Συγγραφέας:Ελεγμίτου, Ελένη
 
Μπακαλάκη, Αλεξάνδρα
 
Τίτλος:Η εκπαίδευση «εις τα του οίκου» και τα γυναικεία καθήκοντα
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:9
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1987
 
Σελίδες:302
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Κοινωνική ενσωμάτωση
 
Νοοτροπίες και συμπεριφορές
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1830-1929
 
Περίληψη:Οι συγγραφείς της μελέτης αυτής επιχειρούν μια πρώτη προσέγγιση του ζητήματος της εκπαίδευσης «εις τα του οίκου», δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στο ιδεολογικό περιεχόμενο της διδασκαλίας, όπως αυτό διαγράφεται μέσα από σχολικά προγράμματα, νόμους, εγχειρίδια και άλλες πηγές, και προσπαθούν να ανασυγκροτήσουν τις απόψεις αυτών που κατά καιρούς επεξεργάστηκαν εναλλακτικές εκδοχές της εκπαίδευσης στα του οίκου, εργάστηκαν για την προώθησή της ή διαφώνησαν με την κατεύθυνσή της. Η μελέτη αποτελείται από δύο μέρη. Το πρώτο αφορά την περίοδο από την ίδρυση του ελληνικού κράτους έως τις αρχές του 20ού αιώνα, ενώ τo δεύτερο πραγματεύεται την εξέλιξη της εκπαίδευσης στα «του οίκου» από το 1904, χρονιά που συγκαλείται το Πρώτον Ελληνικόν Εκπαιδευτικόν Συνέδριον, έως το 1929.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 16.02 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 259-278 από: 306
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/259.gif&w=600&h=9159. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Στο 19ο αιώνα η απάντηση στο ζήτημα του πόση και τι είδους εκπαίδευση έπρεπε να δίνεται στα κορίτσια αναζητήθηκε καταρχήν στις απαιτήσεις του γυναικείου προορισμού που ανάγονταν στις έμφυτες, βιολογικές και ψυχολογικές ιδιότητες των γυναικών. Η γυναικεία φύση απαγόρευε την πρόσβαση των κοριτσιών στη σχολική γνώση που θεωρούνταν κατάλληλη για τα αγόρια, και υπαγόρευε να διδάσκονται μαθήματα που θα συντελούσαν, άμεσα ή έμμεσα, στη βελτίωση της απόδοσής τους στον οίκο -με την προϋπόθεση συνήθως ότι η ποσότητα και αυτής της διδασκαλίας δε θα έφτανε στα όρια της υπερβολής.

Η διδασκαλία των οικιακών καθηκόντων αφορούσε τα ρητά καθήκοντα της οικοδέσποινας. Καθώς το έργο της συνδεόταν και επικαλυπτόταν με το έργο της συζύγου και της μητέρας και συναποτελούσε μαζί τους τον πυρήνα των γυναικείων επιδόσεων, η εκπαίδευση στα του οίκου εξαρτήθηκε αμεσότερα ίσως από κάθε σχολική διδασκαλία από την ιδεολογία που ορίζει ή αναζητά τα πρότυπα των φύλων. Αφορούσε τη γυναικεία υπόσταση όχι μόνο γιατί συγκροτήθηκε με βάση κάποιες εκτιμήσεις σχετικά με τα χαρακτηριστικά της υπόστασης αυτής, αλλά και γιατί ανέλαβε να καλλιεργήσει συνήθειες και στάσεις που αναγνωρίζονταν ως οι ακριβείς εκφάνσεις της.

Η παιδεία στα του οίκου υπαγορεύτηκε από τη φύση. Η πεποίθηση ότι αυτή έχει προικίσει τις γυναίκες με ορισμένες ιδιαίτερες κλίσεις επέβαλε να συμμορφώνονται τα κορίτσια με τα πρότυπα

Σελ. 259
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/260.gif&w=600&h=9159. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

που τις σηματοδοτούν και νομιμοποίησε το να εκπαιδεύονται στα του οίκου ακριβώς σαν να μην είχαν καμιά ιδιαίτερη έφεση σε αυτά.

Η επίκληση της φύσης πάντως δε στάθηκε αρκετή για να ρυθμιστούν τα θέματα της γυναικείας εκπαίδευσης γενικά ούτε της διδασκαλίας των οικιακών καθηκόντων ειδικότερα. Γιατί θεμελίωνε επιχειρήματα που αποδέχονταν μεν το έργο της συζύγου, μητέρας και οικοδέσποινας ως την πεμπτουσία του γυναικείου προορισμού, διαφοροποιούνταν όμως ως προς το περιεχόμενο που απέδιδαν στη σχετική εκπαίδευση, αλλά και ως προς τις δυνατότητες που αναγνώριζαν στις γυναίκες να επεκτείνουν τη δραστηριότητά τους εκτός του οίκου. Έτσι μέσα από τους προβληματισμούς για τη γυναικεία εκπαίδευση και για το γυναικείο ζήτημα γενικότερα, η φύση διαγράφεται ως το πεδίο στο οποίο μετατοπίζονται επιλογές και προθέσεις για να αποτελέσουν κατόπιν τις "αποδείξεις" έγκυρων επιχειρημάτων. Η φύση αναδεικνύεται πηγή αδιάβλητων συμπερασμάτων για την κοινωνία, αφετηρία και κριτήριο του θεμιτού και του εφικτού διαφόρων πρακτικών και οραμάτων, αλλά και πεδίο σύγκρουσης.

Αν και επέτρεπε διαφοροποιήσεις ως προς τις επιμέρους απαιτήσεις του γυναικείου προορισμού με όλες τις πολιτικές προεκτάσεις που συνεπάγονταν, η επίκληση της φύσης προϋπέθετε την ενότητα του γυναικείου φύλου. Η εμμονή στην ενότητα αυτή απομάκρυνε τη δυνατότητα να κατηγοριοποιηθούν οι γυναίκες σύμφωνα με ταξικά κριτήρια και καθιστούσε αυτονόητη την εκτίμηση ότι η γυναικεία εκπαίδευση και ειδικότερα η διδασκαλία των οικιακών καθηκόντων έπρεπε να ανταποκρίνεται στις ανάγκες όλων των γυναικών. Η εμμονή στη ενότητα του γυναικείου φύλου είναι εντυπωσιακή, τη στιγμή μάλιστα που η κοινωνική τάξη ήταν καθοριστικός παράγοντας για τη δυνατότητα των κοριτσιών να συνεχίσουν τις σπουδές τους μετά το δημοτικό, εφόσον ως το 1914 τα δευτεροβάθμια σχολεία θηλέων ήταν ιδιωτικά. Στο 19ο αιώνα είναι χαρακτηριστική η επικάλυψη αφενός μεταξύ των σχολικών γνώσεων που απευθύνονταν στις κόρες εύπορων οικογενειών προκειμένου να βελτιώσουν την απόδοσή τους στον οίκο και σε υποψήφιες δασκάλες που

Σελ. 260
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/261.gif&w=600&h=9159. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

θα προετοίμαζαν τις μελλοντικές συζύγους, μητέρες και οικοδέσποινες, και αφετέρου των γνώσεων που παρείχαν φιλανθρωπικά σωματεία και οργανώσεις σε φτωχές κοπέλες που έπρεπε να μάθουν μια τέχνη. Σε μεγάλο βαθμό η διδασκαλία αυτή αγνόησε τις καθημερινές πρακτικές που επικρατούσαν στα σπίτια προϋπέθεσε δηλαδή είτε ένα κενό που έπρεπε να πληρωθεί είτε συνήθειες και ήθη που είχαν ανάγκη εξωραϊσμού. Το ότι καλλιέργησε αστικά πρότυπα δεν πρέπει να επισκιάσει, τη σημασία της πεποίθησης όσων εργάστηκαν για τη διάδοσή της ότι σε γενικές γραμμές ήταν κατάλληλη για όλες τις γυναίκες. Άλλωστε η αντίληψη ότι o τρόπος της ζωής και οι αξίες των αστών μπορούν και πρέπει να διαδοθούν στα λαϊκά στρώματα, που ζουν είτε λίγο πολύ στο κενό είτε σε μια ανάξια λόγου κουλτούρα, είναι συστατικό στοιχείο της αστικής ιδεολογίας. Αντίστοιχα, η επισήμανση του ταξικού χαρακτήρα της εκπαίδευσης στα του οίκου, που άρχισε να διατυπώνεται συστηματικότερα στον 20ό αιώνα, συνοδευόταν συχνά από μεταρρυθμιστικές προτάσεις που επικαλούνταν ένα εξιδανικευμένο λαϊκό ήθος, από το οποίο θα έπρεπε να αντλεί η σχετική διδασκαλία προς όφελος και πάλι όλων των γυναικών.

Από το 19ο αιώνα η ανάγκη να ανταποκρίνεται η εκπαίδευση στα του οίκου στο γυναικείο προορισμό και η αναγωγή του προορισμού αυτού στη φύση έδωσαν μια ιδιαίτερη σκοπιμότητα στην τάση για τυπολατρία που χαρακτήριζε την εκπαίδευση γενικά και επέβαλαν να ρυθμιστεί η σχετική διδασκαλία με μεγάλη προσοχή. Ταυτόχρονα όμως έκαναν μια τέτοια ρύθμιση προβληματική και δύσκολη ευθύς εξαρχής, εφόσον συνέβαλαν αναγκαστικά στο να φορτίζεται ιδεολογικά η κάθε λεπτομέρειά της. Έτσι το γεγονός ότι το κράτος δεν έκανε τίποτα για να προωθήσει την εκπαίδευση στα του οίκου έως ότου το αίτημα της συστηματικής προετοιμασίας των κοριτσιών για τον ιδιαίτερο προορισμό τους είχε ήδη αρχίσει να χάνει την αιχμή του μαρτυρεί ίσως, εκτός από τη γνωστή αδιαφορία του για τη γυναικεία εκπαίδευση γενικά, και κάποια αμηχανία τουλάχιστον στην αντιμετώπιση εκείνης της όψης της που θα έπρεπε να ανταποκρίνεται αμεσότερα στις έμφυτες 

Σελ. 261
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/262.gif&w=600&h=9159. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

κλίσεις των γυναικών και να διασφαλίζει τη σωστή έκφρασή τους.

Η ιστορία της εκπαίδευσης στα του οίκου θυμίζει κάπως την τύχη της ίδιας της οικιακής εργασίας, που όσο περισσότερο εξυμνείται από επίσημα χείλη τόσο περισσότερο βυθίζεται στην αφάνεια. Στο μεγαλύτερο μέρος της περιόδου που εξετάσαμε η προετοιμασία για τα καθήκοντα του οίκου αποτέλεσε κεντρικό στόχο της γυναικείας εκπαίδευσης, που ήταν στο σύνολό της περιθωριακή. Όταν επιτέλους δόθηκε στα κορίτσια η δυνατότητα να φοιτήσουν στο γυμνάσιο, η διδασκαλία των οικιακών καθηκόντων μπήκε στο περιθώριο μιας εκπαιδευτικής κατεύθυνσης που κατά τα άλλα, τυπικά τουλάχιστον, δε λάβαινε υπόψη το φύλο των διδασκομένων.

Οι δύο προσεγγίσεις προδίδουν διαφορετικές αντιλήψεις για το βαθμό και τον τρόπο που η αποστολή της συζύγου, μητέρας και οικοδέσποινας καθορίζει την κοινωνική υπόσταση των γυναικών. Ωστόσο η τομή μεταξύ τους δεν είναι σαφής ή απόλυτη, όχι μόνο γιατί οι δύο αυτές προσεγγίσεις συμπίπτουν χρονικά (τα πρώτα γυμνάσια θηλέων ιδρύονται ταυτόχρονα με τα αστικά σχολεία, ενώ το 1929 το κράτος διασφαλίζει τη συνέχεια της "διακοσμητικής" εκπαίδευσης δημιουργώντας τα ανώτερα παρθεναγωγεία), αλλά κυρίως γιατί επικαλύπτονται ως προς τις προθέσεις από τις οποίες εκπορεύονται και τα πρότυπα που καλλιεργούν. Η είσοδος των κοριτσιών στο γυμνάσιο αποτέλεσε σημαντικό βήμα για την τυπική τουλάχιστον εξομοίωσή τους με τους μαθητές και πολλαπλασίασε τις ευκαιρίες τους για εξωοικιακή απασχόληση. Δεν προϋπέθετε όμως ούτε συνεπαγόταν την αναίρεση των ειδικών καθηκόντων που απορρέουν από το φύλο τους, ούτε την αμφισβήτηση της ανάθεσης της φροντίδας του οίκου στις γυναίκες.

Η προσέγγιση της διδασκαλίας των οικιακών καθηκόντων ως κύριου στόχου της γυναικείας εκπαίδευσης και ως μικρού μέρους μιας σχολικής κατεύθυνσης κατά τα άλλα κοινής για αγόρια και κορίτσια, αντιστοιχεί σε δύο διαδοχικές τάσεις της γυναικείας αμφισβήτησης. Η πρώτη διεκδίκησε τον έλεγχο του οίκου, την "εξύψωση" και την κοινωνική αναγνώριση της οικοδέσποινας μέσω της παιδείας, χωρίς ωστόσο να παραιτείται από το αίτημα της 

Σελ. 262
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/263.gif&w=600&h=9159. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

πολύπλευρης μόρφωσης και της συμμετοχής στην έμμισθη εργασία. Η δεύτερη διεκδίκησε την ισοπολιτεία και την ένταξη στην παραγωγή, χωρίς να αμφισβητήσει την αρμοδιότητα των γυναικών στα του οίκου. Στην πρώτη περίπτωση ρητή και τονισμένη, στη δεύτερη άρρητη, η έννοια της γυναικείας φύσης αποτέλεσε το συνδετικό κρίκο μεταξύ δύο τρόπων αντίστασης των γυναικών, που διεκδικούν αντίστοιχα την ιδιαιτερότητα σε σχέση με τους άνδρες και την ισότητα με αυτούς.

Με τη διεύρυνση των στόχων της γυναικείας εκπαίδευσης, στο επίπεδο των προθέσεων τουλάχιστον, το ζήτημα της εκπαίδευσης στα του οίκου έχασε τη σημασία που είχε παλαιότερα. Πάντως, αν και η διδασκαλία των σχετικών μαθημάτων έχασε και αυτή την ηγεμονική θέση που κατείχε στα προγράμματα των παρθεναγωγείων του 19ου αιώνα, παρέμεινε συστατικό στοιχείο της γυναικείας εκπαίδευσης σε όλες τις εκδοχές της και, εφόσον καλλιεργούσε πάντοτε την έφεση των μαθητριών στα του οίκου, εξακολούθησε να υπηρετεί τις ίδιες αξίες. Ωστόσο, καθώς αποσυνδέθηκε από γενικότερα ζητήματα που αφορούσαν την υπόσταση και τον προορισμό των γυναικών, παραμένοντας όμως θεμελιωμένη σε άρρητες και γι' αυτό το λόγο υπεράνω αμφισβήτησης αναγωγές στη φύση, συρρικνώθηκε στην τεχνική της οικιακής εργασίας.

Σελ. 263
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/264.gif&w=600&h=915 9. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 264
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/265.gif&w=600&h=915 9. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Σελ. 265
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/266.gif&w=600&h=915 9. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 266
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/267.gif&w=600&h=9159. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

Α' ΠΗΓΕΣ

Συλλογές Νόμων

Γεώργιος Βενθύλος, Θεσμολόγιον της Δημοτικής Εκπαιδεύσεως (από το 1833), 3 τ., Αθήναι 1884-1892.

Χριστόδουλος Β. Λέφας, Εκπαιδευτικός Κώδιξ, τ. Β', εν Αθήναις 1924.

―, Νομοθεσία στοιχειώδους και μέσης εκπαιδεύσεως, τ. Β', εν Αθήναις 1933.

Στέφανος Παρίσης, Ανωτέρα και Μέση Εκπαίδευσις, ήτοι Συλλογή των διεπόντων την Ανωτέραν και Μέσην Εκπαίδευσιν Νόμων, Β. Διαταγμάτων και Εγκυκλίων του επί των Εκκλησιαστικών και της Δημοσίας Εκπαιδεύσεως Υπουργείου από του 1833, τ. Α', 1884.

Το νομοθετικόν έργον του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων 1930-1932, τ Β', Αθήναι 1932.

Νομοσχέδια

(με χρονολογική σειρά)

Παράρτημα των Εκπαιδευτικών Νομοσχεδίων (Γ. Θεοτόκη). Εκδιδόμενον κατ' αίτησιν της επ' αυτού επιτροπής της Βουλής τη επιστασία του Γενικού Επιθεωρητού των Δημοτικών Σχολείων Χαρισίου Παπαμάρκου, Αθήναι 1890.

Νόμοι και νομοσχέδια περί δημοτικής εκπαιδεύσεως Δ. Πετρίδου και Θ. Π. Διληγιάννη, χ.τ. [1895].

Νομοσχέδιον περί δημοτικής εκπαιδεύσεως, 1 Νοεμβρίου 1899 (Αθ. Ευταξίας), στο Εκπαιδευτικά Νομοσχέδια 1899, II, σ. 1-22.

Εκπαιδευτικά Νομοσχέδια υποβληθέντα εις την Βουλήν των Ελλήνων υπό του Υπουργού των Εκκλησιαστικών και της Δημοσίας Εκπαιδεύσεως Σ.Ε. Στάη κατά Νοέμβριον 1908, χ.τ. χ.χ.

"Εκπαιδευτικά Νομοσχέδια υποβληθέντα εις την Β' Σύνοδον της ΙΘ' Περιόδου εις την Βουλήν υπό Ιωάννου Δ. Τσιριμώκου, Υπουργού των Εκκλησιαστικών και της Δημοσίας Εκπαιδεύσεως" (1913), στο Φίλιππος Ηλιού

Σελ. 267
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/268.gif&w=600&h=9159. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

(επιμ.), Δημήτρης Γληνός Άπαντα, τ. Β' 1910-1914, Αθήνα 1983, σ. 185-366.

Γενική Εισηγητική Έκθεσις και Εκπαιδευτικά Νομοσχέδια κατατεθέντα εις την Βουλήν κατά την Συνεδρίαν της 2ας Απριλίου 1929 υπό του υπουργού Κωνστ.  Γόντικα, εν Αθήναις 1929.

Νόμοι, Διατάγματα, Εγκύκλιοι, Υπουργικές αποφάσεις

(με χρονολογική σειρά)

"Περί δημοτικών σχολείων", Β.Δ. 6/18 Φεβρουαρίου 1834.

"Περί διοργανισμού των Ελληνικών Σχολείων και Γυμνασίων", Β.Δ. 31 Δεκεμβρίου/12 Ιανουαρίου 1837.

"Περί συστάσεως εν Αθήναις ορφανοτροφείου κορασίων", Β.Δ. 8 Ιουνίου 1855.

"Περί διορισμού επιμελητριών εν τοις δημοτικοίς σχολείοις των κορασίων υπό των δημάρχων ότι παράνομος", εγκύκλιος του υπουργού Γ. Μίληση, 16 Φεβρουαρίου 1877.

"Περί τελέσεως διαγωνισμού προς σύνταξιν διδακτικών βιβλίων της μέσης και κατωτέρας εκπαιδεύσεως", Β.Δ. 23 Νοεμβρίου 1882.

"Περί προσόντων των διδασκαλισσών των εργοχείρων", Β.Δ. 13 Μαρτίου 1886.

"Περί ωρολογίου προγράμματος των πλήρων Παρθεναγωγείων και των Διδασκαλείων των θηλέων", Β.Δ. 20 Αυγούστου 1893.

"Περί στοιχειώδους ή δημοτικής εκπαιδεύσεως", Ν. ΒΤΜΘ', 3 Σεπτεμβρίου 1895.

"Περί προγράμματος μαθημάτων Διδασκαλείου θηλέων και περί προγράμματος μαθημάτων ανωτέρου πλήρους Παρθεναγωγείου", Β.Δ. 11 Νοεμβρίου 1897.

"Περί ωρολογίου προγράμματος εξαταξίου δημοτικού σχολείου", Β.Δ. 1 Σεπτεμβρίου 1913.

"Περί χορηγείας αδείας εις την Φιλεκπαιδευτικήν Εταιρείαν ιδρύσεως αστικών σχολείων θηλέων", Β.Δ. 8 Σεπτεμβρίου 1914.

"Περί προγράμματος των αστικών σχολείων θηλέων", υπουργική απόφαση Ι. Δ. Τσιριμώκου, 15 Νοεμβρίου 1914.

"Περί προσόντων των βουλομένων να διορισθώσι διδάσκαλοι των τεχνικών μαθημάτων εν τοις διδασκαλείοις της δημοτικής εκπαιδεύσεως και εν τοις αστικοίς σχολείοις των θηλέων", Β.Δ. 20 Αυγούστου 1918.

"Περί στοιχειώδους γεωργικής εκπαιδεύσεως", Ν.Δ. 7 Νοεμβρίου 1927.

«Περί κυρώσεως και τροποποιήσεως του από 7 Οκτωβρίου 1927 Ν.Δ. "περί στοιχειώδους γεωργικής εκπαιδεύσεως"», Ν 3600, 5 Ιουλίου 1928.

Σελ. 268
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/269.gif&w=600&h=9159. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

"Περί ιδρύσεως Διδασκαλείου Οικοκυρικής Εκπαιδεύσεως", Ν. 4360, 9 Ιουλίου/17 Αυγούστου 1929.

"Περί διαρρυθμίσεως των σχολείων της μέσης εκπαιδεύσεως", Ν. 4373, 13/20 Αυγούστου 1929.

"Περί στοιχειώδους εκπαιδεύσεως", Ν. 4397, 24 Αυγούστου 1929.

"Περί καθορισμού των εν τοις ανωτέροις Παρθεναγωγείοις διδασκομένων μαθημάτων, κατανομής της διδακτέας ύλης κτλ ", Π.Δ. 27 Νοεμβρίου/11 Δεκεμβρίου 1930.

"Περί καθορισμού των εν Χαροκοπείω Διδασκαλείω Οικοκυρικής Εκπαιδεύσεως διδασκομένων μαθημάτων, κατανομής της διδακτέας ύλης κ.λ.π.", Π.Δ. 27 Νοεμβρίου/17 Δεκεμβρίου 1930.

"Περί αναλυτικού προγράμματος διδακτέων μαθημάτων σχολείων Μέσης Εκπαιδεύσεως διά το σχολικόν έτος 1931-32", Π.Δ. 18 Νοεμβρίου 1931/13 Ιανουαρίου 1932.

"Περί μετατροπής εις Ανωτέραν Οικοκυρικήν σχολήν του Διδασκαλείου Οικοκυρικής Εκπαιδεύσεως", Ν. 6205, 25/27 Ιουλίου 1934.

"Περί ιδρύσεως Αγροτικών Μεταβατικών Σχολών", A.N. 2470, 27 Ιουλίου/3 Αυγούστου 1940.

«Περί ιδρύσεως και λειτουργίας Ανωτάτης Σχολής Οικιακής Οικονομίας και τροποποιήσεως του Νόμου 6205/1934 "περί μετατροπής εις Ανωτέραν Οικοκυρικήν Σχολήν του Διδασκαλείου Οικοκυρικής Εκπαιδεύσεως"», Ν. 1785, 19/25 Απριλίου 1954.

Εκθέσεις, Καταστατικά, Λογοδοσίες, Υπομνήματα κτλ.

Αμερικανική περίθαλψις, Έκθεσις πεπραγμένων της Αμερικανικής περιθάλψεως της Εγγύς Ανατολής εν Ελλάδι κατά το έτος 1925, Αθήναι 1926.

"Από την Λογοδοσίαν της Προέδρου του Επαγγελματικού τμήματος της Ενώσεως των Ελληνίδων κ. Κ. Παρρέν: Οικοκυρών εξετάσεις", Εφημερίς των Κυριών 24/988 (1910).

Εκθέσεις των κατά το 1883 προς επιθεώρησιν των Δημοτικών Σχολείων αποσταλέντων εκτάκτων Επιθεωρητών, εκδ. Υπουργείου Εκκλησιαστικών και Δημοσίας Εκπαιδεύσεως, Αθήναι 1885.

Εκθέσεις των κριτών των διδακτικών βιβλίων της Μέσης και Κατωτέρας Εκπαιδεύσεως, εν Αθήναις 1884.

Έκθεσις των πεπραγμένων υπό της Ενώσεως των Ελληνίδων συνταχθείσα υπό Καλλιρρόης Παρρέν το έτος 1897 και 1898, εν Αθήναις 1899.

Ένωσις των Ελληνίδων, "Οργανισμός της εν Αθήναις Ενώσεως των Ελληνίδων", Εφημερίς της Κυβερνήσεως, αρ. φύλ. 516, 4 Μαΐου 1897.

Σελ. 269
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/270.gif&w=600&h=9159. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

Λύκειον των Ελληνίδων, Λογοδοσίαι Λυκείου των Ελληνίδων, 1911-1926.

Καλλιρρόη Παρρέν, "Η Λογοδοσία της Επαγγελματικής και Οικοκυρικής Σχολής", Εφημερίς των Κυριών 20/878 (1906).

"Η Λογοδοσία της Επαγγελματικής Σχολής", Εφημερίς των Κυριών 23/969 (1909).

"Πρόγραμμα Δημοτικού Σχολείου, Ανώτερου Παρθεναγωγείου και Διδασκαλείου κοριτσιών. Υπόμνημα του Εκπαιδευτικού Ομίλου προς το Κεντρικό Εποπτικό Συμβούλιο της Δημοτικής Εκπαιδεύσεως" (1912), στο Φίλιππος Ηλιού (επιμ.), Δημήτρης Γληνός Άπαντα, τ. Β' 1910-1914, Αθήνα 1983, σ. 100-147.

Νικόλαος Ι. Σαρίπολος, "Υπόμνημα περί του κατωτέρου κλήρου και περί εκπαιδεύσεως προς τον επί της Παιδείας Υπουργόν", Πανδώρα ΙΣΤ' (1865-1866), σ. 74-77, 110-114, 156-160, 227-230 και 257-259.

Σύλλογος Κυριών υπέρ της Γυναικείας ΙΙαιδεύσεως, "Διοργανισμός του υπέρ της Γυναικείας Παιδεύσεως Συλλόγου Κυριών", Εφημερίς της Κυβερνήσεως, αρ. φύλ. 22, 15 Ιουνίου 1872.

Σύλλογος Κυριών υπέρ της Γυναικείας Παιδεύσεως υπό την προστασίαν της A.M. της Βασιλίσσης, Έκθεσις πεπραγμένων 27 Απριλίου 1874 - 26 Απριλίου 1875, Αθήνησι 1875.

Σύλλογος Κυριών υπέρ της Γυναικείας Παιδεύσεως, Έκθεσις του Διοικητικού Συμβουλίου περί των πεπραγμένων από της 1 Απριλίου 1877 μέχρι της 31 Μαρτίου 1878, εν Αθήναις 1878.

Σύλλογος προς Διάδοσιν των Ελληνικών Γραμμάτων, Φιλολογικός Σύλλογος Παρνασσός και Σύλλογος προς Διάδοσιν Ωφελίμων Βιβλίων, Πρώτον Ελληνικόν Εκπαιδευτικόν Συνέδριον (εν Αθήναις 31 Μαρτίου - 4 Απριλίου 1904). Μετά σχολικής εκθέσεως επιβοηθούσης τον σκοπόν αυτού. Εργασίαι της διευθυνούσης επιτροπής - Πρακτικά των συνεδριάσεων - Σχολική έκθεσις, εν Αθήναις 1904.

"Το εν Αθήναις Γυναικείον Συνέδριον", Ελληνίς A΄/2 (1921), σ. 58-60 και A΄/3 (1921), σ. 84-85.

"Το Υπόμνημα του Συνδέσμου για τη γεωργική εκπαίδευση", Ο Αγώνας της Γυναίκας Δ'/45 (1927), σ. 3-4, 6.

"Το Υπόμνημα του Συνδέσμου για τη γυναικεία μόρφωση", Ο Αγώνας της Γυναίκας Ε'/94 (1929), σ. 3-4, 6-7.

Παναγής Α. Χαροκόπος, Ιδιόγραφος Διαθήκη και Κωδίκελλος. Κανονισμός Σχολής και Καταστατικόν, Αθήναι 1914.

ΦΙΛΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

Εγκαθίδρυσις του Σχολείου των κορασίων της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρίας εν Αθήναις 1837.

Σελ. 270
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/271.gif&w=600&h=9159. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

Έκθεσις γενομένη εις την Ε' Γενικήν Συνέλευσιν της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρίας, εν Αθήναις 1838.

Κανονισμός του εν Αθήναις Διδασκαλείου της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρίας, Αθήνησιν 1842.

Κανονισμός του εν Αθήναις Διδασκαλείου της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρίας, Αθήναι 1851.

Διοργανισμός της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρίας και Κανονισμός του Παρθεναγωγείου αυτής, εν Αθήναις 1857.

Κανονισμός των Παρθεναγωγείων της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρίας, Αθήναι 1877.

Πρόγραμμα των κατά το σχολικόν έτος 1884-1885 διδαχθησομένων μαθημάτων εν τοις προτύποις και τοις διδασκαλείοις της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρίας, εν Αθήναις 1884.

Πρακτικά των Συνεδριάσεων του Διοικητικού Συμβουλίου και των Συνελεύσεων της εν Αθήναις Φιλεκπαιδευτικής Εταιρίας και Πεπραγμένα των ετών 1840-1893.

Τα υπό του Διοικητικού Συμβουλίου της εν Αθήναις Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας Πεπραγμένα κατά το έτος 1900-1901, εν Αθήναις 1902.

Τα του Διοικητικού Συμβουλίου της εν Αθήναις Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας Πεπραγμένα κατά το έτος 1911-1912, Αθήναι 1913.

Εγχειρίδια σχολικά και άλλα

Ασμάτια παιδαγωγικά προς χρήσιν των νηπιαγωγείων και των δημοτικών σχολείων, εκδίδονται επιμελεία και δαπάνη της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρίας, Αθήναι 1872.

Αικατερίνη Βαρουξάκη, Οικιακή Οικονομία, εν Αθήναις 1923.

Αλέξανδρος Ι. Γεωργιάδης, Βιβλιοθήκη της Γυναικός, έτος Α', Βιβλίον 1ον "Οικιακή Οικονομία", Βιβλίον 4ον "Η οικοδέσποινα ως νοσοκόμος και φαρμακοποιός", Βιβλίον 5ον "Οδηγός συμπεριφοράς του γυναικείου φύλου", Βιβλίον 7ον "Πώς καθαρίζονται και διατηρούνται τα ενδύματα", Βιβλίον 11ον "Υγιεινή της οικίας", χ.τ. [1894].

Ξενοφών Δ. Ζύγουρας, Γενικόν επιστολάριον θεωρητικόν και πρακτικόν, εν Κωνσταντινουπόλει 1875.

—, Ελληνική Οικιακή Οικονομία, θεωρητική και πρακτική, συνταχθείσα προς χρήσιν των απανταχού ελληνικών Παρθεναγωγείων, εν Κωνσταντινουπόλει 1875.

—, Επιτομή Οικιακής Οικονομίας, συνταχθείσα προς χρήσιν των Δημοτικών Σχολών των κορασίων και των Παρθεναγωγείων, εν Αθήναις 1878.

—, Η ραπτική, κοπτική, πλεκτική και ποικιλτική μετά 40 σχημάτων,

Σελ. 271
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/272.gif&w=600&h=9159. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

προς χρήσιν των Παρθεναγωγείων και των Δημοτικών Σχολών των κορασίων, Βιβλιοθήκη του Γυναικείου Φύλου, εν Αθήναις 1882.

—, Οικιακή Οικονομία, Βιβλιοθήκη του Ελληνικού Λαού, τ. 12ος, εν Αθήναις 1887.

—, Μεθοδική επιστολογραφία, εν Αθήναις 1895.

Σταμάτιος Κ. Θεοχάρης, Οικιακή Οικονομία ή περί των καθηκόντων της γυναικός, Πάτραι 1876.

—,Ο Θησαυρός της Οικογενείας, Εγκυκλοπαιδεία γνώσεων χρησίμων εις τον πρακτικόν βίον, βάσει συγγράμματος του κ. P. Houzè, τ. A' "Η κατοικία", τ. Β' "Αι τροφαί", τ. Γ' "Οικιακή ιατρική και φαρμακευτική", τ. Δ' "Ενδυμασία", τ. Ε' "Οικιακή Οικονομία", εν Πάτραις 1892.

Θεόφιλος Θησεύς Κυπρίου, Οικιακή Οικονομία, εν Αθήναις 1842.

Νικόλαος Κολουμέλας, Δοκίμιον Αγροικής και Οικιακής Οικονομίας, προς χρήσιν των γεωργών, των βοσκών και άλλων φιλοπόνων, Κέρκυρα 1843.

Σαπφώ Κ. Λεοντιάς, Οικιακή Οικονομία, προς χρήσιν των Παρθεναγωγείων, εν Κωνσταντινουπόλει 1887.

Λέων Μελάς, Παιδαγωγικόν Εγχειρίδιον προς χρήσιν των Παιδαγωγούντων, εν Αθήναις 1871.

Γ. Μανούσος, Παιδαγωγική Διαιτητική και Παιδαγωγία. Οικιακός και σχολικός οδηγός προς παιδαγώγησιν αμφοτέρων των φύλων, Αθήνησιν 1884.

Γεώργιος Παλαιολόγος, Γεωργική και Οικιακή Οικονομία, Ναύπλιο 1833.

Περί Οικιακής Οικονομίας Πραγματεία, εν Αθήναις 1871.

Helma Poetz, Οδηγός της Οικοδεσποίνης, (μτφρ. Ει.Λ.), εν Αθήναις 6 1930.

Ειρήνη Π. Πράτσικα, Στοιχεία Οικοκυρικής. Μέρος Α'. Οικιακαί Εργασίαι, προς χρήσιν των μαθητριών των Αστικών Σχολείων και Διδασκαλείων, συμφώνως προς το πρόγραμμα του Υπουργείου της Παιδείας, εν Αθήναις 1915.

Αγλαΐα Λ. Πρεβεζιώτου, Οικιακή Οικονομία, προς χρήσιν των Παρθεναγωγείων, εν Κωνσταντινουπόλει 1892.

Νικόλαος M. Σαράντης, Μαγειρική, εν Κωνσταντινουπόλει 1863.

Β' ΒΟΗΘΗΜΑΤΑ

A. A, "50 χρόνια της ΧΕΝ Αθηνών", Νέοι ορίζοντες ΙΖ΄/152 (1973), ένθετο.

Έφη Αβδελά και Αγγέλικα Ψαρρά, Ο φεμινισμός στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου. Μία ανθολογία, Αθήνα 1985.

Σωτηρία Αλιμπέρτη, "Έκθεσις Αγρινίου. Επίσκεψις της Βασιλικής οικογενείας". Οικογένεια Β'/20 (1898), σ. 155-156.

"Από το τελευταίο συνέδριο της Ομοσπονδίας των Λειτουργών Μέσης 

Σελ. 272
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/273.gif&w=600&h=9159. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

Εκπαιδεύσεως", Ο Αγώνας της Γυναίκας Δ'/48-49 (1927), σ. 13-14.

Ίρις Αυδή-Καλκάνη, Η επαγγελματικά Εργαζόμενη Ελληνίδα, Αθήνα 1978.

Έμη Βαϊκούση, "Χρηστοήθειες και διαμόρφωση της συμπεριφοράς των νέων στην Ελληνική κοινωνία (18ος-19ος αι.)". Πρακτικά του Διεθνούς Συμποσίου Ιστορικότητα της παιδικής ηλικίας και της νεότητας, Αθήνα 1986. τ. Α', σ. 287-299.

Αικατερίνη Βαρουξάκη, Καλαισθητική αγωγή, εν Αθήναις 1915.

—, Αι Εθνικαί παραδόσεις, εν Αθήναις 1916.

—, Μαθητικαί αναμνήσεις, τ. A', εν Αθήναις 1932.

Ζαν Πιέρ Βερνάν, "Εστία-Ερμής. Σχετικά με τη θρησκευτική έκφραση του χώρου και της κίνησης στην αρχαία Ελλάδα", στο Μύθος και σκέψη στην αρχαία Ελλάδα. Μελέτες ιστορικής ψυχολογίας, μτφρ. Στέλλα Γεωργούδη, Αθήνα 1975, σ. 139-171.

Σιμωνίδης Γ. Βλαβιανός, Η γυνή και η αποστολή αυτής. Μελέτη αναγνωσθείσα την εσπέραν της 16 Οκτωβρίου 1893 εν τη εταιρία "Ελληνισμός", Αθήνησιν 1894.

Βοσπορίς, "Ολίγιστα περί γυναικός", Ευρυδίκη Α'/9 (1871), σ. 97-99, Α'/10 (1871), σ. 109-111.

Α. Γ. Γ., "Δύο εκπαιδευτικά συνέδρια στην Αθήνα και τον Πειραιά", Ελληνίς Ζ΄/8-9 (1927), σ. 186-187.

Μαρία Γ., "Τι μας κοστίζει μια μαγείρισσα;", Εφημερίς των Κυριών Α'/3 (1887).

Αθηνά Γαϊτάνου-Γιαννιού, "Γυναίκα και πολιτική", Πατρίς, 8, 9, 10, 11, 12 και 13 Μαΐου 1923.

Στ. Γαλάτης, Ιστορία της εν Αθήναις Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας από της ιδρύσεως μέχρι του 1936, 3 τόμ., Αθήναι 1957.

Δημήτρης Α. Γληνός, Γυναικείος ανθρωπισμός, Αθήνα 1921.

—, Ένας άταφος νεκρός. Μελέτες για το εκπαιδευτικό μας σύστημα, Αθήνα 1925.

—, "Η γυναικεία παιδεία", Ο Αγώνας της Γυναίκας Ε'/94 (1929), σ. 1-3.

Ειρήνη K. Γουλιμή, "Οικιακή οικονομία". Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαιδεία, τ. IH', σ. 735-736.

"Η γυνή", Ευρυδίκη Α'/1 (1870), σ. 3-4, Α'/3 (1870), σ. 28-29, Α'/4 (1870), σ. 40-42 και A'/13 (1871), σ. 152-153.

Σπυρίδων Δε Βιάζης, "Διαπρεπείς Ελληνίδες κατά τον ΙΘ' αιώνα. Σαπφώ Λεοντιάς", Ελληνική Επιθεώρησις E' (1912), σ. 172-173, 199-210.

"Δέκα ολόκληρα έτη", Φιλόκαλος Πηνελόπη 10/12 (1897), σ. 1.

Αλέξανδρος Δελμούζος, Το κρυφό σκολειό 1908-1911, Αθήνα 1950.

—, Μελέτες και πάρεργα, Αθήνα 1958.

Αλέξης Δημαράς (επιμ.), Η μεταρρύθμιση που δεν έγινε (Τεκμήρια Ιστορίας), τ. Α'-Β', Αθήνα 2 1983 και 2 1984.

18

Σελ. 273
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/274.gif&w=600&h=9159. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

Κ. Θ. Δημαράς, Ελληνικός Ρωμαντισμός, Αθήνα 1982.

"Διασκευή οίκου". Οικιακή Εφημερίς A'/H (1893).

Ελισάβετ Δούκα-Καραγιαννοπούλου, "Ελληνίδες Παιδαγωγοί (από της απελευθερώσεως)". Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαιδεία (επί τη βάσει του Lexicon der Pädagogik του Herder), τ. Β', σ. 461-463.

Françoise Eliet, "Οι γυναίκες και ο φασισμός", μτφρ. Ιουλιέττας Ράλλη και Καίτης Χατζηδήμου, στο Armando Verdiglione, Η Βία. Το Διεθνές Συνέδριο Σημειωτικής και Ψυχανάλυσης, Μιλάνο Νοέμβριος 1977, Μέρος A', Αθήνα 1979, σ. 5-25.

Ελληνίς οικοκυρά, "Αι τροφαί", Εφημερίς των Κυριών 22/939 (1908).

"Εντυπώσεις εξ Αγρινίου E': Έκθεσις", Οικογένεια Β'/20 (1898), σ. 156-158.

"Επίπλωσις υπνοδωματίου". Οικιακή Εφημερίς Α'/7 (1893).

"Επιστολαί προς γράφουσαν Ελληνίδα", Οικογένεια Α' (1897), τ.χ. 9, σ. 70· 11, σ. 81-83· 12, σ. 89-90· 13, σ. 98-99· 14, σ. 110· 15, σ. 118-119· 16, σ. 124-125· 17, σ. 132-133· 18, σ. 140-141.

K. Ζ., "Η A' Εθνική Έκθεσις Γυναικείας Εργασίας στην Βέρνην", Ελληνίς Η'/11 (1928), σ. 230-231.

Ν. Γ. Ζ., Το πρώτον Γυναικείον Σωματείον εν Ελλάδι, εν Αθήναις 1920.

Μάρθα Ζημνοπούλου, "Οι κίνδυνοι της διά της βελόνης εργασίας", Εφημερίς των Κυριών Θ'/403 (1895).

Σιδηρούλα Ζιώγου-Καραστεργίου, Η μέση εκπαίδευση των κοριτσιών στην Ελλάδα (1830-1893), Αθήνα 1986.

—, «"Φρονίμους δεσποινίδας και αρίστας μητέρας": στόχοι παρθεναγωγείων και εκπαιδευτική πολιτική στον 19ο αιώνα», Πρακτικά του Διεθνούς Συμποσίου Ιστορικότητα της παιδικής ηλικίας και της νεότητας, Αθήνα 1986, τ. Β', σ. 479-496.

Ξενοφών Δ. Ζύγουρας, Περί γενικής βιομηχανίας, εν Κωνσταντινουπόλει 1877.

—, Ο πρακτικός βίος, Βιβλιοθήκη του Ελληνικού Λαού, τ. 6ος, εν Αθήναις 1889.

Φίλιππος Ηλιού (επιμ.), Δημήτρης Γληνός Άπαντα, τ. Β' 1910-1914, Αθήνα 1983.

Ρόζα Ιμβριώτη, "Το εκπαιδευτικό μας πρόγραμμα", Ο Αγώνας της Γυναίκας Α'/5 (1923), σ. 9-10.

Σεβαστή Καλλισπέρη, "Περί μεταρρυθμίσεως του γυναικείου εκπαιδευτικού συστήματος", Οικογένεια A' (1897), τ.χ. 1, σ. 3-4· 2, σ. 10-11· 3, σ. 19-20· 4, σ. 26· 5, σ. 36-37· 6, σ. 42-43· 7, σ. 50-51· 8, σ. 58-59.

—, Υποθήκαι εις την εκπαίδευσιν και την Μετανάστευσιν προς την Βουλήν των Ελλήνων, εν Αθήναις 1911.

Αιμιλία Καραβία, "Παρρέν, Καλλιρρόη", Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαιδεία, τ. ΙΘ', σ. 746-745.

Σελ. 274
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/275.gif&w=600&h=9159. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

Ολυμπία Π. Κοκκέβη, "Διά την μόρφωσιν των Ελληνίδων", Ελληνίς ΙΕ'/11 (1935), σ. 222-223.

Α.[λεξάνδρα] Κ.[όττου], "Τι έχει να ωφεληθεί η γυναίκα από τη δημοτική ψήφο", Ο Αγώνας της Γυναίκας Στ'/109-110 (1930), σ. 11-13.

Λίζα Κόττου, "Η εκπαίδευση των Ελληνίδων από το 1830 έως σήμερα", στο Ζωή Φράγκου (επιμ.), Γύρω από το παιδί, Αθήναι 1930, σ. 359-404.

Πολύτιμη Κούσκουρη, "Περί της εκπαιδεύσεως του γυναικείου φύλου", Πανδώρα Γ'/70, (1835) σ. 520-521.

Άλκη Κυριακίδου-Νέστορος, Η θεωρία της Ελληνικής Λαογραφίας, Αθήνα 1978.

Αναστασία Λαδά, "Μύθοι και πραγματικότητες: το "ιδανικό σπίτι'. Ο ρόλος της κατοικίας στην κατά φύλα διαίρεση του χώρου", Η Αριστερά σήμερα 5 (1984), σ. 47-49.

Έλλη Λαμπρίδη, "Κρητικές παρατηρήσεις στο σύγχρονο φεμινισμό". Αναγέννηση Α΄/5 (1927), σ. 278-284.

Ζακ Λε Γκοφ, "Οι νοοτροπίες: μια διαφορούμενη ιστορία", στο Ζακ Λε Γκοφ και Πιέρ Νορά (επιμ.), Το έργο της Ιστορίας, τ. A', μτφρ. Κλαίρη Μιτσοτάκη, Αθήνα 1981, σ. 316-338.

Σαπφώ Κ. Λεοντιάς, "Περί κλήσεως της γυναικός", Ευρυδίκη A' (1870), τ.χ. 2, σ. 13-16· 3, σ. 25-28· 4, σ. 37-40· 5, σ. 49-52· 6, σ. 61-64· 7, σ. 77-80.

—, Ο ανήρ και η γυνή. Διαλέξεις τρεις αναγνωσθείσαι εν τω Ελληνικώ Φιλολογικώ Συλλόγω και πέντε ποιήματα, εν Κωνσταντινουπόλει 1899.

—, "Περί του γυναικείου ζητήματος", Εφημερίς των Κυριών Θ'/400 και Θ΄/402.

Χριστόδουλος Β. Λέφας, Ιστορία της εκπαιδεύσεως, Αθήνα 1942.

Λύκειον των Ελληνίδων, Εικοσιπενταετηρίς του Λυκείου των Ελληνίδων 1911-1936. Πεντηκονταετηρίς της δράσεως της ιδρυτρίας και προέδρου αυτού Καλλιρρόης Παρρέν. 1886-1936, Αθήναι 1936.

Δήμητρα Μακρυνιώτη, Η παιδική ηλικία στα αναγνωστικά βιβλία 1834-1919, Αθήνα 1986.

Μήτηρ ιατρός και παιδαγωγός, "Μητέρες και παιδία", Εφημερίς των Κυριών H΄/365 (1894).

Σουλτάνα Μιχαλιάδου, Η Καλλιρρόη Παρρέν διά την φανέλλαν τον στρατιώτου, Σάμος 1940.

Αθηνά Μπεκ, "Περί οικογενείας", Ελληνίς Η'/1 (1928), σ., 22.

Ρόζα Νικοπούλου, "Αικατερίνη Βαρουξάκη", Ελληνίς ΙΔ'/3 (1934), σ. 63-66.

--, "Πώς τα κορίτσια μας ετοιμάζονται για τον ρόλο της συζύγου και μητρός: η Οικοκυρική Σχολή του Αρσακείου", Ελληνίς ΙΣΤ'/11 (1936), σ. 239-241.

Σελ. 275
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/276.gif&w=600&h=9159. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

"Νοικοκυριό και επάγγελμα", Ο Αγώνας της Γυναίκας Ε'/84 (1929), σ. 7.

Χριστίνα Νούνο, "Η Αμερικανική οργάνωσις Near East Relief εις την Ελλάδα", Ελληνίς Γ'/12 (1923), σ. 243-246.

Χαράλαμπος Νούτσος, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης και κοινωνικός έλεγχος (1931-1973), Αθήνα 1979.

"Ξένη γυναικεία κίνησις", Ελληνίς Η'/11 (1928), σ. 242.

Κούλα Ξηραδάκη, Από τα Αρχεία του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Παρθεναγωγεία και δασκάλες υπόδουλου Ελληνισμού, τ. Α'-Β', Αθήνα 1972 και 1973.

—, Φιλελληνίδες, Αθήνα 1976.

"Ο εν Αγρινίω Σύλλογος Εργάνη Αθηνά", οικογένεια Α'/3 (1879) σ. 20.

Ειρήνη Οικονομίδου, "Η εκθεσις της Χαλκίδος", Εφημερίς των Κυριών ΙΕ'/706 (1902) και ΙΕ'/707 (1902).

Βασ. Παπαγεωργίου, "Η αλληλοδιδακτική μέθοδος και η εισαγωγή της στην Ελλάδα", Επετηρίς Δημοτικής Εκπαιδεύσεως Α' (1932), σ. 286-291.

Άννα Παπαδημητρίου, "Γιατί χρειάζεται την ψήφο η νοικοκυρά", Ο Αγώνας της Γυναίκας Α'/5, (1923), σ. 4-5.

A.A. Παπαδόπουλος, Το Αμαλίειον Ορφανοτροφείον Κορασίων επί τη εκατονταετηρίδι του (1855-1954), Αθήναι 1954.

Δώρα Παπακωνσταντίνου, "Εργασίαι των τμημάτων του E.Σ.Ε.", Ελληνίς Θ'/2 (1929), σ. 25.

—, "Διπλωματούχοι των οικοκυρικών τεχνών Maîtres des Arts Ménagers", Ελληνίς ΙΑ76-7 (1931), σ. 143.

Γ.Γ. Παππαδόπουλος, "Περί γυναικός και Ελληνίδος", Πανδώρα ΙΖ'/388 (1866), σ. 81-88, ΙΖ'/389 (1866), σ. 105-112.

Καλλιρρόη Παρρέν, "Έχομεν μητέρας;", Εφημερίς των Κυριών Α'/1 (1887).

—, "Ιδρύσατε σχολήν πρακτικήν διά τας νέας", Εφημερίς των Κυριών Α'/14 (1887).

—, "Οικιακή οικονομία", Εφημερίς των Κυριών Α'/18 (1887).

—, "Διδασκόμεθα την οικιακήν οικονομίαν;", Εφημερίς των Κυριών Α'/30 (1887).

—, "Ου μόνον επιστήμας αλλά και τέχνας και επαγγέλματα διά τας γυναίκας", Εφημερίς των Κυριών Α'/30 (1887).

—, "Η γυνή οικοδέσποινα τεχνίτις και επιστήμων", Εφημερίς των Κυριών A'/31 (1887).

—, "Ο Κύριος Ξενοφών Ζύγουρας", Εφημερίς των Κυριών A'/32 (1887).

—, "Καλλιτεχνική σχολή Κυριών", Εφημερίς των Κυριών A'/32 (1887).

—, "Κυβέρνησις, Νομοσχέδια και γυναίκες", Εφημερίς των Κυριών A'/42 (1887).

—, "Aι προίκες του αιώνος μας", Εφημερίς των Κυριών Β'/53 (1888).

—, "Αι Ελληνίδες εν τοις Ταχυδρομείοις και Τηλεγράφοις", Εφημερίς

Σελ. 276
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/277.gif&w=600&h=9159. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

των Κυριών Β'/69 (1888).

—, "Το γυναικείον ζήτημα", Ημερολόγιον Κωνσταντίνου Φ. Σκόκου, Αθήναι 1889, σ. 190-193.

—, "Αι νεάνιδες ανιώσιν εν ταις επαρχίαις", Εφημερίς των Κυριών Γ'/114 (1889).

—, "Παρθεναγωγείον Σοφίας Δημοπούλου", Εφημερίς των Κυριών Γ'/121 (1889).

—, "Το Αμαλίειον ορφανοτροφείον", Εφημερίς των Κυριών Γ'/127(1889).

—, "Aι Παρισιναί υπηρέτριαι και αι ιδικαί μας", Εφημερίς των Κυριών Γ΄/131 (1889).

—, "Ο κ. Θεοτόκης και αι γυναίκες", Εφημερίς των Κυριών Γ'/144 (1889).

—, "Μελέτη επί του Νομοσχεδίου της των θηλέων Μέσης Εκπαιδεύσεως", Εφημερίς των Κυριών Γ'/145 (1889).

—, "Τι την θέλουσιν αι γυναίκες την Αρχαίαν Ελληνικήν", Εφημερίς των Κυριών Γ'/150 (1890).

—, "Και ημείς περί της εκπαιδεύσεως του φύλου μας", Εφημερίς των Κυριών Γ'/150 (1890).

—, "Σχολείον Κοπτικής και Ραπτικής", Εφημερίς των Κυριών Γ'/151 (1890).

—, "Αι μεταρρυθμίσεις εν τω Αμαλιείω ορφανοτροφείω", Εφημερίς των Κυριών Γ'/152 (1890).

—, "Έναρξις των μαθημάτων της Σχολής της Κυριακής", Εφημερίς των Κυριών Γ΄/152 (1890).

—, "Τι εγένετο μέχρι τούδε προς επίτευξιν επαγγελματικής μορφώσεως των γυναικών", Εφημερίς των Κυριών Ε'/230 (1891).

—, "Εξετάσεις του Κυριακού Σχολείου", Εφημερίς των Κυριών Ε'/241 (1891).

—, "Φλωρεντία Φουντουκλή, φοιτήτρια της Μαθηματικής Σχολής", Εφημερίς των Κυριών ΣΤ'/278 (1892).

—, "Γυναικεία δράσις εν Σύρω", Εφημερίς των Κυριών Ζ'/327 (1893).

—, "Η επέτειος του ασύλου των εργατίδων και υπηρετριών", Εφημερίς των Κυριών Ζ΄/329 (1893).

—, "Τα θύματα της εποχής", Εφημερίς των Κυριών H' (1894) τ.χ. 355, 356, 357, 359, 360, 361.

—, "Γυναικεία ένωσις", Εφημερίς των Κυριών Γ΄/472 (1897).

—, "Το έργον των τμημάτων της Ενώσεως μετά τον πόλεμον", Εφημερίς των Κυριών ΙΑ'/492 (1897).

—, "Η A' οικοκυρική και επαγγελματική σχολή της Ενώσεως", Εφημερίς των Κυριών ΙΑ'/496 (1897).

—, "Η οικοκυρική μόρφωσις των Ελληνίδων", Εφημερίς των Κυριών IA/499 (1897).

Σελ. 277
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/278.gif&w=600&h=9159. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

—, "Προγράμματα Οικοκυρικής και Επαγγελματικής Σχολής", Εφημερίς των Κυριών ΙΑ'/501 (1897).

—, "Πρόγραμμα Οικοκυρικής και Επαγγελματικής Σχολής, τμήμα μαθητριών προοριζομένων δι' οικοδεσποίνας", Εφημερίς των Κυριών ΙΑ'/501 (1897).

—, "Καθημεριναί εντυπώσεις", Εφημερίς των Κυριών ΙΑ'/503 (1897).

—, "Καθημεριναί εντυπώσεις: τα εγκαίνια της Οικοκυρικής και Επαγγελματικής Σχολής", Εφημερίς των Κυριών ΙΑ'/509 (1897).

—, "Έν επαγγελματικόν σχολείον εις Ναύπλιον", Εφημερίς των Κυριών ΙΒ΄/536 (1894).

—, "Η δράσις των Ελληνίδων κατά το 1898", Εφημερίς των Κυριών ΙΒ'/557 (1899).

—, "Ίδρυσις της Ενώσεως των Ελληνίδων" Εφημερίς των Κυριών IΓ΄/580 (1899).

—, "Περίληψις Λογοδοσίας της Ενώσεως των Ελληνίδων", Εφημερίς των Κυριών ΙΓ΄/585 (1899).

—, "Δύο μεγάλαι νεκραί", Εφημερίς των Κυριών ΙΔ'/613 (1900).

—, "Αι γυναίκες και η Ελληνική χειροτεχνία", Εφημερίς των Κυριών ΙΕ΄/692 (1902).

—, "Η έκθεσις της Χαλκίδος", Εφημερίς των Κυριών ΙΕ'/704 (1902).

—, "Οικοκυραί και οικοκυρειό", Εφημερίς των Κυριών 19/837 (1905).

—, "Παλαιαί θρησκείαι Β' Οικοκυρειό και Εθνικαί πτωχεύσεις", Εφημερίς των Κυριών 19/842 (1905).

—, "Παλαιαί θρησκείαι Γ΄", Εφημερίς των Κυριών 19/843 (1905).

—, "Η κηπουρική και η γαλακτοκομία εις παρθεναγωγείον", Εφημερίς των Κυριών 21/922 (1907).

—, "Αι μητέρες και τα σχολεία", Εφημερίς των Κυριών 24/980 (1910)

—, "Θεολόγοι επαναστάται", Εφημερίς των Κυριών 24/982 (1910).

—, "Πρότυπο δημοτικό σχολείο", Εφημερίς των Κυριών 24/986 (1910)

—, "Η διάλεξις της κ. Καλλιρρόης Παρρέν εις τον Παρνασσόν", Εφημερίς των Κυριών 25/1002 (1911).

—, "Ομιλία της κ. K. Παρρέν, Γεν. Γραμματέως του Πατριωτικού Συνδέσμου των Ελληνίδων κατά την τελετήν της ενάρξεως", Εφημερίς των Κυριών 28/1059 (1915).

—, "Φεμινισταί και φεμινίστριαι", Εφημερίς των Κυριών 30/1082 (1917).

Δ.Π. Πασχάλης, "Λεοντιάς, Σαπφώ", Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαιδεία, τ. ΙΕ', σ. 940.

Μαρία Πινέλλη (εν Μονάχω), "Περίληψις της ομιλίας της Βαρωνίδος Horn", Εφημερίς των Κυριών 25/1000 (1911).

"Πλύσις ασπρορρούχων", Οικιακή Εφημερίς Α'/11 (1893).

"Προς τας αναγνωστρίας μας", Ελληνίς Η'/1 (1928), σ. 3-4.

Σελ. 278
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Η εκπαίδευση «εις τα του οίκου» και τα γυναικεία καθήκοντα
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 259
    9. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

    ΕΠΙΛΟΓΟΣ

    Στο 19ο αιώνα η απάντηση στο ζήτημα του πόση και τι είδους εκπαίδευση έπρεπε να δίνεται στα κορίτσια αναζητήθηκε καταρχήν στις απαιτήσεις του γυναικείου προορισμού που ανάγονταν στις έμφυτες, βιολογικές και ψυχολογικές ιδιότητες των γυναικών. Η γυναικεία φύση απαγόρευε την πρόσβαση των κοριτσιών στη σχολική γνώση που θεωρούνταν κατάλληλη για τα αγόρια, και υπαγόρευε να διδάσκονται μαθήματα που θα συντελούσαν, άμεσα ή έμμεσα, στη βελτίωση της απόδοσής τους στον οίκο -με την προϋπόθεση συνήθως ότι η ποσότητα και αυτής της διδασκαλίας δε θα έφτανε στα όρια της υπερβολής.

    Η διδασκαλία των οικιακών καθηκόντων αφορούσε τα ρητά καθήκοντα της οικοδέσποινας. Καθώς το έργο της συνδεόταν και επικαλυπτόταν με το έργο της συζύγου και της μητέρας και συναποτελούσε μαζί τους τον πυρήνα των γυναικείων επιδόσεων, η εκπαίδευση στα του οίκου εξαρτήθηκε αμεσότερα ίσως από κάθε σχολική διδασκαλία από την ιδεολογία που ορίζει ή αναζητά τα πρότυπα των φύλων. Αφορούσε τη γυναικεία υπόσταση όχι μόνο γιατί συγκροτήθηκε με βάση κάποιες εκτιμήσεις σχετικά με τα χαρακτηριστικά της υπόστασης αυτής, αλλά και γιατί ανέλαβε να καλλιεργήσει συνήθειες και στάσεις που αναγνωρίζονταν ως οι ακριβείς εκφάνσεις της.

    Η παιδεία στα του οίκου υπαγορεύτηκε από τη φύση. Η πεποίθηση ότι αυτή έχει προικίσει τις γυναίκες με ορισμένες ιδιαίτερες κλίσεις επέβαλε να συμμορφώνονται τα κορίτσια με τα πρότυπα