Συγγραφέας:Παπαγεωργίου, Γιώργος
 
Τίτλος:Η μαθητεία στα επαγγέλματα (16ος-20ός αι.)
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:3
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1986
 
Σελίδες:192
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Μαθητεία και εργασία
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:16ος-20ός αι.
 
Περίληψη:Η παρούσα μελέτη, βασισμένη σε γνωστές αλλά και άγνωστες αρχειακές πηγές, προσπαθεί να αποκρυπτογραφήσει τους μηχανισμούς που διέπουν τα παραδοσιακά συστήματα μαθητείας και να αναζητήσει τους τρόπους προσαρμογής της παιδικής και νεανικής ηλικίας σε αυτά.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 6.69 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 123-142 από: 194
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/3/gif/123.gif&w=600&h=915 3. Παπαγεωργίου, Μαθητεία στα επαγγέλματα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

1. Έγγραφα

2. Πίνακες

Σελ. 123
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/3/gif/124.gif&w=600&h=9153. Παπαγεωργίου, Μαθητεία στα επαγγέλματα

Όπως αναφέρουμε και στα Προλεγόμενα, παραθέτουμε εδώ μερικά σημαντικά έγγραφα που χρησιμοποιήσαμε για την εργασία, διατηρώντας τη στίξη και την ορθογραφία των κειμένων. Για την καλύτερη χρήση του Παραρτήματος δίνουμε ξανά τα στοιχεία του κάθε εγγράφου. Παραθέτουμε ακόμη δύο πίνακες: ο πρώτος παρουσιάζει τα επαγγέλματα που υπήρχαν στο ελληνικό κράτος το 1837 και ο δεύτερος τους νέους μαστόρους που βγήκαν από τη συντεχνία των αμπατζήδων της Φιλιππούπολης κατά το διάστημα 1685-1855.

Σελ. 124
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/3/gif/125.gif&w=600&h=9153. Παπαγεωργίου, Μαθητεία στα επαγγέλματα

1. ΕΓΓΡΑΦΑ

1

Αυτοκρατορικό διάταγμα τον σουλτάνου Μουσταφά του Γ΄ (1773) σχετικό με τα συντεχνιακά ζητήματα

Δημοσιεύτηκε από τον βούλγαρο D. A. Ihčiev, "Esnafski documenti i esnafski organizacii v tursko vreme" ("Συντεχνιακά έγγραφα και συντεχνιακές οργανώσεις επί Τουρκοκρατίας") στο Spisanie na bǎlgarskoto ikonomičesko družestvo, Σόφια 1907, τ. 3, σ. 345-452.

Σουλτανικό φιρμάνι-διαταγή, σταλμένο ως εγκύκλιος προς όλες τις κεντρικές πόλεις και κωμοπόλεις των καζάδων1, που υπάγονται στην οθωμανική αυτοκρατορία, σε τρία μέρη του κόσμου Ασία - Αφρική - Ευρώπη, σχετικό με το πρόβλημα της οργάνωσης της αδελφότητας των συντεχνιών στο όνομα του θεμελιωτή αυτής της αδελφότητας του "αποδημήσαντος εις κύριον" Αχή-Εβράν-Βελή.

Προς τους υψηλώς μορφωμένους., άξιους και δίκαιους καδήδες2 -των καζάδων, που βρίσκονται στην Ευρωπαϊκή Τουρκία, Βαλκανική Χερσόνησο (Ρουμελία), Μικρασία (Ανατολή), Αίγυπτο,

——————————————

Αισθάνομαι την υποχρέωση να ευχαριστήσω θερμά κι από τη θέση αυτή τον συνάδελφο Ιω. Θεοχαρίδη για τη βοήθεια που μου πρόσφερε στη μετάφραση του κειμένου.

1. καζάς = περιοχή στην οποία εκτεινόταν η δικαιοδοσία ενός καδή (τουρκ. kaza και kadilik).

2. καδής = δικαστής. Επί πλέον ασκούσε και τη γενική εποπτεία πάνω στις συντεχνίες (τουρκ. kadi).

Σελ. 125
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/3/gif/126.gif&w=600&h=9153. Παπαγεωργίου, Μαθητεία στα επαγγέλματα

Τυνησία και Τρίπολη- δηλ. προς εσάς καδήδες-ναΐπηδες1 που είστε αληθινά μορφωμένα τέκνα του Ισλάμ, αναπληρωτές-κληρονόμοι αυτεπάγγελτα των αγίων προφητών· εσείς που είστε αιρετοί και κλητοί για να λαμβάνετε στην αυτοκρατορία μου τις καίριες θρησκευτικές και δικαστικές-νομοθετικές θέσεις, να δικάζετε στο όνομα τον Seriat2· κάθε διαφορά και υπόθεση που προέκυψε και προκύπτει ανάμεσα στους υπηκόους της ενδόξου και απεράντου αυτοκρατορίας μου, όπως και να εκδίδετε δικαστικές αποφάσεις, κρίσεις, αποδείξεις και άλλες πράξεις. Είθε, o ύψιστος θεός να συνεχίσει επί μακρόν τη δόξα σας και να αυξήσει τη δύναμη και το μεγαλείο σας. Επίσης να το γνωρίσουν προς εκτέλεση οι αρχηγοί των ενδόξων μου άξιων και υποδειγματικών στρατιωτικών-διοικητικών εξουσιών, δηλ. οι μουτεσελίμηδες3, βοεβάδες4, σερδάροι5, μιρ-μιράνοι6, γιουμέροι7, μπεηλερμπέηδες8, ντιζντέροι9, ζαμπιτάνοι10, αγιάνηδες11 και κάθε άλλη εξουσία και υπάλληλος - ο ελεήμων θεός ας

——————————————

1. ναΐπης = βοηθός του καδή με παρόμοια καθήκοντα (τουρκ. naip).

2. σεριάτ = ο ιερός νόμος του Ισλάμ (τουρκ. seriat και seri'a).

3. μουτεσελίμης = αντιπρόσωπος ενός πασά στη διοίκηση ενός σαντζακιού (τουρκ. mütesellim).

4. βοεβόδας = αντιπρόσωπος του πασά στη διοίκηση ενός καζά (τουρκ. voyvoda).

5. σερδάρης = αρχηγός στρατού (τουρκ. serdar).

6. μιρ-μιράνος = "ο εμίρης των εμίρηδων". Περσικός όρος αντίστοιχος του τουρκικού beylerbeyi.

7. γιουμέρος = αρχηγός, ηγέτης, ανώτερος αξιωματικός (τουρκ. ümera, πληθ. του âmir).

8. μπεηλέρμπεης = "ο μπέης των μπέηδων". Στρατιωτικός και πολιτικός διοικητής μιας περιοχής (eyalet), (τουρκ. beylerbeyi ή beglerbegi).

9. ντιζντέρος = φρουρός οχυρού (τουρκ. dizdar).

10. ζαμπίτης = αρχηγός ή αξιωματικός αστυνομίας (τουρκ. zabit).

11. αγιάνης = "προύχοντας" (τουρκ. a'yan). Οι αγιανηδες ενός τόπου αντιπροσώπευαν τους κατοίκους απέναντι στα κυβερνητικά όργανα και διαχειρίζονταν τα φορολογικά κυρίως ζητήματα της περιοχής. Η εξάπλωσή τους κυρίως μετά τα τέλη του 16ου αι. σχετίζεται με την εμφάνιση και την επικράτηση στην έγγειο ιδιοκτησία των μεγάλων τσιφλικιών και του συστήματος της ενοικίασης των φόρων (iltizam).

Σελ. 126
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/3/gif/127.gif&w=600&h=9153. Παπαγεωργίου, Μαθητεία στα επαγγέλματα

συνεχίσει τη δόξα σας και ας μεγαλώσει τη δύναμη και την εξουσία σας. Από το πνεύμα και γράμμα της παρούσης διαταγής της βασιλικής μου υψηλότητας "η οποία είναι όπως πρέπει καλλωπισμένη με ένθετα σ' αυτή τη βασιλική υψηλότητα σύμβολα" και η οποία σύντομα θ' αφιχθεί, εσείς θα ενημερωθείτε για την ένωση των συντεχνιών, της συντεχνιακής αδελφότητας.

Οι κομιστές τον παραπάνω φιρμανιού είναι μέλη της ένωσης της εσναφικής αδελφότητας, η οποία ήδη από τα παλιά χρόνια έχει συσταθεί και οργανωθεί ειδικά από τον μακάρια αναπαυμένο Σεΐχη Αχή-Εβράν-Βελή1, του οποίου τα λείψανα έχουν ταφεί και φυλάγονται σ' ένα ιδιαίτερο μαυσωλείο στην πολίχνη Καρ-Σεχέρ (Μικρασία).

Η ύπαρξη αδελφότητας αυτής της συντεχνιακής ένωσης στην αυτοκρατορία μου είναι καθιερωμένη και επιτετραμμένη από αρχαιοτάτων χρόνων, από τη βασιλεία των πρώτων Οθωμανών κυριάρχων, των σουλτάνων Οσμάν Α΄ και Ορχάν και μάλιστα με σουλτανικά και βασιλικά χρυσόβουλλα, που εξέδωσαν αυτοί οι σουλτάνοι. Αυτά τα βασιλικά φιρμάνια έχουν ισχύ νόμου και πρέπει οπωσδήποτε να "χαίρουν εκτιμήσεως", σεβασμού και πίστεως.

Οι αντιπρόσωποι των εσναφιών, εκλεγμένοι από την αδελφότητα "Σεΐχ-Αχή-Εβράν-Βελή" κατέφθασαν αισίως στην ένδοξη πρωτεύουσά μου Κωνσταντινούπολη, εμφανίστηκαν οι ίδιοι στην Υψηλή Πύλη, όπου παρακάλεσαν για την επικύρωση και νομιμοποίηση του νέου Δικαίου και κανονισμού των εσναφιών. Καθώς κι εκείνοι από τους ανθρώπους, που ασχολούνται ειδικά με διάφορα βιοτεχνικά επαγγέλματα και οι οποίοι θεωρούνται λάτρεις της μνήμης τον ευγενούς θεμελιωτή της εσναφικής αδελφότητας, δηλ. της μνήμης του συγχωρεμένου αγίου "Σεΐχ-Αχή-Εβράν-Βελή".

——————————————

1. Ο οργανωτής του εσναφισμού (σύμφωνα με την ιστορία του Σελιάνιγη από το 1570) Αχή-Εβράν-Βελή είναι αραβικής καταγωγής, απ' την Αραβία και έπαιξε σημαντικό ρόλο στα τέλη 13ου και αρχές 14ου αι. (επί Σελτζούκων Τούρκων και στην Τουρκία). Αυτός είναι ο Προστάτης της αδελφότητας των συντεχνιών και γι' αυτό η ένωση φέρει το όνομά του (σημ. Ihčiev).

Σελ. 127
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/3/gif/128.gif&w=600&h=9153. Παπαγεωργίου, Μαθητεία στα επαγγέλματα

Ύστερα απ' αυτά, αφού έφθασε στην Πόλη εσναφική αντιπροσωπεία, που έγραψε με κάθε λεπτομέρεια και παρέδωσε στο Διβάνι γραπτή παράκληση με την οποία, στο όνομα της εσναφικής ένωσης, πειθαρχικότατα παρακαλούν μπροστά στα πόδια μου να εκδώσω, γι' αυτό το τόσο σπουδαίο ζήτημα των εσναφιών στην αυτοκρατορία μου. ένα νέο διάταγμα με το οποίο να νομιμοποιούνται και ανανεώνονται εκ νέου τα έθιμα και τα πατροπαράδοτα δίκαια και διατάξεις για τις συντεχνίες και για τον τρόπο της οργάνωσης τους.

Η παράκληση των απεσταλμένων των εσναφιών έγινε δεκτή και στάλθηκε για μελέτη και ενημέρωση προς την ανωτάτη αυτοκρατορική διοίκηση τον Τεφτέρ-Χανέ1, όπου φυλάσσονται τα παλιά πρωτοκολλημένα έγγραφα, σχετικά με την οργάνωση της εσναφικής ένωσης στην αυτοκρατορία μου. Ο Γενικός Διευθυντής του Τεφτέρ-Χανέ, σε εισήγησή του σχετική μ' αυτό το θέμα, μου εμφάνισε σε περίληψη την ακόλουθη κατάσταση:

Οι παλιές κρατικές διατάξεις τον νόμου επιτρέπουν, όπως οι διαμένοντες στην Οθωμανική αντοκρατορία υπήκοοι-ραγιάδες και άλλοι, που ασχολούνται ειδικά με κάποιο βιοτεχνικό επάγγελμα και τέχνη, όπως π.χ. ταμπακλίκι2, μπογιατζηλίκι3, ραφτική, μουταφτσιλίκι4 και άλλα παρόμοια επαγγέλματα, δουλειές και τέχνες, να ενώνονται και να υπάγονται στη διοίκηση μιας οργάνωσης με δικούς της νόμους και κανονισμούς.

Η εσναφική οργάνωση, σύμφωνα με το πνεύμα των παλιών νόμων και εθίμων, φρόντιζε για τον βιοπορισμό των μελών και των οικογενειών των, όπως επίσης και για την τάξη, την πειθαρχία και ευσυνειδησία των μελών της, όποιοι συνυπολογίζονταν ως τέτοιοι σε κάθε εσνάφι.

——————————————

1. τεφτέρ-χανέ = κτηματολόγιο (τουρκ. defter hane η defter-i hakani).

2. ταμπακλίκι = βυρσοδεψία (τουρκ. tabaklik).

3. μπογιατζηλίκι = βαφικά (τουρκ. boyacilik).

4. μουταφτσιλίκι = κατασκευή ή πώληση αμπάδων (τουρκ. mutaf = μουτάφης, αμπατζής).

Σελ. 128
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/3/gif/129.gif&w=600&h=9153. Παπαγεωργίου, Μαθητεία στα επαγγέλματα

Αυτό καθιερώθηκε ακριβώς για να μπορούν βαθμιαία να εξελίσσονται τα επαγγέλματα και η βιοτεχνία στην Οθωμανική αυτοκρατορία, προς το συμφέρον και την ευημερία των ίδιων των βιοτεχνών (επαγγελματιών).

Οι εσναφικες διατάξεις ήταν προνομιακές, σεβαστές, απαραβίαστες και υπολογίζονταν σαν νόμος. Επίσης, στο παλιό νομοσχέδιο -που καταρτίστηκε και συντάχθηκε για τα εσνάφια και τις συντεχνιακές ενώσεις από τον μακαρίτη οργανωτή Σεΐχ-Αχή-Εβράν-Βελή- υπάρχουν άρθρα και διατάξεις, που μπόρεσαν να ληφθούν από τη διοίκηση του κράτους μου, γιατί συμφωνούσαν πλήρως με το πνεύμα των νόμων και του Seriat, με τα οποία διευθύνεται η αυτοκρατορία του Ισλάμ. Έτσι, το νομοσχέδιο ήταν πλήρως βελτιωμένο και επικυρωμένο ως νόμος με βασιλικό φερμάνι, που εκδόθηκε από τον μακαρίτη Σουλτάνο Ορχάν.

Οι κυριότερες αρχές και διατάξεις, που ξεχωρίζουν στον κανονισμό για την οργάνωση και διοίκηση των συντεχνιών στην ένδοξή μας αχανή αυτοκρατορία, συνίστανται στα εξής:

1. Ο μαθητής-τσιράκι σ' έναν μάστορα, σ' οποιοδήποτε επάγγελμα, είναι υποχρεωμένος πριν απ' όλα, να μάθει και να συνηθίσει στην υπακοή, σεμνότητα, καλοψυχία, σεβασμό, φρονιμάδα και στην καλή και ανεπίληπτη συμπεριφορά· χωρίς αυτές τις αρετές και προσόντα το τσιράκι-μαθητής δεν μπορεί να εξελιχθεί στο βαθμό "μάστορας" (του μάστορα) και δεν μπορεί ν' ανοίξει μαγαζί ή εργαστήρι για λογαριασμό του.

2. Το τσιράκι-μαθητής, εφόσον έχει αποκτήσει και κατέχει τις παραπάνω αρετές και ψυχικά χαρίσματα και εφόσον ο αρμόδιος μάστορας διέκρινε και διαπίστωσε σ' αυτόν πλήρη ωριμότητα και δεξιότητα, ότι δηλ. μπορεί μόνος του και χωρίς λάθη να διευθύνει το επάγγελμα, στο οποίο μυήθηκε και εργάστηκε, αναγορεύεται από τον μάστορα "κάλφας" και αποκαλείται στο κατάστημα του μάστορα "ο κάλφας". Μετά απ' αυτό ο αρμόδιος μάστορας (ο μάστοράς του), με την παρουσία μερικών παλαιών καλφάδων και μαστόρων περνά επίσημα στην μέση του μαθητή-κάλφα την 

9

Σελ. 129
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/3/gif/130.gif&w=600&h=9153. Παπαγεωργίου, Μαθητεία στα επαγγέλματα

ιδιαίτερη "μαστορική ζώνη" που έχει φούντες (ή κρόσια) στις άκρες για διάκριση από τα άλλα τσιράκια.

3. Ο μάστορας, όπου ο μαθητής-κάλφας μαθήτευσε και έμαθε το επάγγελμα κατορθώνοντας να ανέλθει μέχρι το βαθμό "κάλφας", εκδίδει γραπτό πιστοποιητικό, ως δίπλωμα, στο οποίο πιστοποιείται κατηγορηματικά η ωριμότητα του μαθητή-κάλφα στη γνώση του επαγγέλματος, η τιμιότητα, η σεμνότητα, η εξυπνάδα, η επιδεξιότητα και η "μαστορική ζώνη", την οποία ο κάλφας-μαθητής έχει τιμηθεί επίσημα να φορεί στη μέση.

Η διοίκηση του εσναφιού, με βάση το πιστοποιητικό "μαστοριάς" που του χορήγησε ο μάστορας, εκδίδει για το "δικαίωμα άσκησης επαγγέλματος" του μαθητή-κάλφα το σχετικό επίσημο εσναφικό δίπλωμα, υπογραμμένο από τον κεχαγιά του εσναφιού και σφραγισμένο με την επίσημη σφραγίδα της διοίκησης τον Ανωτάτου Εσναφιού της πόλης (Γενικής Ομοσπονδίας)1.

4. Ο μαθητής-κάλφας, όταν εφοδιαστεί με το δίπλωμα από το Εσνάφι, είναι ελεύθερος και μπορεί μόνος του ν' ανοίξει νέο μαστορικό κατάστημα με δική του ευθύνη, να εγκαταστήσει στο κατάστημα ή στο κέντρο του (κερχανά) μπάγκο και εργαλεία, να γραφτεί στο Γενικό Εσναφικό Βιβλίο, που περιλαμβάνει όλους τους μαστόρους και να υπολογίζεται ως ίσος προς τους άλλους μαστόρους.

Οι ικέτες αντιπρόσωποι των συντεχνιών με βάση τις αρχές και διατάξεις που προαναφέρθηκαν -οι οποίες ως νόμος έγιναν αποδεκτές και σεβαστές στην αυτοκρατορία μου και με τις οποίες ο κόσμος της βιοτεχνίας και των επαγγελμάτων ωφελήθηκαν- μεσολάβησαν με παράκληση προς το Υψηλό Διβάνι για να εκδοθεί νέο φερμάνι, με το οποίο εκ νέου νομιμοποιούν και επικυρώνουν

——————————————

1. Γενικό Ισνάφι (ή Ανώτατο Ισνάφι) εννοείται η διοίκηση εκείνη η οποία επιβλέπει και εκδικάζει όλες τις διαφορές και υποθέσεις που παρουσιάζονται σε οποιοδήποτε εσνάφι της πόλης. Στην Τουρκία ήταν νόμος να υπάρχει σε κάθε πόλη εκτός της ιδιαίτερης διοίκησης του σωματείου και γενική διοίκηση για όλες τις συντεχνίες (σημ. Ihčiev).

Σελ. 130
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/3/gif/131.gif&w=600&h=9153. Παπαγεωργίου, Μαθητεία στα επαγγέλματα

τις παλιές διατάξεις και άρθρα για τα σωματεία (συντεχνίες), για να μην μπορούν αυτές με κανένα τρόπο να παραβιάζονται και να τροποποιούνται και να μην έχει κανένας απολύτως το δικαίωμα χωρίς ρητή αδεία της εσναφικής διοίκησης να προσβάλλει και να εξασθενίζει τα παλιά έθιμα του συνεταιρίζεσθαι, επειδή αυτά είναι νομοθετημένα από πολύ παλιά.

Εκτός αυτού, κανένας δεν έχει δικαίωμα και δικαιοδοσία ν' ανοίγει νέο εργαστήρι ή κερχανέ1 και να εγκαθιστά εκεί μπάγκο για να ασκήσει το επάγγελμά του, χωρίς την κρίση της γενικής διοίκησης των Εσναφιών.

Από την ερευνά που έγινε στο αυτοκρατορικό μου αρχείο διαπιστώθηκε ότι η οργάνωση και η ένωση των εσναφιών στο κράτος μου κείται σε υγιείς και νομικές αρχές, σε παλιά ήθη και έθιμα, που επικυρώθηκαν με νόμο και με υψηλό αυτοκρατορικό φερμάνι, που έχει τη δύναμη του νόμου.

Αυτά τα συντεχνιακά ήθη και έθιμα με κανένα τρόπο δεν μπορούν να εξασθενήσουν, ακυρωθούν, καταστραφούν και αλλαχτούν.

Είναι επόμενο λοιπόν ότι αφού αυτός o νόμος στηρίζεται σε τέτοιες νόμιμες αρχές από παλιά, αφού η εσναφική οργάνωση επιτράπηκε στο κράτος μου από τον ιερό νόμο και το νόμο της χώρας, έτσι και η αίτηση των ικετών εσναφικών αντιπροσώπων πρέπει να γίνει αποδεκτή και σεβαστή.

Γι' αυτό ευαρεστήθηκα, ειδικά για την αυτοδιοίκηση των εσναφιών στη χώρα, να εκδώσω και εξέδωσα νέο υψηλό αυτοκρατορικό διάταγμα, που θα έχει την ισχύ νόμου και σύμφωνα με το οποίο θα ενεργείτε από εδώ και στο εξής.

Γι' αυτό, όταν φτάσει στα μέρη σας η παρούσα πράξη μου (φερμάνι) σας διατάζω να ενεργείτε ακριβώς σύμφωνα με το "γράμμα και πνεύμα" τούτου τον φιρμανιού μου. Οι ενέργειές σας και οι εντολές πρέπει να εναρμονίζονται με το πνεύμα αυτής της πράξης μου, δηλ. ν' αφήνετε ελεύθερη και αυτόνομη τη διοίκηση του εσναφιού

——————————————

1. κερχανές = εργαστήρι (τουρκ. kârhane).

Σελ. 131
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/3/gif/132.gif&w=600&h=9153. Παπαγεωργίου, Μαθητεία στα επαγγέλματα

να ενεργεί για υποθέσεις καθαρά εσναφικές, δηλ. σχετικές με τις εσναφικές οργανώσεις. Παραχωρώ πλήρες και απεριόριστο δικαίωμα στη διοίκηση των συντεχνιών, ώστε αυτή -κατά τα παλιά καθιερωμένα έθιμα και διατάξεις- μόνο εσναφικά να εξετάζει, ανακρίνει, επιλύει τις υποθέσεις και διαφορές, που θ' αναφύονταν ανάμεσα στους ανθρώπους του εσναφιού (ταϊφάτ σενάτ), όπως και ανάμεσα στους επαγγελματίες που μόνιμα και αποκλειστικά ασχολούνται με τη βιοτεχνία - επαγγέλματα - τέχνες. Επιγραμματικά όλες οι υποθέσεις και διαφορές, που έχουν καθαρά εσναφικό χαρακτήρα, αποφασίζονται (εκδικάζονται) αμετάκλητα από τη διοίκηση της συντεχνίας, χωρίς κανένας απ' έξω να έχει οποιοδήποτε δικαίωμα να επεμβαίνει σ' αυτές.

Οι καταδίκες και οι αποφάσεις εκτελούνται από τα καθορισμένα συντεχνιακά όργανα και υπαλλήλους.

Έτσι, για παράδειγμα, αυτός που πρόσφατα αναγορεύτηκε μάστορας, μέχρι να του περαστεί στη μέση η μαστορική ζώνη με τις φούντες επίσημα από τη συντεχνία και μέχρι να εφοδιαστεί με το μαστορικό δίπλωμα, απαγορεύεται να έχει καινούριο μαστορικό μαγαζί (εργαστήρι) -ούτε μόνος του ούτε μαζί με άλλους- ούτε πάλι έχει το δικαίωμα να εγκαταστήσει στο μαγαζί ή στο εργαστήρι του (κερχανέ) οποιοδήποτε μπάγκο για εργασία.

Εσείς κ. κ. δικαστές, βοεβόδες, μουτεσελίμηδες, σερντάροι, μιρμιράνοι και λοιποί με την ιδιότητά σας ως αυτοκρατορικοί υπάλληλοι στις υπηρεσίες μου είστε υποχρεωμένοι να επαγρυπνείτε προς όφελος της υπηρεσίας για την τήρηση αυτού του νόμου και να προσέχετε ώστε οι μαθητές-κάλφες στο ισνάφι, οι οποίοι θα έχουν δικαίωμα εξάσκησης επαγγέλματος και οι οποίοι θα ήταν αναγνωρισμένοι από την εσναφική οργάνωση ως ισότιμοι και αυτόνομοι "μάστορες", να μπορούν ν' αποκτούν τον τίτλο "μάστορας" τότε μόνο, όταν θα έχει συντελεστεί επίσημα από τη συντεχνία η εθιμική πανηγυρική και δημόσια τελετή καθώς αυτή πραγματοποιόταν από παλιά.

Η τελετή της ανακήρυξης νέου "μάστορα" είναι πατροπαράδοτη και νομιμοποιημένη πια από παλιά, από τους ίδιους τους

Σελ. 132
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/3/gif/133.gif&w=600&h=9153. Παπαγεωργίου, Μαθητεία στα επαγγέλματα

οργανωτές του εσναφικού Οτζάκ1. Η τελετή αρχικά ξεκινά με θρησκευτική δοξολογία και ευχές, που γίνονται από τον εντεταλμένο θρησκευτικό υπάλληλο, σύμφωνα με τα δόγματα και τις ιεροτελεστίες της θρησκείας, που ο μαθητής-κάλφας πιστεύει. Καμιά ιεροτελεστία και θρησκευτική παράκληση, λόγοι, παρακλητικές ευχολογίες για τους μαστόρους-μαθητές δεν επιτρέπεται, χωρίς την έγκριση και την άδεια αυτής της εσναφικής διοίκησης. Πρόσωπα, που θα εκτελούσαν τέτοιες παρανομίες και ενάντια στην εσναφική οργάνωση, θα καταδιώκονται και θα τιμωρούνται αυστηρά, παρόλο που οι υπαίτιοι γι' αυτές δεν θα είναι μέλη της συντεχνιακής ένωσης, θα είναι ξένοι και δεν θα έχουν τίποτε το κοινό με τις συντεχνίες.

Το διοικητικό συμβούλιο της συντεχνίας είναι αρμόδιο να εξετάζει, κρίνει και αποφασίζει για τις αναφυόμενες μεταξύ των μελών διαφορές και υποθέσεις με χαρακτήρα επαγγελματικό, σύμφωνα με τα παλιά θέσμια που επέχουν τόπο νόμου και κατά το πνεύμα τους να τις λύνουν οριστικά. Μόνο το διοικητικό συντεχνιακό συμβούλιο έχει το δικαίωμα να κρίνει και ν' αποφασίζει για τις υποθέσεις που έχουν σχέση με τα συμφέροντα του εσναφιού, να τιμωρεί τον φταίχτη με δημόσια επίπληξη, με εκδίωξη, από τη συντεχνία, με σωματική ποινή (ραβδισμούς), με προσωρινή φυλάκιση, χρηματικά πρόστιμα για τη συντεχνία, με αποκαλύψεις και με άλλες παρόμοιες τιμωρίες.

Όλα εκείνα τα πρόσωπα του εσναφιού, που εκούσια καταστρατηγούν τους κανόνες του εσναφιού, έτσι όπως οι κανόνες αυτοί έχουν εκτεθεί πιο πάνω και όπως έχουν καταγραφεί στον παλιό νόμο για την οργάνωση τον εσναφιού, θα καταδιώκονται σύμφωνα με το νόμο, θα δικάζονται μόνο από τα εσνάφια και θα τιμωρούνται

——————————————

1. οτζάκ: αραβική λέξη και σημαίνει: τζάκι, καμινάδα, εστία. Στη φιλολογία αυτή η λέξη σημαίνει: οργανωτής, θεμελιωτής, πρωτεργάτης ενός οργανωμένου σωματείου, πρώτος θεμελιωτής εσναφικής ή άλλης νομικής οργάνωσης. Τέτοιος στα εσνάφια θεωρείται ο Σεΐχης Αχή-Εβράν-Βελή (σημ. Ihčiev).

Σελ. 133
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/3/gif/134.gif&w=600&h=9153. Παπαγεωργίου, Μαθητεία στα επαγγέλματα

παραδειγματικά. Οι υπαίτιοι και οι παραβάτες θα τιμωρούνται με δημόσιους αφορισμούς μπροστά στις συντεχνίες και μπροστά στην κοινωνία. Εκτός απ' αυτό οι υπαίτιοι θα τιμωρούνται σωματικά, με ξύλο στον πισινό, στις πατούσες (ξυπόλητα πόδια), με δυνατές ξυλιές.

Σε περίπτωση που μερικά ξένα πρόσωπα, όποια κι αν είναι και οποιαδήποτε θέση να κατέχουν στην κοινωνία, θελήσουν να επέμβουν και ν' αποπειραθούν με τη βία και τη δύναμη τους να εμποδίσουν και να μην επιτρέψουν τη σωματική τιμωρία του φταίχτη στον οποίο επιβλήθηκε η τιμωρία από το εσναφικο συμβούλιο, εσείς κ. κ. καδήδες, ζαπιτάδες, βοεβόδες και άλλοι αυτοκρατορικοί υπάλληλοι είστε αναγκασμένοι στο όνομα του ιερού νόμου και προς όφελος της υπηρεσίας σας με όλα τα μέσα τα οποία διαθέτετε να εξουδετερώσετε τους ξένους, που θέλουν με τη βία να επεμβαίνουν στα έργα και στις διατάξεις του συντεχνιακού συμβουλίου, σε κανένα δεν θα επιτρέπετε και δεν θα αφήνετε, έτσι που οι ξένοι κι εκείνοι που δεν έχουν τίποτε κοινό με το εσνάφι να εισβάλλουν και να εισχωρούν στην αίθουσα συνεδρίασης του εσναφικού συμβουλίου, με σκοπό να εξαναγκάσουν και να εκφοβίσουν τη σύνθεση του παραπάνω συμβουλίου, να επιφέρουν φόβο και τρόμο και με το κύρος τους να θελήσουν ν' αναμειχθούν σε καθαρά εσναφικά έργα, να προκαλέσουν διάσπαση και διαφωνία ανάμεσα στα εκλεγμένα εσναφικά μέλη, που αποφασίζουν για τις υποθέσεις του εσναφιού. Εκείνα τα πρόσωπα που δεν κατανοούν με το καλό και θέλουν με τη βία να εισχωρήσουν στην αίθουσα του εσναφιού και να σταματήσουν την εκτέλεση των καταδικαστικών αποφάσεων, που εκδόθηκαν από το συντεχνιακό συμβούλιο, και δεν επιτρέπουν τη σωματική δημόσια τιμωρία και εκτός απ' αυτό δεν θέλουν ν' ακούουν και να υποτάσσονται στην υψηλή διαταγή, πρέπει με τη βοήθεια της βάναυσης βίας η εξουσία μου να τους εξουδετερώνει και με τον αυτοκρατορικό απεσταλμένο να συλλαμβάνονται. Αυτοί δε που δεν υπακούουν να τιμωρούνται αυστηρότατα, όπως πρέπει να τιμωρούνται οι ταραξίες και οι επαναστάτες. Επίσης διατάζω να καταδιώκονται και να τιμωρούνται

Σελ. 134
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/3/gif/135.gif&w=600&h=9153. Παπαγεωργίου, Μαθητεία στα επαγγέλματα

με βαριά σωματική τιμωρία (ξύλο με ραβδισμούς) όλοι εκείνοι οι ταραξίες, προπαγανδιστές και υποκινητές, οι οποίοι προκαλούν διατάραξη, διαφωνία και φιλονικία, που προέρχονται από το ίδιο το ισνάφι και οι οποίοι προσπαθούν να δημιουργήσουν ανωμαλία μέσα από την κατάργηση των παλιών παραδοσιακών νομοθετημένων διαταγμάτων για τη συντεχνία, τα επαγγέλματα, τη βιοτεχνία και τις τέχνες στην αυτοκρατορία μου. Πρέπει να γνωρίζετε ότι οι εσναφικές παραδόσεις και διατάξεις υπήρχαν από πολύ παλιά, τους παπούδες και προπαπούδες, και με βάση αυτές η βιοτεχνία, τα επαγγέλματα και οι τέχνες στο ένδοξο μου κράτος άνθιζαν και πρέπει ν' ανθίζουν. Η μνήμη του μακαρίτη Σεΐχη Αχή-Εβράν-Βελή, γιου του Αχή Μπαμπά, θα γίνεται σεβαστή και πάντα θα χρησιμοποιείται για προστάτης της συντεχνιακής ένωσης. Ο πρόεδρος των εσναφιών θα φέρει το όνομα Αχή Μπαμπά, ως τακτικά δε μέλη τον συμβουλίου, που θα εκλέγονται μεγαλόφωνα από τα εσνάφια, μπορούν να γίνονται τα ακόλουθα πρόσωπα:

1. Ο Δημογέροντας του κάθε ξεχωριστού εσναφιού, που φέρει το όνομα κετχουτάς1 ή κεχαγιάς2 του εσναφιού.

2. Yigit başi3 ή οι αντικαταστάτες τους από εσνάφια, οι τσαούσηδες4 και

3. όλα τα εκλεγμένα από τη συντεχνία πρόσωπα, όπως και ο σεΐχης5 που δικαιωματικά και παραδοσιακά φέρει το όνομα της αδελφότητας για τα ίσνάφια Αχή Μπαμπά, σχηματίζουν το δικαστικό και διοικητικό συμβούλιο των εσναφιών της χώρας. Αυτά

——————————————

1. kethuda = αντιπρόσωπος, κύριος του σπιτιού (περσ. ket-huda).

2. κεχαγιάς = αντιπρόσωπος μιας ομάδας (τουρκ. kehaya, kâhya, kâya). Ο επικεφαλής ή αντιπρόσωπος μιας συντεχνίας λεγόταν και esnaf kâhyasi.

3. yigit başl = πρωτομάστορας, αρχιτεχνίτης, αρχικλητήρας μιας συντεχνίας που ανάμεσα στ' άλλα εκτελούσε και τις αποφάσεις της.

4. τσαούσης = αξιωματούχος του παλατιού η κατώτερος αξιωματικός του στρατού. Εδώ με την έννοια του αγγελιαφόρου ή επιστάτη (τουρκ. çavus).

5. σεΐχης = πνευματικός αρχηγός, προεστός χωριού, ηγούμενος σε μοναστήρι των δερβίσηδων (τουρκ. seyh).

Σελ. 135
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/3/gif/136.gif&w=600&h=9153. Παπαγεωργίου, Μαθητεία στα επαγγέλματα

τα πρόσωπα, ως εκπρόσωποι της συντεχνιακής ένωσης στην αυτοκρατορία μου, με αυτοκρατορική εξουσία θα τιμούνται και θα γίνονται σεβαστά από τα όργανα της κρατικής εξουσίας ως θρησκευτικά τέκνα και αντικαταστάτες του πρωτοϊδρυτή της συντεχνιακής ένωσης στην αυτοκρατορία μου μακαρίτη Αχή-Εβράν-Βελή, σαν υποστηρικτές της ανάπτυξης των επαγγελμάτων, των τεχνών και της βιοτεχνίας της χώρας.

Τα πρόσωπα αυτά εκλεγμένα από τη συντεχνία, επιφορτισμένα με την καθοδήγηση και τη διοίκηση των συντεχνιακών υποθέσεων, εσείς αυτοκρατορικοί υπάλληλοι και υπηρέτες, είστε υποχρεωμένοι να τα τιμάτε και να τα σέβεστε, γιατί αυτά θεωρούνται δικοί μου πιστοί και τίμιοι υπηρέτες στη βιοτεχνία και τα επαγγέλματα του κράτους μου. Απέναντί τους δεν θα επιτρέπετε ούτε θ' αφήνετε, είτε μόνοι σας είτε έμμεσα με άλλα πρόσωπα, να γίνονται εκβιασμοί, παρανομίες και οποιεσδήποτε άλλες βιαιοπραγίες και ατιμώσεις. Ούτε εσείς, ούτε κανένας άλλος απ' έξω δεν έχετε κανένα απολύτως δικαίωμα να αναμιγνύεστε και να επεμβαίνετε στις δικές τους εσναφικές υποθέσεις και στη διοίκηση του εσναφιού, επειδή αυτή (η διοίκηση) υπάρχει από πολύ παλιά.

Δεν επιτρέπω σε κανένα να προκαλεί κωλύματα, εμπόδια και οποιεσδήποτε ενοχλήσεις στις υποθέσεις και στην διοίκηση του εσναφιού, όπως επίσης και οποιαδήποτε παραβίαση και φθορά στις παλιές και πατροπαράδοτες συντεχνιακές διατάξεις. Εσείς, σαν κρατικοί υπάλληλοι και τηρητές των κρατικών νόμων και του Seriat, έχετε υποχρέωση να μην επιτρέπετε να γίνονται παράνομες ενέργειες και να μην παραβιάζονται και διαγράφονται οι γραπτές διατάξεις του παλιού νόμου των εθίμων και παραδόσεων για τα εσνάφια και τον εσναφισμό.

Σας διατάζω να προσέχετε και να καταβάλλετε προσπάθεια, όσο το δυνατόν περισσότερο, ώστε στο θέμα της συντεχνιακής οργάνωσης να μη γίνονται από κανέναν ενέργειες οι οποίες προφανώς αντιλέγουν στο Seriat και στο "γράμμα και πνεύμα" της διαταγής μου αυτής.

Έχετε καλά υπόψη την αυστηρότητα και την τιμωρία για όλους

Σελ. 136
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/3/gif/137.gif&w=600&h=9153. Παπαγεωργίου, Μαθητεία στα επαγγέλματα

Το φερμάνι του Μουσταφά του Γ΄ στα 1773.

Βλ. Ν. Todorov, La ville balkanique aux XVe-XIXe siècles. Développement socio-économique et démographique, Bucarest 1980, σ. 230.

Σελ. 137
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/3/gif/138.gif&w=600&h=9153. Παπαγεωργίου, Μαθητεία στα επαγγέλματα

εκείνους που δεν θα υπάκουαν στο φερμάνι μου αυτό και θα συντελούσαν στο να εκδώσω δεύτερη και πιο αυστηρή αυτοκρατορική διαταγή για το ίδιο θέμα - τη συντεχνιακή οργάνωση.

κλπ. κλπ. εν μηνί Saban 1187 έτος εγίρας (1773 μ.Χ.) εν τη Ενδόξω πρωτευούση Κωνσταντινουπόλει εκδοθέν από τον σουλτάνο Μουσταφά Χαν ΙΙΙ.

Σελ. 138
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/3/gif/139.gif&w=600&h=9153. Παπαγεωργίου, Μαθητεία στα επαγγέλματα

2

Σύμβαση μαθητείας στην Κέρκυρα

Ιστορικό Αρχείο Κέρκυρας, Notaio Manoii Parastati, δεσμίδα 186, φ. 7ν.

Πρωτότυπο

1519 ημέραν 30 του μαρτίου μηνός, ινδικτιώνος ζ, μαστρωθεοχάρης ο Ρώδας παρόν ομολόγησε· ότι έχοντας όρεξην και επιθημίαν να παιδεύσει και μαθητεύσει τον υιόν αυτού Γεώργιον εις όσον χωρέσει ο νους αυτού εκ την πείραν και πράξην της πραγματίας τον οποίον από προλαβών έστελεν καθημερινά εις το εργαστήριον του παρόντος κυρ Μπάτιου του Τριαντάφυλου είται και Αληβίζη γυναικάδελφος αυτού διά να παιδευτή και μάθη. όστις έμαθε και επαιδεύθη και εγρήκησε μαζί τους. και επειδή έχοντας την όρεξην ο ρηθείς μαστροθεωχάρης να μάθη και παιδευτή ο ρηθείς Γεώργιος εις περισσότερον από κείνω οπού ξέρη και διά να μηδέν έλθη εις οληγότερον από εκείνω οπού εγρήκησε και έμαθε διατοι τούτο εξαναζυτήσεως του ειρημένου μαστροθεωχάρη και διά θελήσεως και του ρηθέντος Γεωργίου διατοι τούτο εσυμφώνησαι μετά των ειρημένων αυταδέλφων ότι να έχουν τον ειρημένον Γεώργιον από του νυν και έμπροσθεν να έχουν ακόμη τον ειρημένον Γεώργιον καθώς τον επροείχαν τόσον εις το εργαστήρην όσον και εις ταξήδια του πελάγου και της στεραίας γης με τοιούτον τρόπον και συμφωνίαν να οφείλουν οι ειρημένοι αυτάδελφοι να του δείξουν εκ την πείραν και πράξην της πραγματίας εις όσα χορέσει ο νους αυτού εις τον καιρόν οπού θέλη σταθή μεταυτοίς. και ο δωρηθείς μαστρωθεοχάρης διά δυνάμεως της παρούσης συμφωνείας υπόσχεται αυτός και υπόσχεται και τον ειρημένον Γεώργιον διά 

——————————————

Ευχαριστώ θερμά τη συνάδελφο Αικατερίνη Ζαρίδη που είχε την καλοσύνη να μου ανακοινώσει την ύπαρξη του εγγράφου αυτού στο Ιστορικό Αρχείο Κέρκυρας,

Σελ. 139
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/3/gif/140.gif&w=600&h=9153. Παπαγεωργίου, Μαθητεία στα επαγγέλματα

δυνάμεως της πατρικής εξουσίας ότι ούτε ο ρηθείς μαστροθεωχάρης ούτε ο ρηθείς Γεώργιος ούτε άλλος διά όνομα αυτών όταν εύγη ο ρηθείς από τας χείρας των άνωθεν αυταδέλφων να μηδέν ήθελον τολμήσει να αναζητούν κανένα πρέμειον1 διά τοις απερασμένοις καιροίς έως εις την ημέραν εκείνην όπου θέλη εύγη ο ρηθείς Γεώργιος από τας χείρας αυτών μήτε διά δυνάμεως νόμου μήτε διά ετέρου κανενός τρόπου· ομοίως ουδέ οι ρηθέντες αυτάδελφοι να μηδέν ήθελον ισχύι από τον μέλοντα καιρόν να ήθελαν αναζυτησει του ρηθέντος μαστρωθεοχάρη ούτε του ρηθέντος Γεωργίου καμίαν έξοδον από ήτι ήθελον κάμη και ποιήσουν προς τον ρηθέντα Γεώργιον τόσον από εν τιμή όσον και από ζωαρκίαν στόματος· και διά καθαροσύνη και πίστη της άνωθεν συμφωνίας ο ρηθείς μαστρωθεοχάρης... Μπάτιος διά μάρτυρας αυτού, και του αδελφού αυτού κύρ Αληβίζη μάρτυρας κυρ Νίκειος ο Μηνάς λεγόμενος ... τάτζης και Καλοϊωάννης ο Μανελούζος.

——————————————

1. πρέμιο = δώρο, αμοιβή (βεν. prémio).

Σελ. 140
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/3/gif/141.gif&w=600&h=9153. Παπαγεωργίου, Μαθητεία στα επαγγέλματα

3

Σνμβαση μαθητείας στην Κρήτη

Archivio di Stato di Venezia, Notaio Mich. Mara, b. 156 (1561), φ. 347ν.

Πρωτότυπο

τη αυτή

Ομολογώ εγώ Ανδρέας Μαράς υιός του κυρ Ιωάννου οικών εις το Εξώπορτον του Χανδάκου της Κρήτης ότι μπένω μαθητής μετά σένα τον μισέρ Λαβήνιο Τζάπω τον σγουράφον πρεζέντε1 και κοτέντε2 νάμαι μετά σένα αποδά και έως μήνας δεκαοκτώ πρεζέντες ερχόμενους εις την υποταγήν και εις τα θελήματά σας καλά εμπιστεμένος και εσύ νάσε κρατημένος να με μαθαίνης την τέχνην σου εις ό,τι κατέχεις καλά και εμπιστεμένα και όποιος από μας δεν ατεντέρει3 τον άλλον να χάνη πάγα ύπέρπυρα1 ν' τα φουσάδα της αυθεντίας μας και η γραφή αυτή εις την δύναμίν της. Από το άλλο μέρος εγώ ο ρηθείς Λαβήνιος Τζάπος σγουράφος πρεζέντος και κοτέντος εις όλλα τα άνωθεν.

† Μάρτυρες παρακαλετοί: κυρ Κωνσταντίνος Αρμάκης και κυρ

Δημήτρης Ντατζήπρης.

——————————————

Ευχαριστώ θερμά τον συνάδελφο Θανάση Παλιούρα για την παραχώρηση του πρωτοτύπου.

1. πρεζέντε(ς) = παρών (βεν. presente).

2. κοτέντε = ευχαριστημένος, ικανοποιημένος (βεν. contento).

3. ατεντέρω = αναμένω, ακούω με προσοχή, παίρνω υπόψη, ασχολούμαι, αναλαμβάνω τις υποχρεώσεις (βεν. atender).

4. υπέρπυρο = βυζαντινό χρυσό νόμισμα, που από τα τέλη του 14ου αι. μεταβάλλεται σε αργυρό νόμισμα (βλ Νικ. Σβορώνος, "Η νομισματική κυκλοφορία στην Τουρκοκρατία. Εικόνα εξαρτημένης οικονομίας". Επιστημονική Επετηρίδα της Φιλοσοφικής Σχολής του Παν/μίου Θεσσαλονίκης 19 (1980), σ. 303). Για την αξία του στην Κρήτη στον 16ο αι. που ανήκουν τα έγγραφα βλ. Στ. Ξανθουδίδης, «Παρατηρήσεις και διορθώσεις εις το ποίημα "Μάλτας πολιορκία" του Αντωνίου Αχέλη», Χριστιανική Κρήτη l (1912), σ. 356.

Σελ. 141
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/3/gif/142.gif&w=600&h=9153. Παπαγεωργίου, Μαθητεία στα επαγγέλματα

4

Σύμβαση μαθητείας

Ιδιωτικό Αρχείο Κώστα Λαζαρίδη, Κουκούλι Ζαγορίου

Πρωτότυπο

1809 11 Σεπτεμβρίου

Δια του παρόντος ενυπογράφου και εμαρτήρου γράμματος γίναιται δήλον ότι διά το σημητζήδικον1 αργαστήρι, όπου είνε εις την μαγνησίαν σιμά εις το τζαμή της σουλτάνας οπού ήχαν πατρικόν και ανταμικόν τα παιδία του μακαρήτη τριαντάφυλου αναστάσης και κωνσταντής μαζή με τον κωνσταντή του λόλου το μερήδιον του πάπου του πολυχρώνου : επειδή και ο αναστάσης τριανταφύλου είχεν εξοδεύσει τόσον εις το καινούργωμα του ντεμιπουκιού εις τον πειρονί του αργαστηρίου· από όλα αυτά τα έξοδα όπου έκαμε ο αναστάσης και αδερφός του διά το μέρος όπου τυχένει του γεδήμηκου2 παιδιού του λόλου, ευρέθη εύλογον από όλους σμας και τον δύο μερών όπου ο αναστάσης και αδελφός του να κρατήσουν των τρίον χρόνον το πεσταχανλήκι οπού εχρεωστούσαν έως την σήμερον προς πενήντα γρόσια εκατόν πενήντα κατά την συμφωνίαν οπού είχαν να δουλέψουν ακόμα και δύο χρόνια από την σήμερον μέσα εις το αργαστήρι χωρίς να πληρώνουν πεστιμανλήκι3 διά τήποτας και με τούτον τον τρόπον να μένουν εξοφλισμενοι διά όλα αυτά τα έξοδα όπου τυχαίνουν του ντίνου Λόλου και τελειώνοντας τα δύο χρωνια να έχουν να δουλεύουν μαζή όπως να το συμφωνήσουν αναμεσόν τους και επειδή ο αναστάσης τριανταφύλου

——————————————

Το έγγραφο αυτό μου διέθεσε από το προσωπικό του αρχείο ο θείος μου, δάσκαλος και λαογράφος Κώστας Λαζαρίδης από το Κουκούλι Ζαγορίου· αισθάνομαι την υποχρέωση να τον ευχαριστήσω κι από τη θέση αυτή θερμότατα.

1. σιμιντζής = κουλουράς (τουρκ. simitci).

2. γεδήμικο = ορφανό (τουρκ. yetim).

3. πεστιμανλήκι = αέρας καταστήματος (τουρκ. pestamallik).

Σελ. 142
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Η μαθητεία στα επαγγέλματα (16ος-20ός αι.)
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 123
    3. Παπαγεωργίου, Μαθητεία στα επαγγέλματα

    ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

    1. Έγγραφα

    2. Πίνακες