. Dawkins 359, Νίγδη Καππαδοκίας, "Το όνειρο". Ι: α, α2, α3, α7, α8, β4, β6, β8, β10, γ, γ2, γ10. ΙΙ: Βγαίνοντας στην άλλη άκρη εξηγεί στον βασιλιά ένα αίνιγμα: γιατί τα δύο σπουργίτια στην αυλή του μαλώνουν; γιατί είναι γονιοί και έχασαν το παιδί τους. Ο βασιλιάς τον κάνει γαμπρό του. ΙΙΙ: γ, γ2, δ.

25. Dawkins 537, Φάρασα Καππαδοκίας, άτιτλο. Ι: α, α2, β5, β12, β18 (δεν το λέει ούτε στον βασιλιά), γ, γ2, γ11. ΙΙ: Δείχνοντας δείγματα της εξυπνάδας του γίνεται γαμπρός του βασιλιά. Παντρεύεται και άλλη μια βασιλοπούλα και το όνειρο βγαίνει αληθινό.

26. Επιφανείου - Πετράκη, 69-89, Σμύρνη, "Η νεράιδα Παριμπανού". Ι: α, α2, α3, α7, α8, β, β1, β4, β6, β8, β9, γ, γ2, γ3, γ6, γ7, γ!2.ΙΙ: Συναντά βρώμικη και κουρελού κοπέλα, την περιποιείται και γίνεται πάλι όμορφη νεράιδα που η μάνα της την είχε καταραστεί. Τον κάνει άντρα της και τον οδηγεί στο υπόγειο

Σελ. 203
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/204.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

παλάτι της. ΙΙΙ: Όταν το βασιλόπουλο πεθυμάει τους δικούς του, του δίνει μαγικό φτερό που το φυσάει και ό,τι θέλει γίνεται. Διάφορα κατορθώματα· α, β2, γ, γ2, δ, 83.

ΚΥΠΡΟΣ

27. ΛΦ 686, 35-43, Ριζοκάρπασο, άτιτλο. Ι: α, α2, α3, α6, α7, α8, α9, β, β1 (βεζυροπούλα, κόρη του αρμοστή), β4, β16, γ, γ2, γ9 (να τον διώξουν). II: α, α1 (ανασηκώνει μια πλάκα και κατεβαίνει στο υπόγειο παλάτι), α3, α6, α? (φτάρνισμα), α8, α9, β, β2, β3, β5, β7, β8, γ, γ1, γ3, γ4, γ5. Ο δράκος πεθαίνει. ΙΙΙ: α, α1, β, β1, β5, β2 (εμφανίζεται χρυσός με άλογο χρυσό, και κανείς δεν αναγνωρίζει τον γέρο που έχει παντρευτεί τη βασιλοπούλα), γ, γ2, δ, δ1, δ3.

28. ΛΦ 1159,21-26, Λευκόνοικο Μεσαριάς, "Ο Κουτσουλλόδρακος". Ι: Στον άκληρο βασιλιά δίνει ο μάγος τρία μήλα για να κάνει τέσσερις κόρες και ένα γιο. Προλέγει όμως ότι ο γιος θα παντρευτεί τη μικρότερη αδελφή του. Μαθαίνοντας το ο γιος φεύγει. ΙΙ: α, α1, α3, α6, α7, α8, α9, β, β2, β3 (πουλάει αρνιά στο Βορρά, Νότο, Ανατολή, Δύση και αγοράζει τα μαγικά αντικείμενα), β5, βό, β7, β8, γ, γ1, Τ3, γ4 (φτερωτό). ΙΙΙ: α, β, β1, β5, δ, 81, δ2.

29. ΛΦ 1287, 10-14, Μεσσαριά, "Η Δρακούνα". Ι: α1, α2, α4, α7 (που πιστεύει ότι η ηρωίδα είναι κακότυχη, γιατί όταν γεννήθηκε έχασε στον πόλεμο, και συνέχεια με διάφορες δοκιμασίες προσπαθεί να αποδείξει την κακοτυχία της), α8, α9, β, β1 (φούρναρη, μάγειρα), β4, β13, γ, γ2, γ5, γ6, γ9 (τα μάτια της), γ12 (πηγαίνουν στον βασιλιά τα μάτια ενός σκυλιού). ΙΙ: α, α1, α4 (μιας γεροδρακούνας), α6, α7 (της ρίχνει πιπέρι στη μύτη και αυτή φταρνίζεται δυνατά), α8, α9 (φοράει στο κεφάλι της ένα τάσι και αντέχει τα χτυπήματα), γ, γ3, γ6 (κι έρχονται τα πουλιά και της λέει πως θα τη φάει η δρακούνα και αυτή πως εσείς θα πεθάνετε. Το βασιλόπουλο έρχεται να δει γιατί ψοφάνε τα πουλιά και τα κουνέλια του), γ7, ε (η Δρακούνα της δίνει ένα δαχτυλίδι που την ειδοποιεί ότι πέθανε. Τη θάβουν και από το σώμα της βγαίνουν δέντρα με φύλλα πολύχρωμα) . ΙΙΙ: Όλοι οι βασιλιάδες πηγαίνουν να δουν τα θαυμάσια δέντρα και προσκυνούν τη βασίλισσα που τα έχει· β9, γ3 (σκύβει και αυτή και του φιλά το χέρι), δ, δ3.

30. ΛΦ 1615, 1-7, Κα'ιμακλί Λευκωσίας, άτιτλο. Ι: α, α2, α5 (δύο κορίτσια και ένα αγόρι), α7,α8, β, β2, β4, β5, β6, β8, γ, γ2, γ4, γ6, γ7 (το συκώτι του), γ12 (και το συκώτι ενός προβάτου). Ο βασιλιάς χαρούμενος που ξεφορτώθηκε τον γιο του βάζει τον μάγειρα και μαγειρεύει το συκώτι και το προσφέρει στη γυναίκα του και στις κόρες του, που όταν μαθαίνουν την αλήθεια αρρωσταίνουν. ΙΙ: α, α1, α3, α6, β, β2, β3 (τα μαγικά δώρα του δίνει ο Χριστός παίρνοντας σε αντάλλαγμα αρνιά), β5, β6, β7, β8. Ο δράκος φεύγει και το βασιλόπουλο

Σελ. 204
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/205.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

μαζεύει κόσμο και κάνει την πόλη να ανθίσει. III: α, β, β1, β5, β6, δ. Βάζει τον πατέρα του φυλακή και νικάει αυτούς που έρχονται να τον ελευθερώσουν.

ΑΔΗΛΟΥ ΤΟΠΟΥ

31, Misotakis, 71-89, «Der geprüfte Prinz». I: α, «2, «3, «7, «8, β, β4, β5, β6, β8, γ, γ2, γ5, γ6, γ7, γ12. II: α, α1, α3, α6, α7, β, β2, β3, β5, β6 (εξοντώνει τα παιδιά τους ακολουθώντας ανάποδα τις οδηγίες που του δόθηκαν), β7, βδ, γ, γ3, γ4 (και ένα σπαθί), δ, δ1, δ2. ΙΙΙ: α (σε ένα πηγάδι το άλογο χρυσώνεται και ασημώνεται), β2, γ, γ2, δ, δ3. Τον υπηρέτη που δεν τον σκότωσε τον ανταμείβει βάζοντας τον πάντα στα δεξιά του.

Σελ. 205
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/206.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Το παραμύθι αυτό μαζί με τους τύπους 517 και 671 ανήκει, σύμφωνα με τον Paul Delarue, ctov κύκλο των παραμυθιών με θέμα την εκπλήρωση της προφητείας. Στο 517, το παιδί μαθαίνει ανάμεσα σε πολλά άλλα και τη γλώσσα των ζώων, μέσω της οποίας του αποκαλύπτεται η μελλοντική του δόξα. Το ίδιο συμβαίνει και στο 671. Στο 725, ο ήρωας βλέπει στο όνειρο του ότι οι γονείς του θα τον προσκυνήσουν και αυτό προκαλεί την οργή του πατέρα του, που τον διώχνει από το σπίτι, ή διατάζει να τον σκοτώσουν.

Ο St. Thompson θεωρεί ότι αυτά τα παραμύθια, που συναντώνται κυρίως στην Ευρώπη, πρέπει να έχουν λογοτεχνική προέλευση, καθώς υπάρχουν πολλές γραπτές τους παραλλαγές από τον Μεσαίωνα, όπως π.χ, οι διηγήσεις της ζωής του Πάπα Συλβέστρου του Πίου και του Πάπα Ιννοκέντιου του ΙΙΙου (ο ήρωας γίνεται Πάπας και οι γονείς του έρχονται γονατιστοί να πάρουν την ευλογία του, οπότε η προφητεία εκπληρώνεται).

Το 725 θυμίζει βέβαια τη βιβλική ιστορία του Ιωσήφ: "Ιδού ενυπνιασάμην ενύπνιον έτερον, ώσπερ ο ήλιος και η σελήνη και ένδεκα αστέρες προσεκύνουν με". Και επετίμησεν αυτόν ο πατήρ αυτού και είπεν αυτώ: "Τι το ενύπνιον τούτο, ο ενυπνιάσθης; άρα γε ελθόντες ελευσόμεθα εγώ τε και η μήτηρ σου και οι αδελφοί σου προσκυνήσαι σοι επί την γην;" (Γένεση 37). θα ήταν παράλειψη να μην αναφέραμε εδώ την πολύ ενδιαφέρουσα αντιστροφή που συμβαίνει κατά το πέρασμα του θέματος από τη βιβλική διήγηση στο λαϊκό παραμύθι, τουλάχιστον στις ελληνικές παραλλαγές. Παρατηρούμε λοιπόν, ότι ενώ στην ιστορία του Ιωσήφ το όνειρο, που αφορά εξάλλου όλη την οικογένεια, εξοργίζει τους αδελφούς του και όχι τον πατέρα του: ("εζήλωσαν δε αυτόν οι αδελφοί αυτού, ο δε πατήρ αυτού διετήρησεν το ρήμα"), στο παραμύθι η σύγκρουση γίνεται ανάμεσα στον γιο και τον πατέρα - και μάλιστα με μεγάλη σφοδρότητα, ενώ οι αδελφοί σπλαχνίζονται τον αδελφό τους και, παρ' όλη τη διαταγή του πατέρα τους, δεν τον σκοτώνουν, για να ξαναγυρίσουν στο βιβλικό μοτίβο του ξεγελάσματος του πατέρα με το ματωμένο πουκάμισο του μικρού, (μιας που φόνος δε γίνεται τελικά σε καμιά περίπτωση μέσα στην οικογένεια), αποδεικτικό στοιχείο που στην πρώτη περίπτωση θα ρίξει τον Ιακώβ σε μαύρο πένθος, στη δεύτερη θα εφησυχάσει τον κακό πατέρα. Στις ελληνικές παραλλαγές έχουμε σύγκρουση οριζόντια μέσα στην ίδια γενεά, μόνον όταν τα αδέλφια είναι διαφορετικού φύλου και... ορφανά. Και κάπως λογικά θα λέγαμε, ο καταδιωκόμενος είναι γυναίκα και ο απειλούμενος άντρας.

Το 725 λοιπόν, εμφανίζεται με δύο κυρίως μορφές, μία με αρσενικό ήρωα (25

1 Delarue, ό.π., 709.

2 St. Thompson, ό.π., 138.

Σελ. 206
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/207.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

παραλλαγές) και μία με θηλυκό (5 παραλλαγές). Η Μ. L. Teneze3 που παραθέτει δύο κορσικανικές παραλλαγές του 725, λέει ότι ο καθηγητής Pertev Boratav που έχει συντάξει τον κατάλογο των τουρκικών παραμυθιών, της ανέφερε ότι αυτές οι παραλλαγές (και οι δύο με ηρωίδα, σε αντίθεση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές) είναι ίδιες με τις τουρκικές ως και τις πιο μικρές λεπτομέρειες. Οι ελληνικές παραλλαγές ΝοΙΟ από τη Νίσυρο και Νο39 από τη Μεσσαριά της Κρήτης είναι πανομοιότυπες με τις τουρκικές και τις κορσικανικές. Όσο για την παραλλαγή Νο15 (κριάρι με χρυσά κέρατα) από την Τρίπολη είναι σε γενικές γραμμές ίδια με τη γαλλική παραλλαγή της Madame d'Aulnoy "Le mouton" (που το βρίσκουμε επίσης και ανάμεσα στις παραλλαγές του 425, λόγω της παρουσίας του υπερφυσικού συζύγου) . θα μπορούσαμε επίσης να παρατηρήσουμε ότι οι "θηλυκές" παραλλαγές αυτής της μορφής παρουσιάζουν μια πλοκή σχετική με αυτήν του βασιλιά Ληρ, όπου η μικρότερη κόρη διώχνεται από τον πατέρα της, γιατί η απάντηση της στο ερώτημα πόσο τον αγαπάει δεν τον ικανοποιεί^.

Οι δύο άλλες "θηλυκιές" παραλλαγές του 725 (Νο16 από την Πάτρα και Νο14 από τη Γαστούνη), δεν έχουν στην πραγματικότητα καμιά σχέση με τον τύπο, εκτός από το στοιχείο της εκπλήρωσης του ονείρου.

Οι "αρσενικές" τώρα ελληνικές παραλλαγές του 725 είναι διαφορετικές από τις αντίστοιχες ευρωπαϊκές, από όπου λείπουν όλες οι πρώτες περιπέτειες του ήρωα. Από τις ευρωπαϊκές λείπει δηλαδή όλο το δεύτερο επεισόδιο, όπου ο ήρωας αποκτά τον θετό γονιό του με το θαυμαστό κόλπο της πορδής ή του φταρνίσματος (που υπάρχει και στις "θηλυκές" παραλλαγές), η ανάκτηση των ματιών του θετού γονιού από τις νεράιδες, το απαγορευμένο δωμάτιο, η μαγική φυγή με το άλογο.

Επίσης διαφέρουν από τις ευρωπαϊκές ως προς το γεγονός ότι ο ήρωας γυρνάει αγνώριστος στο βασίλειο του πατέρα του, νικά τους εχθρούς του πατέρα του, κερδίζει δε το χέρι της αδελφής του (μέρος του προφητικού ονείρου που το κάνει πιο απειλητικό), στις ιπποδρομίες. Εδώ έχουμε προφανώς έναν συμφυρμό με το 314, όπου ο ήρωας, ολόχρυσος, με βοηθό το άλογο, νικάει τους πάντες και κερδίζει το χέρι της βασιλοπούλας. Είναι πολύ ενδιαφέρουσα η ανάπλαση του 314, που γίνεται μέσα από το 725, και κυρίως ο γάμος του αδελφού με την αδελφή, όπου επιβάλλεται λογικά η επαναχρησιμοποίηση του πανάρχαιου μοτίβου του γυμνού σπαθιού ανάμεσα στους δύο κοιμώμενους νεόνυμφους, που όμως δεν πρέπει να αγγιχτούν. Αυτό το μοτίβο (AT 351, the sword of chastity) συναντάται συνήθως στο AT 303, όπου ο δίδυμος αδελφός βάζει το σπαθί του ανάμεσα σε αυτόν και τη γυναίκα του αδελφού του, που δεν έχει καταλάβει την αλλαγή των προσώπων.

Πιστεύουμε ότι οι ελληνικές παραλλαγές του τύπου 725 αποτελούν ένα ενδιαφέρον παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο πάνω στον κορμό μιάς λογοτεχνικής θρησκευτικής διήγησης (Ιωσήφ, Βίοι Αγίων, Πάπων), η προφορική παράδοση έχει αναπτύξει μίαν αφήγηση που συνδυάζει με γοητευτικό τρόπο στοιχεία από πολλά δημοφιλή παραμύθια.

3. Delarue, II, ό.π., 709.

4. Delarue, II, ό.π., 92.

5. Παραμυθιακός τύπος AT 923.

Σελ. 207
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/208.gif&w=600&h=915 23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 208
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/209.gif&w=600&h=915 23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 729

Σελ. 209
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/210.gif&w=600&h=915 23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 210
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/211.gif&w=600&h=915 23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ  729

Το τσεκούρι που έπεσε στο ποτάμι

AT: The Axe falls into the Stream

Περίληψη

Ο Χριστός ανταμείβει το τίμιο παιδί που χάνει το τσεκούρι του στο ποτάμι, δίνοντας του πίσω και ένα χρυσό. Στον ψεύτη δεν δίνει τίποτα.

ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

ΛΑ 1273, (ΣΜ 103), 67-69, Θίσβη Βοιωτίας, «Το παιδί με το τσεκούρι».

Σελ. 211
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/212.gif&w=600&h=915 23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 212
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/213.gif&w=600&h=915 23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ  ΤΥΠΟΣ AT 735

Σελ. 213
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/214.gif&w=600&h=915 23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 214
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/215.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 735

Τα δύο αδέλφια

Οδοιπορία προς την τύχη

AT: The Rich Man's and the Poor Man's Fortune

Τα δύο αδέλφια

Μια φορά κι έναν καιρό ήταν δύο αδέλφια. Ο ένας ήταν πλούσιος και ο άλλος φτωχός. Ο φτωχός ήταν δυστυχής και δούλευε στα κτήματα του αδελφού του. Είχε δύο αγόρια και ο πλούσιος είχε ένα. Το παιδί του πλούσιου πήγαινε κάθε μέρα στο σπίτι των φτωχών παιδιών και η θεία του του έδινε και έτρωγε. Όταν γύριζε στο σπίτι, η μητέρα του του έδινε φαγητό, αλλά αυτό ήταν χορτάτο και δεν έτρωγε. Μια μέρα, ο φτωχός πήγε στον αδελφό του και του ζήτησε δουλειά. Επειδή όμως πήγαινε πολλές φορές, ο πλούσιος του αγόρασε ένα κτήμα και έτσι τον ξεφορτώθηκε.

Ο φτωχός όμως ήταν πολύ εργατικός και περιποιόταν το κτήμα. Μια μέρα, σκάβοντας, βρήκε ένα κιούπι με φλουριά. Δεν μπόρεσε να τα κρατήσει και τα πήγε στον αδελφό του, επειδή του τόχε χαρίσει το κτήμα. Ο πλούσιος όμως δεν το δεχόταν εφόσον ήταν εύρημα του αδελφού του. Και ο φτωχός με κανένα τρόπο δεν ήθελε να τα κρατήσει τα φλουριά.

Αποφασίζει να αποχωρήσει από το κτήμα και πηγαίνει μόνος του να βρει την τύχη του. Εκεί που βάδιζε μια μέρα μέσα στο δάσος, βρήκε έναν βοσκό. Ο βοσκός του είπε: "Πού πας από δω άνθρωπε μου;" "Πάω να βρω την τύχη μου", αποκρίθηκε ο φτωχός. Ο βοσκός τότε τον συμβουλεύει ότι για να βρει την τύχη του πρέπει να βαδίσει πολύ μακριά.

Ξαναπαίρνει ο φτωχός το δρόμο του και βρίσκει μια γριά σε μια φτωχή καλύβα. Η γριά του λέει πως για να βρει την τύχη του, πρέπει να φτάσει σ' έναν πύργο όπου βρίσκονται πολλά λεοντάρια, αλλά να μη φοβηθεί. Προχωρώντας στο δρόμο θα βρει μια σιδερένια πόρτα, θα την ανοίξει και θα μπει μέσα και θα βρει μια μικρή λίμνη, όπου θα κάθεται μια πεντάμορφη και για καθρέφτη θα χρησιμοποιεί τη λίμνη. Εάν η κοπέλα του μιλήσει, να μην την πιστέψει. Να την πιάσει από τα μαλλιά και να της βουτήξει δύο φορές στη λίμνη το κεφάλι. Εάν τον ρωτήσει η πεντάμορφη, τι θέλει, να της πει ότι έρχεται από μακριά για να βρει την τύχη του. θα την παρακαλέσει να τον βοηθήσει. Πράγματι, έτσι και έγινε. Προχώρησε ο φτωχός και του συνέβησαν

Σελ. 215
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/216.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

τα πράγματα όπως τα είπε η γριά. Ο φτωχός όμως, αντί να βουτήξει δύο φορές την πεντάμορφη όπως του είπε η γριά, τη βούτηξε τρεις φορές στη λίμνη. Η κοπέλα κουράστηκε και αναγκάστηκε να δώσει το θησαυρό που είχε στη λίμνη. Γυρίζει τότε ο φτωχός ευχαριστημένος με το χρυσάφι. Περνώντας για το σπίτι του, δίνει στη γριά μερικά φλουριά. Στο δρόμο βρίσκει και το βοσκό και δίνει και σε τούτον μερικά.

Όταν έφτασε στο σπίτι του, η οικογένεια του χάρηκε και με τα φλουριά μπόρεσε να χτίσει ένα σπίτι.

Μια μέρα ο πλούσιος πήγε να επισκεφθεί τον αδελφό του και τον ρωτά πως έγινε τόσο πλούσιος. Ο αδελφός του του τα εξήγησε όλα. Ο πρώην φτωχός επιστρέφει όλα τα λεπτά που είχε πάρει από τον αδελφό του και έτσι έζησαν καλά και...

ΛΦ 1711: Παραλλαγή που συλλέχτηκε από τη Φωτεινή Τσιούφη το 1956 σε ένα χωριό της Θεσσαλίας. Αφηγήτρια μια γυναίκα 85 περίπου χρονών.

Σελ. 216
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/217.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

Ι. Ο φτωχός και ο πλούσιος

α: Ένας φτωχός· α1: κι ένας πλούσιος· α2: δύο αδέλφια· α3: γείτονες· α4: ο ένας προκομένος· α5: ο άλλος τεμπέλης· α6: ο πρώτος δουλεύει πολύ και όλα του πάνε στραβά· α7: ο δεύτερος όλη τη μέρα κάθεται και πλουτίζει χωρίς κόπο.

β: Ο πλούσιος δίνει στον φτωχό· β1: ένα κτήμα· β2: διάφορα αγαθά που καταστρέφονται αμέσως· β3: ο φτωχός έχει ένα κτήμα· β4: που το φροντίζει πολύ· β5: μια μέρα, οργώνοντας, βρίσκει ένα κιούπι με φλουριά· β6: ο πλούσιος οργώνοντας μια φορά το κτήμα του φτωχού βρίσκει ένα κιούπι με φλουριά4 β7: ο φτωχός τα δίνει στον πλούσιο θεωρώντας ότι δικαιωματικά του ανήκουν.

γ: Ο φτωχός αποφασίζει να πάει να βρει την τύχη του· γ1: ο αδελφός του του δίνει ένα ζευγάρι παπούτσια γιατί είναι ξυπόλητος.

ΙΙ. Συνάντηση με την τύχη

α: Στον δρόμο συναντά ένα πρόσωπο που του δίνει συμβουλές για το που θα βρει την τύχη του και πως να της φερθεί· α1: μια γριά· α2: έναν βοσκό· α3: έναν ερημίτη.

β: Συναντά την τύχη του πλούσιου που είναι· β1: μια γεροδεμένη γυναίκα που κόβει ξύλα· β2: ένας αράπης που σκάβει νύχτα-μέρα· β3: μια όμορφη κοπέλα που γνέθει και φυλάει πρόβατα· β4: μια γυναίκα που δουλεύει· β5: μια όμορφη γυναίκα μπλεγμένη στα αγκάθια· β6: ένας ζευγάς που οργώνει χωρίς σταμάτημα.

γ: Στη συνέχεια συναντά τη δικιά του τύχη που είναι· γ1: μια πεντάμορφη· γ2: που καθρεφτίζεται μέσα σε μια λίμνη· γ3: μια κυρά με μεταξωτά και πλούτη· γ4: μια γυναίκα που κάθεται και γλεντάει με μουσικές και τραγούδια· γ5: μια γριά που κοιμάται στη ρίζα ενός δέντρου· γ6: μια γυναίκα που λούζεται και πλένεται· γ7: ένας άντρας που κάθεται και παίζει λύρα.

δ: Ακολουθώντας τις συμβουλές που του έχουν δώσει· δ1: την αρπάζει από τα μαλλιά και της βουτάει το κεφάλι μέσα στο νερό· δ2: τη δέρνει· δ3: βγάζει το μαχαίρι του να τη σφάξει· δ4: της σπάει τη λύρα στο κεφάλι και από μέσα πέφτει ένας παράς· δ5: η τύχη για να γλυτώσει υπόσχεται να τον βοηθήσει και του δίνει4 δ6: τον θησαυρό της λίμνης· δ7: τη μαύρη όρνιθα4 δ8: το μαγικό δαχτυλίδι· δ9: άλλο4 δ10: την ξυπνάει και εκείνη του λέει πως αν ήταν ξύπνια ούτε τα παπούτσια που φοράει δεν θα είχε4 δ1ΐ: η τύχη του δεν μπορεί να τον βοηθήσει.

ΙΙΙ. Γυρισμός στο σπίτι

α: Ο φτωχός παίρνει τον δρόμο του γυρισμού4 α1: συναντά και ανταμοίβει όσους τον βοήθησαν4 α2: επιστρέφει στον πλούσιο ό,τι του χρωστούσε- α3: ζει ευτυχισμένος.

Σελ. 217
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/218.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΘΕΣΣΑΛΙΑ

1. ΛΦ 1711, 8-10, "Τα δύο αδέλφια". Ι: α, α1, α2, α6, α7, β, β1, β4, β5, β7, γ. ΙΙ: α, α1, α2 (που τον συμβουλεύουν να περάσει από τον πύργο με τα λεοντάρια και να μην φοβηθεί), γ, γ1, γ2, δ, δ1, δ5, δ6. ΙΙΙ: α, α1, α2, α3.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

α. Ανατολικό Αιγαίο

2. Argenti, 544-545, αρ. 31, Χίος, "Η Μοίρα της δούλας και η Μοίρα της Κυρίας" . Μια φτωχιά αλλά όμορφη δούλα παραπονιέται γιατί η κυρά της που είναι πολύ άσκημη, έχει πλούτη και κάθεται όλη τη μέρα, ενώ η ίδια δουλεύει μέρα νύχτα. Το ακούει η κυρά της και της λέει να ανέβουν στη στέγη τα μεσάνυχτα και να καλέσουν τις μοίρες τους. Πρώτη έρχεται η μοίρα της κυράς ντυμένη στα χρυσάφια, ωραία και γεμάτη υγεία. Καλούν και της δούλας που παρουσιάζεται γριά ρακένδυτη και άσκημη. Το παίρνει απόφαση η δούλα και δεν ξαναπαραπονιέται.

β. Κρήτη

3. ΛΦ 726, 3-8, Κρύα Σητείας, "Οδοιπορία προς την τύχη". Ι: α, α1, α2, α6, α7, β3, β4 (τόκανε σαράντα αλέτρια), β6, β7. Εδώ ενωμένο με το AT 947A: Ο πλούσιος αφήνει ένα κομπόδεμα με λίρες στη γέφυρα από όπου περνάει ο φτωχός, αλλά εκείνος περνώντας τη γέφυρα βάζει στοίχημα να την περάσει με κλειστά μάτια και έτσι δεν βρίσκει τις λίρες. ΙΙ: β, β2, γ, γ3, δ, δ2, 85, δ7. Εδώ ενωμένο με AT 567: η όρνιθα γεννάει χρυσά αυγά και όποιος φάει το κεφάλι της γίνεται βασιλιάς, όποιος την καρδιά καρδιογνώστης, όποιος το συκώτι γεμίζει τον τόπο φλουριά. Τα τρώνε τα παιδιά του.

4. ΛΦ 1118, 1-6, "Η Μηλίτσα". Ι: α2, α4, α5, α6, α7 (αφού έχουν μοιράσει την περιουσία τους). Ο φτωχός πάει να δει τι κάνει ο αδελφός του· γ, γ1. Η: β, β3, γ, γ5, δ10, δ11 (και τον συμβουλεύει να πάει να βρει την Τύχη). Εδώ ενωμένο με το AT 947B*: Πηγαίνει στο σπίτι της Τύχης και βλέπει πως μοιραίνει τους ανθρώπους που γεννιούνται κάθε μέρα. Η Τύχη τον συμβουλεύει να πάρει την κόρη του αδελφού του, τη Μηλίτσα, στο σπίτι του, γιατί αυτή γεννήθηκε τυχερή μέρα, και ό,τι κάνει να το κάνει για εκείνη. Έτσι κάνει και πλουτίζει (AT 737Β*).

5. ΛΦ 1525, 33-36, Βραχάσι Μεραμβέλλου, "Τα δύο αδέλφια". Ι: α, α1, α2, α6, α7. Εδώ ενωμένο με AT 947A- γ. ΙΙ: α, α3, β, β6, γ, γ7, δ, δ4. III: Με

Σελ. 218
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/219.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

τον παρά παίρνει τρία καρύδια και με τα καρύδια μια πέτρα που είναι ατόφιο χρυσάφι χωρίς αυτός να το ξέρει. Ο αδελφός του το καταλαβαίνει και ζητά να την αγοράσει. Του ζητάει "όσο αξίζει" και παίρνει πολλά λεφτά. Ο αδελφός σκάει από το κακό του και τον κληρονομεί.

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

6. ΛΑ 735, 1, Κορώνη, άτιτλο. Ι: α, α1, α2, α6, α7, γ. II: β, β1, γ, γ7. Την κυνηγάει να την πιάσει, μα εκείνη φεύγει.

7. ΛΦ 722, 12-17, Πάτρα, "Η κότα και το χρυσό αυγό". Ι: α, α1, α2, α6, α7, β, β1, β2 (το κρασί ξυνίζει, το μπακάλικο καίγεται), β6, β7, γ. ΙΙ: β, β5, γ, γ3, δ (η τύχη του αδελφού του), δ1, δ5, δ7. Συνέχεια όπως το AT 567.

8. ΛΦ 1670, 10-16, Γύθειο, "Το μαγικό δαχτυλίδι". Ι: α, α1, α3, α4, α5, α6, α7, γ. II: β, β1, γ, γ4, S3, δ5, δ8. Εδώ ενωμένο με το AT 569: το δαχτυλίδι φέρνει ό,τι φαΐ ζητήσει. Αποκτά και τη μαγική γκλίτσα που φέρνει φουστανελοφόρους και το μαγικό τσιμπούκι που φέρνει αράπηδες. Νικάει τον βασιλιά και παίρνει τη θέση του.

9. ΛΦ 1831, 19-22, Βαμβακού Λακωνίας, "Οι τύχες". Ι: α, α1, α2, α4, α5, β, β2 (βόδια που ψοφάνε, μαγαζί με εμπόρευμα που το κλέβουν), γ. Όπως στο AT 460B. Στο δρόμο τον ρωτάει μια γουρούνα γιατί είναι αδύνατη, αφού τρώει όλα τα σύκα της συκιάς. ΙΙ: β, β4, γ, γ4, δ1 1. Του απαντάει στο ερώτημα της γουρούνας: να φάει άνθρωπο. ΙΙΙ: Το λέει στη γουρούνα και τον τρώει αυτόν.

ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

10. Σταυρόπουλος, ίδιο και Λαογρ. 15, 35, Ναυπακτία, άτιτλο. Ι: α, α1, α2. Ο πλούσιος στέλνει στο βουνό τον φτωχό να του φέρει άλογα και θα του δώσει ένα πουλαράκι· γ1. II: β, β4 (που μαζεύει άλογα), γ, γ5, δ10, δ1ΐ.

ΙΤΑΛΙΑ

11. Taibbi, II, 33-34, Rocca Forte, Καλαβρία, "Οι δύο sorte". Ι: α, α1 (παπάς), α2, β3, β4, β6, β7, γ. ΙΙ: β, β4, γ, γ4, δ2, δ5, δ9 (του δίνει μια πεταλούδα που όταν κάθεται στο προσκέφαλο του αρρώστου είναι σημάδι πως ο άρρωστος θα πεθάνει, όταν στα πόδια θα ζήσει). Συνέχεια όπως το AT 332. Πλουτίζει.

Σελ. 219
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 700-749
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 200
    23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

    ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

    ΗΠΕΙΡΟΣ

    1. ΛΑ 2753, 190-198, Τσεπέλοβο Ζαγορίου, άτιτλο. Ενωμένο με AT 314 και 321. Ι: α, α2, α6, α8, β, β4, β5 (πριν ανεβεί σε ένα άλογο, διαλέγει το πιο κοκκαλιάρικο), β6, β15, γ, γ2, γ6, γ!3. ΙΙ: α, α1, α3, γ, γ1, γ5, δ, δ1, δ2. ΙΙΙ: α, α5, γ4, δ, δ3.

    2. Hahn, 2, 114, αρ. 98, Πρεμετή, άτιτλο. Ενωμένο με AT 300. Ι: α, "2, α3, β17, γ (ο παππούς), γ2, γ5, γ10 (όλα τα εγγόνια), γ15 (γλυτώνει μόνο το μικρότερο). ΙΙ: α, α1, α2. Γλυτώνει τη θυγατέρα του βασιλιά από το θηρίο που κρατάει το νερό (AT 300) γίνεται γαμπρός του. Ρίχνοντας κατά λάθος το τοπούζι του σκοτώνει τον βασιλιά παππού του. Έτσι πραγματοποιείται η προφητεία.

    3. Hahn, 1, 258, αρ. 45, Ζαγόρι, "Το όνειρο του βασιλόπουλου". Ι: α, α2, α3, α6, α7, α8, β, β4, β5, β11, γ, γ2, γ4, γ6, γ!2. ΙΙ: α, α1, α3, α7, γ, γ1, γ3, γ4 (κι ένα σκύλο και τους μοιράζει σωστά την τροφή τους), δ, δ1, δ2. ΙΙΙ: α, α1, β, β5, δ.

    ΘΕΣΣΑΛΙΑ

    4. ΛΑ2746, 186-193, ΡοδιάΤυρνάβου, άτιτλο. Ι: α, α2, α3, α6, α7 (άρρωστος), α8, β, (32, β4, β5, β11, γ, γ2, γ3, γ6, γ8, γ!2. ΙΙ: α, α1, α4, γ, γ1, γ3, γ4, δ, δ1 (χτένια, πλεξούδες της Λάμιας, ακόνι, που γίνονται δάσος, ποτάμι, βράχια).7//:α, α1,β, β1,βδ, β6, δ, 81,δ5.

    5. ΣΠ 101, 61-63, Πήλιο, άτιτλο. Ι: α, α2, α3, α6, α7, α8, β, β4, β5, β6, β8, β16, γ, γ2, γ3, γ6, γ!2. ΙΙ: α, α1, α3 (Έλληνα), α6, α7 (πορδομπαμπάς), α8, α9, β, β2 (ξωθκιές), β3, β5, β6, β7, δ, δ1 (ξυράφι, λαδικό που γίνονται πέτρες κοφτερές, θάλασσα), δ2. ΙΙΙ: α, α1, β, β1, β5, β7, δ, δ1, 84.

    ΘΡΑΚΗ

    6. ΛΑ 513Α, 1, Αίνος, "Το όνειρο". Ι: α, α2, α6, α8, β, β5 (ούτε και στον βασιλιά) , γ (ο βασιλιάς), γ2, γ9 (τον φυλακίζει και έτσι βγαίνει το όνειρο αληθινό). Τρυπάει τον τοίχο της φυλακής και χώνεται στης βασιλοπούλας, και με διάφορα κατορθώματα γίνεται γαμπρός του βασιλιά.

    7. ΛΑ 725, 1, Αδριανούπολη, "Ο μικρός γιος του βασιλέα". Ι: α, α2, α3, α6,