Συγγραφέας:Σαλίμπα, Ζιζή
 
Τίτλος:Γυναίκες εργάτριες στην ελληνική βιομηχανία και στη βιοτεχνία (1870-1922)
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:37
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:2002, 2004
 
Σελίδες:366
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Μαθητεία και εργασία
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1870-1922
 
Περίληψη:Η εργασία αυτή έχει ως αντικείμενο την ιχνογράφηση της φυσιογνωμίας της ελληνίδας εργάτριας από την εμφάνισή της στον κόσμο της μισθωτής εργασίας ως τη Μικρασιατική Καταστροφή και την άφιξη των προσφύγων στην Ελλάδα το 1922, χρονολογία κατά την οποία αλλάζει το κοινωνικό σκηνικό στις ελληνικές πόλεις. Όταν το 1870 αρχίζουν τα πρώτα φουγάρα των εργοστασίων να ξεφυτρώνουν ένα-ένα σαν τα μανιτάρια στον Πειραιά, και η Αθήνα να αποκτά σιγά-σιγά τα χαρακτηριστικά ευρωπαϊκής μεγαλούπολης, τότε εμφανίζονται επί της οθόνης του ιστορικού γίγνεσθαι οι πρώτες εργάτριες. Ποιες ήταν αυτές οι νεοφερμένες γυναίκες; Από πού προέρχονταν; Πώς εντάσσονταν στον κόσμο του καθημερινού μόχθου; Πώς αξιοποιούσαν τον καθημερινό χρόνο τους; Ποιες ήταν οι συλλογικές αναπαραστάσεις των άλλων γι’ αυτές;
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 12.88 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 341-360 από: 370
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/56/gif/341.gif&w=600&h=915

ΓΕΝΙΚΟ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ

Σελ. 341
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/56/gif/342.gif&w=600&h=915 01 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 342
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/56/gif/343.gif&w=600&h=915

ΓΕΝΙΚΟ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ

αγγειοπλαστεία 277 Αγγλία 20, 185, 196, 197 Αγία Ειρήνη, συνοικία Αθηνών 274 Αγία Σοφία, συνοικισμός Πειραιά 276 Άγιοι Ασώματοι, συνοικία Αθηνών 274 Άγιο Όρος 201

Άγιος Παντελεήμονας, συνοικία Αθηνών 276

Αγριαντώνη Χριστίνα 81 Αγρίνιο 28, 190 αγροτική έξοδος 34 αγροτικός χώρος 160, 245 αγρότισσες 230, 288 αγωγιάτες 41

Αγώνας της Ανεξαρτησίας 43

Αδελφοί Γ. Ασπιώτη Α.Ε.' βλ. Ασπιώτης

Νικόλαος - ΕΛΠΙΣ Αθήνα 18, 44, 63, 68, 100, 102, 103, 108, 114, 117, 119, 124, 126, 127, 130, 133, 136, 143, 144, 148, 163, 167, 186, 187, 192, 207, 218, 221, 247, 261, 274, 277, 279, 284, 294- βλ. και συγκρότημα Αθηνών-Πειραιώς Αιγιάλεια 27 Αίγινα 42, 140 Αίγυπτος 36, 98, 103, 184 Ακριβού, υφαντήριο 264 ακτοπλοΐα 42 Αλεξάνδρεια 184, 233 αλεύρι 140, 291

Αλυσίδα, συνοικία Αθηνών 67, 293 Αμαλίειο, ορφανοτροφείο 233 Αμερική, ΗΠΑ 38, 40, 139, 185 Αμοργός 42 αμπέλια 287 αναπηνίστριες 64 Ανάπλασις, περ. 165 Ανατολή 47, 103

ανδρικά ενδύματα: γιλέκο 150" επενδύτες 27" παντελόνια 27, 131, 150' πανωφόρι 159, 201" περικνημίδες 25" περιλαίμια 128· περισκελίδες 145" σακάκια 27, 128" σκελέες 142' χιτώνια 145' χλαίνες 27, 142 Άνδρος 36 ανεργία 84, 95, 109 ανθοδετική 268

ανθοποιία 226, 228, 229, 237, 265

Αντωνοπούλου Ελένη 185

«Ανώνυμη Υφαντουργική Εταιρεία το Φά-

ληρον» 53, 197 «Ανώνυμος Εταιρεία Ελληνική Εριουργία» 273

«Ανώνυμος Εταιρεία Ελληνική Μεταξουργία» 273

«Αποθήκη ιματισμού του στρατού» 142,

143, 144, 145, 146, 147, 300 Αποθήκη Υλικού Πειραιώς 148 Απόκριες 295

Αποσκίτης Αργ. εργοστάσιο υφαντουργίας 77

αργαλειός 63, 68, 77, 156 Άργος 140 Αργοσαρωνικός 41, 42 Αρμένιοι / Αρμένισσες 46, 104, 151 Αρσάκειο 143, 185 Αρσάκης Απόστολος 187 αρώματα 115

ασθένειες 85, 243, 263" αδενίτιδες 243' αναιμία 243" γαστρεντερίτιδα 280" δέρματος 243" δηλητηριάσεις 118" ελονοσία 61, 280, 283" ελώδης πυρετός 274, 277· ευλογιά 61, 274' στομάχου 243" τραχώματα 243' τριχοφάγος 285' τύφος 274, 280· φυματίωση 61, 118, 249, 274, 279, 280, 281· ψώρα 285 ΑΣΠΙΩΤΗ-ΕΛΚΑ, Ανώνυμος Εταιρεία Γραφικών Τεχνών βλ. Ασπιώτης Νικόλαος - ΕΛΠΙΣ Ασπιώτης Γεράσιμος· βλ. Ασπιώτης Νικόλαος - ΕΛΠΙΣ Ασπιώτης Κωνσταντίνος· βλ. Ασπιώτης Νικόλαος - ΕΛΠΙΣ Ασπιώτης Νικόλαος - ΕΛΠΙΣ, βιομηχανικό κατάστημα 119-124 ασπρόρουχα 25, 129, 140, 155, 190, 193, 226, 228, 229, 234, 237, 265" ανδρικά 136· γυναικεία 136" στρατού 143 ασπρορουχούδες 124 Άστρος 42

αστυνομία Πειραιά 290 Άσυλο Αγίας Αικατερίνης 232, 240, 273 Άσυλο των Εργατίδων βλ. Άσυλο Αγίας Αικατερίνης

Σελ. 343
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/56/gif/344.gif&w=600&h=915

ασφάλεια εργατών 55, 72, 78 ασφάλιση υποχρεωτική 79 ατμοπλοία 41

Αττική 25, 28, 32, 34, 65, 99, 207 ατυχήματα 78, 79, 80

Βάθεια, συνοικία Αθηνών 282

Βαλκάνια 142

Βαλλώση Πιπίνα 217

Βαλτατζή Ζωή 184

Βαλτατζή Σμαράγδα 185

Βαλτατζής Ευαγγέλης 184

Βαλτατζής Σπυρίδων 185

βαμβάκι 63, 193

Βασιλειάδου Ανθή 217

Βασιλική Σχολή 264

Βασιλικός Κήπος 282, 292, 296

Βατραχονήσι, συνοικισμός Αθηνών 275, 282

Βαυαροί 102

Βενιζέλος Ελευθέριος 56

Βέροια 67

Βιέννη 183

Βικέλα Σμαράγδα 185 Βικέλας Δημήτριος 185 Βοιωτία 32, 34, 207 Βολωνάκης Αθανάσιος 44 Βολωνάκης Μ. 53

Βόλος 18, 77, 82, 90, 195, 197, 233, 289 βότανα 288

Βουλή των Ελλήνων 224 Βουλγαρία 20, 45, 232 βουτηχτές 41 βούτυρο 290, 291 βυρσοδεψεία 44

Belle Henri 181, 275

Γαβριηλίδης Βλάσης 65

γαζί, γάζωμα 228

γάλα 242, 291

Γαλάτσι Ρουμανίας 183

Γαλλία 172, 175, 185, 197

γάμος 41, 107, 162, 164, 252, 256

Γαργαρέττα, συνοικία Αθηνών 276

γαρνιτόρες 102

Γέγγερ, μοδίστρα 101

Γενοβέφα 294

Γερμανία 98

γιατροί 61

Γκαζοχώρι, συνοικία Αθηνών 274, 275

Γορτυνία 190

γουναρικά 190

Γύθειο 233

γυμναστική 227, 237

γυναικεία ενδύματα 151, 189, 196, 219, 228, 234, 284· επανωφόρια 127, 128, 151' εσάρπες 151' ζακέτες 127" πέπλοι 189· ποδιές 196, 198" φούστες 196 δακτυλογράφοι 230, 239, 255

δαντέλες 150, 188, 190, 218, 228" βλ. και

τριχαπτική δασκάλες 221, 222, 227, 230, 232 Δεληγιάννης Θεόδωρος 216, 224 Δεμίρη Κωνσταντίνα 70 Δερτιλής Γιώργος 181 Δεσύπρη-Σβώλου Μαρία 68, 72, 73, 100,

103, 116, 149, 194, 207, 221, 268 Δεσύπρης Γ. 196 Δημόκας Ιωάννης 43 δημόσιοι υπάλληλοι 230 Δημοτικό Θέατρο 144 διάσιμο 68

διασκεδάσεις 292-296

διατροφή 74, 81, 125, 157, 167, 168, 243,

280, 287-291 δικτυοπλεκτική 25 διπλογραφία 226, 230 διπλωτήρια 115" βλ. και φακελοποιία Διώρυγα Κορίνθου 18, 46, 47 Δουρούτης Αθανάσιος και Σία 63" βλ. και

μεταξουργεία Δραματινού Μαρία 44" βλ. και υφαντήρια Δωδεκάνησα 45

Έδεσσα 67

Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος 187, 193,

195, 200, 201, 244 Εθνικό Συμβούλιο των Ελληνίδων 259 Είδη ραπτικής: βελόνες 125, 132, 135, 137" καρφίτσες 125, 132" κλωστές 125, 150" κορδέλες 106, 136, 265" μεζούρα 125" τούλια 102" φόδρες 125, 132, 150" ψαλίδι 132, 135 Εκθέσεις 170, 193 εκκλησία 168, 169 ελιές 168, 192, 287, 288 Ελληνική Ατμοπλοία 43" βλ. και Δημόκας Ιω.

Ελληνική Βιομηχανία Πιλοποιίας Ηλία Πουλοπούλου και Υιού 105" βλ. και Πουλόπουλος Ηλίας - Παπασπυρόπουλος Γεώργιος

Ελληνική Εριουργία Α.Ε. Αφοί Κυρκίνη 147 εμβόλια 280" δαμαλισμός 61 Ένωσις των Ελληνίδων 144, 145, 151, 224,

225, 232, 244, 259, 285 Εξάρχεια, συνοικία Αθηνών 126 Επαγγελματική και Οικοκυρική Σχολή η

Μέλισσα 257 Επιθεώρηση Εργασίας 57, 60, 74, 78, 80, 83, 92, 100, 102, 106, 107, 108, 117, 130, 134, 210· επιθεωρητές 75, 79 Επιτροπή επί της Εμψυχώσεως της Εθνικής Βιομηχανίας 187 Επιτροπή Κυριών προς εγκατάστασιν των

Θεσσαλών εις τας οικίας των 195 εργασία, κατ' οίκον 20, 45, 129, 141, 150, 152, 174-175, 265, 298

Σελ. 344
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/56/gif/345.gif&w=600&h=915

ΓΕΝΙΚΟ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ

345

εργαστήρια' ασπρορούχων 128, 130, 298" ανδρικών 130" καπέλων 101, 233, 265, 298, 300' μεταξοϋφαντικής 28' μοδιστρικής 26, 130, 131-138, 219, 233, 264, 265, 297-298, 299, 300· παιδικών ενδυμάτων 130, 265" φανελοποιίας 28" χαλβάδων και λουκουμιών 44" χάρτου και εκτυπώσεων (βιβλιοδετεία, επισκεπτήρια, επιστολόχαρτα, κατάστιχα, φακέλων, φωτοαντιγραφικά) 111-119 Εργαστήριον Απόρων Γυναικών 74, 80,

151, 186-194, 216, 233, 244 Εργαστήριον Απόρων Γυναικών εν Θεσσαλία 194-202

Εργατική Συνδιάσκεψη του Βερολίνου 54 Εργατικό Κέντρο Αθηνών (ΕΚΑ) 56, 77,

152, 257, 258, 259, 260, 261, 262, 266, 268, 269

εργάτες κλωστοϋφαντουργείων 200" βαφείς 200· θερμαστές 41, 78" κόπτες 128" λεβητοποιοί 41' λιπαντές 78' σιδερωτές 200

εργάτριες κλωστοϋφαντουργείων 63-188" ανεμούδες 82" βοηθοί υφαντουργείων και κλωστηρίων 83' διαστρούδες 68, 82, 86, 114" επιστάτριες 86" καλαμίστριες 82, 198, 200" καρουλούδες 68, 86" κλώστριες 68" μασουρίστριες 198, 200" χειλώτριες 198, 200 εριουργοί 24, 25, 28, 65 Ερμιονίδα 140

Ερμείον, κατάστημα νεωτερισμών 127 Ερμούπολη 18, 43, 73, 85, 207, 212, 274,

278, 279, 284" βλ. και Σύρος Εστία, περ. 120 εστιατόριο-κυλικείο 73 εσώρουχα 227, 286" ανδρών 128" γυναικών

128· παιδιών 128' στρατού 148 Εύβοια 189 Ευρυτανία 26 Ευρώπη 166

Entente 45, 247

Ζάκυνθος 25, 27, 28 Ζάππειο 292 ζαχαροπλαστεία 45 ζωγραφική 226, 228

Ζωγράφου Ευγενία 55, 70, 82, 84, 85, 87, 157, 209, 285

Ήπειρος 232

Ηράκλειο, προάστειο Αθήνας 273 Howe Elias 139

Θεοδωροπούλου Αύρα 210, 258, 260, 262, 264, 267, 268, 283

Θεοδωρόπουλος Σπύρος 258 Θεολογική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών 165

Θεσσαλία 18, 28, 34, 195, 196, 201, 232 Θεσσαλονίκη 32, 92, 95, 124, 148, 183 Θήρα 27, 42 Θράκη 20, 45, 89, 222 Θωμόπουλος Θωμάς 267

ιατρική 243" προληπτική 242 ιατροφαρμακευτική περίθαλψη 79, 80, 123,

241, 243, 244 Ιγγλέσης Νικόλαος 25, 26, 126 Ιλισός 275 Ιμβριώτη Ρόζα 268 Ιόνια νησιά 27, 207 Ίος 42 Ιταλοί 46 ιχνογραφία 228

Καβάλα 94, 95

Καβανιάρη Αδελα'ί'ς 185

καθαριότητα 75, 103, 133, 266, 279, 280,

281-287, 300 καλαθοπλεκτική 25 Καλαμάτα 18, 28

Καλαμιώτου, συνοικία Αθηνών 274 Καλαμπάκα 26

καλεμκεριά 44, 101, 104, 108, 151 Καλλέργης Σταύρος 54, 55, 300 Καλομοίρης Μανώλης 268 Καμίνια, συνοικισμός Πειραιώς 276, 282 Καμπούρογλου Παντολέων 42 Κάνθαρος, Πειραιάς 296 καπέλα 98, 104, 105, 107, 108, 109, 110, 233, 265" κασκέτα 100, 109, 110" κούκοι 98,100,101" πηλήκια 100, 102,109, 110, 299" ρεπούμπλικες 98, 102" φέσια 94, 98, 168" ψάθες 102, 104 καπναποθήκες 299

καπνεργάτες 88-97, 149" αχταρματζήδες 90" δέτες 90" καπνοκόπτες 25, 91" καπνοσυσκευαστές 25, 91" κατασκευαστές ταμβάκου 91" ντεκτσήδες 90, 97' σιγαροποιοί 25, 91" στιβαδόροι 90 καπνεργάτριες 88-97" πασταλτζούδες 90 "καπνεργοστάσια 96 Καπνικαρέα 103, 126, 127 καπνοβιομηχανία 297 καπνός 18, 31, 118, 120, 299 καραγκιόζης 293 Καραθεοδωρής Στέφανος 184 Καρασταμάτη, μεταξοϋφαντήριο 287 Καρδίτσα 26, 200 Καστέλα 44

κατηχητικά σχολεία 248 κατοικία εργάτριας 273-279 κατοικίδια ζώα 287

Σελ. 345
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/56/gif/346.gif&w=600&h=915

Κατσίγρα-Μελά Άννα 259, 267 Κατσιμαντής Ηρ. 43 Καύκασος 45

καφεκοπτεία 9Γ καφεκόπτες 25, 91 καφενείο 288

κέντημα 150, 151, 188, 228, 265 κεντητές, κεντήστρες 25, 150 κεντητική 25, 27, 151" χρυσοκεντητική 25,

107, 110, 151, 265 Κεντρική Αποθήκη Μηχανών Ραπτικής 140 Κεντρικός Σοσιαλιστικός Όμιλος 54, 55, 300

Κέρκυρα 25, 53, 99, 119, 124, 207, 233 Κεφαλάρι 220 Κεφαλλονιά 233

Κεχαγιά Καλλιόπη 185, 186, 195, 217 Κηφισιά 282, 292 Κινδύνη Καλλιόπη 217 κλινοσκεπάσματα 147, 189, 190 κλωστήρια μετάξης 189 Κλωστήριον και Υφαντήριον Ε. Λαδοπούλου εν Σύρω 43, 76, 84, 86 κλωστοϋφαντουργία 40, 42, 44, 45, 47, 60, 123, 221" εργοστάσια: Λαδόπουλου 43, 76, 84, 86· Λυγινού 76, 82" Πυρρή 82" Ρετσίνα Αφών 69, 82, 175" Σημίτη 70, 82, 209· Σταματόπουλου 142 Κολωνάκι 126 κομμωτική 268

κοπτική 219, 226, 227, 229, 236, 237, 238,

239, 249, 257, 268, 286 Κορασίδου Μαρία 177 κορδελιάστρες 150, 152 Κόρινθος 140 Κορύλλου Ελένη 268 Κοτζιάς Γ. 116 κοτόπουλο 227 κουβέρτες 197 κουκουλόσπορος 189 Κουμάνταρος Δήμος 44 Κουτσαλέξης Π. 196 Κραναία 27 Κρανίδι 140

Κρήτη 43, 44, 189, 232

Κρητικά, συνοικισμός Πειραιώς 276

Κρητική Επανάσταση 44, 161

Κρητικοί 44

Κροντηρά Αγγελική 267

κτίστες 84

Κυκλάδες 27, 207

Κύμη 189

Κύπρος 103, 232

Κυριακή αργία 56, 248, 263, 292

Κυριακή Σχολή 209, 218

Κυριακή Σχολή των Απόρων Γυναικών και

Κορασιών του Λαού 219 Κυριακό Σχολείο 212, 213, 219, 220, 283,

284, 285, 286 Κυριακόν Σχολείον Εργατριών του Εργατικού Κέντρου Αθηνών 257-269, 283, 286

Κυριακόν Σχολείον του εν Πειραιεί Συνδέσμου των Κυριών προς Προστασίαν της Εργάτιδος 240-257, 263, 283 Κυριακόν Σχολείον των Τεχνών 213, 214215

Κυριακόν Σχολείον της Ενώσεως των Ελληνίδων 219-220 κυτιοποιία 111, 112, 113, 115, 117, 118,

119, 122, 124, 299 Κυψέλη 126, 276

Κωνσταντίνου Δημήτριος 139, 140 Κωνσταντινούπολη 36, 45, 47, 183

λάδι 18, 140, 168, 288, 291 λαιμοδέτες 25 λαιμοδετοποιεία 26

Λάκκα του Βάβουλα, συνοικισμός Πειραιά 276

Λαναράς - Κύρτσης και Σία, εριουργείο 202

Λάρισα 28, 77, 82, 195, 196, 201

Λειψία 183

Λέκα Βέρθα 259

λεμβούχοι 41

Λεμεσός 232

Λεύκα, συνοικισμός Πειραιώς 276 Λευκάδα 190 Λιάκος Αντώνης 75 Λίβερπουλ 183

λιθογραφικά και τυπογραφικά πιεστήρια

123

λιθογραφεία 106, 111, 112, 113, 118, 122,

124

λιμενεργάτες 41 Λιμηρά 27 λινάρι 122, 143 λινοστολή 140 λίπος 290

Λόγγου - Κύρτση - Τούρπαλη, συγκρότημα 70

Λονδίνο 183, 275 λοστρόμοι 41

λουτρό 282, 284, 285, 286, 293

Λυγινός Κυριάκος 241

Λύκειο των Ελληνίδων 45, 145, 259, 279

Lebrun François 51

μαγειρική 226, 227, 229, 236, 237, 239,

278" βλ. και διατροφή" φαγητά μαγείρισσες 227

Μαγγιώρος, εμπορικός οίκος 218 μαίες 36

Μακεδονία 20, 44, 45, 89, 222, 232 Μακκά Μαρία 185 Μακρής Χ. 267

Μακροπούλου Άννα 72, 83, 287 Μαλανδρίνος Χ., κατάστημα 201

Σελ. 346
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/56/gif/347.gif&w=600&h=915

μαλλί 63, 105, 188, 189, 195, 197, 199

Μανιάτικα, συνοικισμός 276

Μανσόλας Αλέξανδρος 23, 64, 81

μαντήλια 168

μαξιλαροθήκες 128, 190

Μαρούλη Αικατερίνη 259

Μασσαλία 183

Ματουσιάν, εμπορικός οίκος 90 Μαύρη Θάλασσα 18 Μαυροβούνιοι 46

Μαυρογένειος Επαγγελματική Σχολή 233 Μεγαλόπολη 25 Μέγαρα 140 Μέθανα 42

Μελά-Κατσίγρα Άννα 259, 267 Μεσολόγγι 28 μετανάστευση 26, 34, 35 μετάξι 63, 140, 188, 190 μεταξοκλωστική 64 μεταξουργεία 63, 106 Μεταξουργείο, συνοικία Αθηνών 274 μεταξουργός 24, 25, 28, 65 Μετς, συνοικισμός Αθηνών 275 Μήλος 27

μητρότητα / μητέρα 173, 212, 249, 267 Μητσάκης Μιχαήλ 120, 282, 292 μηχανικοί καπτοκοπτικών μηχανών 91 μηχανουργείο 106, 277 μηχανουργοί 41 Μικρά Ασία 17, 18, 45, 232 Μικρασιατική Καταστροφή 44, 190, 231 «Μικρή Αντάντ των Γυναικών» 258 μοδίστρες 37, 38, 44, 222, 223, 255, 256, 294' βλ. και εργαστήρια / ατελιέ μοδιστρικής Μοναστηράκι 126, 152, 274 Μουνιχία 284, 293 Μπαφούνης Γιάννης 41 Μπενάκειος Επαγγελματική Σχολή 233 μπογιατζήδες 84 Μύκονος 41

Morgenthau Henry 150

Νάξος 27, 42 Νάουσα 67, 70 ναυπηγεία 43 Ναύπλιο 42 ναυτικοί 35, 36, 41 ναυτιλία 36, 41

Νέα Ελληνική Ατμοπλοία, εταιρεία 43

Νέα Ιωνία, προάστειο 67

Νεάπολη, συνοικία 294

Νέος Κόσμος, προάστειο 26, 275

νήμα: μεταξωτό 190' μάλλινο 190' λινό 190'

ντρίλινο 197" χρυσό 190 νηματουργείο Κρητικού 44 νηματουργοί 24, 25, 28, 83

νοσηλεία 80, 192 Νοταρά, οδός 243

Noiriel Gérard 53

ξάντες 24, 25, 28, 65 ξυλογλυπτική 226 ξυλουργεία 45, 106

Οδησσός 183

Οδοί Αθηνών: Αγίας Ειρήνης 216" Αιόλου 126, 137· Ακαδημίας 184" Αμαλίας 187" Ερμού 101, 115, 116, 126, 131, 137, 178" Ευαγγελιστρίας 115, 116· Μητροπόλεως 171· Σίνα 126, 184" Στουρνάρα 126· Φωκίωνος Νέγρη 126 Οθωμανική Αυτοκρατορία 36, 42 οικοκυρική 266

Οικοκυρική και Επαγγελματική Σχολή της Ενώσεως των Ελληνίδων 219, 220, 223240

οικοτεχνία 28, 35, 157, 192 Οίτυλο Λακωνίας 27 Ολυμπιακοί Αγώνες 282 Ολύμπιος Δίας 296 Ολυμπίου Ολυμπιάς 185 Ομηρίδης-Σκυλίτσης Δημήτριος 243 Όμιλος των Φιλομούσων 292 Ορφανοτροφείο Θηλέων Ιωάννου και Μαρίας Χατζηκυριάκου 233

πάγκος 86

Παγκράτι, συνοικία 276 παιγνιόχαρτα 119, 120, 121" στεγνωτήρια 122

Παναγιωτόπουλος Βασίλης 34 Παναθήναια 294 Πανάς Κ. και Σία 124 Πανελλήνιος Ατμοπλοία 197 Πανεπιστήμιο Αθηνών 220 Παξοί 25

Παπαγιάννη Αφοί, βιομηχανικό κατάστημα 102

Παπαντωνίου Ιωάννα 140 Παπαρρηγόπουλος Ιωάννης 185 Παπαρρηγοπούλου Ελένη 185 Παπασπυρόπουλος Γεώργιος 103,104,108, 151, 218, 264· βλ. και Πουλόπουλος Ηλίας· Ελληνική Βιομηχανία Ηλία Πουλοπούλου και Υιού Παπούδωφ Αλεξανδρίνα 185 Παπούδωφ Αριστείδης 185 παραδοσιακή φορεσιά 26, 28, 140, 166' ανδρική 27' φουστανέλα 26, 143' γυναικεία 27

Παρίσι 183 Παρνασσός 185 Πάρος 42

Σελ. 347
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/56/gif/348.gif&w=600&h=915

Παρρέν Καλλιρρόη 54, 69, 77, 165, 211, 217, 219, 223, 224, 232, 234, 241, 257, 259, 283 Πάσχα 53, 55 Πατήσια 67

Πάτρα 18, 25, 27, 119, 212, 233 Πατριωτικός Σύνδεσμος 147, 243 Πέγιος Γιώργος 94

Πειραιάς 18, 25, 41, 42, 43, 44, 45, 47, 63, 64, 66, 70, 71, 77, 81, 82, 83, 84, 85, 87, 99, 100, 108, 114, 117, 119, 126, 140, 143, 144, 148, 163, 175, 207, 208, 210, 212, 233, 243, 244, 247, 248, 274, 277, 279, 293, 294 πελερίνες 127 Πελοπόννησος 27, 28 περίθαλψη 242 Περισσός 273 Πετράλωνα 105, 278 Πευκάκια, συνοικία Αθηνών 294 Πήλιο 28 Πηνελόπη 177 πιέτα 228

πιλοποιία 98-110, 117, 118, 135, 226, 227, 229, 237, 238, 239, 257, 264, 265, 268 Πλατεία Δημοπρατηρίου 126 πλύντριες 255 Ποδαράδες 148, 273 ποικίλματα 190 ποικιλτική 188, 190

πόλεμοι: Βαλκανικοί 27, 30, 44, 45, 61, 145, 146, 147, 243" Α' Παγκόσμιος 105 Πόρος 42, 65, 140 πορτοκάλια 289 πουκάμισο 27, 128, 145, 151 Πουλόπουλος Ηλίας 99, 103, 104, 151" βλ. και Ελληνική Βιομηχανία Πιλοποιίας Ηλία Πουλοπούλου και Υιού" Παπασπυρόπουλος Γεώργιος Πρετεντέρη Φανή 185 προίκα 36, 83, 123, 125, 128, 130, 140,

161-162, 190, 193, 223, 278 προσόψια 84, 196, 199 πρόσφυγες 17, 45, 89, 211 Πρωτομαγιά 54, 295, 296 Πρωτοπαπά Ροδόπη 241 πυρογραφία 226, 228

Perrot Michelle 62

Ραγκαβής Αλέξανδρος 216 Ράλλης Λουκάς 63' βλ. και μεταξουργεία ραπτική 28, 37, 218, 226, 227, 228, 229, 234, 236, 237, 238, 239, 248, 249, 257, 264, 268, 286- ασπρορούχων 237' παιδικών φορεμάτων 237 ραπτομηχανή 106, 138-141, 298, 299 ράπτριες 86, 114, 221, 254, 255, 256, 264, 265· κουβερτών 198

ραφεία 26, 130" ιεροραφεία 151 ράφτες 25, 26, 27' ελληνοράπτες 25" ιερών ενδυμάτων 25" στρατιωτικών ενδυμάτων 26' φραγκοράπτες 25, 27, 150 Ρεϊνέκ Βαρίγκα 185 Ρέντης, συνοικία Πειραιώς 293 Ρετσίνα Αφοί 142, 143, 197" βλ. και κλωστοϋφαντουργεία Ρετσίνα Ελισ. 241 Ρετσίνας Θεόδωρος 69, 161 Ρηγίνος Μιχάλης 87 ρινόμακτρα 25 Ροΐδης Εμμανουήλ 282 Ροστόβ 183 Ρούμελη 156 Ρουσοπούλου Ειρήνη 259 Ρωσία 20, 45

Σακιρτζιάν, εμπορικός οίκος 90 Σαλαμίνα 65, 140 Σάμος 233 Σαντορίνη 65 Σαρακοστή 288, 295, 296 Σελά, υφαντήριο 264 σεντόνια 128 Σερβία 45 Σέρρες 92, 95 Σιγανού Αθηνά 217 Σιγάρας Κωνσταντίνος 196, 201, 202 Σίγγερ, μηχανή ραπτικής 218" βλ. και ραπτομηχανή σιδηροδρομικές γραμμές Αθηνών-Πειραιώς 46" Αθηνών-Πελοποννήσου 34, 185" Θεσσαλίας 198 σιδέρωμα 218, 226, 228, 229, 236, 237 σιδερώτριες 255 σιτάρι 140

Σκαλτζούνη Φανή 185 Σκορδέλη Ασπασία 217 σκόρδο 288, 289 Σκουζέ Ελένη 185 Σκουζές Αλέξανδρος 241 Σκουζές Γεώργιος 185 Σκουζές Παναγής 167 Σλήμαν Ερρίκος 185 Σλήμαν Σοφία 185, 186, 217 Σμύρνη 36, 43, 151, 222 σοσιαλιστές 172 Σούτσος Ιωάννης 36 Σπάρτη 232

Σπέτσες 41, 42, 65, 140 σπίρτα 121

σταφίδα 18, 34' σταφιδική κρίση 38 στενογράφοι 239 Στρέιτ Βικτωρία 195 Στρίγκος Γεώργιος 161 Συγγρός Ανδρέας 187, 192 συγκρότημα Αθηνών-Πειραιώς 25, 47, 67, 83, 99, 100, 140

Σελ. 348
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/56/gif/349.gif&w=600&h=915

σύκα 18

Σύλλογος προς Διάδοσιν των Ελληνικών

Γραμμάτων 222, 233 Σύλλογος Κυριών υπέρ της Γυναικείας Παι-

δεύσεως 80, 182-186, 187, 191 Σύνδεσμος για τα Δικαιώματα της Γυναίκας 148, 258, 269 Σύνδεσμος Κυριών Πειραιώς προς Προστασίαν της Εργάτιδος 211, 240 Συνέδριο Παρισίων 224 Σύνταγμα, πλατεία 295 Σύρος 27, 28, 42, 43, 66, 76, 86, 161, 278,

289" βλ. και Ερμούπολη συσσίτιο 74, 236, 241, 242, 243, 244 Σχολή Απόρων Παίδων 216 Σχολή Ευελπίδων 141 Σχολή της Κυριακής των Απόρων Γυναικών

και Κορασιών του Λαού 215-220 Σωματείο εργατριών κοπής και ραφής ιματισμού στρατού 148, 149

τάπητες 188, 189, 190, 192, 193, 197

ταπητουργοί 24, 25, 28, 65

Τάσσος Α. 122

Τεργέστη 90

τεχνητά άνθη 102

τεχνίτης 200

Τζάννειο Νοσοκομείο 243

Τήνος 36

Τισσαμενού Ασημίνα 185 Τουρκία 20, 47, 196 τραπεζομάντηλα 128, 189 Τρίκαλα 28

Τρικούπης Χαρίλαος 46, 141 Τρίπολη 28, 190

Τρίπου-Πανά, βαμβακο-υφαντήρια 142 τριχαπτική 188, 190' βλ. και δαντέλες Τροιζηνία 41, 42 τροφοί 36, 171, 283 τροχιστής μαχαιριών κοπής καπνού 91 Τσακαλώτος Αθανάσιος 278, 279 Τσάτη, βαμβακοϋφαντήρια 142 τσιγάρα 115, 122 τσιγαρόχαρτα 120, 121, 122, 123 Τσίλερ, παραλία 293 Τσιλιμίγκρα Μαρία 267 Τσουκαλάς Κωνσταντίνος 287 τύλιγμα 68

Τυπάλδος Γεώργιος 282 τυποβαφική 150

τυπογραφεία, -ία 111, 112, 113, 118, 121, 151

Τύρναβος 28, 195, 196, 198, 200 Thompson Ρ. Ε. 52

υγιεινή/υγεία 55, 61, 71, 72, 74, 78, 118, 152, 217, 229, 230, 237, 248, 249, 262, 266, 267, 274, 278, 279, 280, 283, 300

Ύδρα 41, 42, 65, 140 Υδραίικα, συνοικισμός Πειραιά 276 ύπαιθρος 28, 34, 206, 220, 278, 297 υπηρέτριες 35, 36, 37, 38, 84, 170, 171, 222, 227, 255, 268, 273, 283, 294, 296 υποδηματοποιοί 140, 152 Υπουργείο Γεωργίας, Εμπορίου και Βιομηχανίας 72

Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας 59, 72, 148,

193, 257, 274 Υπουργείο Εσωτερικών 60, 71, 214 Υπουργείο Παιδείας 205, 232 Υπουργείο Στρατιωτικών 143, 148, 193 υφαντές, υφάντριες 24, 25, 68, 81, 85, 86,

114, 200, 221 υφαντήρια 44, 47

υφαντουργία 28, 29, 31, 32, 33, 83, 249"

βλ. και κλωστοϋφαντουργία υφάσματα 234" αλατζάδες 84, 196, 198' αλπαγάδες 159" βαμβακερά 27,188,192, 218, 228, 286· ημιμάλλινα 196, 197" λινά 27, 228· μάλλινα 196, 197, 198, 218' μουσελίνες 190" ντρίλινα/δρίλια 84, 196, 282' ταφτάδες 102" τσίτια 159

φαγητά 36, 136, 227, 266, 287, 288, 300" αγριόπαπια 227' αρνί 288, 291 ' αστακός 227" αυγά 291" κατσίκι 288" κρέας 192, 227, 229, 242, 291" μαρίδα 289· μπακαλιάρος 289' μπεκάτσα 227" λακέδρα 289' όσπρια 192, 289, 291' ρέγγες 289' σάντουιτς 227' σαρδέλες 289' σταφύλια 289' ταραμάς 290' τυρί 288' φραγκοστάφυλλα 227' χοιρινό 288" χορταρικά 192, 288· χυλοπίτες 288" ψάρι 227, 229, 291" βλ. και διατροφή, μαγειρική φακελοποιία 117, 118' βλ. και διπλωτήρια Φάληρο 282, 292, 293 φανέλα 197, 265, 285 φανελοποιοί 24, 25, 28, 65 φάρμακα 192, 242" βλ. και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη Φάρσαλα 26, 28, 195, 196, 200, 201 φασόν 45, 126, 129, 140, 141-152, 143,

145, 148, 234, 235, 298 φασουλής 293, 294 Φεράλδη Αργ. 241 Φιλάρετος Γ. 55

Φιλολογικός Σύλλογος Παρνασσός 216 Φιλοπάππου, λόφος 296 Φραντζισκάκης Φρ. 122 Φρεαττύδα 293 φωτογραφεία 111, 112, 113

Χατζηφωτίου, οικογένεια 185 Χατζόπουλος Δημήτρης 108, 115, 116 Χατζόπουλος Κώστας 156

Σελ. 349
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/56/gif/350.gif&w=600&h=915

Χαυτεία 295 χειρόμακτρα 189 Χέλι 42 Χίος 43, 161 χράμια 197

Χριστούγεννα 53, 55, 56, 57, 217 χρυσοποικιλτική 25

Ψαρά 140, 161 ψαράδες 41

Ψυρρή, συνοικία Αθηνών 274 ψωμί 74, 81, 82, 288, 289

ωδική 227

Σελ. 350
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/56/gif/351.gif&w=600&h=915

GIZI SALIBA

FEMMES OUVRIÈRES DANS L'INDUSTRIE ET L'ARTISANAT

GRECS (1870-1922)

(Résumé)

C'est à partir de 1870 que la présence de l'ouvrière devient sensible dans le paysage de la ville néo-hellénique, au moment où les premières usines à vapeur ouvraient leurs portes. Sa physionomie constitue l'un des symboles du développement social et économique. Pour, la Grèce, un pays jeune, situé dans la périphérie de l'Europe, avec un secteur artisanal et industriel négligeable, s'efforçant de briser les structures dominantes de son passé ottoman, le secteur secondaire constitue l'une des conditions préalables à son entrée dans un processus de développement le mettant en correspondance avec les modèles occidentaux.

A peine arrivée en ville, la paysanne se transforme en ouvrière, et cette conversion s'accompagne de changements radicaux de sa condition, dans son environnement, au travail et en société: du temps agricole au temps industriel, du plein air à l'espace exigu qui lui est imparti à l'usine et à l'atelier, l'ouvrière doit commencer par s'imposer une discipline quant à son propre corps, une règle quant à sa vie quotidienne, à assimiler les contraintes dictées par le monde du travail salarié.

De l'ouvrière des filatures-tissages, personnage majeur sur la scène de l'emploi, à celle des ateliers de couture, nous avons déployé la toile du travail des femmes, en pénétrant au sein du régime et des conditions de vie qui furent les leurs.

Nous avons été amenés à une découverte: la pluralité des visages de l'ouvrière. Nous efforçant de retendre la trame de chacun des métiers féminins, nous avons présenté ce visage multiple tel qu'il se dessine à travers la variété des emplois ouvriers. Les femmes se concentrent dans les entreprises de plus de vingt-cinq personnes carastérisées par la mécanisation de la production et la répartition des taches mais également dans les petits ateliers artisanaux. Dans les filatures-tissages, l'industrie du tabac ou celle du papier, elles occupent pour la plupart des places de travail non qualifié. Les petites entreprises du secteur de l'habillement

Σελ. 351
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/56/gif/352.gif&w=600&h=915

—ateliers de couture, de sous vêtements, ateliers de chapellerie— s'offrent à celles qui sont désireuses d'apprendre un métier leur assurant de quoi vivre de "l'aiguille".

Le degré de savoir-faire dont elles disposent, leur âge, leur position et les devoirs qu'elles assument hors de la famille, leur situation financière habituellement liée à la famille-même et à leur propre niveau culturel, jouent un rôle déterminant en ce qui concerne le choix d'une profession.

Le travail à domicile entre également dans le cadre de cette étude. Outre ses formes habituelles telles que la broderie, la couture en général et la fabrication de chaussures, nous avons repéré un ample réseau de travail à domicile dans la branche de la confection d'uniformes militaires, où sont employées des femmes des familles des soldats et d'officiers: ce travail leur permet de couvrir le déficit financier entraîné par l'absence des hommes, mobilisés à plusieurs reprises.

De l'ouvrière non qualifiée des filatures-tissages qui a fait le choix du travail d'usine pour s'assurer immédiatement de quoi vivre, sans la moindre perte de temps, à la jeune fille en quête de chic qui apprend à coudre et à broder car elle dispose, précisément, d'une aisance financière lui permettant de suivre un apprentissage non rémunéré aux côtés d'une couturière expérimentée, et jusqu'à celle qui rapproche les quelques meubles de son intérieur pour ménager l'espace nécessaire à une machine à coudre et éxecuter du travail à façon chez elle, tout un monde se déroule, le monde du travail au féminin.

Le profil de l'ouvrière est né de l'étude de chaque branche considérée séparément. Retraçons-là. Du point de vue de l'âge, le travail des enfants ne constitue pas un phénomène largement répandu: l'ouvrière entre habituellement dans le monde du travail salarié après l'âge de douze ans et y demeure le plus souvent au-delà de l'âge de quinze ans, voire jusqu'à trente ans. Le fait que nous ne disposions pas de données chiffrées permettant de comparer l'âge auquel elle se marie et le temps durant lequel elle demeure dans le secteur secondaire, ne nous empêche pas de formuler certaines remarques. En effet, il existe, de toute évidence, des ouvrières qui continuent à travailler après leur mariage: des réseaux divers de solidarité se développant en ville, par exemple les liens entre locataires d'une même maison, donnent à la mère absente la possibilité de laisser ses enfants dans la cour sous l'oeil vigilant d'une voisine. Et même quand il n'y a pas de voisine, la cohésion de la famille grecque fait qu'il y a la mère de la famille qui travaille, ou sa belle-mère, ou encore une grande soeur pour s'occuper des petits. Se créer une pecule, économiser de

Σελ. 352
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/56/gif/353.gif&w=600&h=915

l'argent pour l'achat d'un logement et de divers biens —par exemple cette machine à coudre tant désirée, qui permet à l'ouvrière de se libérer de l'emploi à l'usine— constitue une autre raison rendant indispensable le séjour de l'ouvrière en usine. Par ailleurs, c'est surtout dans les usines que l'on rencontre les ouvrières les plus âgées, là où il y a des places de travail spécialisé, dans les filatures-tissages et les entrepôts de tabac par exemple. Toutefois, si l'on excepte les ateliers de confection de képis militaires, tâche qui exige une habileté technique particulière, on ne trouve pas beaucoup d'ouvrières âgées de plus de vingt ans dans les autres ateliers: entrées comme apprenties, elles les quittent dès qu'elles apprennent les rudiments du métier.

La question de la rémunération présente aussi de l'intérêt. Le plus souvent, l'ouvrière grecque vit avec sa famille, obéissant aux stratégies de celle-ci et contribuant par son salaire à son revenu. Si l'on tient compte de la répartition des tâches par sexe dans le secteur secondaire, le critère général définissant le montant des rémunérations est le type de travail exécuté. Dans l'industrie, les salaires journaliers les plus bas correspondent aux usines où sont pratiquées la mécanisation de la production et la répartition des tâches. Plus celles-ci sont simples, moindre est le salaire. Ainsi est-ce dans les entreprises de fabrication de sacs et de boîtes que l'on rencontre les salaires les plus bas, tandis que les plus élevés vont aux ouvrières employées à la transformation commerciale du tabac, travail spécialisé. En ce qui concerne les petits ateliers, ce sont les ouvrières des ateliers de couture qui reçoivent les plus bas salaires, les plus hauts allant à celles des ateliers de fabrication de képis.

Cependant, le montant de la rémunération dépend aussi d'impondérables: il peut être influencé par les préférences particulières manifestées par l'employeur, homme ou femme, pour certaines ouvrières, la vigeur, ou la beauté physique de personnes. A cette époque en effet, aucune mesure de règlement du travail n'a encore été prise dans ce domaine.

Le niveau culturel des ouvrières est toujours en rapport avec les possibilités financières de leurs familles. Celles qui réussissent à franchir le seuil de la pauvreté et peuvent donc s'offrir le luxe de passer quelques années en apprentissage, se dirigent vers les mérits de l'aiguille. Les autres trouvent du travail dans les usines, où elles se voient rémunérées sitôt embauchées.

L'esthétique de l'apparence extérieure de l'ouvrière diffère également selon les branches. Celles des ateliers de couture et de chapellerie, souvent en contact avec des femmes de la classe bourgeoise et capables de se

Σελ. 353
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/56/gif/354.gif&w=600&h=915

monter une garde-robe à peu de frais, s'efforcent d'être bien habillées et de répondre à une certaine idée du chic. En revanche, l'apparence de l'ouvrière en usine reflète un régime d'indigence.

Si l'on excepte quelques mobilisations de la part des ouvrières du Magasin d'Habillement de l'armée travaillant à façon et de celles du tabac qui participent avec les hommes aux grandes grèves de ce secteur, les femmes ne s'inscrivent pas plus dans les syndicats qu'elles ne s'engagent dans les partis politiques. Des organisations socialistes comme l'Association Centrale Socialiste et certaines fédérations ouvrières incorporent leurs revendications à l'ensemble des leurs.

C'est à travers l'activité de bienfaisance des associations féminines que se crée l'eidolôn de l'ouvrière telle qu'elle se reflète dans le regard des "autres". Car il s'agit bien d'une idole et non de son image réelle, puisque dans les discours des dames patronesses sur l'ouvrière, ces intermédiaires ne font autre chose que projeter leur culture sur cette image et la lui imposer. Dans le but avoué de "civiliser" l'ouvrière par l'éducation, par la formation professionnelle tendant à l'éloigner de l'usine et de l'initier à des nouvelles habitudes telles que les règles d'hygiène et de propreté, ces dames patronnesses s'emploient à opérer le redressement social de l'ouvrière, à intégrer celle-ci dans le système dominant des valeurs et comportements contemporains.

Pour donner une image complète du magma constitutif de la physionomie de l'ouvrière, il fallait aussi enquêter sur l'univers culturel au sein duquel elle agissait. La disposition de la "maison ouvrière", le repas préparé et consommé par la travailleuse et les siens, les lieux de récréation et modes de distraction se révèlent autant d'expressions d'une culture autonome et originale produite par l'ouvrière-même.

Voilà les traits caractéristiques de la physionomie de l'ouvrière grecque. En ce qui concerne les questions posées de cette démarche nous craignons de ne pas avoir suffisamment répondu. En effet, par delà le problème de savoir si chaque chercheur réussit ou non à se dépasser, il y a également toujours celui de la "pénurie des sources". Et lorsqu'on s'intéresse aux femmes, cette pénurie se transforme en silence. Car les ouvrières ne parlent pas elles-mêmes d'elles-mêmes, n'écrivent pas sur leur passé. Car il n'existe pas d'études détaillées sur le sujet. Car les données quantitatives, les chiffres dont nous disposons, jouent parfois le rôle de verres déformants nous empêchant d'atteindre l'image de l'ouvrière. Car l'histoire "du mouvement ouvrier-syndicaliste" comporte une charge idéologique conduisant à des simplifications outrées qui gomment les traits humains du profil de l'ouvrière même.

Σελ. 354
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/56/gif/355.gif&w=600&h=915

Les sources utilisées ici pour décrire la physionomie de l'ouvrière dans l'industrie et l'artisanat sont diverses, hétérogènes et éparpillées. Le plus souvent, elles résultent des "autres", des vecteurs officiels et des sujets de la classe bourgeoise qui interviennent dans son environnement humain: l'image de l'ouvrière se forme toujours par l'intermédiaire de tiers. On la repère sans cesse mêlée à d'autres formations sociales, le plus souvent en dehors du monde du travail à proprement parler, lorsqu'on essaie de montrer son image à travers la diversité des comportements et mentalités d'autres classes sociales. Si l'on prend comme critère le caractère des sources par rapport aux formations idéologiques et aux systèmes de valeurs qu'elles reflètent, on peut diviser celles-ci en deux grandes catégories: les sources "indépendantes" et les autres qui produisent un discours idéologique sur le travail des femmes. Ainsi avons-nous d'un côté les statistiques, les lois, les décrets royaux, l'archive de l'entreprise, — de l'autre, les archives des associations de bienfaisance, les Rapports du personnel de l'Inspection du Travail, les articles dans la presse et les revues qui s'expriment sur le travail féminin mais également les bulletins communiqués aux journaux par la police, qui commentent l'ouvrière à travers des événements qui sortent des limites de la quotidienneté. Le passage incessant de l'objectivité des chiffres à la subjectivité des personnes gérant le discours sur l'ouvrière et vice-versa, nous a conduit à décrire les mécanismes économiques auxquels est intégré le travail des femmes et à interpréter conduites et mentalités.

On se demande quelle pourrait être la place de ce livre dans la bibliographie europeènne de la question du travail féminin, et plus particulièrement du travail et de la vie sociale de la jeune ouvrière. La réponse n'est pas facile mais on croit que cette recherche, dans la mesure du possible, s'inscrive dans le sillage de l'historiographie europeènne, française et italienne surtout, ou les aspects partiels de cette problématique ont fait depuis longtemps l'object de grandes synthèses historiques. Puisque, avec un écart de deux ou trois décennies sont apparues dans la société hellénique des phénomènes analogues avec ceux des sociétés europeènnes. On imagine que ce livre pourrait être utile à l'historien comparatiste qui cherche à étudier les effets de l'industrialisation de la périphérie europeènne et plus spécialement les retombées de l'expansion du travail féminin sur la cohésion sociale du pays concerné.

Σελ. 355
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/56/gif/356.gif&w=600&h=915 01 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 356
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/56/gif/357.gif&w=600&h=915

Σελ. 357

http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/56/gif/358.gif&w=600&h=915

4. Η εργάτρια των κλωστοϋφαντουργείων ...................... 63

Από το μεταξουργείο στο κλωστοϋφαντουργείο ....... 63

Η ηλικία ...................................... 65

Το μέγεθος και η γεωγραφική συγκέντρωση των επιχειρήσεων κλωστοϋφαντουργίας................... 67

Οι θέσεις εργασίας .............................. 70

Συνθήκες εργασίας .............................. 70

Το ωράριο εργασίας ............................. 76

Η αμοιβή ..................................... 80

5. Οι καπνεργάτριες........................................ 88

Η εμπορική και η βιομηχανική επεξεργασία του καπνού

και η διαμόρφωση των θέσεων εργασίας ......... 88

Οι καπνεργάτριες σε αριθμούς..................... 91

Συνθήκες εργασίας .............................. 94

Οι κοινωνικοί αγώνες............................ 97

6. Η εργάτρια της πιλοποιίας ................................ 98

Από το φέσι στο ευρωπαϊκό πίλο .................. 98

Προσδιορίζοντας το εργασιακό προφίλ της εργάτριας: ο

χώρος και οι συνθήκες εργασίας................ 101

Η ηλικία της εργάτριας πιλοποιίας................. 106

Η αμοιβή ..................................... 108

7. Οι εργάτριες στη χαρτοποιία .............................. 111

Το εργασιακό καθεστώς.......................... 114

Περί του βιομηχανικού καταστήματος «Νικόλαος Ασπιώ

της-ΕΛΠΙΣ»................................ 119

8. Οι εργάτριες της βελόνας: μοδίστρες, ασπρορουχούδες .......... 124

Η πολυμορφία και οι διαφοροποιήσεις .............. 124

Στο χώρο του εργαστηρίου ....................... 131

Η μοδίστρα στα μάτια των «άλλων» ............... 136

9. Η ραπτομηχανή......................................... 138

10. Η εργασία φασόν........................................ 141

Στα χρόνια του πολέμου ......................... 141

Στον καιρό της ειρήνης .......................... 149

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ

ΔΥΟ ΑΠΟΚΛΙΝΟΥΣΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΙΣ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΒΙΟΜΗΧΑΝΙΣΗΣ. Ο ΘΕΣΜΙΚΟΣ ΚΑΙ Ο ΦΙΛΑΝΘΡΩΠΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ

σ. 153-178

1. Ο θεσμικός λόγος ....................................... 155

Το «άβατον» των εργοστασίων .................... 157

Και η φωτογραφία στην υπηρεσία της εκβιομηχάνισης . 158 Οι γυναίκες προσελκύονται στη βιομηχανία .......... 159

Σελ. 358
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/56/gif/359.gif&w=600&h=915

Η θητεία στο εργοστάσιο και η προίκα ..........................161

Η φίλεργος και η παρασιτική πόλη ................................163

2. Ο φιλανθρωπικός λόγος................................... 164

Οι χειραφετημένες ............................................................164

Η «ορθόδοξη» φιλανθρωπία και τα λαϊκά στρώματα . . . 167

Ο αστικοφιλελεύθερος φιλανθρωπικός λόγος....................168

Το Άσυλον της Αγίας Αικατερίνης..................................170

Σε αναζήτηση της οικογένειας..........................................172

Η εργασία στο σπίτι ........................................................174

Το «κουτί της Πανδώρας» και η μικρέμπορος του δρόμου . 175

Ο κίνδυνος της «αψύχου μηχανής» ..................................176

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ

Ο ΦΙΛΑΝΘΡΩΠΙΚΟΣ ΙΣΤΟΣ ΚΑΙ Η ΧΕΙΡΟΤΕΧΝΙΚΗ «ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ»

σ. 179-202

1. Στον αστερισμό της φιλανθρωπίας ....................................................181

2. Σύλλογος Κυριών υπέρ της Γυναικείας Παιδεύσεως........................182

3. Το Εργαστήριον Απόρων Γυναικών ..................................................186

4. Εργαστήριον Απόρων Γυναικών εν Θεσσαλία ..................................194

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

σ. 203-269

1. Η εκπαίδευση των κοριτσιών .............................. 205

2. Κυριακά Σχολεία: Ο μετασχηματισμός της μόρφωσης σε επάγγελμα 211

3. Το Κυριακόν Σχολείον των Τεχνών ......................... 214

4. Η Σχολή της Κυριακής των Απόρων Γυναικών και Κορασιών

του Λαού .............................................. 215

5. Το αδιέξοδο των γυναικείων επαγγελμάτων .................. 220

6. Η Οικοκυρική και Επαγγελματική Σχολή της Ενώσεως των Ελληνίδων ................................................ 223

7. Το Κυριακόν Σχολείον του εν Πειραιεί Συνδέσμου των Κυριών προς Προστασίαν της Εργάτιδος ........................... 240

8. Από τη φιλανθρωπία στην κοινωνική πρόνοια: Το Κυριακόν Σχολείον Εργατριών του Εργατικού Κέντρου Αθηνών.............. 257

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΖΩΗΣ

σ. 271-296

1. Η κατοικία της εργάτριας................................. 273

Σελ. 359
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/56/gif/360.gif&w=600&h=915

2. Οι συνθήκες διαβίωσης και ο κίνδυνος των μολυσματικών ασθενειών 279

3. Η πολυτέλεια του φτωχού: Η καθαριότητα της νέας εργάτριας στον πατερναλιστικό λόγο του 19ου αιώνα................................................281

4. Η διατροφή ........................................................................................287

5. Οι αργίες και οι διασκεδάσεις............................................................292

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ σ. 297-300

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ (ΠΙΝΑΚΕΣ 1-12) σ. 303-328

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΠΙΝΑΚΩΝ σ. 329-330

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ σ. 331-340

ΓΕΝΙΚΟ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ σ. 341-350

ΠΕΡΙΛΗΨΗ (RÉSUMÉ) σ. 351-355

Σελ. 360
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Γυναίκες εργάτριες στην ελληνική βιομηχανία και στη βιοτεχνία (1870-1922)
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 341
    

    ΓΕΝΙΚΟ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ