Συγγραφέας:Ελεγμίτου, Ελένη
 
Μπακαλάκη, Αλεξάνδρα
 
Τίτλος:Η εκπαίδευση «εις τα του οίκου» και τα γυναικεία καθήκοντα
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:9
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1987
 
Σελίδες:302
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Κοινωνική ενσωμάτωση
 
Νοοτροπίες και συμπεριφορές
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1830-1929
 
Περίληψη:Οι συγγραφείς της μελέτης αυτής επιχειρούν μια πρώτη προσέγγιση του ζητήματος της εκπαίδευσης «εις τα του οίκου», δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στο ιδεολογικό περιεχόμενο της διδασκαλίας, όπως αυτό διαγράφεται μέσα από σχολικά προγράμματα, νόμους, εγχειρίδια και άλλες πηγές, και προσπαθούν να ανασυγκροτήσουν τις απόψεις αυτών που κατά καιρούς επεξεργάστηκαν εναλλακτικές εκδοχές της εκπαίδευσης στα του οίκου, εργάστηκαν για την προώθησή της ή διαφώνησαν με την κατεύθυνσή της. Η μελέτη αποτελείται από δύο μέρη. Το πρώτο αφορά την περίοδο από την ίδρυση του ελληνικού κράτους έως τις αρχές του 20ού αιώνα, ενώ τo δεύτερο πραγματεύεται την εξέλιξη της εκπαίδευσης στα «του οίκου» από το 1904, χρονιά που συγκαλείται το Πρώτον Ελληνικόν Εκπαιδευτικόν Συνέδριον, έως το 1929.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 16.02 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 283-302 από: 306
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/283.gif&w=600&h=9159. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ

1. Σαπφώ Λεοντιάς. Ημερολόγιον Εθνικών Φιλανθρωπικών Καταστημάτων, Κωνσταντινούπολις 1905, σ. 353.

2. Καλλιρρόη Παρρέν. Ποικίλη Στοά, 1894, σ. 289.

3. "Εκ των διαδρόμων των Εξωτερικών Σχολείων της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας". Φωτογραφικό αρχείο E.Λ.I.A.

4. "Οι μικροί εργάται". Απόσπασμα. Ασμάτια παιδαγωγικά προς χρήσιν των νηπιαγωγείων και των δημοτικών σχολείων, εκδίδονται επιμελεία και δαπάνη της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρίας, Αθήναι 1872, σ. 35-36.

5. Μάθημα ραπτικής. Φωτογραφικό αρχείο Ε.Λ.I.A.

6. Οδηγίες ραπτικής και ποικιλτικής. Ξ. Δ. Ζύγουρας, Η κοπτική, ραπτική, πλεκτική και ποικιλτική μετά 40 σχημάτων, εν Αθήναις 1882, σ. 78, 79, 100, 126, 127.

7. Παιδικά φορέματα. Οικιακή Εφημερίς A'/7 (1893), σ. 2, 3.

8. Σχέδιο δαντέλας. Ευρυδίκη.

9. Μάθημα πυρογραφίας. Ένωσις των Ελληνίδων. Φωτογραφικό αρχείο E.Λ.I.A.

10. Μάθημα χειροτεχνίας. Ένωσις των Ελληνίδων. Φωτογραφικό αρχείο E.Λ.I.A.

11. Διαφήμιση ραπτομηχανής Singer. Οδηγός Γεωγραφικός και Ιστορικός των πλείστων κυριωτέρων πόλεων της Ελλάδος του έτους 1875, εκδιδόμενος κατ' έτος υπό Μιλτιάδου Μπούκα, έτος A', εν Αθήναις 1875, σ. 161.

Σελ. 283
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/284.gif&w=600&h=9159. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

12. "Προς τας νεάνιδας περί οικονομίας". Ξ. Δ. Ζύγουρας, Οικιακή Οικονομία, Βιβλιοθήκη του Ελληνικού Λαού, τ. 12ος, εν Αθήναις 1887, σ. η'.

13. Μάθημα μαγειρικής. Φωτογραφικό αρχείο E.Λ.I.A.

14. Διαφήμιση για την Οικιακή Εφημερίδα. Ημερολόγιον της Εφημερίδος των Κυριών του έτους 1894, Αθήναι 1893, σ. 211.

15. Διακοσμητικά αντικείμενα. Ημερολόγιον της Φιλοκάλου Πηνελόπης, 1900, σ. 78.

16. Οικιακή λογιστική. Ημερολόγιον της Εφημερίδος των Κυριών του έτους 1890, Αθήναι 1889, σ. 13.

17. Ο Αλέξανδρος Δελμούζος με τις μαθήτριες και το προσωπικό στο Σχολείο του Βόλου (1910). Ε. Π. Παπανούτσος, Α. Δελμούζος, Αθήνα 1978.

18. Χαροκόπειο Διδασκαλείο Οικοκυρικής Εκπαιδεύσεως (Χαροκόπειος Ανωτέρα Οικοκυρική Σχολή 1935). Ελληνίς ΙΕ'/6 (1935), σ. 130.

19. Το εργαστήριο ραπτικής της Χαροκοπείου Ανωτέρας Οικοκυρικής Σχολής (1935). Ελληνίς ΙΕ'/6 (1935), σ. 130.

20. Διαφημίσεις οικιακών σκευών και μηχανημάτων. Ο Αγώνας της Γυναίκας Α'/6 (1923), σ. 11 και Ε'/71 (1928), σ. 7.

21. Πρόσκληση του Συνδέσμου για τα Δικαιώματα της Γυναίκας σε συγκέντρωση για τη δημοτική ψήφο της γυναίκας. Ο Αγώνας της Γυναίκας Ε'/88 (1929).

22. Εργαλεία του νοικοκυριού. Ειρήνη Π. Πράτσικα, Στοιχεία Οικοκυρικής, εν Αθήναις 1915, σ. 38-42.

Σελ. 284
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/285.gif&w=600&h=9159. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΚΥΡΙΩΝ ΟΝΟΜΑΤΩΝ

Αγγλία 65, 126, 129, 130, 132, 144, 159, 193, 221

Αγρίνιο 54, 55, 59

Αγροτικές Μεταβατικές Σχολές 214

Αγώνας της Γυναίκας, Ο 201, 216, 218

Αίγινα 42

Αλεξάνδρεια 193

Αλεξανδρής Απ. 167, 173

Αμαλίειο Ορφανοτροφείο 52, 58, 66, 67

Αμερική 68, 76, 127, 130-132, 142, 143, 190, 193, 207, 215, 220, 252

Αμερικανικό Παρθεναγωγείο Κωνσταντινουπόλεως 159

Αντωνοπούλου Ελένη 200

Ανωτέρα Γυναικεία Σχολή 203

Ανωτέρα Οικοκυρική Σχολή βλ. Χαροκόπειος Ανωτέρα Οικοκυρική Σχολή

Ανώτερο Δημοτικό Παρθεναγωγείο του Βόλου 11, 12, 148, 157, 159-163, 165-168, 170, 171

Ανώτερο Ινστιτούτο Γεωργικής Οικιακής Οικονομίας Λάκκεν Βελγίου 228

Ανώτερο Παρθεναγωγείο Λευκωσίας 149

Αποστολίδης Περ. 158

Αργυριάδης Ι. 47

Αργυροπούλου Ευφροσύνη 200

Αριστάρχης Μιλτιάδης 22

Αρσάκειο Διδασκαλείο 27, 43, 44, 49, 51, 56, 67, 89, 90, 103, 119, 152, 157, 173, 228, 235, 254· βλ. και Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία

Άσυλον της Αγίας Αικατερίνης 27

Άσυλον Ανιάτων 27

Άσυλον Εργατίδων και Υπηρετριών 70

Άττικόν Ημερολόγιον 22

Βαρβαρέσος Κυριάκος 203

Βαρουξάκη Αικατερίνη 33, 229, 234-237, 239, 246-249, 251-253, 257

Βασιλική Πρόνοια 190

Βασιλικόν Ίδρυμα 190

Βέλγιο 159

Βελλίνη Όλγα 199

Βενιζέλος 180

Βέρνη 215

Βιέννη 222

Βίησσερ 102· βλ. και Catharine Beecher

Βικέλας Δ. 149, 151, 156

Βλαβιανός Σιμωνίδης 25

Βόλος 157, 158

Βοσπορίς 111

Βουρζουά, ιατρός 63

Βρετανική Διεύθυνση Εκπαίδευσης 221

Γαϊτάνου-Γιαννιού Αθηνά 201, 207, 215 226

Γαλλία 63, 64, 66, 123, 132, 163, 216, 220, 227

Γενεύη 163

Γερμανία 103, 159, 207

Γεροκοστόπουλος 72

Γεωργιάδης Αλέξανδρος Ι. 118

Σελ. 285
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/286.gif&w=600&h=9159. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

Γκίκα Αλεξάνδρα 21

Γληνός Δημήτρης 168, 171-175, 202-206, 210

Γόντικας Κωνσταντίνος Β. 181, 188, 189

Γουλιμή Ειρήνη Γ. 223, 242

Γρίβα Ελένη 200

Γρυπάρης Ιωάννης 203

Δελμούζος Αλέξανδρος 157, 160-163, 165-168, 171

Δημοτικό Συμβούλιο Παγασών 157, 158, 160

Δημοτικόν Σχολείον Αθηνών 25

Διαμαντόπουλος Ι. 150

Διδασκαλείον Ενώσεως των Ελληνίδων βλ. Ένωσις των Ελληνίδων

Διδασκαλείον Θηλέων Λευκωσίας 149

Διδασκαλείον Κρήτης 158

Διδασκαλείον Οικοκυρικής Εκπαιδεύσεως βλ. Χαροκόπειον Διδασκαλείον Οικοκυρικής Εκπαιδεύσεως

Διδασκαλείον Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας βλ. Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία

Διεθνές Εκπαιδευτικόν Συνέδριον 242

Διεθνές Συμβούλιο Γυναικών 200

Δοντάς Σπυρίδων 203

Δοξιάδης Απόστολος 203

Δραγούμη Μαρία 200

Δραγούμης 164

Δρακόπουλος Γ.Π. 91

Δροσίνης Γ. 158

Δύση 193

Εθνική Έκθεση Γυναικείας Εργασίας, A' (Βέρνη) 215

Εθνικό Συμβούλιο Ελληνίδων (ΕΣΕ) 200, 212, 226

Εκπαιδευτικό τμήμα 210

Εθνικόν Γυναικείον Συνέδριον, Α' 199

Εκπαιδευτικός Όμιλος167-169, 173, 175

Ελβετία 159, 163

Ελληνική Σχολή Θηλέων Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας βλ. Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία

Ελληνίς 200, 206, 215, 223-225, 227, 228

Έμκε 74

Εμπορική Σχολή της Χάλκης 46, 90, 158

Ένωσις των Ελληνίδων 27, 72, 149, 200

Διδασκαλείον 241

Επαγγελματικόν Σχολείον Πειραιώς 75, 76, 224

Οικοκυρική και Επαγγελματική Σχολή 72, 74, 79, 84, 136, 163, 185, 189, 192-195

Επαγγελματικόν Σχολείον Πειραιώς Ενώσεως των Ελληνίδων βλ. Ένωσις των Ελληνίδων

Εργαστήριον Συλλόγου Κυριών υπέρ της Γυναικείας Παιδεύσεως 69

Εργατικό Κέντρο Βόλου 162

Εστία (περ.) 118

Εϋνάρδ, κυρία 67

Ευρυδίκη 22

Ευρωπη 19, 62, 64-66, 102, 127, 134, 135, 142, 159, 193, 220, 221, 252

Ευταξίας Αθ. 60, 173

Εφημερίς των Κυριών 22, 27, 51, 54, 63, 64, 74, 75, 90, 103, 118, 139, 140, 142, 150, 191, 196, 197, 201

Ζάππειον Παρθεναγωγείον Αδριανουπόλεως 27

Ζαρλής Νικ. 158

Ζημνοπούλου Μάρθα 40

Ζύγουρας Ξενοφών Δ. 44, 46-50, 58, 63, 90, 91, 93-96, 98-104, 106, 108-111, 114-116, 119, 121, 124, 126, 135, 136, 139, 141-143, 150, 152, 221, 248-250, 253, 257

Ηλιακοπούλου Μυρσίνη 164, 165

Ημερολόγιον Εφημερίδος των Κυριών 27, 54

Ημερολόγιον Φιλοκάλου Πηνελόπης 58

ΗΠΑ βλ. Αμερική

Θεοδωροπούλου Αύρα 201

Θεοτόκης Γ. 37, 39, 173

Θεοχάρης Σταμ. 116

Σελ. 286
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/287.gif&w=600&h=9159. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

Θεσσαλονίκη 185

Ίδρυμα d' Ecouen 64, 65

Ιππώ Ευγενία 102· βλ. και Hyppeau E.

Ιταλία 225

Καβανιάρη Αμεναΐς 67, 89

Καΐρη Ευανθία 124

Καλλιθέα 188

Καλλισπέρη Σεβαστή 76-78, 154, 192

Καπετανάκης Ν. 158

Κεντρικόν Εποπτικόν Συμβούλιον Δημοτικής Εκπαιδεύσεως 167

Κεντρικόν Σχολείον 25

Κέρκυρα 179

Κεχαγιά Καλλιόπη 22, 26, 68, 152, 153

Κλεάνθους [-Παπαδημητρίου] Μυρσίνη 203

Κληρίδης Λεόντιος 21

Κοινωνικό Ινστιτούτο της Οικογένειας και του Νοικοκυριού της Γαλλίας 227

Κοκκέβη Ολυμπία 228

Κοκκώνης Ι.Π. 42

Κοτοπούλη Μαρίκα 27

Κόττου Αλεξάνδρα 216

Κόττου Λίζα 211, 212

Κουγέας Σωκράτης 203

Κουεσνέη 101

Κουμουνδούρος Α. 90, 91

Κουρτίδης Αριστοτέλης 150, 151, 153, 154

Κούσκουρη Πολυτίμη 25

Κουτσοπούλου Ευφροσύνη 163, 164

Κοφινιώτης Ι. Φ. 49

Κτενά Λεοντιάς Αιμιλία 22

Κύπρος 149

Κυριακά Γεωργικά Σχολεία 186, 214

Κυριακό Σχολείο 84, 194· βλ. και Σχολή της Κυριακής

Κυριακό Σχολείο Σύρου 69

Κυριακός Π.Σ. 91

Κωνσταντινόγλου Μαρία Χ. 155

Κωνσταντινούπολη 21, 22, 46, 111, 112, 120

Κωτσάκη Αγγελική 69

Λ. Ειρ. 230

Λαμία 179

Λαμπρίδη Έλλη 209,218

Λάρισα 179

Λασκαρίδου Αικατερίνη 22, 149

Λεβασσέρ Ε. 126

Λεοντιάς Σαπφώ 21-23, 26, 103-111, 114-116, 119, 121, 124, 127, 138, 140, 142-144, 248, 249, 253, 257

Λευκωσία 149

Λοϊζιάς Πολύμνια 150, 151

Λοβάρδος Κ. 28, 44

Λύκειον των Ελληνίδων 27, 196, 199, 200, 224

Μανούσος Γ. 24, 63

Μαρίνος Δ. 150

Ματσούκη Μαριάνθη 190, 213

Μαυροκορδάτου Ειρήνη 56

Μεζιέρος 103· βλ. και Mezières

Μεταξάς 214, 228

Μίλησης Γ. 43

Μεγαλόπολις 49

Μόναχο 197

Μοσχονάς Ι. 151

Μουσολίνι 225

Μουστοξύδης Α. 25

Μπεκ Αθηνά 224, 225, 227

Μπηγάτση 164

Μπουκουβάλα Ελένη 150, 151

Νάζου Έδλα 200

Ναπολέων 65

Ναύπλιο 69, 162

Νέα Υόρκη 215

Νίτσε 204

Όθων 66

Οικιακή Εφημερίς 54, 117, 118, 140

Οικογένεια 40, 53, 63

Οικοκυρική και Βιοτεχνική Έκθεσις. Α΄ 199

Οικοκυρική και Επαγγελματική Σχολή Ενώσεως των Ελληνίδων βλ. Ένωσις των Ελληνίδων

Οικοκυρική Σχολή του Βερολίνου 136

Οικοκυρική Σχολή Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας βλ. Φιλεκπαιδευτική

Σελ. 287
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/288.gif&w=600&h=9159. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

Εταιρεία

Οικοκυρικό Τμήμα Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας βλ. Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία

Οικονομίδου Ειρήνη 60

Όλγα, βασίλισσα 198

Ολλανδία 159

Ομοσπονδία Λειτουργών Μέσης Εκπαιδεύσεως 211

Παλαμάς Χρήστος 150

Πανδώρα 22

Παπαγεωργιάδης Αγ. 158

Παπακωνσταντίνου Δώρα 225, 227

Παπαλεξανδρής Βασ. 150, 151

Παπαμάρκου Χαρίσιος 17

Παπανδρέου Γ. 183

Παπαντωνίου Ζαχαρίας 203

Παπασωτηρίου Γ. 158, 167

Παππαδόπουλος Γ. Γ. 26, 48

Παρθεναγωγείο "Αγία Φωτεινή" Σμύρνης 22

Παρθεναγωγείο του Βόλου βλ. Ανώτερο Δημοτικό Παρθεναγωγείο του Βόλου

Παρθεναγωγείο Σ. Δημοπούλου 52

Παρθεναγωγείο Μεθοδ. Αρώνη 22

Παρθεναγωγείο Σκορδέλη 55, 194

Παρθεναγωγείον Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας βλ. Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία

Παρνασσός βλ. Φιλολογικός Σύλλογος Παρνασσός

Παρρέν Καλλιρρόη 22, 27-29, 38, 51-53, 59, 63, 64, 71, 72, 75, 90, 135, 138, 140, 156, 158, 165, 191-199, 201, 222, 253, 258

Πάτρα 179

Πατριωτικόν Ίδρυμα 200

Πατριωτικός Σύνδεσμος Ελληνίδων 27, 197, 198

Πειραιάς 76, 91

Πελοποννησιακή Γερουσία 17

Περίθαλψις [των προσφύγων] της Εγγύς Ανατολής 199, 200

Πηνελόπη 46

Πολίτης Νικόλαος 49, 160, 164, 165

Πούλακα 164

Πράτσικα Ειρήνη Π. 229, 241-249, 251-257

Πρεβεζιώτου Αγλαΐα Λ. 111-116, 119, 126, 127, 140, 142, 250

Πρεβεζιώτου Κορνηλία Λ. 111

Πρότυπον Δημοτικόν Σχολείον Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας βλ. Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία

Πρώτον Ελληνικόν Εκπαιδευτικόν Συνέδριον 11, 149, 150, 156-158, 165, 171, 175, 192

Ρέθυμνο 27

Ρουμπινστάιν Σωσάνα 151

Ρουσσοπούλου Αγνή 201, 226 βλ. και Στουδίτου Αγνή

Ρουσσοπούλου Ελένη 226

Σάμος 21, 22

Σαράτσης Δημ. 158-160, 162, 163, 165, 175

Σαρίπολος Νικόλαος 24

Σβώλος Αλέξανδρος 203

Σβώλου Μαρία 201, 206, 207, 209, 212

Σδριν Ελένη 190

Σεκιάρης Ευρ. 151

Σερουίου Άννα 40, 53, 55, 59, 63

Σιγανού Αθηνά 54

Σιγανού Καλλιρρόη 27

Σικελιανού Εύα 200

Σίμων Ιούλιος 63

Σιφναίου Ελένη 200

Σμιθ Αδάμ 101 βλ. και Smith Adam

Σμύρνη 22, 46

Σοσιαλιστικός Όμιλος Γυναικών 215

Σουηδία 193, 225

Σούτζου Αικατερίνη 123, 124

Σούτζου Ναταλία 27

Σούτζου Ραλλού 123

Σοφία, πριγκίπισσα 27, 72

Σπαθάκης Αριστείδης 24

Στρούμπος Δ. Σ. 25,48

Στουδίτου Αγνή 215· βλ. και Ρουσσοπούλου Αγνή

Σύλλογος προς Διάδοσιν των Ελληνικών Γραμμάτων 148

Σύλλογος προς Διάδοσιν Ωφελίμων Βιβλίων 148, 149, 230, 246

Σύλλογος Κυριών υπέρ της Γυναικείας Παιδεύσεως 68

Σελ. 288
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/289.gif&w=600&h=9159. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

Σύλλογος Κυριών Εργάνη Αθηνά 54

Σύλλογος προς Προστασίαν της Υγείας των Μαθητών 235

Σύνδεσμος προς Διάδοσιν των Οικοκυρικών Σπουδών 223

Σύνδεσμος για τα Δικαιώματα της Γυναίκας 200, 201, 208-210, 212-214, 223, 226

Σχολείο του Βόλου βλ. Ανώτερο Δημοτικό Παρθεναγωγείο του Βόλου

Σχολείον Κοπτικής και Ραπτικής Άννας Νεμπάουερ 69

Σχολή της Κυριακής 139· βλ. και Κυριακό Σχολείο

Σχολή Sacré-Coeur 64

Σωτηρίου Κώστας Δ. 203

Ταβανιώτης Εμμανουήλ 111, 112

Ταρσούλη Αθηνα 200

Τεγέα 185

Τεγεατικός Σύνδεσμος 185

Τλέστερφηλδ 126

Τριανταφυλλίδου Άννα 199

Τριανταφυλλόπουλ.ος Κωνσταντίνος 203

Τρίκκαλα 179

Τρίπολη 179

Τσιριμώκος Ιωάννης Δ. 172, 173, 179

Τσιριμώκος Μάρκος 173

Φιλαδελφεύς Χ.Ν. 68

Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία 21, 31, 38, 46, 51, 56, 157, 178, 179, 228, 235, 241, 246· βλ. και Αρσάκειο Διδασκαλείο

Διδασκαλείον 34, 36, 84, 254

Ελληνικόν Σχολείον Κερκύρας 83

Οικοκυρική Σχολή 228

Οικοκυρικόν Τμήμα 254

Παρθεναγωγείον 33, 235, 254

Παρθεναγωγείον Κερκύρας 56

Πρότυπον Δημοτικόν Σχολείον 34, 36

Φιλόκαλος Πηνελόπη 54, 58, 118

Φιλοκρητικόν Σχολείον Πτωχών 67

Φιλολογικός Σύλλογος Παρνασσός 148, 196, 203

Φιλόπτωχος Αδελφότης Κυριών Θεσσαλονίκης 69

Φιλοσοφική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών 173

Φουντουκλή Φλωρεντία 150, 151

Φραγκίσκος Β' 177

Φραγκλίνος Βενιαμίν 102

Φράγκου Ζωή 206

Φωτιάδου Ειρήνη 200

Χαλκίδα 59, 60

Χαροκόπειον Διδασκαλείον Οικοκυρικής Εκπαιδεύσεως 7, 188, 189, 212, 213, 218

Χαροκόπειος Ανωτάτη Σχολή Οικιακής Οικονομίας 250

Χαροκόπειος Ανωτέρα Οικοκυρική Σχολή 187, 188, 190, 227, 250

Χαροκόπειος Οικοκυρική και Επαγγελματική Σχολή 188

Χαροκόπος Παναγής Α. 188-190

Χατζημιχάλη Αγγελική 200

XEN 199, 200

Χιλλ, ζεύγος 66

Χόνδρος Δημήτριος 203

Χρήστου Ελένη 149, 151

Χριστοφίδης Ηλίας 41, 42

Χρυσοχοΐδης K. 158

Alg Louise d' 127

Bauhaus 221

Beecher Catharine 127, 130-133, 136, 220· βλ. και Βίησσερ

Beecher Stowe Harriet 132

Beeton Samuel 129

Bonnot de Malbυ G. 124

Bouilly Jean Nicolas 124

British Board of Education βλ. Βρετανική Διεύθυνση Εκπαίδευσης

Bullinger Heinrich 121

Charles Μαρία 74

Childe Lydia Maria 131

Cleaver Robert 121

19

Σελ. 289
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/290.gif&w=600&h=9159. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

Congres International de l'Enseignement primaire βλ. Διεθνές Εκπαιδευτικόν Συνέδριον

Dodd John 121

Dwight Theodore 131

Horn, βαρωνίς 197

Humphrey Herman 131

Hyppeau E. 127· βλ. και Ιππώ Ευγενία

Lambert Anne Thérèse de 123

Mezières 126· βλ. και Μεζιέρος

Near East Relief Foundation βλ. Περίθαλψις [των προσφύγων] της Εγγύς Ανατολής

Panton J.E. 130

Poetz Helma 229-234, 246-249, 252

Remusat de, κυρία 151

Robieu de, mademoiselle 227

Singer 69

Smiles Samuel 126, 130

Smith Adam 126· βλ. και Σμιθ Άδαμ

Taylor 220

Wayland F. 126

Weber 124

Σελ. 290
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/291.gif&w=600&h=9159. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

L'EDUCATΙON DOMESTIQUE ET LES DEVOIRS FÉMININS

(dernier quart du XIXème siècle à 1929)

ALEXANDRA BACALAKI - HÉLÈNE ELEGMITOU

Résumé

La première partie de ce livre concerne la période allant de la fondation de l État grec aux débuts du XXème siècle. Dans l'introduction est signalée que la base de la mise en place, aussi bien que la dévalorisation de l'éducation féminine fut la conception selon laquelle l'instruction scolaire devait répondre aux exigences de la vocation féminine, dictées par les qualités spécifiques physico-biologiques et psychologiques des femmes. Ceux qui soutenaient que l' instruction excessive des femmes engendrait des dangers pour elles-mêmes et pour la société aussi bien que les défenseurs du droit des femmes à l éducation s' accordaient sur le fait que le but primordial de 1' école était de préparer les élèves aux devoirs de l' épouse, de la mère et de la maîtresse de maison. Cependant cet accord ne préjugeait pas d' une concordance de vues sur la quantité et la teneur de 1' enseignement en question qui causèrent souvent conflits et embarras. Car du point de vue de la vocation féminine aucun détail de l' enseignement des devoirs domestiques n' aurait pu être indifférent ou innocent,

Σελ. 291
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/292.gif&w=600&h=9159. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

ce qui rendait sa programmation et son contrôle une question en même temps urgente et difficile à résoudre.

Le premier chapitre traite des arts féminins, objets d' artisanat et ouvrages qui constituaient 1' élément de base de l' enseignement du premier et second degré des filles. Bien que considérée unanimement comme nécessaire, cette activité «si féminine» n' était pas sans présenter quelques dangers. La tendance au formalisme et à l' uniformité mise à part, la nécessité de réglementer cet enseignement fut dictée par l' idée que le trop d'importance pris par les ouvrages décoratifs mais aussi l5 attachement à la mode européenne cultivé dans les écoles supérieures pour filles et dans les revues féminines encourageait 1' exhibition, 1' aspiration au luxe et 1' imitation de tout ce qui est étranger, L' exigence d' ouvrages «utiles» a souvent pris les couleurs de l' authenticité grecque et a été inséré dans l' effort plus Vaste de la quête d' une identité culturelle nationale qui aurait différencié la Grèce de 1' Europe et au même moment l' aurait valorisé aux yeux de celle-ci.

Dans les écoles générales pour filles l' enseignement des métiers féminins s' adressait à un public où les classes sociales étaient mélangées — aux élèves de l' école primaire (la seule à laquelle avaient accès les filles jusqu'en 1914) et aux futures institutrices qui en général boursières poursuivaient leurs études dans les écoles supérieures privées pour filles, où complétaient aussi leur éducation des filles de familles aisées. Par contre la formation spécialisée dans les métiers féminins et les travaux domestiques organisée par des institutions féminines de bienfaisance et qui a constitué la première forme d'enseignement technique professionnel féminin était destinée à des jeunes fines pauvres ayant besoin de travailler. Cependant, de même que dans les écoles d' enseignement général il n' était pas exempt d' une signification économique, puisqu' il se proposait d' aider les élèves à économiser et au besoin à gagner de 1' argent, les buts de l' enseignement professionnel ne se

Σελ. 292
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/293.gif&w=600&h=9159. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

limitèrent pas à l' exploitation de ces connaissances sur le marché du travail mais incluèrent leur mise en valeur dans le foyer et furent liés à la formation «morale» des filles. Dans les deux cas l' enseignement des métiers féminins fut dicté par le principe selon lequel les besoins d' instruction des femmes étaient avant tout déterminés par leur sexe — principe sur lequel s' appuya également l' École Professionnelle pour les Ménagères, fondée par 1' Union des Femmes Grecques en 1897 avec l' intention de former d' un côté des maîtresses de maison et de 1' autre des ouvrières et des domestiques, L' enseignement professionnel pour les métiers féminins et les travaux domestiques a offert de nouveaux débouchés pour un travail rémunéré à des femmes pauvres en accentuant cependant 1' identification particulière des femmes au foyer, ce qui légitimait le caractère d' appoint de ce travail.

Le second chapitre examine le contenu de l' économie domestique, matière qui apparut dans les programmes des écoles supérieures pour filles après 1850 au moyen de manuels qui circulèrent pendant les trois dernières décennies du XIXe siècle afin de guider les lectrices, élèves et maîtresses de maison, dans les devoirs domestiques. La presse féminine consacrait souvent également des articles à ces devoirs, tandis que les femmes qui militaient pour «l' élévation de leur sexe» voyaient en l' économie domestique la quintessence d' une éducation permettant aux femmes d' assumer leur devoirs spécifiques, consolidant leur prépondérance au foyer et contribuant à la reconnaissance sociale du travail effectué dans celui-ci.

Les auteurs de ces manuels mettent 1' accent sur les vertus féminines indispensables à la maîtresse de maison pour que celle-ci réussisse dans sa tâche, mais ils se séparent quant à la façon de concevoir le bien-être domestique, ce vers quoi elle devrait diriger ses efforts. C' est ainsi que Xenophon Zygouras (1875, 1878, 1887) pense que le bien-être est assuré lorsque la logique du profit s'installe au foyer, et considère que  

Σελ. 293
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/294.gif&w=600&h=9159. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

l'économie domestique permet à la maîtresse de maison d' accroître la richesse familiale en lui enseignant les principes «scientifiques» de l' économie. Leontias (1887) aussi souhaite que la maîtresse de maison soit initiée aux secrets de la gestion, mais en même temps elle attribue au foyer les caractéristiques d' une petite oasis, cadre d'une vie familiale heureuse, et inclut dans son livre des directives pour 1' entretien du mobilier et de l' habillement, la propreté et les rapports que doivent avoir entre eux les membres de la famille et vis à vis de tiers. Le Traité d' économie domestique, ouvrage traduit du français en 1871, aussi bien que le manuel d'Aglaé Préveziotou (1892) identifient plus encore le bien-être à la propreté, l' ordre et le confort dans la maison. Enfin tous les auteurs considèrent la santé comme un élément constitutif du bien-être et confient à la maîtresse de maison la prévention des maladies et des soins aux malades.

Comme ce fut le cas en Europe Occidentale et aux États Unis d' où proviennent les modèles mis en avant dans les manuels, 1' économie domestiques en Grèce s' adressa à 1' ensemble des femmes en tant que membres non pas d' une société constituée de classes mais d' un monde avant tout divisé selon les sexes. Dans les manuels prédomine le modèle du foyer grand-bourgeois fonctionnant sous la direction de la maîtresse du maison mais aussi avec!'aide de domestiques. Les préceptes moraux de l' économie domestique sont pourtant formulés comme vérité universelle devant éclairer la vie de toute femme indépendamment des moyens de la famille, moyens auxquels elle doit toujours ajuster ses diverses activités.

Néanmoins Zygouras et Leontias font dépendre de 1' économie domestique des sujets tels que la vocation de chaque sexe, la place de la femme dans la famille et la société, son rapport à 1' homme, son rôle dans 1' économie ainsi que ses droits a 1' éducation qui constituent les aspects principaux de la question féminine a cette époque. Conformément à 

Σελ. 294
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/295.gif&w=600&h=915 9. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

l'esprit du XIXe siècle, ils renvoient les modèles du comportement féminin à la nature et inversement. Cependant dans leurs oeuvres ainsi que d' autres ouvrages de l' époque la nature est décrite comme un domaine ambigu sur lequel sont projetées afin d' être mis en valeur des conceptions différentes ou même opposées de la vocation féminine. G' est ainsi que les auteurs invoquent la nature pour démontrer la nécessité de confier aux femmes les travaux domestiques mais aussi leur capacité d' exceller dans des professions comme le négoce, la pharmacie ou la télégraphie si elles se trouvaient dans l' obligation de travailler.

La seconde partie du livre concerne la période 1904-1929. Le premier chapitre suit le cheminement de l' éducation domestique comme celle-ci se dessine dans le cadre des visées, expériences et programmes réformateurs de F époque, Y sont examinés les conceptions exprimées lors du Premier Congrès Hellénique de l' Éducation de 1904, conceptions qui furent centrées sur le besoin d'élargir l' enseignement élémentaire des filles, de renforcer le sens patriotique des élèves, d' augmenter les heures de 1' enseignement domestique et de l' adapter aux exigences du plus grand nombre par 1' octroi de connaissances «utiles» et non pas superficielles.

Par la suite est examiné l' enseignement des devoirs domestiques à 1' École Supérieure pour filles de Volos qui a fonctionné de 1908 à 1911 sous la direction de Alexandre Delmouzos. Les principes du courant pour la démotique dans l' enseignement qui y furent appliqués n' impliquaient pourtant pas une remise en question de la vocation naturelle des sexes. L' enseignement des travaux domestiques d' horaire réduit avait pour but d' insuffler aux élèves l' idéal ménager, dans le cadre d' un programme basé dans son ensemble sur la conception que les exigences de la famille bourgeoise moderne, cultivée et ouverte au progrès déterminaient aussi les besoins éducatifs des femmes.

Σελ. 295
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/296.gif&w=600&h=9159. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

Par ailleurs le mémoire du Groupe pour 1' Enseignement adressé au Conseil Central de l' Enseignement Primaire (1912) ainsi que les projets de loi sur 1' enseignement de 1913, signalaient la nécessité de combattre le modèle grand-bourgeois de la femme-poupée au moyen d' une éducation qui préparerait les filles aux travaux utiles du ménage et ferait partie des programmes des écoles primaires et des écoles publiques du secondaire que 1' on proposait de fonder. Les premières écoles de ce genre, les Écoles Urbaines de trois ans d' études furent fondées en 1914 dans le but de préparer les filles aux travaux domestiques et leur offrir une éducation plus générale. Les premiers lycées pour filles de six ans d' études furent fondés en 1917.

Enfin la réforme de l' enseignement de 1929 prévoyait le remplacement des Écoles Urbaines par les Écoles Supérieures pour filles d' une durée de quatre ans fondées dans le but de préparer les élèves surtout aux travaux ménagers, tandis que les leçons de "devoirs domestiques" étaient mises en marge de 1' enseignement féminin au Lycée, par ailleurs semblable à celui des garçons. C' est en 1929 également que fut fondée l' École Normale d' Enseignement Ménager Charocopion.

Le deuxième chapitre examine les propositions sur l' organisation de l' enseignement des travaux ménagers ainsi que les réactions exprimées du côté du mouvement féministe concernant l' attitude de l' état à ce sujet. Au début du XXe siècle les porte-paroles du féminisme philanthropique avec à sa tête Callirroe Parrein continuaient de mettre en avant la tâche de 1' épouse, de la mère et de la maîtresse de maison en tant que contribution majeure de la femme à la société et intensifiaient leurs efforts pour "assainir" le ménage "populaire" et renforcer le sens patriotique des femmes et du "peuple" en général.

Après la fondation de la Ligue pour les Droits de la Femme en 1920, le mouvement féministe s' engagea dans une nouvelle voie qui dura jusqu' à la proclamation de la Dictature

Σελ. 296
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/297.gif&w=600&h=9159. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

de I. Métaxas en 1936. Le rôle de l' épouse, mère, maîtresse de maison n' est plus la préoccupation centrale du nouveau féminisme qui s' est tourné vers la revendication du droit de vote et du travail salarié. Dans le domaine de l' éducation les féministes revendiquaient un système scolaire qui reconnaîtrait et garantirait le droit des femmes au travail. Elles furent en total désaccord avec la création des Écoles Supérieures pour filles et proposèrent d' aligner l'enseignement féminin sur celui des hommes, tout en continuant à enseigner aux filles certaines matières spécifiques concernant le ménage et l' éducation des enfants et de créer des écoles de travaux domestiques du premier et second degré ainsi que des écoles de travaux agricoles et ménagers. Elles considéraient que ces écoles comme 1' école normale Charocopion mais aussi la technologie ménagère contemporaine contribueraient à la modernisation, la rationalisation et la professionnalisation du travail domestique qui restait toujours une affaire de femmes.

Les féministes de l' entre-deux-guerres n' acceptèrent pas que les travaux ménagers soient un frein à la revendication de 1' égalité sans pourtant contester explicitement ou globalement la vocation «naturelle» des sexes. De plus bien que les femmes radicales ne s'y reconnaissaient pas, le conception selon laquelle la tâche primordiale des femmes était l' entretien de la maison et de la famille continuait de s' exprimer dans la mouvance féminine plus large. Quand les féministes radicales se tournèrent vers la lutte antifasciste en reléguant au second plan ou même en abandonnant les organisations féminines, cette conception ne se trouva pratiquement plus contredite.

Le dernier chapitre examine le contenu des devoirs domestiques au XXème siècle à travers trois manuels. Irène Pratsika (1915) conçoit le foyer comme le lieu de travail de la femme et considère la propreté comme le travail principal de la ménagère. Pour Helma Poetz (1901) le foyer est en

Σελ. 297
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/298.gif&w=600&h=9159. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

plus le miroir de la famille décente. Selon enfin Ekatérini Varouxaki (1923) le foyer est une unité économique, lieu où se déroulent les rapports familiaux et partie d' un ensemble plus vaste — la «patrie» ou la «nation»; mais avant tout il est le bastion de l' hygiène. La sauvegarde de la santé de la famille est le devoir suprême de la maîtresse de maison.

La femme décrite par les manuels exécute tous les travaux à elle seule et ne s' occupe que du ménage. La réussite dans sa tâche dépend bien plus de sa capacité d' appliquer efficacement des connaissances et des techniques que de sa capacité à exercer des tâches administratives ou d'imprimer au foyer une certaine éthique. Généralement, à l' opposé des manuels anciens, ceux du XXe siècle mettent plus fortement l' accent sur la technique du travail domestique. Ce fait relève de la conception selon laquelle l' éducation aux choses de la maison devrait avant tout cultiver l' idéal de la femme en tant que ménagère — conception reliée à l' exigence d' une généralisation de l' enseignement féminin pour qu' il réponde aux besoins des filles provenant de familles aux revenus moyens ou faibles ou bien vivant au village, exigence exprimée aussi bien par des enseignants progressistes que par le mouvement féministe.

Au XXème siècle, l' enseignement domestique continue à s' adresser aux filles sur la base de leur sexe. L' accent mis néanmoins sur le travail domestique laisse peu de marge aux valeurs morales et aux vérités universelles et impose des mentions concrètes au mobilier qui renvoient directement aux moyens financiers du ménage. Cependant, en général, le modèle de la maison qui prédomine dans les livres plus récents évoque plutôt l' image du ménage petit-bourgeois, contrairement au modèle des manuels plus anciens qui était basé plus sur les fonctions et caractéristiques du foyer grand-bourgeois.

De plus au XXème siècle le champs de l' économie domestique

Σελ. 298
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/299.gif&w=600&h=9159. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

s' amenuise puisque des sujets de controverses sont proscrits, comme le travail féminin hors du foyer ou le droit des femmes à l' éducation que les auteurs plus anciens y inséraient. Enfin les livres plus récents tiennent comme évident et naturel de confier les travaux domestiques aux femmes de sorte qu' aucune explication n' est nécessaire ni même une invocation explicite de la nature. Éventuellement cette spécialisation de l' enseignement domestique est en relation avec le fait que la reconnaissance sociale du travail de la maîtresse de maison et de la restitution du foyer au contrôle des femmes à désormais perdu de l' impact que celui-ci avait pendant la première période de contestation féminine, ainsi qu' avec la création d' écoles secondaires pour filles, c' est à dire la subordination de la préparation des filles aux devoirs domestiques au contrôle de l' état.

Σελ. 299
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/300.gif&w=600&h=915 9. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 300
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/301.gif&w=600&h=9159. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Πρόλογος  7

Α΄ ΜΕΡΟΣ 15

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Γυναικεία εκπαίδευση και γυναικεία "φύση" 17

ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Οι γυναικείες τέχνες: χειροτεχνήματα και εργόχειρα 33

Η θέση των "γυναικείων τεχνών" στη γυναικεία εκπαίδευση 33

Προσπάθειες για την τυποποίηση της διδασκαλίας 41

Οι γυναικείες τέχνες δεν είναι ακίνδυνες: ο φόβος της πολυτέλειας και της ξενομανίας 48

"Γυναικείες τέχνες" και οικιακά έργα: επιμόρφωση και επαγγελματική εκπαίδευση 66

ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Οικιακή οικονομία 83

Εγχειρίδια οικιακής οικονομίας 83

Ο κανόνας του επαναλαμβανόμενου προτύπου και οι μικρές διαφορές 116

Σελ. 301
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/19/gif/302.gif&w=600&h=9159. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

Β΄ ΜΕΡΟΣ 145

ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Η εξέλιξη της εκπαίδευσης "εις τα του οίκου" (1904-1929) 147

Το "Πρώτον Ελληνικόν Εκπαιδευτικόν Συνέδριον" 148

Το Παρθεναγωγείο του Βόλου 157

Το Υπόμνημα του Εκπαιδευτικού Ομίλου 167

Τα Νομοσχέδια του 1913 172

Αστικά σχολεία θηλέων 178

Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του 1929 180

ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Οι απόψεις των γυναικών 191

Ο "ωραίος φεμινισμός" 191

Ισοπολιτεία και νοικοκυριό 201

Η οργάνωση της οικιακής εργασίας 215

Τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 30: μια συνοπτική αναφορά 225

ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Από την οικιακή οικονομία στα οικοκυρικά Το ιδεώδες της νοικοκυροσύνης 229

Εγχειρίδια 229

Από την οικιακή οικονομία στα οικοκυρικά 246

Επίλογος 259

Βιβλιογραφία 265

Κατάλογος των εικόνων 283

Ευρετήριο κυρίων ονομάτων 285

Résumé 291

Σελ. 302
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Η εκπαίδευση «εις τα του οίκου» και τα γυναικεία καθήκοντα
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 283
    9. Μπακαλάκη - Ελεγμίτου, Γυναικεία καθήκοντα

    ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ

    1. Σαπφώ Λεοντιάς. Ημερολόγιον Εθνικών Φιλανθρωπικών Καταστημάτων, Κωνσταντινούπολις 1905, σ. 353.

    2. Καλλιρρόη Παρρέν. Ποικίλη Στοά, 1894, σ. 289.

    3. "Εκ των διαδρόμων των Εξωτερικών Σχολείων της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας". Φωτογραφικό αρχείο E.Λ.I.A.

    4. "Οι μικροί εργάται". Απόσπασμα. Ασμάτια παιδαγωγικά προς χρήσιν των νηπιαγωγείων και των δημοτικών σχολείων, εκδίδονται επιμελεία και δαπάνη της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρίας, Αθήναι 1872, σ. 35-36.

    5. Μάθημα ραπτικής. Φωτογραφικό αρχείο Ε.Λ.I.A.

    6. Οδηγίες ραπτικής και ποικιλτικής. Ξ. Δ. Ζύγουρας, Η κοπτική, ραπτική, πλεκτική και ποικιλτική μετά 40 σχημάτων, εν Αθήναις 1882, σ. 78, 79, 100, 126, 127.

    7. Παιδικά φορέματα. Οικιακή Εφημερίς A'/7 (1893), σ. 2, 3.

    8. Σχέδιο δαντέλας. Ευρυδίκη.

    9. Μάθημα πυρογραφίας. Ένωσις των Ελληνίδων. Φωτογραφικό αρχείο E.Λ.I.A.

    10. Μάθημα χειροτεχνίας. Ένωσις των Ελληνίδων. Φωτογραφικό αρχείο E.Λ.I.A.

    11. Διαφήμιση ραπτομηχανής Singer. Οδηγός Γεωγραφικός και Ιστορικός των πλείστων κυριωτέρων πόλεων της Ελλάδος του έτους 1875, εκδιδόμενος κατ' έτος υπό Μιλτιάδου Μπούκα, έτος A', εν Αθήναις 1875, σ. 161.