Συγγραφέας:Αγγελοπούλου, Άννα
 
Μπρούσκου, Αίγλη
 
Τίτλος:Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 700-749
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:23
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1994
 
Σελίδες:271
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Ελληνικά παραμύθια-Κατάλογος
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Περίληψη:Το βιβλίο αυτό αποτελεί υποδειγματική δημοσίευση, σύμφωνα με τα διεθνή σχετικά πρότυπα, του καταλόγου των ελληνικών παραμυθιών που συνέτασσε ο Γεώργιος Μέγας ήδη από το 1910. Είναι στην ουσία ο δεύτερος τόμος του καταλόγου, μιας και ο συντάκτης του είχε προλάβει να δημοσιεύσει τον πρώτο τόμο. Ο κατάλογος παραμυθιών του Μέγα αποτελεί ένα σπουδαίο έργο υποδομής για κάθε σχετική έρευνα, έργο που συμβάλλει στη μελέτη όχι μόνο της ελληνικής εθνικής προφορικής παράδοσης αλλά και της παγκόσμιας. Η προσπάθεια για μια υποδειγματική δημοσίευση του καταλόγου αυτού, που άρχισε με τον τόμο αυτόν, καταβλήθηκε με την απόλυτη πεποίθηση ότι η αξία του είναι επίκαιρη όσο ποτέ. Ένας κατάλογος παραμυθιών έρχεται ακριβώς να προσφέρει ταξινομημένο το σημαντικότατο υλικό των παραμυθιών και των παραλλαγών τους, και να υπενθυμίσει παράλληλα τη σημασία, τη συνέπεια, αλλά και τη δύναμη της ευελιξίας που ενέχεται στην προφορική παράδοση των παραμυθιών.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 7.13 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 4-23 από: 274
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/4.gif&w=600&h=915 23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ

ΣΠΥΡΟΣ Ι. ΑΣΔΡΑΧΑΣ, ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΙΑΝΝΟΥΛΟΠΟΥΛΟΣ, ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΣ ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ

© ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ

Αχαρνών 417, τηλ. 25 32 465, Fax 25 31 420

ISBN 960-7138-10-4

Σελ. 4
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/5.gif&w=600&h=915 23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΓΕΩΡΓΙΟΥ Α. ΜΕΓΑ

ΚΑΤΑΛΟΓΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ - 2

ΑΝΝΑ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΥ - ΑΙΓΛΗ ΜΠΡΟΥΣΚΟΥ

ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΩΝ ΤΥΠΩΝ

ΚΑΙ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ AT 700-749

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Ε.I.E.

ΑΘΗΝΑ 1994

Σελ. 5
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/6.gif&w=600&h=915 23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 6
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/7.gif&w=600&h=915 23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

στην Φιλομήλα

στον Φαίδωνα

στην Έλσα

Σελ. 7
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/8.gif&w=600&h=915 23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 8
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/9.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΕΙΣΑΓΩΓΗ 

Το ελληνικό λαϊκό παραμύθι δεν είχε την τύχη των αρχαιοελληνικών μύθων, που για αιώνες ολόκληρους αποτέλεσαν κοινό τόπο αναφοράς και μελέτης. Οι λαογράφοι, οι ιστορικοί της λογοτεχνίας και άλλοι μελετητές επέλεξαν συστηματικά το δημοτικό τραγούδι ως κύριο αντικείμενο της ερευνάς τους· η γενική αυτή τάση που επικρατούσε τον 19ο αιώνα, είχε ως κύριο εκφραστή της τον Νικόλαο Πολίτη, που έγραφε στα "Προλεγόμενα" της πρώτης έκδοσης των τραγουδιών του ελληνικού λαού .

"Εις τ' άλλα είδη του λόγου, τας παροιμίας και τους μύθους, τα παραμύθια και τα αινίγματα, ων η μετάδοσις από λαού εις λαόν είναι ευχερής και συνήθης, τα παρεισδύσαντα πολυπληθή ξένα στοιχεία καθιστούν δύσκολον την διάκρισιν του οθνείου από του ιθαγενούς. Αλλ' εις τα τραγούδια και τας παραδόσεις ο εθνικός χαρακτήρ αποτυπώνεται ακραιφνής και ακίβδηλος".

Ωστόσο τα παραμύθια του ελληνικού λαού, ενώ ανήκουν στη μεγάλη οικογένεια των αφηγήσεων, που εκτείνεται από την Ευρώπη ως τις Ινδίες, περνώντας από τη Βόρειο Αφρική, διατηρούν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους, που, αν δεν είναι αποκλειστικά ελληνικά, είναι σίγουρα μεσογειακά ή βαλκανικά, όπως φαίνεται από μια απλή σύγκριση των γνωστότερων παραλλαγών. Ο χώρος αυτός ευνοεί τους μυθικούς μετασχηματισμούς όπως και το πέρασμα από την ανατολή στη δύση και αντίστροφα, αν παρακολουθήσουμε τις αφηγήσεις που ταξιδεύουν, όπως ανέκαθεν ταξίδευαν από τον έναν τόπο στον άλλο.

Μελετώντας το ελληνικό παραμύθι, παρατηρεί κανείς εύκολα την τεράστια ποικιλία οικοτύπων που έχουν καταγραφεί από τους λαογράφους, και παράλληλα την ομοιότητα των ελληνικών παραμυθιών με τα αλβανικά, βουλγαρικά, σερβικά, τουρκικά, ρουμανικά, σικελικά κι αραβικά ορισμένων περιοχών (της Καβυλίας, ας πούμε).

Το γεγονός όμως αυτό απαντάει στο ερώτημα που τίθεται μόνιμα, όσο μελετάει κανείς τα ελληνικά παραμύθια; Δηλαδή, γιατί δεν του δόθηκε νωρίτερα η θέση που του αρμόζει στα ελληνικά γράμματα, θέση ανάλογη με το δημοτικό τραγούδι, γιατί

Στοιχεία από το πρώτο μέρος της εισαγωγής, καθώς και μερικά από τα σχόλια παρακάτω, έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί στο βιβλίο της Άννας Αγγελοπούλου, Το Ελληνικό Παραμύθι. Α. Παραμυθοκόρες, Αθήνα, Εστία, 1991.

Ν. Γ Πολίτης, Εκλογαί από τα τραγούδια του ελληνικού λαού, εν Αθήναις, Τυπογραφείον "Εστία", 1914, σε.

Σελ. 9
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/10.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

δεν υπήρξε κάποια αποκατάσταση του είδους έστω και καθυστερημένα; Κατ' αρχήν η διαπίστωση του Πολίτη, που βέβαια γνώριζε πολύ καλά και από πολύ νωρίς τα παραμύθια (υπάρχει σχετικό δημοσίευμα του στην Πανδώρα σε ηλικία δεκαπέντε χρόνων), ισχύει πάντοτε. Το παγκόσμιο αυτό αφηγηματικό είδος μεταδίδεται εύκολα από στόμα σε στόμα και είναι πρόσφορο σε διάφορες επιδράσεις. Το χαρακτηριστικό αυτό, σήμερα, θεωρείται μέγιστο πλεονέκτημα του παραμυθιού από τους στρουκτουραλιστές για παράδειγμα, που ενδιαφέρονται για τη σταθερότητα των διαρθρωτικών παραμυθιακών χαρακτηριστικών, σε συνδυασμό με τη μοναδικότητα της κάθε ξεχωριστής παραλλαγής.

Το θεωρητικό πρόβλημα που συναντά κανείς σε ανάλογες επιστημονικές εκτιμήσεις δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί βέβαια σε μια τέτοιου είδους εισαγωγή, είναι ένα φαινόμενο που αφορά περισσότερο την ιστορία των ιδεών. Στη συνθετική μελέτη της για τη θεωρία της ελληνικής λαογραφίας, η Άλκη Κυριακίδου - Νέστορος^ έδειξε πόσο ευρείς είναι οι ορίζοντες της επιστήμης αυτής, και πως ο έλληνας ερευνητής πρέπει να επισημαίνει τις αντιφάσεις που προκύπτουν από τις ιδεολογικές και φιλοσοφικές ερμηνευτικές θεωρίες σχετικά με το πρόβλημα της γένεσης και της διάδοσης των λαογραφικών φαινομένων. Για μας, σήμερα, παραμένουν συνεπώς ανοιχτά τα εξής ερωτήματα, καθώς τα παραμύθια μας δεν έχουν ακόμη μελετηθεί συστηματικά. Όταν μιλούμε για ελληνικό παραμύθι, αναγνωρίζουμε ένα είδος λόγου με ξεχωριστά ελληνικά χαρακτηριστικά, ή ένα είδος που διαπερνά και δανείζεται την ελληνική γλώσσα; Στην πρώτη περίπτωση, ποια είναι τα χαρακτηριστικά των παραμυθιών μας που δεν τα μοιραζόμαστε με άλλους γειτονικούς και μη λαούς; Μέσα στην παγκοσμιότητα του παραμυθιού ποια είναι και με ποιον τρόπο αναπτύσσονται τα ιδιαίτερα πολιτισμικά μορφολογικά του στοιχεία;

Για να απαντήσουμε, πρέπει πρώτα να γνωρίσουμε καλύτερα τον λαϊκό αυτό μύθο, την ιστορία του, τη μορφή του στην αρχαιότητα, στο Βυζάντιο και τα νεότερα χρόνια. Τις σχέσεις του με την υπόλοιπη λαϊκή αλλά και την έντεχνη ελληνική λογοτεχνία. Και φυσικά τις σχέσεις του με την υπόλοιπη παγκόσμια παραγωγή, τελικά τη θέση του μέσα στο παγκόσμιο αυτό ανθρωπολογικό φαινόμενο.

θα έπρεπε δηλαδή, να έχουμε στη διάθεση μας έναν ολόκληρο ερευνητικό τομέα, που ακόμη δεν έχει δημιουργηθεί. Οι σημαντικότεροι μελετητές των ελληνικών παραμυθιών, ο Πολίτης, ο Μέγας, ο Dawkins, ο Λουκάτος, ο Μερακλής και άλλοι, είχαν απόλυτη συνείδηση του προβλήματος αυτού και δούλεψαν προς αυτήν την κατεύθυνση. Στη διάρκεια του τελευταίου αιώνα και μέχρι τις μέρες μας, τα ελληνικά παραμύθια χάρη στη δική τους προτροπή και υποστήριξη συλλέχτηκαν και συλλέγονται, ταξινομούνται και μελετώνται. Πυξίδα όλων αυτών των προσπαθειών γύρω από τα παραμύθια στάθηκε, για όσους είχαν πρόσβαση σε αυτήν ο ανέκδοτος κατάλογος των

2. Ν. Πολίτης, "Περί παραμυθιών παρά τοις νεώτεροις Έλλησι", Πανδώρα, ΙΗ, Αθήνα 1867, σ. 93-95.

3. Βλ. Άλκη Κυριακίδου-Νέστορος, Η θεωρία της ελληνικής Λαογραφίας, Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας, ιδρυτής Σχολή Μωρΐ'τη, Αθήνα 1978.

Σελ. 10
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/11.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ελληνικών παραμυθιών που συνέτασσε ακούραστα ο Γεώργιος Μέγας ήδη από το 1910, με συνεχή αναφορά στη διεθνή κατάταξη (βλέπε παρακάτω). Ένα τεράστιο έργο υποδομής για κάθε σχετική έρευνα, η απουσία του οποίου μαρτυρείται από τα εμφανή ίχνη εμπειρισμού ή και άγνοιας όσον αφορά ένα μεγάλο μέρος της βιβλιογραφίας (ελληνικής και διεθνούς).

Η προσπάθεια για μια υποδειγματική δημοσίευση του καταλόγου αυτού, γίνεται με την απόλυτη πεποίθηση ότι η αξία του είναι επίκαιρη όσο ποτέ. Και αυτό για πολλούς λόγους. Καταρχήν ξεθύμανε η θύελλα των επιστημολογικών αντιρρήσεων η σχετική με τον διεθνή κατάλογο των παραμυθιών, καθώς οι επιτιθέμενοι δεν κατάφεραν να αντικαταστήσουν αυτόν τον κοινό τόπο αναφοράς τους, όσο κι αν η ταξινόμηση του κρίθηκε ως εμπειρική. Από την άλλη, το παραμυθιακό υλικό εδώ και πολλά χρόνια έχει ξεφύγει από τον κλειστό χώρο της παραμυθολογικής έρευνας, και καταναλώνεται ευρέως και με μεγάλο ενδιαφέρον από άλλες ανθρωπιστικές επιστήμες, όπως η ανθρωπολογία, κοινωνιολογία, ψυχολογία και ψυχανάλυση, παιδαγωγική, γλωσσολογία κ.λπ. Η δικαίωση των παραμυθιών περνά μέσα από την αποκάλυψη τους ως ανθρωπολογικού φαινομένου. Πέρα από τη μορφολογική ανάλυση, που αποκάλυψε τη θαυμαστή σταθερότητα της μορφής τους, το ενδιαφέρον στράφηκε προς τη μόνιμη πρόκληση που αποτελεί η προσέγγιση του περιεχομένου τους. Κλειδί αυτής της προσέγγισης είναι το ξεδίπλωμα του συνόλου των παραλλαγών ενός παραμυθιού. Όπως σημειώνει στην κριτική του για τον φορμαλισμό ο Cl. Levi-Strauss: "... το να καταλαβαίνουμε την έννοια ενός όρου σημαίνει πάντοτε να το μετατρέπουμε μέσα στο σύνολο των συμφραζομένων του. Στην περίπτωση της προφορικής λογοτεχνίας, τα συμφραζόμενα αυτά τα παρέχει, καταρχήν, το σύνολο των παραλλαγών, δηλαδή το σύστημα των συμβατοτήτων και των ασυμβατοτήτων που χαρακτηρίζει το μετατρέψιμο σύνολο".

Ένας κατάλογος παραμυθιών έρχεται ακριβώς να προσφέρει ταξινομημένο αυτό το ακριβό υλικό. Να υπενθυμίσει παράλληλα τη σημασία, τη συνέπεια, αλλά και τη δύναμη της ευελιξίας που ενέχεται στην προφορική παράδοση των παραμυθιών. Ένας εθνικός κατάλογος, όπως αυτός των ελληνικών παραμυθιών του Γ. Μέγα, συμβάλλει τόσο στη μελέτη της παγκόσμιας (γι' αυτό το λόγο ο τόμος αυτός θα κυκλοφορήσει και στη γαλλική γλώσσα), όσο και της εθνικής και κυρίως τοπικής ελληνικής προφορικής παράδοσης, μέσα από την οποία φιλτράρονται και μεταπλάθονται με ξεχωριστό τρόπο τα παραμύθια.

4. Cl Levi-Strauss, "Η δομή και η μορφή. Σκέψεις για ένα έργο του Β. Προπ" στο Β. Προπ, Μορφολογία του Παραμυθιού. Η διαμάχη με τον Κλωντ Λεβί-Στρως και άλλα κείμενα, Μετάφραση Α. Παρίση, εκδόσεις Καρδαμίτσα, Αθήνα 1987, σ. 231.

Σελ. 11
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/12.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΜΙΚΡΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Ο κατάλογος των ελληνικών παραμυθιών θα κλείσει του χρόνου ογδόντα πέντε χρόνια με περιπέτειες και αναβολές για την έκδοση του. Ο Γ. Μέγας εξιστορεί στον πρόλογο του πρώτου και μοναδικού τόμου του καταλόγου, που πρόλαβε να δημοσιεύσει (Οι μύθοι των ζώων, 1978) , τις περιπέτειες αυτές, που άρχισαν το 1910, όταν ο Ν. Πολίτης του ανέθεσε τη σύνταξη αυτού του τεράστιου έργου. Τότε, μόλις είχε δημοσιευθεί ο κατάλογος των παραμυθιακών τύπων του Antti Aarne . Συνέχισε όλα αυτά τα χρόνια να συγκροτεί το αρχείο του των παραμυθιών, συγκεντρώνοντας παραλλαγές, κατατάσσοντας τες, αναθεωρώντας και προσαρμόζοντας όλη τη δουλειά του από την αρχή, σύμφωνα με τις εκάστοτε βελτιωμένες εκδόσεις του διεθνούς καταλόγου (τελική έκδοση το 1961). Στον Γ. Μέγα οφείλεται η παρουσία του ελληνικού παραμυθιού στην τελική αυτή έκδοση του καταλόγου, καθώς ο δεύτερος συντάκτης του, οι αμερικανός Stith Thompson, συμβουλεύτηκε τον ανέκδοτο κατάλογο του στην Αθήνα, κατά την περιοδεία του το 1957 σε όλη την Ευρώπη, προκειμένου να συλλέξει το υλικό της έκδοσης του 1961. Ο Γ. Μέγας άφησε πίσω του αδημοσίευτο ένα τεράστιο αρχείο που αποτελείται από 23.000 δελτία, κωδικοποιημένες περιγραφές ισάριθμων κειμένων. Η μοίρα των αρχείων είναι επίφοβη στην Ελλάδα. Ευτυχώς το αρχείο των ελληνικών παραμυθιών κληροδοτήθηκε στον καθηγητή Μ. Μερακλή, λάτρη και μελετητή του παραμυθιού, που προσπαθεί, παρ' όλες τις ελληνικές αντιξοότητες, να δώσει στη δημοσιότητα αυτόν τον κατάλογο. Με μεγάλη χαρά και εμπιστοσύνη μας παραχώρησε το υλικό που παρουσιάζουμε με αυτήν την έκδοση, που η ύπαρξη της χρωστάει πολλά στη δική του ενθάρρυνση.

Οι Aarne - Thompson κατατάσσουν τα παραμύθια στις εξής κατηγορίες7: Ι. Μύθοι ζώων (Animal Tales) αρ. 1-299.

II. Τα καθ' αυτό παραμύθια (Ordinary Tales) αρ. 300-1199,

μέσα στα οποία συγκαταλέγονται και τα μαγικά παραμύθια (Tales of Magic), αρ. 300-749.

III. Ευτράπελες διηγήσεις και ανέκδοτα (Jokes and Anekdotes), αρ. 1200-1999.

IV. Κλιμακωτά παραμύθια (Formula Tales), αρ. 2000-2399.

Η δημοσίευση ενός πλήρους εθνικού καταλόγου είναι βέβαια ένα τεράστιο έργο.

Εδώ προτείνουμε μια υποδειγματική έκδοση ενός μέρους του ελληνικού παραμυθιακού υλικού, γιατί πιστεύουμε πως πρέπει να υπάρχει μια συγκροτημένη και σύγχρονη πρόταση, μια σταθερή αφετηρία για μια μελλοντική συνολική έκδοση. Διαλέξαμε να

5. Γεώργιος Α. Μέγας, Το ελληνικό παραμύθι. Αναλυτικός κατάλογος τύπων και παραλλαγών κατά το σύστημα Aarne-Thompson (FFC184). Τεύχος πρώτον, Μύθοι ζώων, Ακαδημία Αθηνών. Δημοσιεύματα του Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας, αρ. 14, Αθήναι 1978, XXXII + 112σ.

6. Antti Aaine, Veizeichnis der Marchen, (FFC 3), Helsinki 1910.

7 A Aarne-St Thompson, The Types of the Folktale. A Classification and Bibliogiaphy, Academia Scientiarum Fennica, FFC 184, Helsinki 1961.

Σελ. 12
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/13.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

παρουσιάσουμε, λοιπόν, το τελευταίο κομμάτι των μαγικών παραμυθιών, και συγκεκριμένα τους τύπους AT 700-749 (Other Tales of the Supernatural). Η εκλογή μας έγινε με βάση τα εξής κριτήρια: α) Οι τύποι που απαρτίζουν αυτό το τελευταίο κομμάτι των μαγικών παραμυθιών δεν έχουν ένα κοινό μεταξύ τους θέμα, όπως συμβαίνει με τα άλλα μέρη (για παράδειγμα οι τύποι 300-399: υπερφυσικοί αντίπαλοι, 400-450: υπερφυσικοί σύζυγοι κ.λπ.). Είναι παραμύθια με διάφορα θέματα που μάλλον «περίσσεψαν» από τη γενική κατάταξη των μαγικών παραμυθιών και τοποθετήθηκαν όλα μαζί στο τέλος. Αυτό προσφέρει μια ποικιλία θεματολογική στο παράδειγμα μας. β) Μερικοί από αυτούς τους τύπους είναι πάρα πολύ διαδεδομένοι στην Ελλάδα (ο 707 με περισσότερες από 250 παραλλαγές, ο 709 με 132), άλλοι σπανιότατοι (ο 710 δύο παραλλαγές), οπότε έχουμε την ευκαιρία να εφαρμόσουμε την ίδια μέθοδο ανάλυσης και παρουσίασης σε διαφορετικά μεγέθη και να δούμε σε κάθε περίπτωση τις δυσκολίες. Πιστεύουμε ότι αυτή η «από το τέλος» αρχή δεν δυσχεραίνει τη μελλοντική έκδοση, γιατί όπως είπαμε οι παραμυθιακοί τύποι είναι χωρισμένοι σε ενότητες.

To corpus των ελληνικών παραμυθιών παρουσιάζει ορισμένες εγγενείς δυσκολίες ως προς την επιστημονική του παρουσίαση, καθώς η συλλογή του έχει γίνει κατά κανόνα με εμπειρικό τρόπο και τα κείμενα σπάνια συνοδεύονται από πληροφορίες για τις συνθήκες της καταγραφής, την τοποθεσία, τη χρονολογία, τα στοιχεία του αφηγητή, τα εθνολογικά συμφραζόμενα. Ποτέ δεν μπορούμε να γνωρίζουμε ως ποιο βαθμό ο συλλέκτης έχει επέμβει στην αφήγηση, την έχει λογοκρίνει ή την έχει «δημιουργήσει». Ένα άλλο πρόβλημα, είναι η γεωγραφική προέλευση των παραλλαγών και η ισοδύναμη αντιπροσώπευση όλων των περιοχών. Για παράδειγμα, οι παραλλαγές του Λαογραφικού Φροντιστηρίου (ΑΦ) που αποτελούν ένα μεγάλο μέρος του αρχείου του Μέγα, προέρχονται από τις «ιδιαίτερες πατρίδες», όπως συνήθως λέγεται, των φοιτητών του Πανεπιστημίου Αθηνών, κυρίως από τη Στερεά, την Πελοπόννησο, τα νησιά, την Κύπρο και πολύ λιγότερο από τη Μακεδονία ή τη Θράκη, με αποτέλεσμα να δημιουργείται η εντύπωση πως αυτές οι περιοχές υστερούν σε παραμύθια.

Βάση αυτής της έκδοσης, όπως ήδη είπαμε, αποτελούν τα δελτία του αρχείου Μέγα, τα οποία έπρεπε να αντιπαραβάλλουμε με τα πρωτότυπα κείμενα, όπου αυτό ήταν δυνατό. Μπορέσαμε πράγματι, να συγκεντρώσουμε ένα μεγάλο μέρος από αυτά, όλες κατ' αρχήν τις δημοσιευμένες παραλλαγές, καθώς και αυτές του Λαογραφικού Φροντιστηρίου. Για τα κείμενα του Λαογραφικού Αρχείου της Ακαδημίας (ΛΑ) αρκεστήκαμε στις περιλήψεις των δελτίων, καθώς οι χαρτοσημασμένες μας αιτήσεις προς το Λαογραφικό Αρχείο πρέπει να βρίσκονται ακόμα σε κάποιο συρτάρι (άλλου είδους εγγενείς δυσκολίες εδώ).

Αν το υλικό μας το αντλήσαμε από το αρχείο Μέγα, τη μέθοδο της ανάλυσης και της παρουσίασης αυτού του υλικού την οφείλουμε στους Delarue — Teneze , τους

8. P. Delarue - Μ. L Teneze, Le conte populaire francais, 4 volumes, Maisonneuve et Larose, Paris 1957-85.

Σελ. 13
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/14.gif&w=600&h=915 23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

συντάκτες του καταλόγου των γαλλικών παραμυθιών. Πρόκειται για έναν κατάλογο «μοντέλο», όπως έγραψε ο γνωστός παραμυθολόγος J. Ο. Swahn , που εκτός από την εξαιρετική λεπτομερειακή και προσεκτική οργάνωση του, παρουσιάζει το σημαντικό πλεονέκτημα να μην είναι βαρετός (όπως οι πάσης φύσεως κατάλογοι!) και να προσεγγίζεται με ευκολία από κάποιον μη ειδικό. Οποιοσδήποτε συμβουλευτεί αυτόν τον κατάλογο μπορεί να έχει μια ακριβή εικόνα της γαλλικής μορφής του παραμυθιού που τον ενδιαφέρει, μπορεί να απομονώσει ένα μοτίβο και να παρακολουθήσει τις εμφανίσεις και τη λειτουργία του σε ενός τύπου διήγηση, μπορεί δηλαδή να έχει στη διάθεση του όλο τον πλούτο της προφορικής παράδοσης του παραμυθιού, με τη μορφή και την αξία επιστημονικού ντοκουμέντου.

Πιστεύουμε ότι ένας κατάλογος του ελληνικού παραμυθιού που θα καταρτισθεί με υπομονή και σοβαρότητα, σύμφωνα με τα πρότυπα του γαλλικού καταλόγου, θα ανοίξει νέους ορίζοντες στις μελέτες πολλών επιστημόνων στην Ελλάδα, για τους οποίους το παραμύθι είναι είδος ανύπαρκτο.

Η παρουσίαση του υλικού μας λοιπόν, με βάση τη μέθοδο των Delarue-Teneze, έχει ως εξής: αριθμείται κάθε παραμυθιακός τύπος με τον αριθμό του διεθνούς καταλόγου και ακολουθούν ο ελληνικός τίτλος, που μπορεί να μην είναι ίδιος με τον διεθνή, ο διεθνής τίτλος κατά AT, ο γαλλικός τίτλος κατά Delarue-Teneze και ο γερμανικός τίτλος κατά Grimm, όπου φυσικά αυτοί υπάρχουν. Στη συνέχεια, μεταφέρουμε μια πλήρη παραλλαγή του παραμυθιού, ώστε να μπορεί ο αναγνώστης να αναγνωρίσει ή να γνωρίσει το παραμύθι για το οποίο γίνεται λόγος, και να έχει τη δυνατότητα να παρακολουθεί την κωδικοποίηση των επεισοδίων και των μοτίβων (που ακολουθεί). Προσπαθήσαμε να διαλέξουμε όσο το δυνατόν πιο αντιπροσωπευτικές παραλλαγές για τον κάθε τύπο, παραλλαγές που να αναδεικνύουν την ιδιαιτερότητα της δομής και τα χαρακτηριστικά του ελληνικού τύπου, όπου θέλαμε να καταδείξουμε μια διαφορά του από έναν άλλο ευρωπαϊκό. Έτσι τα αισθητικά κριτήρια έρχονταν πολλές φορές σε δεύτερη μοίρα. Προσθέσαμε και δεύτερη παραλλαγή, όπου το παραμύθι ανέπτυσσε δύο διαφορετικές τάσεις. Στις περιπτώσεις που ο τύπος παρουσίαζε λίγες παραλλαγές με μεγάλη ομοιομορφία και χωρίς σημαντικό αφηγηματικό ενδιαφέρον, παραθέσαμε μια περίληψη,

Στη συνέχεια περνάμε στην ανάλυση του παραμυθιού στα στοιχεία τα οποία το αποτελούν. Ονομάζουμε συνθετική παραλλαγή, την ανάλυση εκείνη που περιλαμβάνει την παράθεση των επεισοδίων, των μοτίβων και των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών που συμμετέχουν στη συγκρότηση του συνόλου των παραλλαγών ενός τύπου. Χωρίζουμε

9 Jan-Ojvid Swahn, «Le conte populaire et les problemes de documentation», in: Saga Och Sed, Uppsala 1960, σ. 61-68.

10. Με λατινικά γράμματα (AT 706C) δηλώνονται οι αποσχίδες — υπότυποι (subtypes). Ο αστερίσκος μετά τον αριθμό (AT 735A*) δηλώνει ουσιώδη διαφορά από τον τύπο. Ο αστερίσκος πριν τον αριθμό (AT* 735E) δηλώνει ελληνικό οικότυπο (διηγήσεις που δεν αντιστοιχούν σε κάποιον διεθνή τύπο AT)

Σελ. 14
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/15.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

δηλαδή το παραμύθι σε τρία ή τέσσερα επεισόδια, τα οποία αριθμούνται με ρωμαϊκό αριθμό. Τα επεισόδια αυτά συνήθως ακολουθούν την παγκόσμια κατάταξη, αλλά όπου το ελληνικό παραμύθι παρουσιάζει ιδιομορφία ως προς τη διάταξη τους, φυσικά προτιμούμε την παρουσίαση της ιδιομορφίας αυτής. Π.χ.: Ι. Η απομάκρυνση της ηρωίδας. ΙΙ. Οι περιπέτειες της ηρωίδας. III. Συνάντηση και γάμος με τον πρίγκηπα.

Τα μοτίβα ή τα στοιχεία που απαρτίζουν κάθε επεισόδιο, σε όλες τις παραλλαγές του τύπου, παρατίθενται με τέτοιο τρόπο ώστε να γίνεται κατανοητή η ροή της αφήγησης και η συνέχεια των γεγονότων, αλλά συγχρόνως να καταδεικνύονται όλες οι δυνατότητες συγκρότησης της πλοκής. Τα μοτίβα ή τα στοιχεία χαρακτηρίζονται από ένα μικρό γράμμα που, αν χρειάζεται, ακολουθείται από έναν αριθμό. Το γράμμα αλλάζει, όταν ολοκληρώνεται μία εικόνα ή μία σκηνή. Για παράδειγμα: ΙΙ. Οι περιπέτειες της ηρωίδας· α: η ηρωίδα βρίσκεται χαμένη στο δάσος· α1: συναντάει· α2: έναν ερημίτη· α3: ένα βοσκό· α4: που της δίνει ένα μαγικό μπαστούνι· α5: με το οποίο χτίζει ένα παλάτι, β: μια μέρα φτάνει στο παλάτι· β1: ένας δράκος· β2: ένας αράπης β5: (άλλο).

Αυτή η φάση της ανάλυσης είναι και η πιο σημαντική, γιατί από αυτήν εξαρτάται και η ανάλυση της κάθε παραλλαγής. Καταλαβαίνουμε ότι όσο πιο λεπτομερής είναι η συνθετική ανάλυση τόσο πιο σύντομη και εύκολη θα είναι η επιμέρους. Ωστόσο πρόκειται για την πιο επίπονη φάση της όλης δουλειάς, γιατί απαιτεί ένα συνεχές πήγαινε έλα, από την κάθε παραλλαγή στη συνολική, που σιγά σιγά "χτίζεται", και πάλι πίσω. Μια διαδικασία εξαιρετικά δύσκολη, όταν έχουμε για παράδειγμα 280 παραλλαγές από ένα μόνον παραμύθι !

Στη συνέχεια παρουσιάζεται ο κατάλογος των παραλλαγών, που είναι κωδικοποιημένες με βάση τη συνθετική παραλλαγή. Δηλαδή μια παραλλαγή παίρνει αυτή τη μορφή: ΙΙ: α1, α2, α3, α4, α5, β, β1, β5 (ένας νάνος) ... Συχνά στις παραλλαγές συναντούμε λέξεις ή και φράσεις που παρουσιάζουν κάποια ιδιαιτερότητα, η οποία δεν έχει ενταχθεί στη συνθετική παραλλαγή. Στη συνθετική παραλλαγή επίσης θα συναντήσουμε τις ενδείξεις (μετά από ένα γράμμα) "άλλο" ή "διάφορα", στην περίπτωση που υπάρχουν πολλές παραλλαγές αυτού του μοτίβου. Αυτό σημαίνει ότι στην παραλλαγή που θα συναντήσουμε αυτό το γράμμα, θα πρέπει να υπάρχει σε παρένθεση τι είναι αυτό το άλλο.

Οι παραλλαγές παρουσιάζονται όπως ακριβώς βρίσκονται στο αρχείο του Μέγα, δηλαδή κατά γεωγραφικές περιοχές, με αλφαβητική σειρά: Ήπειρος, Θεσσαλία, Θράκη, Μακεδονία, Νησιά Αιγαίου (Ανατολικό Αιγαίο, Δωδεκάνησα, Εύβοια, Β. Σποράδες, Κρήτη, Κυκλάδες), Νησιά Ιονίου, Πελοπόννησος, Στερεά και ακολουθούν οι παραλλαγές από τη Μικρά Ασία, την Κύπρο, την Ιταλία. Μέσα στις ενότητες των περιοχών η κατάταξη γίνεται ως εξής: αρχεία (αλφαβητικά και κατά αύξοντα αριθμό χειρογράφου), περιοδικά (αλφαβητικά), βιβλία (αλφαβητικά κατά συγγραφείς). Η γεωγραφική προέλευση αναφέρεται ολογράφως για να μην παιδεύεται κανείς με τις βραχυγραφίες.

Σελ. 15
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/16.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

Στο τέλος της παρουσίασης κάθε παραμυθιού παραθέτουμε, όπου χρειάζεται, ένα σύντομο σημείωμα σχετικά με την παγκόσμια εξάπλωση του τύπου αυτού, την παρουσία του στον έντεχνο λόγο, τις ιδιαιτερότητες που τυχόν παρουσιάζει το παραμύθι στην Ελλάδα.

Η μελέτη αυτή επιχορηγήθηκε από τη Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς για το πρόγραμμα "Ιστορικό Αρχείο της Ελληνικής Νεολαίας" και εκπονήθηκε στο διάστημα από τον Ιανουάριο 1987 έως τον Ιανουάριο 1989.

Προσπαθήσαμε με αυτή τη δουλειά να παρουσιάσουμε υποδειγματικά ένα μέρος του αρχείου Μέγα με την ελπίδα να συμβάλλουμε με αυτόν τον τρόπο στη μελλοντική ολοκλήρωση της έκδοσης του. θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε με όλη μας την καρδιά τον καθηγητή κύριο Μιχάλη Μερακλή για την εμπιστοσύνη που μας έδειξε, επιτρέποντας μας να δουλέψουμε πάνω στο αρχείο Μέγα. Χωρίς τη δική του αγάπη και συμπαράσταση η δουλειά αυτή δεν θα είχε γίνει. Επίσης ευχαριστούμε την κυρία Τέα Ζερβάνου, εγγονή του Γ. Μέγα, που τόσο ευγενικά μας δέχτηκε και μας επέτρεψε να φωτοτυπήσουμε τα δελτία του αρχείου.

Από την Ελληνική Λαογραφική Εταιρεία θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε τον πρόεδρο της καθηγητή κύριο Δ. Λουκάτο, που μας επέτρεψε και μας προέτρεψε να δουλέψουμε στο αρχείο της Ε.Λ.Ε. καθώς και την κυρία Ελευθερία Παπαδοπούλου που τόσο διευκόλυνε την εργασία μας και την παραμονή μας στα γραφεία της Ε.Λ.Ε. με την καλοσύνη της και την υπομονή της.

Ευχαριστούμε επίσης την Επιτροπή του Ιστορικού Αρχείου της Ελληνικής Νεολαίας, τους κυρίους Σ. Ασδραχά, Τ. Σκλαβενίτη, Γ. Γιαννουλόπουλο και Φ. Ηλιού για το ενδιαφέρον που έδειξαν για τη δουλειά μας.

Τέλος, ευχαριστούμε τη Μαριλένα Παπαχριστοφόρου, που μας βοήθησε στην αντιγραφή και μετάφραση κειμένων με μεγάλη φιλολογική ευσυνειδησία.

Α.Α.-Α.Μ.

Σελ. 16
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/17.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ

Με ιδιαίτερη χαρά και συγκίνηση χαιρετίζω την παρούσα έκδοση, που αφορά μεν ένα μικρό μέρος τον ανέκδοτου καταλόγου του διδασκάλου μου Γεωργίου Μέγα, αλλά μπορεί - και εύχομαι να συμβεί αυτό - να σημαίνει και την αρχή μιας νέας προσπάθειας για την ολική έκδοση του έργου αυτού, την αξία του οποίου τονίζουν και οι κυρίες Αγγελοπούλου και Μπρούσκου, δύο από τους καλύτερους για τα ελληνικά πράγματα μελετητές του παραμυθιού, οι οποίες και ανέλαβαν την τελική επεξεργασία του εκδιδόμενου σήμερα μέρους.

Ο Γεώργιος Μέγας κατόρθωσε να εκδώσει (1978) το πρώτο - και μικρότερο - μέρος του καταλόγου, το σχετικό με τους μύθους ζώων, μέσω της Ακαδημίας Αθηνών, της οποίας ήταν μέλος. Ο θάνατος του ματαίωσε τη συνέχιση της προσπάθειας του εκείνης. Στη διαθήκη του εκδήλωνε την επιθυμία, το έργο να συνέχιζε, όταν αυτό θα ήταν δυνατό, ο υποφαινόμενος. Ορισμένες προσπάθειες μου δεν είχαν δυστυχώς θετικό αποτέλεσμα. Έως ότου συναντηθήκαμε με τις κυρίες Αγγελοπούλου και Μπρούσκου, οι οποίες εκπόνησαν στη Γαλλία διδακτορικές διατριβές με θέμα σχετικό με το ελληνικό λαϊκό παραμύθι. Ήταν λοιπόν και καταρχήν αρμόδιες να συμβάλλουν στην τελική θεώρηση του καταλόγου, ενώ διαπίστωνα και την ειλικρινή αγάπη που έτρεφαν για το παραμύθι, αναγκαία επίσης προϋπόθεση για την επιτυχία ενός δύσκολου εγχειρήματος.

Τις ευχαριστώ θερμά, και εξ ονόματος, - αν μπορώ να το πω έτσι, - του νεκρού δασκάλου μου, όπως επίσης ευχαριστώ το Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας, χάρη στο οποίο κατέστη δυνατή η υλοποίηση (κατά κυριολεξία) της έκδοσης του παρόντος τεύχους. Και εκφράζω ακόμα μια φορά την ευχή, το τεύχος αυτό να είναι η αρχή μιας προσπάθειας η οποία, αυτή τη φορά, θα φθάσει στην ολοκλήρωση της.

Μ. Γ. ΜΕΡΑΚΛΗΣ 

Καθηγητής Λαογραφίας

Σελ. 17
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/18.gif&w=600&h=915 23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 18
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/19.gif&w=600&h=915 23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΤΥΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

AT 700-749

Σελ. 19
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/20.gif&w=600&h=915 23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ  ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/21.gif&w=600&h=915 23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 700

Σελ. 21
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/22.gif&w=600&h=915 23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 22
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/39/gif/23.gif&w=600&h=91523. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 700

Κοντορεβυθούλης

AT: Tom Thumb

Grimm no 37: Daumerlings Wanderschaft

Delarue: Poupot

To κουκάκι

Μια βολά κι ένα καιρό ήταν μια γριά κι ένας γέρος. Ζούσανε αγαπημένα, μόνο που δεν είχανε ένα παιδάκι και το 'χανε μεγάλο καημό. Μια μέρα η γριά δεν είχε ψωμί να δώσει στο γέρο να πάρει μαζί του στο χωράφι - ήτανε γεωργός - και τον επαρακάλεσε να φύγει αυτός κι αυτή θα του το πήγαινε. Και ο γέρος έφυγε. Εζύμωσε καλά-καλά η γριά κι έβαλε στο φούρνο την πίτα να ψηθεί - βάζουνε πρώτα την πίτα να δοκιμάσουνε το φούρνο- και μετά τα ψωμιά. Σαν τέλειωσε πια και το ψήσιμο, άρχισε πάλι το παράπονο της: "Να, τώρα, να 'χα ένα παιδάκι, θα του πήγαινε ψωμί του γέρου, μόνον δε θα πήγαινα εγώ η καημένη!" Και τα μάτια της πήρανε την πιθάρα δίπλα στο φούρνο που ήταν γεμάτη κουκιά. "Να ήτανε όλ' αυτά τα κουκιά παιδάκια!" είπε με στοχασμό η γριά. Κι επειδή ήταν θεοσεβούμενη, ο θεός την άκουσε και με μιάς πετάγονται από το πιθάρι τόσα μωρά, όσα ήταν κουκιά.

"Μαμά πεινάω, μαμά πεινάω..." φώναζαν όλα μαζί τα μικρά κι αυτή έκοβε και τους έδινε και τα έφαγαν, έφαγαν και το ζυμάρι ακόμα. Κι η γριά τότε θύμωσε κι έκλαιγε γιατί τι θα του πήγαινε του γέρου στη δουλειά; Τα πήρε λοιπόν όλα μαζί με το πιθάρι και τ' άδειασε στο ρέμα να πεθάνουνε να ησυχάσει κι αυτά πνιγήκανε.

Μετά γύρισε στο σπίτι κι έβαλε δεύτερη φουρνιά και σαν τέλειωσε το ψήσιμο παραπονέθηκε: "Να 'φηνα τουλάχιστον μόνον ένα παιδί, τώρα θα μου το πήγαινε". Και πετάχτηκε δίπλα της ένα μικρό κουκάκι που είχε γλυτώσει και της φώναξε: "Μαμά, πεινάω...", κιηγριά, χαρούμενη,τ' αγκάλιασε και το φίλησε και του 'βαλε να φάει, να χορτάσει. "Τώρα, να πας στον πατέρα σου ψωμί", του είπε κι αυτό έφυγε τρέχοντας και πάει στο γεωργό.

"Πατέρα, σου 'φερα το ψωμί", του είπε, κι αυτός ξαφνιάστηκε και το ρώτησε ποιος είναι. Το κουκάκι, έτσι τον έλεγαν το μικρό, του είπε την ιστορία του κι αυτός χάρηκε." Έλα, τώρα, κάθησε να φάμε και μαζί", είπε ο γεωργός κι αφήκε τα βόδια_με τ' αλέτρι παράμερα. Αλλά το κουκάκι που ήταν χορτασμένο, είπε: "Πατέρα, έχεις

Σελ. 23
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 700-749
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 4
    23. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

    ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ

    ΣΠΥΡΟΣ Ι. ΑΣΔΡΑΧΑΣ, ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΙΑΝΝΟΥΛΟΠΟΥΛΟΣ, ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΣ ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ

    © ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ

    Αχαρνών 417, τηλ. 25 32 465, Fax 25 31 420

    ISBN 960-7138-10-4