Συγγραφέας:Τσερές, Δημήτρης Σπ.
 
Τίτλος:Η Μέση εκπαίδευση στη Λευκάδα (1829-1929)
 
Υπότιτλος:Κατάλογος του Αρχείου του Γυμνασίου και του Ελληνικού Σχολείου
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:43
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:2006
 
Σελίδες:419
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος + 1 DVD
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Εκπαίδευση-Δευτεροβάθμια
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Λευκάδα
 
Χρονική κάλυψη:1829-1929
 
Περίληψη:Το βιβλίο αυτό, σημαντική συμβολή στην ιστορία της Μέσης Εκπαίδευσης, έχει ως θέμα του το Ελληνικό Σχολείο και το (μοναδικό στο νησί ως το 1960), Γυμνάσιο Λευκάδος. Χωρίζεται σε τρία μέρη: προηγείται μια Εισαγωγή με ιστορικά προλεγόμενα και παρουσίαση των συμπερασμάτων από την επεξεργασία των δεδομένων, ακολουθεί μία μεγάλη σειρά γραφημάτων με τα οποία παρουσιάζονται παραστατικά τα στατιστικά στοιχεία για τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές, και ακολουθεί ο κατάλογος του αρχείου στο οποίο στηρίχθηκε η έρευνα. Το βιβλίο αποτελεί και το πρώτο «υβριδικό» δημοσίευμα του ΙΑΕΝ, καθώς συνοδεύεται από ένα CD-ROM, που περιέχει μια βάση δεδομένων με τα στοιχεία για τους μαθητές και τους εκπαιδευτικούς και μία σειρά φωτογραφιών.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 80.88 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 165-184 από: 422
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/165.gif&w=600&h=915

Γεωγραφική

Χωριό ή πόλη

Ελληνικό

Τετρατάξιο

ενότητα

Σχολείο

Γυμνάσιο

Ζάκυνθος

18

7

ΙΟΝΙΑ

Ιθάκη

22

131

ΝΗΣΙΑ

Κέρκυρα

29

29

Κεφαλλονιά

38

14

Παξοί

7

27

Σύνολο

114

208

ΥΠΟΛΟΙΠΗ

Αθήνα

25

36

ΕΛΛΑΔΑ

Πρέβεζα

31

56

Σύνολο

56

92

δ. κοινωνικη προελευση και σχολικη επιδοση

Στο κεφάλαιο αυτό φιλοδοξούμε να ανιχνεύσουμε τη σχέση ανάμεσα στην κοινωνική προέλευση και στη σχολική επίδοση των μαθητών.222 Μετά το Β' Παγκόσμιο πόλεμο, το θέμα μελετάται με μεγάλο ενδιαφέρον και έχουν γίνει πολλές έρευνες για τη διερεύνηση αυτής της σχέσης. Τελικό ζητούμενο των ερευνών αυτών είναι η χάραξη εκπαιδευτικών πολιτικών που θα εξαλείψουν ή θα μειώσουν τις εκπαιδευτικές ανισότητες, οι οποίες οφείλονται στην κοινωνική προέλευση των μαθητών, και, ειδικότερα, την κακή σχολική επίδοση.

Παρόμοιες μελέτες υποδομής για το 19ο αιώνα και τις αρχές του 20ού υπάρχουν ελάχιστες στην ελληνική βιβλιογραφία. Λείπουν δηλαδή μελέτες που να έχουν ιστορικό βάθος, ενώ για τη σύγχρονη εποχή υπάρχουν άφθονες. Από την άποψη αυτή, θεωρούμε ότι με το παρόν κεφάλαιο συμβάλλουμε στη σύνταξη τέτοιων μελετών, που θα οδηγήσουν στη διατύπωση και στην τεκμηρίωση θεωριών για το ρόλο που έπαιξε στην ελληνική κοινωνία η κοινωνική προέλευση του μαθητή στη σχολική του επίδοση και, γενικά, στη συνολική σχολική του πορεία.

222. Για τη σχέση κοινωνικής προέλευσης και σχολικής επίδοσης βλ. Άννα Φραγκουδάκη, Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης, Παπαζήσης, Αθήνα 1985, στο κεφάλαιο «Επίδοση στο σχολείο και κοινωνική προέλευση», σ. 41-67, όπου και η σχετική βιβλιογραφία. Η σχέση αυτή όμως εξετάζεται στο πλαίσιο των σύγχρονων ανεπτυγμένων κοινωνιών η ιστορική διάσταση λείπει.

Σελ. 165
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/166.gif&w=600&h=915

Επί Ιονίου Κράτους (1829-1866)

Σχέση κοινωνικής προέλευσης και σχολικής επίδοσης των μαθητών του Δευτερεύοντος Σχολείου και του Λυκείου Λευκάδος (1829-1866)

Τα στοιχεία που διαθέτουμε για την εποχή αυτή δεν μας επιτρέπουν να κατασκευάσουμε αξιόπιστα γραφήματα που να δείχνουν τη σχέση ανάμεσα στην κοινωνική προέλευση των μαθητών και στη σχολική τους επίδοση. Ειδικότερα:

Κατά την περίοδο αυτή δεν έχουμε αποτελέσματα προαγωγικών εξετάσεων από τάξη σε τάξη. Οι μαθητές κατατάσσονται σε «κλάσεις», δηλαδή σε τάξεις, κατά μάθημα, ανάλογα με το γνωστικό τους επίπεδο. Έτσι, ένας μαθητής μπορεί, π.χ., να παρακολουθεί την Α' τάξη στα Μαθηματικά, τη F στα Ελληνικά, τη Β' τάξη στα Ιταλικά κ.λπ. Και, όπως φαίνεται από τα αρχειακά ευρήματα, δεν υποχρεούται να παρακολουθήσει το σύνολο των μαθημάτων, δηλαδή έναν καθορισμένο αριθμό μαθημάτων, αλλά όποια και όσα επιλέξει.

Για τα σχολικά έτη από 1829 μέχρι 1835-36 δεν διαθέτουμε καθόλου στοιχεία για το μαθητικό δυναμικό του σχολείου. Δεν υπάρχουν ούτε μαθητολόγια ούτε έλεγχοι. Για τα σχολικά έτη από 1836-37 μέχρι 1841-42 έχουμε μεν τα στοιχεία των μαθητών, μεταξύ των οποίων και το «επάγγελμα πατρός», αλλά μας λείπουν τα αποτελέσματα των προαγωγικών εξετάσεων (προαγωγή, απόρριψη, αποκλεισμός από τις εξετάσεις κ.λπ.).

Για τα σχολικά έτη από 1842-43 μέχρι 1851-52 καταγράφονται στα κατάστιχα και «επάγγελμα πατρός» και αποτελέσματα. Τα αποτελέσματα όμως αυτά είναι διαφορετικού τύπου από τα αποτελέσματα που καθιερώθηκαν στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα μετά την Ένωση - όχι αμέσως βέβαια, αλλά μετά από λίγα χρόνια. Συγκεκριμένα, βρίσκουμε μόνο τρεις τύπους αποτελέσματος: «άριστα», «καλώς», «μετρίως». Το «άριστα» και το «καλώς» σημαίνει ότι προάγονται (ή απολύονται), το «μετρίως» ότι απορρίπτονται. Το πρόβλημα όμως είναι ότι αυτοί οι χαρακτηρισμοί αφορούν κάθε μάθημα και όχι τη συνολική επίδοση του μαθητή. Και τα μαθήματα που παρακολουθεί ένας μαθητής, όπως γνωρίζουμε, μπορεί να ανήκουν σε διαφορετικές «κλάσεις».

Για τα σχολικά έτη από 1852-53 μέχρι 1858-59 έχουμε αποτελέσματα του ανωτέρω τύπου, αλλά δεν έχουμε στοιχεία για το «επάγγελμα πατρός». Για τα σχολικά έτη από 1859-60 μέχρι 1865-66 έχουμε αποτελέσματα, εκφρασμένα σε αριθμητική κλίμακα 1-30,223 αλλά δεν έχουμε «επάγγελμα πατρός». Και, επί πλέον, αυτή τη βαθμολογική κλίμακα είναι δύσκολο να την

223. Βλ. κατάστιχο 36 (26), στο οποίο υπάρχει αυτή η βαθμολογία στα αποτελέσματα των μαθητών του Λυκείου Λευκάδος από το 1859-60 μέχρι την κατάργηση του.

Σελ. 166
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/167.gif&w=600&h=915

αναγάγουμε σε αποτελέσματα του τόπου «προήχθη», «απερρίφθη», «παρεπέμφθη στις κατά Σεπτέμβριον εξετάσεις» κ.λπ.

Παρά τις έντονες επιφυλάξεις, που οφείλονται στα όσα εκθέσαμε ανωτέρω, συντάξαμε τον παρακάτω πίνακα, στον οποίο προσπαθούμε να ανιχνεύσουμε, στο μέτρο του δυνατού, τη σχέση ανάμεσα στην κοινωνική προέλευση των μαθητών και στη σχολική επίδοσή τους, για τα σχολικά έτη από 1842-43 μέχρι και 1851-52, για τα οποία έχουμε στοιχεία. Πριν προχωρήσουμε στην ανάγνωση του πίνακα, πρέπει να λάβουμε υπόψη ότι:

Για την περίοδο αυτή το σύνολο των ετήσιων εγγραφών στο Βιβλίον Γενικής καταγραφής 1836-37 μέχρι 1853-53 (α.α. 80/3 του Καταλόγου του Αρχείου) ανέρχεται σε 244. Δηλαδή, ο αριθμός 244 δεν σημαίνει 244 μαθητές αλλά 244 εγγραφές μαθητών - ο αριθμός των μαθητών είναι μικρότερος, γιατί ένας μαθητής κατά κανόνα εγγράφεται περισσότερες από μία φορές.

Στο Βιβλίον εξετάσεων από του 1842-43 σχ. έτους μέχρι του 1851-52 σχ. έτους (α.α. 1/101 του Καταλόγου του Αρχείου) αποτελέσματα υπάρχουν μόνο στις 114 εκ των ανωτέρω 244 εγγραφών. Η βαθμολογία εκφράζεται με χαρακτηρισμούς που προαναφέραμε: «άριστα», «καλώς» και «μετρίως».

Αυτοί οι 114 μαθητές δεν εξετάζονται όλοι σε έναν καθορισμένο αριθμό μαθημάτων. Μπορούν να εξεταστούν σε ένα, σε δύο κ.λπ. μαθήματα, με ανώτερο αριθμό τα έξι, όπως φαίνεται στα κατάστιχα του Αρχείου.

Σε κάθε επαγγελματική ομάδα υπολογίζουμε το άθροισμα κάθε χαρακτηρισμού της βαθμολογίας: του «άριστα», του «καλώς» και του «μετρίως». Σύμφωνα με τα παραπάνω, το συνολικό άθροισμα και των τριών βαθμολογικών χαρακτηρισμών των παιδιών της κάθε ομάδας δεν μπορεί να ισούται με τον τύπο:

Σταθερός αριθμός εξεταζόμενων μαθημάτων x τον αριθμό των μαθητών της ομάδας

όπως άρχισε να γίνεται αργότερα στο τετρατάξιο Γυμνάσιο και όπως συνεχίζει να γίνεται. Δηλαδή, στην περίπτωσή μας, το συνολικό άθροισμα των χαρακτηρισμών της βαθμολογίας όλων των επαγγελματικών ομάδων δεν μπορεί να είναι:

Σταθερός αριθμός εξεταζόμενων μαθημάτων (δηλαδή, 4, 5 ή 6) χ 114 = 456 ή 570 ή 684

και είναι μόνο 429, όπως φαίνεται στον επόμενο πίνακα.

Σελ. 167
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/168.gif&w=600&h=915

ΠΙΝΑΚΑΣ 1 Δευτερεύον Σχολείο Λευκάδος, 1842-1853: Κοινωνική προέλευση και σχολική επίδοση

Κατηγορίες επαγγελμάτων

Χαρακτηρισμός Άριστα Καλώς Μετρίως Σύνολα

επίδοσης

Χαρακτηρισμός Άριστα Καλώς Μετρίως Σύνολα

επίδοσης

Άτομα

%

Άτομα

%

Άτομα

%

ΑΕΕ

39

66,10%

10

16,95%

10

16,95%

100%

Γεωργοί

10

66,66%

4

26,66%

1

6,66%

100%

Εκπαιδευτικοί

3

60%

2

40%

0

0%

100%

Έμποροι

24

53,33%

11

24,45%

10

22,22%

100%

ΚΕΕ

4

66,67%

2

33,33%

0

0%

100%

Κληρικοί

3

100%

0

0%

0

0%

100%

Κτηματίες

140

80,46%

23

13,22%

11

6,32%

100%

Υπάλληλοι

51

68%

19

25,33%

5

6,67%

100%

Εργάτες-ναύτες

0

0%

0

0%

0

0%

-

Ορφανοί

39

82,98%

4

8,51%

4

8,51%

100%

Σύνολο ατόμων

313

75

41

429

Με ένα τόσο ελάχιστα αντιπροσωπευτικό και τόσο πολύ προβληματικό στατιστικό δείγμα, είναι ριψοκίνδυνο -και μάλλον ανέφικτο— να προσπαθήσει κανείς να ανιχνεύσει τη σχέση ανάμεσα στην κοινωνική προέλευση και στη σχολική επίδοση των μαθητών στο συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Ας επιχειρήσουμε να δούμε τι μας λέει ο πίνακας:

Εκείνο που φαίνεται άμεσα είναι αυτό που έχουμε ήδη εντοπίσει από άλλους δρόμους: πρώτον, η κυριαρχία των παιδιών των κτηματιών και, δεύτερον, η κυριαρχία των παιδιών των πιο ευνοημένων κοινωνικά και οικονομικά επαγγελματικών ομάδων (ανώτερων ελεύθερων επαγγελματιών, εμπόρων και υπαλλήλων — στους υπαλλήλους ανάγονται και οι εκπαιδευτικοί).

Πάντως, το υψηλότατο 80,46% του «άριστα», συν το 13,22% του «καλώς», που συγκεντρώνουν τα παιδιά των κτηματιών, μπορεί να μην είναι στατιστικά απολύτως ασφαλές, σίγουρα όμως είναι δηλωτικό μιας τάσης δεδομένου και του σχετικά υψηλού (αριθμητικά) δείγματος της ομάδας αυτής: η σχολική επίδοση των παιδιών αυτών επηρεάζεται πολύ ευνοϊκά από την κοινωνική ομάδα στην οποία ανήκουν.

Τα ποσοστά των άλλων επαγγελματικών ομάδων κινούνται περίπου στα ίδια επίπεδα και δεν μας επιτρέπουν αξιόπιστες συγκρίσεις, δεδομένου του ελάχιστα αντιπροσωπευτικού δείγματος.

Σελ. 168
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/169.gif&w=600&h=915

Μετά την Ένωση (1866-1929)

Μεθοδολογικές διευκρινίσεις. Αντίθετα με την προηγούμενη περίοδο, μετά την Ένωση το Αρχείο μάς εξασφαλίζει πλήρη σειρά των σχετικών δεδομένων και για το Ελληνικό Σχολείο και για το τετρατάξιο Γυμνάσιο. Τα δεδομένα αυτά μας επιτρέπουν να εξετάσουμε με άνεση τη σχέση κοινωνικής προέλευσης και σχολικής επίδοσης των μαθητών.

Για κάθε επαγγελματική ομάδα κατασκευάσαμε δύο γραφήματα, ένα αναλυτικό και ένα συγκεντρωτικό — ξεχωριστά για το Ελληνικό Σχολείο και ξεχωριστά για το τετρατάξιο Γυμνάσιο.

Στο αναλυτικό έχουν καταγραφεί τα εξής αποτελέσματα:

- Προήχθη: Όσοι προήχθησαν στις εξετάσεις του Ιουνίου.

- Απελύθη: Όσοι απελύθησαν στις εξετάσεις του Ιουνίου.

- Απερρίφθη: Όσοι απορρίφθηκαν στις εξετάσεις του Ιουνίου.

- Ανεξεταστέος-προήχθη: Όσοι προήχθησαν και απελύθησαν στις επαναληπτικές εξετάσεις του Σεπτεμβρίου. Στην κατηγορία αυτή δεν περιλαμβάνονται μόνο οι αποτυχόντες σε ένα ή περισσότερα μαθήματα κατά τις εξετάσεις του Ιουνίου, αλλά και εκείνοι οι οποίοι δεν προσήλθαν για κάποιο λόγο (π.χ., ασθένεια) στις εξετάσεις του Ιουνίου, αλλά η νομοθεσία τούς επέτρεπε να προσέλθουν στις εξετάσεις του Σεπτεμβρίου, όπως και οι «κλασικοί» ανεξεταστέοι.

- Ανεξεταστέος-απερρίφθη: Όσοι απορρίφθηκαν στις επαναληπτικές εξετάσεις του Σεπτεμβρίου. Στην κατηγορία αυτή δεν συμπεριλαμβάνονται μόνο «κλασικοί» ανεξεταστέοι, αλλά και μη προσελθόντες στις εξετάσεις του Ιουνίου, όπως αναφέραμε και στην προηγούμενη κατηγορία.

Ανεξεταστέος χωρίς αποτέλεσμα (τέτοιες περιπτώσεις έχουμε μόνο στο Ελληνικό Σχολείο).

- Δεν προσήλθε: Όσοι για οιονδήποτε λόγο δεν προσήλθαν στις εξετάσεις του Ιουνίου αλλά ούτε και στις επαναληπτικές του Σεπτεμβρίου. Η κατηγορία αυτή δεν έχει άμεση σύνδεση με το θέμα που εξετάζουμε εδώ: η εγκατάλειψη του σχολείου, για οποιονδήποτε λόγο, δεν μπορεί να υπαχθεί στην έννοια της σχολικής επίδοσης, παρά μόνο με μια διασταλτική ερμηνεία, που θα την κατατάξει στη γενικότερη έννοια της απόρριψης. Έχει όμως πολύ μεγάλη σημασία για τη σχέση ενδοσχολικής διαρροής και κοινωνικής προέλευσης. Οι περιπτώσεις που περιλαμβάνει αυτή η κατηγορία μαθητών είναι οι εξής:

α) Εκείνοι που, κατά τον τύπο της ένδειξης στα κατάστιχα, «δεν προσήλθαν στις εξετάσεις», ένδειξη που εμφανίζεται και στο Γυμνάσιο και στο Ελληνικό Σχολείο από την αρχή ως το τέλος. Πρόκειται για όσους δεν προσήλθαν στις εξετάσεις του Ιουνίου (σε ένα ή σε όλα τα μαθήματα) λόγω ασθένειας, θανάτου ή αποβολής. Εμείς εδώ συγκαταλέγουμε μόνον όσους δεν εμφανίστηκαν και στις εξετάσεις του Σεπτεμβρίου και, επομένως, έχασαν τη χρονιά τους. Όσοι εμφανίστηκαν κατατάσσονται αναλόγως στις κατηγορίες «ανεξεταστέος-προήχθη» ή «ανεξεταστέος-απερρίφθη».

Σελ. 169
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/170.gif&w=600&h=915

β) Εκείνοι που «διέκοψαν» ή, συνηθέστατα, «απεφοίτησαν», πάντα κατά την ορολογία των καταστίχων - ένδειξη που εμφανίζεται και στο Γυμνάσιο και στο Ελληνικό Σχολείο από την αρχή ως το τέλος. Πρόκειται για όσους, προφανώς με δική τους πρωτοβουλία, διέκοψαν τη φοίτησή τους και γι' αυτό έχασαν τη χρονιά τους. Όσοι από αυτούς όμως εμφανίστηκαν, επιτρέποντος του νόμου, στις εξετάσεις του Σεπτεμβρίου κατατάσσονται αναλόγως στις κατηγορίες «ανεξεταστέος-προήχθη» ή «ανεξεταστέος-απερρίφθη».

γ) Όσοι «δεν ανανέωσαν εγγραφήν β' εξαμήνου». Η ένδειξη αυτή εμφανίζεται στο Γυμνάσιο μόνο για το 1926-27. Στο Ελληνικό Σχολείο εμφανίζεται από την αρχή ως το 1881-82 και επανεμφανίζεται από το 1898-99 ως το 1928-29. Είναι εκείνοι που δεν ανανέωσαν στο β' εξάμηνο την εγγραφή τους, η οποία απαιτούσε και την καταβολή κάποιου χρηματικού ποσού.

δ) Εκείνοι που «απεκλείσθησαν πάσης εξετάσεως». Η ένδειξη αυτή εμφανίζεται στο Γυμνάσιο ως το 1907-08. Στο Ελληνικό Σχολείο από το 188283 (οπότε σταματά να εμφανίζεται η ένδειξη «δεν ανανέωσε εγγραφήν β' εξαμήνου») και σταματά με το 1897-98. Τους μαθητές αυτής της κατηγορίας τούς αποκλείει ο Σύλλογος Διδασκόντων, γιατί σημείωσαν πολλές απουσίες ή γιατί αποβλήθηκαν διά παντός.

ε) Εκείνοι που «απεκλείσθησαν των εξετάσεων του Ιουνίου». Ο τύπος αυτός στο Γυμνάσιο εμφανίζεται από το 1908-09 και για τελευταία φορά το 1923-24. Στο Ελληνικό Σχολείο εμφανίζεται από το 1882-83. Τους αποκλείει ο Σύλλογος Διδασκόντων λόγω πολλών απουσιών ή αποβολής διά παντός ή για τυχόν άλλο κώλυμα που προβλέπει η νομοθεσία.

- Έλαβε αποδεικτικό: Όσοι πήραν αποδεικτικό μετεγγραφής.

- Απεβίωσεν.

- Τέλος, στην κατηγορία Χωρίς αποτέλεσμα περιλαμβάνουμε αυτούς για τους οποίους δεν έχει εκδοθεί κανένα αποτέλεσμα.

Στο συγκεντρωτικό γράφημα έχουν ομαδοποιηθεί οι δέκα τύποι αποτελεσμάτων του αναλυτικού στις εξής τρεις γενικές κατηγορίες: α) Προήχθη: Προήχθη, απελύθη, ανεξεταστέος-προήχθη. β) Απερρίφθη: Απερρίφθη, ανεξεταστέος-απερρίφθη, δεν προσήλθε. γ) Άλλο: Απεβίωσε, έλαβε αποδεικτικό, ανεξεταστέος χωρίς αποτέλεσμα, χωρίς αποτέλεσμα.

1. Σχέση κοινωνικής προέλευσης και σχολικής επίδοσης των μαθητών (και των

δύο φύλων αδιακρίτως) του τετραταξίου Γυμνασίου Λευκάδος (1866-1929) Η σχέση κοινωνικής προέλευσης και σχολικής επίδοσης του τετραταξίου Γυμνασίου Λευκάδος αποτυπώνεται στα γραφήματα 67-86 και στους επόμενους πίνακες, στους οποίους συγκεντρώνονται και παρατίθενται τα στοιχεία των γραφημάτων αυτών.

Σελ. 170
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/171.gif&w=600&h=393

ΠΙΝΑΚΑΣ 1 Τετρατάξιο Γυμνάσιο Λευκάδος, 1866-1929: Κοινωνική προέλευση και σχολική επίδοση (αναλυτικά ποσοστά)

ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ

Χαρακτηρισμός επίδοσης

ΑΕΕ Γεωργοί Εκπαιδευτικοί Έμποροι ΚΕΕ Κληρικοί Κτηματίες Υπάλληλοι Εργάτες- Ορφανοί

Χαρακτηρισμός επίδοσης

ΑΕΕ Γεωργοί Εκπαιδευτικοί Έμποροι ΚΕΕ Κληρικοί Κτηματίες Υπάλληλοι Εργάτες- Ορφανοί

ναύτες

Προήχθη

46,74

56,66

53,91

55,29

53.67

54,36

49,54

48,42

44,12

45,95

Απελύθη

15,12

9,49

16,46

14,35

13,16

12,86

14,08

11,37

14,71

14,10

Απερρίφθη

8,84

8,50

6,58

6,50

11,65

7,47

7,50

4,63

11,76

8,11

Ανεξ. -προήχθη

14,42

12,89

9,47

12,08

10,63

12,86

14,79

14,11

11,76

13,63

Ανεξ.-απερρίφθη

1,86

3,68

3,70

3,17

3,04

2,90

3,24

2,11

2,94

4,00

Δεν προσήλθε

11,40

8,36

7,82

8,01

6,33

9,13

10,54

15,58

14,71

13,04

Έλαβε αποδεικτικό

0,93

0

2,06

0,45

1,27

0

0,20

3,37

0

0,35

Απεβίωσε

0.47

0,14

0

0,15

0,25

0,41

0,10

0,42

0

0,47

Χωρίς αποτέλεσμα

0,23

0.28

0

0

0

0

0

0

0

0,35

Σύνολα

100

100

100

100

100

100

100

100

100

100

Σελ. 171
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/172.gif&w=600&h=915

Οι επόμενοι επί μέρους πίνακες224 1Α-1Εγ αναδιατάσσουν τα δεδομένα του πίνακα 1 είτε σε αύξουσα είτε σε φθίνουσα σειρά. Σε αύξουσα (απόρριψη γενικώς και μη προσέλευση στις εξετάσεις), όταν το θετικό σημείο βρίσκεται στην αρχή της κλίμακας, και σε φθίνουσα (προαγωγή και απόλυση), όταν το θετικό βρίσκεται στο τέλος της.

ΙΑ

Τετρατάξιο Γυμνάσιο Λευκάδος, 1866-1929: Αναλυτικά ποσοστά προαγωγής σε φθίνουσα σειρά

Τετρατάξιο Γυμνάσιο Λευκάδος, 1866-1929: Αναλυτικά ποσοστά απόρριψης σε αύξουσα σειρά

1

γεωργοι

56,66%

2

εμποροι

55,29%

3

κληρικοι

54,36%

4

εκπαιδευτικοι

53,91%

5

κεε

53,67%

6

κτηματίες

49,54%

7

υπαλληλοι

48,42%

8

αεε

46,74%

9

ορφανοι

45,95%

10

εργατεσ-ναυτεσ

44,12%

1

υπαλληλοι

4,63%

2

εμποροι

6,50%

3

εκπαιδευτικοι

6,58%

4

κληρικοι

7,47%

5

κτηματίες

7,50%

6

ορφανοι

8,11%

7

γεωργοι

8,50%

8

αεε

8,84%

9

κεε

11,65%

10

εργατεσ-ναυτεσ

11,76%

1r

Τετρατάξιο Γυμνάσιο Λευκάδος, 1866-1929: Αναλυτικά ποσοστά απόλυσης σε φθίνουσα σειρά

1

εκπαιδευτικοι

16,46%

2

αεε

15,12%

3

εργατεσ-ναυτεσ

14,71%

4

εμποροι

14,35%

5

ορφανοι

14,10%

6

κτηματίες

14,08%

7

κεε

13,16%

8

κληρικοι

12,86%

9

υπαλληλοι

11,37%

10

γεωργοι

9,49%

Τετρατάξιο Γυμνάσιο Λευκάδος, 1866-1929: Αναλυτικά ποσοστά των μη προσελθόντων σε αύξουσα σειρά

1

κεε

6,33%

2

εκπαιδευτικοι

7,82%

3

εμποροι

8,01%

4

γεωργοι

8,36%

5

κληρικοι

9,13%

6

κτηματίες

10,54%

7

αεε

11,40%

8

ορφανοι

13,04%

9

εργατεσ-ναυτεσ

14,71%

10

υπαλληλοι

15,58%

224. Στους πίνακες αυτούς δεν υπολογίζονται τα ποσοστά αυτών που «απεβίωσαν» ή «έλαβαν αποδεικτικό». Ως εκ τούτου, το άθροισμα των επί μέρους ποσοστών της κάθε επαγγελματικής ομάδας (πίνακες 1Α, 1Β, 1r, 1Δ, ΙΕγ) υπολείπεται κατά τι του 100.

Σελ. 172
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/173.gif&w=600&h=915

ΙΕ. Τετρατάξιο Γυμνάσιο Λευκάδος, 1866-1929: Πίνακες ανεξεταστέων

α

Τετρατάξιο Γυμνάσιο Λευκάδος Ποσοστά «ΑΝΕΞ.-ΠΡΟΗΧΘΗ» σε φθίνουσα σειρά

1

κτηματίες

14,79%

2

αεε

14,42%

3

υπαλληλοι

14,11%

4

ορφανοι

13,63%

5

γεωργοι

12,89%

6

κληρικοι

12,86%

7

εμποροι

12,08%

8

εργατεσ-ναυτεσ

11,76%

9

κεε

10,63%

10

εκπαιδευτικοι

9,47%

β

Τετρατάξιο Γυμνάσιο Λευκάδος Ποσοστά «ΑΝΕΞ.-ΑΠΕΡΡΙΦΘΗ» σε αύξουσα σειρά

1

ΑΕΕ

1,86%

2

ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ

2,11%

3

ΚΛΗΡΙΚΟΙ

2.90%

4

ΕΡΓΑΤΕΣ-ΝΑΥΤΕΣ

2,94%

5

ΚΕΕ

3.04%

6

ΕΜΠΟΡΟΙ

3,17%

7

ΚΤΗΜΑΤΙΕΣ

3,24%

8

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ

3,70%

9

ΓΕΩΡΓΟΙ

3,68%

10

ΟΡΦΑΝΟΙ

4,00%

γ

Τετρατάξιο Γυμνάσιο Λευκάδος ποσοστά «ΑΝΕΞ.-ΠΡΟΗΧΘΗ + ΑΝΕΞ.-ΑΠΕΡΡΙΦΘΗ» σε αύξουσα σειρά (άθροισμα πινάκων α+β)

1

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ

13,17%

2

ΚΕΕ

13,76%

3

ΕΡΓΑΤΕΣ-ΝΑΥΤΕΣ

14,70%

4

ΕΜΠΟΡΟΙ

15,25%

5

ΚΛΗΡΙΚΟΙ

15,76 %

6

ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ

16,22%

7

ΑΕΕ

16,28%

8

ΓΕΩΡΓΟΙ

16,57%

9

ΟΡΦΑΝΟΙ

17,63%

10

ΚΤΗΜΑΤΙΕΣ

18,03%

Ο πίνακας 2 μάς παρουσιάζει τα συγκεντρωτικά ποσοστά της επίδοσης των παιδιών της κάθε επαγγελματικής ομάδας. Στην κατηγορία «προήχθη» ομαδοποιούνται οι χαρακτηρισμοί «προήχθη», «απελύθη» και «ανεξεταστέος προήχθη», στην κατηγορία «απερρίφθη» οι χαρακτηρισμοί «απερρίφθη», «ανεξεταστέος-απερρίφθη» και «δεν προσήλθε» και στην κατηγορία «άλλο» οι χαρακτηρισμοί «απεβίωσε», «έλαβε αποδεικτικό» και «χωρίς αποτέλεσμα».

Σελ. 173
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/174.gif&w=600&h=915

ΠΙΝΑΚΑΣ 2 Τετρατάξιο Γυμνάσιο Λευκάδος, 1866-1929: Κοινωνική προέλευση και σχολική επίδοση (συγκεντρωτικά ποσοστά)

Χαρακτηρισμός επίδοσης Κατηγορίες ____

Χαρακτηρισμός επίδοσης Κατηγορίες ____

επαγγελμάτων

Προήχθη

Απερρίφθη

Άλλο

Σύνολα

ΑΕΕ

76,28

22,10

1,63

100

ΓΕΩΡΓΟΙ

79,04

20,54

0,42

100

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ

79,84

18,10

2,06

100

ΕΜΠΟΡΟΙ

81,72

17,68

0,60

100

ΚΕΕ

77,47

21,01

1,52

100

ΚΛΗΡΙΚΟΙ

80,08

19,50

0,41

100

ΚΤΗΜΑΤΙΕΣ

78,42

21,28

0,30

100

ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ

73,89

22,32

3,79

100

ΕΡΓΑΤΕΣ-ΝΑΥΤΕΣ 70,59

29,41

0

100

ΟΡΦΑΝΟΙ

73,68

25,15

1,18

100

Αν τα δεδομένα των χαρακτηρισμών «προήχθη» και «απερρίφθη» του πίνακα 2 αναδιαταχθούν σε φθίνουσα και αύξουσα σειρά αντιστοίχως, θα προκύψουν οι παρακάτω δύο επί μέρους πίνακες:

Τετρατάξιο Γυμνάσιο Λευκάδος, 1866-1929: Συγκεντρωτικά ποσοστά προαγωγής σε φθίνουσα σειρά

1

ΕΜΠΟΡΟΙ

81,72%

2

ΚΛΗΡΙΚΟΙ

80,08%

3

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ

79,84%

4

ΓΕΩΡΓΟΙ

79,04%

5

ΚΤΗΜΑΤΙΕΣ

78,42%

6

ΚΕΕ

77,47%

7

ΑΕΕ

76,28%

8

ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ

73,89%

9

ΟΡΦΑΝΟΙ

73,68%

10

ΕΡΓΑΤΕΣ-ΝΑΥΤΕΣ

70,59%

Τετρατάξιο Γυμνάσιο Λευκάδος, 1866-1929: Συγκεντρωτικά ποσοστά απόρριψης σε αύξουσα σειρά

1

ΕΜΠΟΡΟΙ

17,67%

2

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ

18,11%

3

ΚΛΗΡΙΚΟΙ

19,50%

4

ΓΕΩΡΓΟΙ

20,54%

5

ΚΕΕ

21.01%

6

ΚΤΗΜΑΤΙΕΣ

21,28%

7

ΑΕΕ

22,10%

8

ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ

22,32%

9

ΟΡΦΑΝΟΙ

25,00%

10

ΕΡΓΑΤΕΣ-ΝΑΥΤΕΣ

29,41%

Σελ. 174
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/175.gif&w=600&h=915

Τα γραφήματα και οι πίνακες μας οδηγούν σε ορισμένες διαπιστώσεις. Και η βασική διαπίστωση είναι ότι δεν παρατηρείται στενή σχέση ανάμεσα στην κοινωνική προέλευση και στη σχολική επίδοση των μαθητών, όπως θα ανέμενε ένας μελετητής του φαινομένου στις σύγχρονες ανεπτυγμένες κοινωνίες, στις οποίες είναι συνηθισμένος να βλέπει την εμφανή επίδραση που ασκεί η κοινωνική προέλευση στη σχολική επίδοση και η οποία έχει ως συνέπεια τη μεγάλη σχολική υστέρηση των μαθητών που κατάγονται από τα πιο αδύναμα κοινωνικά στρώματα. Αυτό φαίνεται, κυρίως, στον πίνακα 2 με τα συγκεντρωτικά ποσοστά. Συγκεκριμένα:

Στο χαρακτηρισμό «προήχθη» το συγκεντρωτικό ποσοστό της καλύτερης ομάδας (των εμπόρων) είναι 81,72% και της τελευταίας (των εργατών-ναυτών) 70,59%. Δηλαδή, τα μεν ακραία όρια δεν διαφέρουν πολύ, ενώ η διαφορά των ενδιάμεσων ποσοστών είναι μικρή. Στο χαρακτηρισμό «απερρίφθη» το συγκεντρωτικό ποσοστό της καλύτερης ομάδας (πάλι των εμπόρων) είναι 17,67% και της τελευταίας (πάλι των εργατών-ναυτών) 29,41. Και εδώ οι διαφορές, αν και μεγαλύτερες από τις προηγούμενες, δεν είναι τόσο μεγάλες, ώστε να μαρτυρούν σαφή σχέση κοινωνικής προέλευσης και σχολικής επίδοσης.

Παρά ταύτα, παρατηρούνται ορισμένα στοιχεία που τείνουν να προσεγγίσουν τις σύγχρονες αντιλήψεις για τη στενή σχέση κοινωνικής προέλευσης και σχολικής επίδοσης - για τη θετική της επίδραση στα παιδιά των πιο ευνοημένων κοινωνικών στρωμάτων και για την αρνητική της στα παιδιά των πιο αδύνατων κοινωνικών στρωμάτων: τα παιδιά των εμπόρων, των κληρικών και των εκπαιδευτικών έχουν τα μεγαλύτερα συγκεντρωτικά ποσοστά προαγωγής και τα μικρότερα ποσοστά απόρριψης, ενώ τα παιδιά μιας ασθενέστερης επαγγελματικής ομάδας, των εργατών-ναυτών, έχουν το μικρότερο ποσοστό προαγωγής και το μεγαλύτερο ποσοστό απόρριψης.

Σε αντίθετη λογική με τα ανωτέρω ευρήματα έρχονται ορισμένα άλλα, που μας υποδεικνύουν ότι η σχέση της κοινωνικής προέλευσης με τη σχολική επίδραση δεν είναι τόσο ευθύγραμμη. Συγκεκριμένα:

- Οι γεωργοί, που δεν συγκαταλέγονται στα προνομιούχα στρώματα, βρίσκονται στην τέταρτη θέση από άποψη προαγωγής και απόρριψης - θέση αρκετά καλή.

- Οι κτηματίες, στρώμα πιο προνομιούχο, εμφανίζουν ποσοστά προαγωγής και απόρριψης χειρότερα, έστω και λίγο, από τα αντίστοιχα των γεωργών.

- Χειρότερη παρουσιάζεται η κατάσταση για τους ανώτερους ελεύθερους επαγγελματίες: παρουσιάζουν χαμηλά ποσοστά προαγωγής και απόρριψης (στην έβδομη θέση και στα δύο).

- Την ίδια περίπου κατάσταση με τους ανώτερους ελεύθερους επαγγελματίες παρουσιάζουν και οι υπάλληλοι.

Σελ. 175
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/176.gif&w=600&h=915

Για να φωτιστεί καλύτερα η κατάσταση, προχωρήσαμε στις ειδικότερες επεξεργασίες των πινάκων 1Α, 1Β, 1r, ΙΔ και 1Εγ, που αναδιατάσσουν τα αναλυτικά ποσοστά του πίνακα 1. Ο αναγνώστης διαβάζοντάς τους μπορεί, ενδεχομένως, να συλλάβει σχέσεις που μας διέφυγαν. Και εδώ, πάντως, παρατηρούνται αντιφάσεις:

- Οι εκπαιδευτικοί παρουσιάζουν εξαιρετικούς δείκτες επίδοσης σε όλους τους τομείς: στις προαγωγές (τέταρτη θέση), στις απορρίψεις (τρίτη θέση), στις απολύσεις (πρώτη θέση), στους μη προσελθόντες (δεύτερη θέση) και στους ανεξεταστέους (πρώτη θέση - 1Εγ).

- Οι έμποροι παρουσιάζουν, επίσης, εξαιρετικούς δείκτες επίδοσης σε όλους τους τομείς, κινούμενοι ανάμεσα στη δεύτερη και στην τέταρτη θέση των πινάκων.

- Οι κτηματίες κινούνται στις μεσαίες θέσεις (πέμπτη και έκτη), αλλά στους ανεξεταστέους (1Εγ) καταλαμβάνουν την τελευταία θέση.

- Οι κατώτεροι ελεύθεροι επαγγελματίες παρουσιάζουν μια ακατάστατη συμπεριφορά: μέτρια ποσοστά στις προαγωγές (πέμπτη θέση), κακά ποσοστά στις απορρίψεις (ένατη θέση), κάτω του μετρίου ποσοστά στις απολύσεις (έβδομη θέση), άριστα ποσοστά στους μη προσελθόντες (πρώτη θέση) και στους ανεξεταστέους (δεύτερη θέση).

- Και των κληρικών οι επιδόσεις κυμαίνονται ως εξής: καλά ποσοστά στις προαγωγές (τρίτη θέση) και στις απορρίψεις (τέταρτη θέση), κακά ποσοστά στις απολύσεις (όγδοη θέση), μέσα ποσοστά στους μη προσελθόντες (πέμπτη θέση) και στους ανεξεταστέους (πέμπτη θέση).

- Οι ανώτεροι ελεύθεροι επαγγελματίες παρουσιάζουν δείκτες κατώτερους του αναμενομένου: χαμηλά ποσοστά στις προαγωγές (όγδοη θέση), στις απορρίψεις (όγδοη θέση), στους μη προσελθόντες (έβδομη θέση) και στους ανεξεταστέους (έβδομη θέση). Στις απολύσεις όμως τα ποσοστά τους είναι άριστα (δεύτερη θέση).

- Οι υπάλληλοι παρουσιάζουν γενικώς χαμηλούς δείκτες επίδοσης: χαμηλά ποσοστά στις προαγωγές (έβδομη θέση), στις απολύσεις (ένατη θέση), στους μη προσελθόντες (τελευταία θέση) και στους ανεξεταστέους (έκτη θέση). Στις απορρίψεις όμως τα ποσοστά τους είναι άριστα (πρώτη θέση). Να ληφθεί υπόψη ότι οι επιδόσεις τους θα παρουσιάσουν βελτίωση, αν συνυπολογίσουμε στην ομάδα αυτή τους εκπαιδευτικούς, στην οποία άλλωστε αυτοί κανονικά ανήκουν. Και ένα δεύτερο στοιχείο έρχεται σε επίρρωση της άποψης αυτής: η επαγγελματική αυτή ομάδα παρουσιάζει ένα ποσοστό της τάξης του 3,78% που «έλαβαν αποδεικτικό». Αυτό συμβαίνει επειδή, όπως είναι φυσικό, πολλά μέλη της δεν είναι εντόπιοι και, συνεπώς, κάποτε μετατίθενται.

- Οι γεωργοί: Πρώτη θέση στις προαγωγές, έβδομη στις απορρίψεις, τε-

Σελ. 176
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/177.gif&w=600&h=915

τελευταία στις απολύσεις, τέταρτη στους μη προσελθόντες, όγδοη στους ανεξεταστέους - συμπεριφορά καθόλου ομοιόμορφη.

- Οι εργάτες-ναύτες παρουσιάζουν τους χειρότερους δείκτες επίδοσης σε όλους τους τομείς, αλλά στον τομέα της απόλυσης η επίδοσή τους κάνει θεαματικό άλμα (τρίτη θέση).

- Οι ορφανοί κινούνται μεταξύ της πέμπτης και της ένατης θέσης σε όλους τους τομείς. Οι ορφανοί βέβαια δεν αποτελούν επαγγελματική κατηγορία - απλώς, τους ομογενοποιεί ως ομάδα ένα συγκεκριμένο κοινωνικό χαρακτηριστικό: η έλλειψη πατέρα (κυρίως) ή και των δύο γονέων.

Μετά από αυτή την εξαντλητική περιπλάνηση, που μας έφερε μπροστά σε δυσανάγνωστα δεδομένα, νομίζω ότι πρέπει να λάβουμε υπόψη επιστημονικά δεδομένα -κοινούς τόπους, πλέον- από το χώρο της εκπαίδευσης, τα οποία θα φωτίσουν τις απορίες που έχουν δημιουργηθεί:

Ο κοινωνικός καθορισμός της σχολικής επίδοσης απαντά μόνο στις σύγχρονες ανεπτυγμένες κοινωνίες,225 οι οποίες προχώρησαν στην καθιέρωση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης, δηλαδή της εξαετούς φοίτησης στο Δημοτικό Σχολείο και της τριετούς φοίτησης στον πρώτο κύκλο της μέσης εκπαίδευσης.226 Στις ίδιες χώρες η προσέλευση στον ανώτερο κύκλο της μέσης εκπαίδευσης είναι μαζική. Έτσι, οι απόφοιτοι του πρώτου κύκλου εγγράφονται σε αυτόν, αν και η φοίτηση δεν είναι υποχρεωτική. Με άλλα λόγια, για να εντυπωθεί η επίδραση της κοινωνικής προέλευσης -συνεπώς και η κοινωνική ανισότητα- στη σχολική επίδοση των μαθητών της μέσης εκπαίδευσης, απαιτείται να φοιτήσει στη βαθμίδα αυτή όλος ο πληθυσμός που βρίσκεται στην κατάλληλη ηλικία, χωρίς να προηγηθεί κανενός είδους προεπιλογή.

Πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη ότι σε κοινωνίες όπως αυτή της Λευκάδας, κατά την εξεταζόμενη χρονική περίοδο, στις οποίες δεν πληρούται η παραπάνω προϋπόθεση, η σχέση κοινωνικής προέλευσης και σχολικής επίδοσης παρουσιάζεται διαθλασμένη σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης και, ιδιαιτέρως, στη μέση εκπαίδευση, που μας ενδιαφέρει εδώ. Και αυτό συμβαίνει γιατί, απόντος του υποχρεωτικού-μαζικού χαρακτήρα της φοίτησης, στις κοινωνίες αυτές γινόταν μια συστηματική προεπιλογή αυτών που θα φοιτήσουν στη μέση εκπαίδευση και στους οποίους η ελληνική οικογένεια θα επένδυε το υστέρημά της. Αυτό σημαίνει κάτι που εμπειρικά το γνωρίζει όλη η ελληνική κοινωνία, γιατί συνέχισε να συμβαίνει μέχρι τη δε-

225. Βλ. Φραγκουδάκη, ό.π., σ. 58.

226. Η δομή αυτή είναι του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος. Σε άλλες χώρες μπορεί η δομή και οι ονομασίες να είναι διαφορετικές, αλλά η λογική είναι η ίδια παντού: συνηθέστατα, εννιά χρόνια υποχρεωτική εκπαίδευση και έπειτα τριετής φοίτηση στον ανώτερο κύκλο της μέσης εκπαίδευσης.

Σελ. 177
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/178.gif&w=600&h=915

δεκαετία του 1970: οι δάσκαλοι του Δημοτικού, σε συνεργασία με τους γονείς, επέλεγαν μόνο τους χαρισματικούς μαθητές, οι οποίοι παρείχαν τα εχέγγυα μιας επιτυχούς μαθητικής σταδιοδρομίας. Επέλεγαν, επομένως, ένα μικρό αριθμό μαθητών, ο οποίος πολλές φορές, όπως εμπειρικά γνωρίζω για τις δύο πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες, δεν αντιπροσώπευε ούτε το 10% των απολυθέντων. Και αυτοί βέβαια δεν εγγράφονταν αυτομάτως, αλλά έπρεπε να υποβληθούν σε εισιτήριες εξετάσεις. Για την περίοδο 1866-1929 η προεπιλογή είχε δύο φάσεις: η μια κατά το πέρασμα από το Δημοτικό στο Ελληνικό Σχολείο και η δεύτερη από το Ελληνικό Σχολείο στο Γυμνάσιο.227

Πολύ σημαντικό είναι ότι αυτή η προεπιλογή συνέβαινε, κυριότατα, στο χώρο των ασθενέστερων κοινωνικών στρωμάτων, το πολυπληθέστερο τμήμα των οποίων ήταν οι κάτοικοι της υπαίθρου. Αντιθέτως, ο μηχανισμός της προεπιλογής λειτουργούσε, για λόγους εύκολα εξηγήσιμους, πιο χαλαρά στο χώρο των πιο ευνοημένων κοινωνικά στρωμάτων. Πρώτο λογικό επακόλουθο: το διανοητικό επίπεδο των μαθητών του Γυμνασίου με δυσμενέστερη κοινωνική προέλευση υπερέβαινε κατά πολύ το μέσο επίπεδο του κοινωνικού-επαγγελματικού στρώματος από το οποίο προέρχονταν. Δεύτερο συνεπόμενο λογικό επακόλουθο: στους δείκτες της σχολικής επίδοσης των παιδιών αυτών γενικώς δεν αντικατοπτρίζεται το μέσο μορφωτικό επίπεδο του οικείου κοινωνικού-επαγγελματικού στρώματος, αλλά, κυρίως, το μορφωτικό επίπεδο μιας ιδιόμορφης μαθητικής ελίτ, που προέκυψε από τη σκληρή διαδικασία της διπλής προεπιλογής που αναφέραμε ανωτέρω. Τονίζουμε το «διπλής»: αυτή η διπλή προεπιλογή ανεβάζει το επίπεδο αυτής της ελίτ και διαθλά περισσότερο -απ' ό,τι στο Ελληνικό Σχολείο- τη σχέση κοινωνικής προέλευσης και σχολικής επίδοσης.

2. Σχέση κοινωνικής προέλευσης και σχολικής επίδοσης των μαθητών (και

των δύο φύλων αδιακρίτως) του Ελληνικού Σχολείου Λευκάδος (1866-

1929)

Η σχέση κοινωνικής προέλευσης και σχολικής επίδοσης του τετραταξίου Γυμνασίου Λευκάδος αποτυπώνεται στα γραφήματα 87-106 και στους επόμενους πίνακες, στους οποίους συγκεντρώνονται και παρατίθενται τα στοιχεία των γραφημάτων αυτών.

227. Υπενθυμίζουμε ότι κατά την περίοδο που εξετάζουμε (1866-1929) στην Ελλάδα λειτουργούν δύο τύποι σχολείων μέσης εκπαίδευσης, το Ελληνικό Σχολείο και το τετρατάξιο Γυμνάσιο. Η φοίτηση είναι προαιρετική και για τα δύο.

Σελ. 178
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/179.gif&w=600&h=393

ΠΙΝΑΚΑΣ 1 Ελληνικό Σχολείο Λευκάδος, 1866-1929: Κοινωνική προέλευση και σχολική επίδοση (αναλυτικά ποσοστά)

ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ

ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ

Χαρακτηρισμός επίδοσης

ΑΕΕ

Γεωργοί Εκπαιδευτικοί

Έμποροι

ΚΕΕ

Κληρικοί

Κτηματίες

Υπάλληλοι

Εργάτεςναύτες

Ορφανοί

Προήχθη

42,40

41,36

45,45

42,11

36,63

40,74

39,74

38,40

38,51

34,93

Απελύθη

20,24

17,95

22,73

17,40

14,27

23,57

19,63

18,17

14,29

20,59

Απερρίφθη

6,98

10,69

3,64

8,03

14,12

10,44

7,56

6,31

14,29

10,30

Ανεξ.-προήχθη

9,42

11,31

10,00

11,00

11,53

7,07

9,81

9,66

11,18

10,30

Ανεξ.-απερρίφθη

2,97

2,64

1,36

5,14

5,25

4,38

4,34

3,48

4,35

3,82

Ανεξ.-χωρίς αποτέλεσμα 1,40

0,73

0,91

0,99

1,10

1,35

1,37

1,16

1,24

1.59

Δεν προσήλθε

15,88

14,35

15,00

14,16

16,16

12,46

17,06

21,39

15,53

17,73

Έλαβε αποδεικτικό

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Απεβίωσε

0

0,06

0,91

0,36

0,24

0

0,32

0,52

0,62

0,21

Χωρίς αποτέλεσμα

0.70

0,90

0

0,81

0,71

0

0,16

0,90

0

0,53

Σελ. 179
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/180.gif&w=600&h=915

Οι επόμενοι πίνακες228 1Α-1Εγ αναδιατάσσουν τα δεδομένα του πίνακα 1 είτε σε αύξουσα είτε σε φθίνουσα σειρά. Σε αύξουσα (απόρριψη γενικώς και μη προσέλευση στις εξετάσεις), όταν το θετικό σημείο βρίσκεται στην αρχή της κλίμακας, και σε φθίνουσα (προαγωγή και απόλυση), όταν το θετικό βρίσκεται στο τέλος της.

Ελληνικό Σχολείο Λευκάδος, 1866-1929: Αναλυτικά ποσοστά προαγωγής σε φθίνουσα σειρά

1

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ

45,45%

2

ΑΕΕ

42,40%

3

ΕΜΠΟΡΟΙ

41,92%

4

ΓΕΩΡΓΟΙ

40,12%

5

ΚΛΗΡΙΚΟΙ

40,06%

6

ΚΤΗΜΑΤΙΕΣ

39,58%

7

ΕΡΓΑΤΕΣ-ΝΑΥΤΕΣ

38,51%

8

ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ

38,01%

9

ΚΕΕ

36,47%

10

ΟΡΦΑΝΟΙ

34,93%

Ελληνικό Σχολείο Λευκάδος, 1866-1929: Αναλυτικά ποσοστά απόρριψης σε αύξουσα σειρά

1

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ

3,64%

2

ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ

6,31%

3

ΑΕΕ

6,98%

4

ΚΤΗΜΑΤΙΕΣ

7,56%

5

ΕΜΠΟΡΟΙ

8,03%

6

ΟΡΦΑΝΟΙ

10,30%

7

ΚΛΗΡΙΚΟΙ

10,44%

8

ΓΕΩΡΓΟΙ

10,69%

9

ΚΕΕ

14,12%

10

ΕΡΓΑΤΕΣ-ΝΑΥΤΕΣ

14,29%

1r

Ελληνικό Σχολείο Λευκάδος, 1866-1929: Αναλυτικά ποσοστά απόλυσης σε φθίνουσα σειρά

1

ΚΛΗΡΙΚΟΙ

24,24%

2

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ

22,73%

3

ΟΡΦΑΝΟΙ

20,59%

4

ΑΕΕ

20,24%

5

ΚΤΗΜΑΤΙΕΣ

19,79%

6

ΓΕΩΡΓΟΙ

19,18%

7

ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ

18,55%

8

ΕΜΠΟΡΟΙ

17,58%

9

ΚΕΕ

14,43%

10

ΕΡΓΑΤΕΣ-ΝΑΥΤΕΣ

14,29%

Ελληνικό Σχολείο Λευκάδος, 1866-1929: Αναλυτικά ποσοστά των μη προσελθόντων σε αύξουσα σειρά

1

ΚΛΗΡΙΚΟΙ

12,46%

2

ΕΜΠΟΡΟΙ

14,16%

3

ΓΕΩΡΓΟΙ

14,35%

4

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ

15,00%

5

ΕΡΓΑΤΕΣ-ΝΑΥΤΕΣ

15,33%

6

ΑΕΕ

15,88%

7

ΚΕΕ

16,16%

8

ΚΤΗΜΑΤΙΕΣ

17,06%

9

ΟΡΦΑΝΟΙ

17,73%

10

ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ

21,39%

228. Στους πίνακες αυτούς δεν υπολογίζονται τα ποσοστά αυτών που «απεβίωσαν» ή «έλαβαν αποδεικτικό». Ως εκ τούτου, το άθροισμα των επί μέρους ποσοστών (πίνακες 1Α, 1Β, 1r, 1Δ, 1Εγ) της κάθε επαγγελματικής ομάδας δεν ισούται με το 100, αλλά υπολείπεται κατά τι.

Σελ. 180
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/181.gif&w=600&h=915

1Ε. Ελληνικό Σχολείο Λευκάδος, α

Ελληνικό Σχολείο Λευκάδος Ποσοστά «ΑΝΕΞ.-ΠΡΟΗΧΘΗ» σε φθίνουσα σειρά

1

ΚΕΕ

11,53%

2

ΓΕΩΡΓΟΙ

11,31%

3

ΕΡΓΑΤΕΣ-ΝΑΥΤΕΣ

11,18%

4

ΕΜΠΟΡΟΙ

11,00%

5

ΟΡΦΑΝΟΙ

10,30%

6

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ

10,00%

7

ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ

9,66%

8

ΚΤΗΜΑΤΙΕΣ

9,81%

9

ΑΕΕ

9,42%

10

ΚΛΗΡΙΚΟΙ

7,07%

1866-1929: Πίνακες ανεξεταστέων

β

Ελληνικό Σχολείο Λευκάδος Ποσοστά «ΑΝΕΞ.-ΑΠΕΡΡΙΦΘΗ» σε αύξουσα σειρά

1

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ

1,36%

2

ΓΕΩΡΓΟΙ

2,64%

3

ΑΕΕ

2,97%

4

ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ

3,48%

5

ΟΡΦΑΝΟΙ

3,82%

6

ΚΤΗΜΑΤΙΕΣ

4,34%

7

ΕΡΓΑΤΕΣ-ΝΑΥΤΕΣ

4,35%

8

ΚΛΗΡΙΚΟΙ

4,38%

9

ΕΜΠΟΡΟΙ

5,14%

10

ΚΕΕ

5,25%

γ

Ελληνικό Σχολείο Λευκάδος Ποσοστά «ΑΝΕΞ.-ΠΡΟΗΧΘΗ + ΑΝΕΞ.-ΑΠΕΡΡΙΦΘΗ» σε αύξουσα σειρά

1

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ

11,36%

2

ΚΛΗΡΙΚΟΙ

11,45%

3

ΑΕΕ

12,39%

4

ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ

13,14%)

5

ΓΕΩΡΓΟΙ

13,95%

6

ΟΡΦΑΝΟΙ

14,12%

7

ΚΤΗΜΑΤΙΕΣ

14,15%

8

ΕΡΓΑΤΕΣ-ΝΑΥΤΕΣ

15,53%

9

ΕΜΠΟΡΟΙ

16,14%

10

ΚΕΕ

16,78%

Ο επόμενος πίνακας 2 μάς παρουσιάζει τα συγκεντρωτικά ποσοστά της επίδοσης της κάθε επαγγελματικής ομάδας. Στην κατηγορία «προήχθη» ομαδοποιούνται οι χαρακτηρισμοί «προήχθη», «απελύθη» και «ανεξεταστέοςπροήχθη», στην κατηγορία «απερρίφθη» οι χαρακτηρισμοί «απερρίφθη», «ανεξεταστέος-απερρίφθη» και «δεν προσήλθε» και στην κατηγορία «άλλο» οι χαρακτηρισμοί «απεβίωσε», «έλαβε αποδεικτικό», «ανεξεταστέος χωρίς αποτέλεσμα» και «χωρίς αποτέλεσμα».

Σελ. 181
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/182.gif&w=600&h=915

ΠΙΝΑΚΑΣ 2 Ελληνικό Σχολείο Λευκάδος, 1866-1929: Κοινωνική προέλευση και σχολική επίδοση (συγκεντρωτικά ποσοστά)

Κατηγορίες Χαρακτηρισμός επίδοσης

Κατηγορίες Χαρακτηρισμός επίδοσης

επαγγελμάτων

Προήχθη

Απερρίφθη

Άλλο

ΑΕΕ

72,08

25,83

2,09

ΓΕΩΡΓΟΙ

70,62

27,69

1,69

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ

78,18

20,00

1,82

ΕΜΠΟΡΟΙ

70,51

27,32

2,16

ΚΕΕ

62,43

35,53

2,04

ΚΛΗΡΙΚΟΙ

71,38

27,27

1,35

ΚΤΗΜΑΤΙΕΣ

69,19

28,96

1,85

ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ

66,24

31,19

2,58

ΕΡΓΑΤΕΣ-ΝΑΥΤΕΣ

63,98

34,16

1,86

ΟΡΦΑΝΟΙ

65,82

31,85

2,34

Αν τα δεδομένα των χαρακτηρισμών «προήχθη» και «απερρίφθη» του πίνακα 2 αναδιαταχθούν σε φθίνουσα και αύξουσα σειρά αντιστοίχως, θα προκύψουν οι παρακάτω δύο επί μέρους πίνακες:

Ελληνικό Σχολείο Λευκάδος, 1866-1929: Συγκεντρωτικά ποσοστά προαγωγής σε φθίνουσα σειρά

1

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ

78,18%

2

ΑΕΕ

72,08%

3

ΚΛΗΡΙΚΟΙ

71,38%

4

ΓΕΩΡΓΟΙ

70,62%

5

ΕΜΠΟΡΟΙ

70,51%

6

ΚΤΗΜΑΤΙΕΣ

69,19%

7

ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ

66,24%

8

ΟΡΦΑΝΟΙ

65,82%

9

ΕΡΓΑΤΕΣ-ΝΑΥΤΕΣ

63,98%

10

ΚΕΕ

62,43%

Ελληνικό Σχολείο Λευκάδος, 1866-1929: Συγκεντρωτικά ποσοστά απόρριψης σε αύξουσα σειρά

1

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ

20,00%

2

ΑΕΕ

25,83%

3

ΚΛΗΡΙΚΟΙ

27,27%

4

ΕΜΠΟΡΟΙ

27,32%

5

ΓΕΩΡΓΟΙ

27,69%

6

ΚΤΗΜΑΤΙΕΣ

28,96%

7

ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ

31,19%

8

ΟΡΦΑΝΟΙ

31,85%

9

ΕΡΓΑΤΕΣ-ΝΑΥΤΕΣ

34,16%

10

ΚΕΕ

35,53%

Σελ. 182
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/183.gif&w=600&h=915

Όπως και στο Γυμνάσιο, έτσι και εδώ η βασική διαπίστωση είναι ότι δεν παρατηρείται η στενή σχέση ανάμεσα στην κοινωνική προέλευση και στη σχολική επίδοση των μαθητών, η οποία παρατηρείται στις σύγχρονες ανεπτυγμένες κοινωνίες και η οποία έχει ως συνέπεια τη μεγάλη σχολική υστέρηση των μαθητών που κατάγονται από τα πιο αδύναμα κοινωνικά στρώματα (αυτό φαίνεται κυρίως στον πίνακα 2 με τα συγκεντρωτικά ποσοστά229). Αλλά, όπως θα φανεί στη συνέχεια, στο Ελληνικό Σχολείο η σχέση αυτή φαίνεται πιο ορθολογική και πιο συμβατή με το ανωτέρω σχήμα απ' ό,τι στο Γυμνάσιο. Ας προσπαθήσουμε όμως πρώτα να δούμε πώς προκύπτει η ανωτέρω βασική διαπίστωση από τα στοιχεία του πίνακα 2:

Στο χαρακτηρισμό «προήχθη» το συγκεντρωτικό ποσοστό της καλύτερης ομάδας (των εκπαιδευτικών) είναι 78,18% και της τελευταίας (των κατώτερων ελεύθερων επαγγελματιών) 62,43%. Δηλαδή, δεν παρατηρείται μεγάλη απόσταση μεταξύ των ακραίων ορίων, ενώ η απόσταση των ενδιάμεσων ποσοστών είναι πολύ μικρότερη. Στο χαρακτηρισμό «απερρίφθη» το συγκεντρωτικό ποσοστό της καλύτερης ομάδας (πάλι των εκπαιδευτικών) είναι 20,00% και της τελευταίας (πάλι των κατώτερων ελεύθερων επαγγελματιών) 35,53%. Και εδώ οι διαφορές των ακραίων ορίων είναι μεν μεγάλες αλλά όχι ανησυχητικές, ενώ οι ενδιάμεσες είναι ηπιότερες.

Παρά ταύτα, παρατηρούνται, όπως και στο Γυμνάσιο, ορισμένα στοιχεία που τείνουν να προσεγγίσουν τις σύγχρονες αντιλήψεις για τη στενή σχέση κοινωνικής προέλευσης και σχολικής επίδοσης: Τα παιδιά των εκπαιδευτικών, των ανώτερων ελεύθερων επαγγελματιών, των κληρικών και των εμπόρων (στην πέμπτη θέση της προαγωγής, αλλά με ανεπαίσθητη διαφορά από την τέταρτη) καταλαμβάνουν τις τέσσερις καλύτερες θέσεις στα συγκεντρωτικά ποσοστά προαγωγής και απόρριψης. Αντιθέτως, τα παιδιά των δύο κατά τεκμήριο ασθενέστερων επαγγελματικών ομάδων, των κατώτερων ελεύθερων επαγγελματιών και των εργατών-ναυτών κατέχουν τις δύο χειρότερες θέσεις από άποψη συγκεντρωτικών ποσοστών προαγωγής και απόρριψης.

229. Τα συγκεντρωτικά ποσοστά της «προαγωγής» είναι ασφαλέστερο πεδίο σύγκρισης, γιατί στηρίζονται σε απολύτως αξιόπιστα στοιχεία. Αντίθετα, εξ αιτίας του τύπου της δήλωσης της «προαγωγής» και της «απόρριψης» στα κατάστιχα του Αρχείου, ενδέχεται τα αναλυτικά ποσοστά των ενδείξεων «προαγωγής» και «απόρριψης» μερικών επαγγελματικών ομάδων να μην είναι απολύτως ακριβή, δηλαδή να προσμετρώνται λανθασμένα κάποιοι χαρακτηρισμοί επίδοσης στη μια ή στην άλλη κατηγορία και, συνεπώς, να αφαιρούνται λανθασμένα από την άλλη. Όμως, είναι απολύτως βέβαιο ότι οι αποκλίσεις είναι πολύ μικρές και, κυρίως, παραμένει αμετάβλητο το ποσοστό «προαγωγής» στον πίνακα των συγκεντρωτικών ποσοστών, στον οποίο αθροίζονται τα ποσοστά «προαγωγής» και «απόρριψης» των αναλυτικών ποσοστών.

Σελ. 183
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/184.gif&w=600&h=915

Όπως και στο Γυμνάσιο, σε αντίθεση με τη λογική των ανωτέρω ευρημάτων, έρχονται ορισμένα άλλα, που μας υποδεικνύουν ότι η σχέση της κοινωνικής προέλευσης με τη σχολική επίδραση δεν είναι τόσο ευθύγραμμη. Συγκεκριμένα:

- Οι γεωργοί, που δεν συγκαταλέγονται στα προνομιούχα στρώματα, βρίσκονται στην τέταρτη θέση από άποψη προαγωγής και στην πέμπτη από άποψη απόρριψης - απολογισμός καλός για την κοινωνική ισχύ του συγκεκριμένου στρώματος.

- Οι κτηματίες, στρώμα πιο προνομιούχο, εμφανίζουν ποσοστά προαγωγής και απόρριψης χειρότερα, έστω και λίγο, από τα αντίστοιχα των γεωργών.

- Η εικόνα των υπαλλήλων δεν είναι καθόλου ικανοποιητική: παρουσιάζουν χαμηλά ποσοστά προαγωγής και υψηλά ποσοστά απόρριψης (στην έβδομη θέση). Υπενθυμίζουμε ότι οι επιδόσεις της ομάδας θα βελτιώνονταν, αν συνυπολογίζαμε σε αυτήν τους εκπαιδευτικούς.

Για να φωτιστεί καλύτερα η κατάσταση, προχωρήσαμε στις ειδικότερες επεξεργασίες των πινάκων 1Α, 1Β, 1r, 1Δ και 1Εγ. Ο αναγνώστης διαβάζοντάς τους μπορεί, ενδεχομένως, να συλλάβει σχέσεις που μας διέφυγαν:

- Οι εκπαιδευτικοί παρουσιάζουν εξαιρετικούς δείκτες επίδοσης σε όλους τους τομείς: στις προαγωγές (πρώτη θέση), στις απορρίψεις (πρώτη θέση), στις απολύσεις (δεύτερη θέση), στους μη προσελθόντες (τέταρτη θέση) και στους ανεξεταστέους (πρώτη θέση - πίνακας 1Εγ).

- Οι έμποροι παρουσιάζουν αντιφατικούς δείκτες επίδοσης σε όλους τους τομείς, κινούμενοι ανάμεσα στην καλή τρίτη θέση (προαγωγές) και στην απογοητευτική ένατη θέση (ανεξεταστέοι - πίνακας 1Εγ) των πινάκων. Εξαιρείται η πολύ καλή θέση (δεύτερη) στους μη προσελθόντες.

- Οι κτηματίες κινούνται ανάμεσα στις μεσαίες θέσεις (τέταρτη στις απορρίψεις, πέμπτη στις απολύσεις) και στις κάτω του μέσου όρου (έκτη στις προαγωγές, έβδομη στους ανεξεταστέους -πίνακας 1Εγ- και όγδοη στους μη προσελθόντες).

- Οι κατώτεροι ελεύθεροι επαγγελματίες παρουσιάζουν κακές επιδόσεις: στις προαγωγές (ένατη θέση, με δέκατους τους ορφανούς), στις απορρίψεις (ένατη θέση), στις απολύσεις (ένατη θέση) και στους ανεξεταστέους (τελευταία θέση - πίνακας 1Εγ). Καλύτερα ποσοστά παρουσιάζουν στους μη προσελθόντες (έβδομη θέση).

- Των κληρικών οι επιδόσεις κυμαίνονται σε καλά επίπεδα και σε μερικές περιπτώσεις εξαιρετικά: πρώτη θέση στις απολύσεις και στους μη προσελθόντες, δεύτερη θέση στους ανεξεταστέους, πέμπτη θέση στις προαγωγές και έβδομη θέση στις απορρίψεις.

- Οι ανώτεροι ελεύθεροι επαγγελματίες παρουσιάζουν πολύ καλούς δείκτες επίδοσης στις προαγωγές (δεύτερη θέση), στις απορρίψεις (τρίτη θέση),

Σελ. 184
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Η Μέση εκπαίδευση στη Λευκάδα (1829-1929)
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 165
    

    Γεωγραφική

    Χωριό ή πόλη

    Ελληνικό

    Τετρατάξιο

    ενότητα

    Σχολείο

    Γυμνάσιο

    Ζάκυνθος

    18

    7

    ΙΟΝΙΑ

    Ιθάκη

    22

    131

    ΝΗΣΙΑ

    Κέρκυρα

    29

    29

    Κεφαλλονιά

    38

    14

    Παξοί

    7

    27

    Σύνολο

    114

    208

    ΥΠΟΛΟΙΠΗ

    Αθήνα

    25

    36

    ΕΛΛΑΔΑ

    Πρέβεζα

    31

    56

    Σύνολο

    56

    92

    δ. κοινωνικη προελευση και σχολικη επιδοση

    Στο κεφάλαιο αυτό φιλοδοξούμε να ανιχνεύσουμε τη σχέση ανάμεσα στην κοινωνική προέλευση και στη σχολική επίδοση των μαθητών.222 Μετά το Β' Παγκόσμιο πόλεμο, το θέμα μελετάται με μεγάλο ενδιαφέρον και έχουν γίνει πολλές έρευνες για τη διερεύνηση αυτής της σχέσης. Τελικό ζητούμενο των ερευνών αυτών είναι η χάραξη εκπαιδευτικών πολιτικών που θα εξαλείψουν ή θα μειώσουν τις εκπαιδευτικές ανισότητες, οι οποίες οφείλονται στην κοινωνική προέλευση των μαθητών, και, ειδικότερα, την κακή σχολική επίδοση.

    Παρόμοιες μελέτες υποδομής για το 19ο αιώνα και τις αρχές του 20ού υπάρχουν ελάχιστες στην ελληνική βιβλιογραφία. Λείπουν δηλαδή μελέτες που να έχουν ιστορικό βάθος, ενώ για τη σύγχρονη εποχή υπάρχουν άφθονες. Από την άποψη αυτή, θεωρούμε ότι με το παρόν κεφάλαιο συμβάλλουμε στη σύνταξη τέτοιων μελετών, που θα οδηγήσουν στη διατύπωση και στην τεκμηρίωση θεωριών για το ρόλο που έπαιξε στην ελληνική κοινωνία η κοινωνική προέλευση του μαθητή στη σχολική του επίδοση και, γενικά, στη συνολική σχολική του πορεία.

    222. Για τη σχέση κοινωνικής προέλευσης και σχολικής επίδοσης βλ. Άννα Φραγκουδάκη, Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης, Παπαζήσης, Αθήνα 1985, στο κεφάλαιο «Επίδοση στο σχολείο και κοινωνική προέλευση», σ. 41-67, όπου και η σχετική βιβλιογραφία. Η σχέση αυτή όμως εξετάζεται στο πλαίσιο των σύγχρονων ανεπτυγμένων κοινωνιών η ιστορική διάσταση λείπει.