Συγγραφέας:Αγγελοπούλου, Άννα
 
Μπρούσκου, Αίγλη
 
Τίτλος:Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 700-749
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:23
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1994
 
Σελίδες:271
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Ελληνικά παραμύθια-Κατάλογος
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Περίληψη:Το βιβλίο αυτό αποτελεί υποδειγματική δημοσίευση, σύμφωνα με τα διεθνή σχετικά πρότυπα, του καταλόγου των ελληνικών παραμυθιών που συνέτασσε ο Γεώργιος Μέγας ήδη από το 1910. Είναι στην ουσία ο δεύτερος τόμος του καταλόγου, μιας και ο συντάκτης του είχε προλάβει να δημοσιεύσει τον πρώτο τόμο. Ο κατάλογος παραμυθιών του Μέγα αποτελεί ένα σπουδαίο έργο υποδομής για κάθε σχετική έρευνα, έργο που συμβάλλει στη μελέτη όχι μόνο της ελληνικής εθνικής προφορικής παράδοσης αλλά και της παγκόσμιας. Η προσπάθεια για μια υποδειγματική δημοσίευση του καταλόγου αυτού, που άρχισε με τον τόμο αυτόν, καταβλήθηκε με την απόλυτη πεποίθηση ότι η αξία του είναι επίκαιρη όσο ποτέ. Ένας κατάλογος παραμυθιών έρχεται ακριβώς να προσφέρει ταξινομημένο το σημαντικότατο υλικό των παραμυθιών και των παραλλαγών τους, και να υπενθυμίσει παράλληλα τη σημασία, τη συνέπεια, αλλά και τη δύναμη της ευελιξίας που ενέχεται στην προφορική παράδοση των παραμυθιών.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 7.13 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 233-252 από: 274
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/233.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΘΡΑΚΗ

1. ΛΑ 186, 217-227, 25, Χατζηγύριο Κεσάνης, ίδιο με Λαογρ. 15, 1953, 20-22, "Η κακομοίρα η βασιλοπούλα". Ι: α, α4, α6, β1, β6, β7, β8, β9, β15, γ, γ2. ΙΙ: α, "1, α3, α4, α5, β, β1, β3, β5, β9, β10, β11 (και δεν την τρώει), γ, γ1, γ2, 87, δ10, 811, 813. ΙΙΙ: α, α2, β, β1, β2, β3, γ.

2. θρακικά, 17, 1942, 149, ίδιο με Λαογρ. 15, 1953, 22, Ηράκλεια, άτιτλο. 7; α, α4, α6, β1, β6, β7, β8, β9, β15, γ, γ2. II: α, "3, β, β1 (όπου μπαίνει δούλα και από τότε όλα τους πάνε στραβά), β2, β9, γ. Ζυμώνει πολλά ψωμιά και η βασίλισσα φωνάζει τις μοίρες ναρθούνε να φάνε· δ10, δ1 1. ΙΙΙ: α, α1 (παραμένει), β, β1, β3.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

α. Ανατολικό Αιγαίο

3. Folk-Lore, Χ, 1899, 498, ίδιο με Cosquin E., Contes indiens, 128, ίδιο με Λαογρ. 15, 1953, 22-23, Λέσβος, άτιτλο. Ι: α, α4, α6, β1, β6, β7, β8, β9, β15, γ, γ2.ΙΙ: β, β1, β5, β9, γ, γ1, δ, 81, δ3, δ10, δ 11. III: Η ηρωίδα παντρεύεται το γιο της δράκαινας κι όλα πάνε καλά, έως ότου κλέβει η μοίρα το κουβαράκι. Ο άντρας της πείθει τη δική του μοίρα να ζητήσει το κουβαράκι από την άλλη. Φεύγουν μακριά για να μην τους βρει και τους το πάρει πάλι.

β. Δωδεκάνησα

4. Συλλ. Παν. Κρητικού, ίδιο με Λαογρ. 15, 1953, 26-27, Πάτμος, "Η βοσκοπούλα". Ι: α, α4, β1, β6, β7, β8, β14, γ4. ΙΙ: β, β7, β9, γ, γ1 (πάνε μαζί), δ, δ1 (η βοσκοπούλα), δ4, δ5, δ6. Της δίνουν πρώτα την άσκημη πίτα και μετά την όμορφη- δ10, δ16. ΙΙΙ: α, α1, β, β1, β2, β3.

γ. Κρήτη

5. Λιουδάκη, 66-74, ίδιο με Λαογρ. 15, 1953, 28-29, Ιεράπετρα, "Η άτυχη βασιλοπούλα". Ι: α, α4, α5, β4, β6, γ, γ1. ΙΙ: α, α8, α9, β, β8, β9, γ, γ1 (που είναι αβαρεσαρού - τεμπέλα κι ενώ όλων των άλλων οι Μοίρες δουλεύουν, αυτή κάθεται και παίζει με ένα χρυσό μήλο), δ (τις άλλες), δ1 (σε όλες δίνει κουλούρια, μόνο η δική της δεν σηκώνεται να πάρει το κουλούρι της), δ10, δ12. ΙΙΙ: α, α2, β, β1, β2, β3.

6. Παρνασσός, 8, 1884, 714κ. εξ., ίδιο με Λαογρ. 15, 1953, 27-28, Κρήτη, "Το Ρόδο". Ι: α2, α4, α5, β, β6, β7, βδ, β12, β15 (το Ρόδο, η καλύτερη κόρη),

Σελ. 233
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/234.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

γ, γ2. ΙΙ: α, α1, "8, α9, β12, δ, 87, 810, 811, §14. ΙΙΙ: ", "2, β, β1, β2, β3. Συνεχίζεται με το επεισόδιο της νύφης που κακοτύχησε. Γυρνάει στη μάνα της, την αναγνωρίζουν και πεθαίνουν όλοι μαζί.

δ. Κυκλάδες

7. ΛΑ 1387, 465-472, 58, συλλ. Αδαμαντίου, ίδιο με Λαογρ. 15, 1953, 23-24, Τήνος, "Η άτυχη". Ι: α, α4, "5, β3, β6, β14, γ4 (ντυμένη καλόγρια), γ6. ΙΙ: α, α1, α3, α7, β, β3, β6, β9, β10, β11, γ, γ1, γ4, δ, 81, δ4, 85, 86, 88, δ10, δ1Ι. III: α, α2, β, β1, β2, β3.

8. ΛΑ 1388, 83-110, 8, συλλ. Αδαμαντίου, ίδιο με Λαογρ. 15, 1953, 24-25, Τήνος, "Η Τύχη". Ι: α, α4, α5, β1, β6, β7, β8, β11, β15, γ4, γ5. ΙΙ: α, α1, α3, α7, β, β1, β3, β9, β10. β11, β12 (τρεις μοίρες της προστάτιδας της που φουρνίζουν), γ (των μοιρών), γ1, γ6, δ, δ1, δ4 (και ψημένη πέρδικα και κνικάτο κρασί), 89, δ10, 811, 814. ΙΙΙ.· α, α2, β, β1, β2, β3.

9. Ταρσούλη Α., 1925, 142-7, ίδιο με Λαογρ. 15, 1953, 26, Τήνος, "Η άμοιρη". Ι: Ένας γέρος έχει τρεις κόρες και το βασιλόπουλο θέλει να παντρευτεί τη μικρότερη, αλλά κάθε φορά που της δοκιμάζουν ένα φουστάνι, εύρισκαν λάθος· β5 (το βασιλόπουλο), β6, β7, β8, β13, β14, γ, γ1. ΙΙ: α, α1, α3, α6, β, β1, β3, β4, β9, β10. β11, γ, γ1, γ2, γ6, δ, 81, 84, 85, 86, 89, 810, 811, 815. III: α, "1, β, β1, β2, β3.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΙΟΝΙΟΥ

10. ΛΦ 141, 1-2, Κεφαλλονιά, "Η μάνα με τις τρεις θυγατέρες". Ι: "3, α4, α5. Τις παρακολουθεί συνέχεια και βλέπει ότι δεν κοιμούνται όλες "με το ίδιο σύστημα"· β1, β6 (αυτή που κοιμάται με τα χέρια στο κεφάλι θα γίνει βασίλισσα, η άλλη με τα χέρια στο λαγκόνι θα πάει καλά, αλλά η τρίτη με τα χέρια μέσα στα πόδια, πρέπει να φύγει να πάει να βρει τη μοίρα της), γ4, γ5. Π: γ (της μάγισσας), δ, δ10 (χωρίς βία), 811. ΙΙΙ: Από το κουβαράκι βγαίνουν: χρυσή τουαλέτα, καθρέφτης, βασιλόπουλο, άμαξα. Πηγαίνουν στον πατέρα του βασιλόπουλου που δεν γνωρίζει το γιο του και τους σκοτώνει και τους δύο.

11. ΛΦ 1213,18-22, Βαλσαμάτα Κεφαλλονιάς, άτιτλο. Μόνο η εισαγωγή AT *735E. Ι: α, α4, "5, β (τσιγγάνα), β6, β7, βδ, β9, β15. Ο πατέρας φτιάχνει χρυσή κιβωτό, βάζει το κορίτσι του μέσα και το πετάει στη θάλασσα. Συνέχεια όπως σε μερικές παραλλαγές του AT 51 OB. To κιβώτιο στο δωμάτιο του πρίγκηπα. Του τρώει το φαΐ το βράδυ κ.λπ.

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

12. ΛΦ 588, 2-4, Λεχαινά Ηλείας, "Η κακότυχη βασιλοπούλα". Ι: α, α1, α4, α5,

Σελ. 234
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/235.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

β, β6, β7, β8, β10, γ, γ1, γ3. ΙΙ: α, "1, α8 (τους πληρώνει τις ζημιές, γίδια, βόδια, γελάδια). Στη συνέχεια ενωμένο με AT 883C. Παντρεύεται γουρουνολόγο, κάνει τρία παιδιά και τα ονομάζει "Πώς ήμουνα", "Πώς είμαι" και "Πώς θέλει καταντήσω". Την αναγνωρίζει ο πατέρας της.

Μ ΑΣΙΑ

13. Μουσαίου - Μπουγιούκου, 10, 84-87, Λιβίσι - Μάκρη, "Το Δεσποινί". Ι: Ένας γονιός έχει οκτώ παιδιά και το τελευταίο είναι κορίτσι, το Δεσποινί· α6, β5 (ένας γέρος), β6, β7, β9, γ, γ2. ΙΙ: α, α1, α8. Τη διώχνουν όλοι- β, β8 (χήρα), β9, γ, γ1, γ6, δ, δ1, δ3 (πανέρι με κουλούρια και γλυκούδια που οι μοίρες το αδειάζουν και της βάζουν καβαλίνες τις δύο πρώτες φορές), δ10, δ12. ΙΙΙ: α, α1. Στο χωριό γίνεται γάμος και δεν έχουν μετάξι να δέσουν τα στέφανα· β1, β2 (ο γαμπρός), β3, γ1.

14. ΛΦ 1558, 31-34.Ι: Ένα κορίτσι μένει ορφανό, β, β1, β3, β4, β9 (και την έχει σαν αδελφή της), β10, β11, γ, γ1, δ, δ1, δ4, δ5, δ6, δ10 (της το κλέβει), δ12. ΙΙΙ: α, α1, β, β1, β2, β3.

Σελ. 235
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/236.gif&w=600&h=915 23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ, βλ. σ. 246

Σελ. 236
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/237.gif&w=600&h=915 23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 737B*

Σελ. 237
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/238.gif&w=600&h=915 23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 238
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/239.gif&w=600&h=915 23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ  AT 737B*

Τυχερός από την τύχη της γυναίκας του

AT: The Lucky Wife Περίληψη

Ένας άτυχος άνθρωπος φεύγει από το χωριό του, ή τον διώχνουν και πάει να βρει τη μοίρα του. Συναντάει κάποιο πρόσωπο, που τον διαβεβαιώνει ότι η δική του μοίρα δεν μπορεί να αλλάξει και ότι ο μόνος τρόπος για να ευτυχήσει είναι να παντρευτεί μια άσχημη αλλά τυχερή γυναίκα και να θυμάται πάντα ότι ό,τι έχει ανήκει σε εκείνη. Ακολουθεί τη συμβουλή και πραγματικά πλουτίζει. Κάποια στιγμή ξεχνιέται και καυχιέται ότι τα πλούτη είναι δικά του και τα βλέπει όλα να καταστρέφονται. Τρομαγμένος παραδέχεται ότι ανήκουν στη γυναίκα του και τα γλυτώνει.

Σελ. 239
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/240.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

Ι. Ο άτυχος

α: Ένα παιδί κατατρέχεται από την κακιά του τύχη· α1: γιατί κοιμάται με τα πόδια λυγισμένα και φεύγει από το κρεβάτι του· α2: κάθε φορά που μπαρκάρει σε καράβι αυτό βουλιάζει· α3: χάνει όλη του την περιουσία· α4: ο πατέρας του τον εγκαταλείπει στο δάσος.

β: Συναντάει κάποιον που τον συμβουλεύει· β1: τον Χριστό· β2: τον Αη-Νικόλα· β3: την τύχη του· β4: τις μοίρες· β5: να παντρευτεί μια φτωχή γυναίκα· β6: μια κουτσή· β7: μια άσχημη· β8: την 13η κόρη του παπά· β9: που είναι όμως τυχερή.

ΙΙ. Ο τυχερός γάμος

α: Ο ήρωας παντρεύεται την τυχερή γυναίκα· α1: γίνεται πλούσιος· α2: βρίσκει έναν θησαυρό· α3: χτίζει ένα παλάτι πιο όμορφο από του βασιλιά· α4: τα χωράφια του δίνουν πλούσιες σοδιές.

β: Μόλις λέει σε κάποιον ότι τα πλούτη είναι δικά του (τα χωράφια), αυτά καταστρέφονται αμέσως · β 1: για να σωθεί παραδέχεται ότι ανήκουν όλα στη γυναίκα του.

Σελ. 240
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/241.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΗΠΕΙΡΟΣ

1. ΛΑ 1307, (ΣΜ 139), 184-193, Ζαγόρι, "Πατήρ με 9 τέκνα". Αρχή όπως AT *735.1: α, α1. Φεύγει μόνος του. Ένας μυλωνάς που επιμένει να τον προσλάβει υπηρέτη, παθαίνει ζημιές· β, β3 (ένας γέρος), β5, β6, β9. ΙΙ: α, α1, α4, β, β1.

ΘΕΣΣΑΛΙΑ

2. ΛΑ 2766, 76-79, Ελασσώνα, άτιτλο. Η αρχή όπως AT 947B*. Ι: α, β, β4 (τον αρχηγό των μοιρών), β5 (την κόρη του γύφτου), β9. ΙΙ: α, α1.

ΘΡΑΚΗ

3. ΣΛ Ι, 363-368, "Ο άγιος Νικόλαος". Ι: α, α2, β, β2, β5, β7, β9. Ι: α, α2 (κόβοντας ξύλα βρίσκει φλουριά), α3 (βγαίνει αράπης και τους δίνει το κλειδί του θησαυρού).

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

4. ΛΑ *735D, 5, Βέροια, "Η παπούς κι οι τύχις". Αρχή όπως στο AT *735D. Ι: α, β, β5. ΙΙ: α, α1, α2.

5. ΛΑ 2959, 473-483, θυμαριά Κοζάνης, "Η Τύχη". Ι: α, β, β1, β5, β8. Π: α, α1.

6. ΛΦ 388, 3-6, Μοναστήρι, άτιτλο. Ενωμένο με AT 947B*. Ι: α, β, β5 (βασιλοπούλα), β9. ΙΙ: α, α1, α2 (η γυναίκα του).

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

α. Ανατολικό Αιγαίο

7. ΛΦ 1664, 1-4, Βουρλιώτες Σάμου, "Το ριζικό". Ι: α, α4, β, β3, β5, β8, β9. ΙΙ: Μπαίνει παραγιός στου παπά και α, α1 (ο παπάς νομίζει ότι ο παραγιός είναι ο τυχερός).

β. Δωδεκάνησα

8. ΛΦ 1270, 11-14, Σύμη, "Η Μοίρα". Ενωμένο με AT 947*. Ι: α, α3, β, β3,

Σελ. 241
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/242.gif&w=600&h=915 23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

β5 (την κόρη του μυλωνά που γεννήθηκε τυχερή μέρα), β9. 71: α, α1, α2.

9. ΛΦ 1300, 1-6, Ρόδος, «Το Ριζικό και οι Μοίρες». Ενωμένο με AT 947*. Ι: α, β, β3, β5 (την κόρη του μυλωνά που γεννήθηκε τυχερή μέρα), β9. ΙΙ: α, α1.

10. Dawkins, 45 Stories, 364-366, Καρδάμενα Κω, «The man and his luck». Ενωμένο με AT *735D. Ι: α, α3, β, β5 (την ψυχοκόρη του αδελφού του), β9. ΙΙ: α, α1, α4.

γ. Εύβοια - Βορ. Σποράδες

11. ΛΦ 1580, 3-4, Κοκκινομηλιά Ιστιαίας, «Το παραμύθι της Κουτσής». Ι: α, β, β3, β5, β6, β9. ΙΙ: α, α1, α4, β (τα χωράφια παίρνουν φωτιά), β1.

δ. Κρήτη

12. ΛΦ 887, 5-8, Ιεράπετρα, άτιτλο. Αρχή όπως AT *947Β. Ι: α, α2, α3, β, β3 (η μοίρα του του λέει ότι δεν μπόρεσε να τον μοιράνει γιατί, όταν γεννήθηκε, εκείνη φούρνιζε), β5, β9. ΙΙ: α, α1.

13. ΛΦ 1118, 1-6, «Η Μηλίτσα». Βλέπε στο AT 735, παραλλαγή Νο4.

ε. Κυκλάδες

14. ΛΦ 941, 4-7, Μύκονος, «Η Μοίρα». Αρχή όπως AT 947B*. Ι: α, β, β3, β5 (το κορίτσι του μπαλωματή), β9. ΙΙ: α, α1, α4, β, β1.

ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

15. ΛΑ *735D, 6, Κεφαλόβρυσο Αιτωλίας, «Οι Τύχις κ' η Κασσιδιάρα». Ι: α, α3, β, β3, β5 (την κασσιδιάρα του μυλωνά), β9. ΙΙ: α, α1, α2, α4, β, β1.

16. ΛΑ 1271, (ΣΜ 101), 15-16, Κριεκούκι Βοιωτίας, «Ο βασιλιάς». Ι: α, α4, β, β3, β5 (την κόρη του χοιροβοσκού όπου θα μπει παραγιός), β9. ΙΙ: α, α1, α2, α3. Συμφιλιώνεται με τον πατέρα του.

ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ

17. ΛΦ 1558, 34-36, Δυτ. Μ. Ασία, άτιτλο. Ι: α, β, β3, β5, β9. ΙΙ: α, α1, α2 (βρίσκει έναν αράπη που δίνει στη γυναίκα του θησαυρό). Αγοράζει πολιτείες και γίνεται αυτοκράτορας.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ, βλ. σ. 246.

Σελ. 242
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/243.gif&w=600&h=915 23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ  AT 739*

Σελ. 243
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/244.gif&w=600&h=915 23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 244
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/245.gif&w=600&h=915 23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ  AT 739*

Ο άτυχος γιος και ο μάγος πατέρας

AT: The Luckless son and his Wizard Father Περίληψη

Ο μάγος πατέρας που ξέρει πως ο μικρότερος του γιος είναι άτυχος, τον στέλνει να βρει την Τύχη του. Το παιδί στον δρόμο βρίσκει ένα σκυλάκι και το παίρνει μαζί του. Από εκείνη τη στιγμή γίνεται τυχερός και πλουτίζει, γιατί το σκυλάκι είναι η ίδια του η Τύχη. Ο μάγος πατέρας τον συμβουλεύει να σφάξει το σκυλάκι και να το φάει, γιατί όταν αυτό ψοφήσει θα χάσει πάλι την Τύχη του. Πράγματι, το σφάζουν και το τρώει όλη η οικογένεια, άντρας, γυναίκα, παιδιά. Γίνονται όλοι τυχεροί για πάντα.

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΘΡΑΚΗ 1. ΛΦ 655, 14, «Το άτυχο παιδί».

Σελ. 245
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/246.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΤΟΥΣ ΤΥΠΟΥΣ AT 735, 735Α, *735Ε, 737Β*, 739*

Οι Aarne - Thompson στο τελευταίο μέρος των μαγικών παραμυθιών με τον τίτλο Other Tales of the Supernatural, έχουν εντάξει και μερικά παραμύθια με θέμα την τύχη (luck — fortune). Παραμύθια με το ίδιο θέμα συναντάμε και σε άλλα σημεία του καταλόγου. Για παράδειγμα στο κεφάλαιο Supernatural Tasks: 460-462 Questions (ο φτωχός ρωτάει τη μοίρα του γιατί είναι άτυχος, καθώς και διάφορες άλλες ερωτήσεις εκ μέρους άλλων άτυχων που έχει συναντήσει κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του), ή στο κεφάλαιο Tales of Fate (τύποι 930-949), όπου συγκεντρώνονται διηγήσεις με θέμα τις προφητείες που προδιαγράφουν την ανθρώπινη μοίρα, όπως η ιστορία του Οιδίποδα (AT 931), ή η νεότερη της παραλλαγή προφορικής παράδοσης με την ιστορία του Ιούδα.

Η τόσο πολύπλοκη και μάλλον εμπειρική κατανομή των παραμυθιών της τύχης μέσα στον διεθνή κατάλογο δημιουργεί πολλά προβλήματα στην προσπάθεια κατάταξης των ελληνικών παραλλαγών, οι οποίες είναι αρκετά σύνθετες.

Ο Γ. Μέγας στο άρθρο του «Ο Λόγος παρηγορητικός περί δυστυχίας και ευτυχίας και τα παραμύθια της προς την τύχην οδοιπορίας» παρουσιάζει ορισμένες ελληνικές παραλλαγές με θέμα την αναζήτηση της τύχης. Σημειώνει:2 «Είναι δε και καθόλου η έρευνα αυτών ενδιαφέρουσα, διότι πρόκειται περί παραμυθιών ευρύτατα διαδεδομένων εις την Ασίαν και την Ευρώπην, η δ' Ελλάς, ως φαίνεται, εχρησίμευσε και εν τούτω ως μεσάζουσα μεταξύ Ανατολής και Δύσεως. Προς τούτοις εις τα παραμύθια αυτά, ως παρετήρησε ήδη ο R. Μ. Dawkins , δυνάμεθα να ίδωμεν κατά τρόπον απλούν και χωρίς συμβολισμούς την ελληνικήν στάσιν απέναντι των προβλημάτων της ανθρώπινης ζωής, των σχετικών με τη μοίραν, την τύχην και την αξίαν του ανθρώπου».

Ο Μέγας παρουσιάζει 17 παραλλαγές χωρισμένες σε δύο ομάδες. Στην πρώτη ομάδα ανήκουν παραμύθια που συνδυάζουν το θέμα της οδοιπορίας προς την τύχη, με αυτό των ερωτημάτων, ανήκουν δηλαδή στο AT 460B, όπως λέει και ο ίδιος στην αρχή του άρθρου. Στη δεύτερη ομάδα το μόνο θέμα είναι η αναζήτηση της τύχης. Εδώ ο Μέγας δεν προτείνει σε ποιον παραμυθιακό τύπο κατατάσσονται αυτά τα παραμύθια, αλλά δεν θα έπρεπε να θεωρηθεί ότι ανήκουν και αυτά στο 460Β. Αργότερα ο ίδιος θα πρέπει να αποφάσισε ότι ανήκουν στο AT *735E, όπως και κατατάσσει ανάλογα παραμύθια του ΛΦ. Εδώ παρουσιάζουμε 14 παραλλαγές αυτού του παραμυθιού. Μια από τις κόρες του βασιλιά είναι κακότυχη, και την καταλαβαίνουν γιατί κοιμάται με τα χέρια ανάμεσα στα πόδια. Εμποδίζει δε και την τύχη των άλλων.

1. Γεώργιος Μέγας, «Ο Λόγος παρηγορητικός περί δυστυχίας και ευτυχίας και τα παραμύθια της προς την τύχην οδοιπορίας», Λαογραφία 15, 1953, 3-43.

2 Μέγας, ό.π., 5.

3. R Μ Dawkins. «The meaning of folktales», Folk-Loif·. 1.XII. 1951,422 Πάνω σε αυτό το θέμα βλέπε επίσης του ιδίου, 45 Stories from the Dodekanese, Cambridge 1950, 35, 358-368

Σελ. 246
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/247.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

Τη διώχνουν και μετά από πολλές περιπέτειες, όπου η μοίρα της την κατατρέχει, καταφέρνει να πάρει τη «μοίρα στα χέρια της», με τη μορφή ενός χρυσού κουβαριού και να παντρευτεί ένα βασιλόπουλο.

Οι ελληνικές παραλλαγές, όπως παρατηρεί ο Μέγας , παρουσιάζουν μεγάλες ομοιότητες με τις σικελικές. Ο Μ. Μερακλής σημειώνει ότι η εξάπλωση του παραμυθιού συνηγορεί για την προέλευση του από την Ιταλία (βλέπε *735Β τον κατάλογο των παραλλαγών).

Από τα παραμύθια με θέμα την τύχη, εδώ παρουσιάζουμε πέντε τύπους, με πολλά κοινά στοιχεία μεταξύ τους: 735: η τύχη του φτωχού και του πλούσιου

735Α: η κακιά τύχη με μορφή λαγού φυλακίζεται με τη βοήθεια του μήνα Μάρτη *735Ε: η κακότυχη κοπέλλα και η μοίρα της 737Β*: ο άτυχος που παντρεύεται τυχερή γυναίκα

739*: ο άτυχος γιος και ο μάγος πατέρας του, που τον βάζει να φάει τον σκύλο, που είναι η τύχη του κι έτσι γίνεται τυχερός για πάντα.

Σε όλα αυτά τα παραμύθια διακρίνουμε μια αποφασιστική θα λέγαμε διάθεση απέναντι στη μοίρα, η οποία θεωρείται προσωπική μοίρα του καθενός. Ο άνθρωπος δεν υπομένει τη μοίρα του, δεν την αντιλαμβάνεται ως κάτι το δεδομένο, το αμετάβλητο, αλλά ξεκινά οργισμένος ή απελπισμένος να τη βρει, να την πιάσει από τα μαλλιά ή να την καλοπιάσει με λιχουδιές και να την αναγκάσει να αλλάξει.

4. Μέγας, ό.π., 32-34.

5. Μ. Μερακλής, Σχόλια στα παραμύθια του Λιβισιού και Μάkρης της Καλλιόπης Μουσαίου — Μπουγιούκου, έκδ. ΚΜΣ, Αθήνα 1976, 258

Σελ. 247
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/248.gif&w=600&h=915 23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 248
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/249.gif&w=600&h=915 23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT *742

Σελ. 249
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/250.gif&w=600&h=915 23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 250
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/251.gif&w=600&h=915 23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ  AT *742

Μυαλό έχω παράδες δεν έχω

Περίληψη

Ένας φτωχός καυχιέται στον βασιλιά πως είναι πολύ έξυπνος (μυαλό έχω, παράδες δεν έχω) και ο βασιλιάς του δανείζει όσα χρήματα θέλει. Ο φτωχός αγοράζει ψάθες, ντενεκέδες, σκούπες και μπαρκάρει. Φτάνει σ' ένα έρημο νησί, καίει τις ψάθες. Πουλιά που στις φτερούγες τους έχουν διαμάντια έρχονται να τριφτούν στις στάχτες. Ο έξυπνος φτωχός μαζεύει με τις σκούπες τα διαμάντια που πέφτουν, καθώς και τη στάχτη και κάνει τούβλα που τα βάζει στους ντενεκέδες. Κάνει και χίλια χωρίς διαμάντια. Στην τρικυμία τα πετάει στη θάλασσα ο καπετάνιος και υπόσχεται να πληρώσει την αξία τους. Του δείχνει τα άλλα με τα διαμάντια. Γίνεται πλούσιος.

Σελ. 251
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/252.gif&w=600&h=915 23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΘΡΑΚΗ

1. ΛΑ 736*, Ι, Αδριανούπολη, «Γνώση έχω, παράδες δεν έχω».

2. Πασχαλίδου, 27-33, Κωνσταντινούπολη, «Ο άη Νικόλας». Ενωμένο με AT 611 και ΑΤ879Α.

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

3. ΑΦ 1719, 6-7, Εμμ. Παππάς Σερρών, «Ο τετραπέρατος φτωχός».

4. Ηπειρ. Εστία, θ', 727-730, Επαρχία Βοίου, «Μυαλό έχω παράδες δεν έχω».

ΚΥΠΡΟΣ

5. Κυπρ. Χρον., ΙΓ', 157-160, «Έχω νουν μα παράες εν έχω». Καίει τις ψάθες και βγαίνουν μυρμήγκια να λιάσουν τα διαμάντια τους.

Σελ. 252
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 700-749
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 233
    23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

    ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

    ΘΡΑΚΗ

    1. ΛΑ 186, 217-227, 25, Χατζηγύριο Κεσάνης, ίδιο με Λαογρ. 15, 1953, 20-22, "Η κακομοίρα η βασιλοπούλα". Ι: α, α4, α6, β1, β6, β7, β8, β9, β15, γ, γ2. ΙΙ: α, "1, α3, α4, α5, β, β1, β3, β5, β9, β10, β11 (και δεν την τρώει), γ, γ1, γ2, 87, δ10, 811, 813. ΙΙΙ: α, α2, β, β1, β2, β3, γ.

    2. θρακικά, 17, 1942, 149, ίδιο με Λαογρ. 15, 1953, 22, Ηράκλεια, άτιτλο. 7; α, α4, α6, β1, β6, β7, β8, β9, β15, γ, γ2. II: α, "3, β, β1 (όπου μπαίνει δούλα και από τότε όλα τους πάνε στραβά), β2, β9, γ. Ζυμώνει πολλά ψωμιά και η βασίλισσα φωνάζει τις μοίρες ναρθούνε να φάνε· δ10, δ1 1. ΙΙΙ: α, α1 (παραμένει), β, β1, β3.

    ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

    α. Ανατολικό Αιγαίο

    3. Folk-Lore, Χ, 1899, 498, ίδιο με Cosquin E., Contes indiens, 128, ίδιο με Λαογρ. 15, 1953, 22-23, Λέσβος, άτιτλο. Ι: α, α4, α6, β1, β6, β7, β8, β9, β15, γ, γ2.ΙΙ: β, β1, β5, β9, γ, γ1, δ, 81, δ3, δ10, δ 11. III: Η ηρωίδα παντρεύεται το γιο της δράκαινας κι όλα πάνε καλά, έως ότου κλέβει η μοίρα το κουβαράκι. Ο άντρας της πείθει τη δική του μοίρα να ζητήσει το κουβαράκι από την άλλη. Φεύγουν μακριά για να μην τους βρει και τους το πάρει πάλι.

    β. Δωδεκάνησα

    4. Συλλ. Παν. Κρητικού, ίδιο με Λαογρ. 15, 1953, 26-27, Πάτμος, "Η βοσκοπούλα". Ι: α, α4, β1, β6, β7, β8, β14, γ4. ΙΙ: β, β7, β9, γ, γ1 (πάνε μαζί), δ, δ1 (η βοσκοπούλα), δ4, δ5, δ6. Της δίνουν πρώτα την άσκημη πίτα και μετά την όμορφη- δ10, δ16. ΙΙΙ: α, α1, β, β1, β2, β3.

    γ. Κρήτη

    5. Λιουδάκη, 66-74, ίδιο με Λαογρ. 15, 1953, 28-29, Ιεράπετρα, "Η άτυχη βασιλοπούλα". Ι: α, α4, α5, β4, β6, γ, γ1. ΙΙ: α, α8, α9, β, β8, β9, γ, γ1 (που είναι αβαρεσαρού - τεμπέλα κι ενώ όλων των άλλων οι Μοίρες δουλεύουν, αυτή κάθεται και παίζει με ένα χρυσό μήλο), δ (τις άλλες), δ1 (σε όλες δίνει κουλούρια, μόνο η δική της δεν σηκώνεται να πάρει το κουλούρι της), δ10, δ12. ΙΙΙ: α, α2, β, β1, β2, β3.

    6. Παρνασσός, 8, 1884, 714κ. εξ., ίδιο με Λαογρ. 15, 1953, 27-28, Κρήτη, "Το Ρόδο". Ι: α2, α4, α5, β, β6, β7, βδ, β12, β15 (το Ρόδο, η καλύτερη κόρη),