Συγγραφέας:Τσερές, Δημήτρης Σπ.
 
Τίτλος:Η Μέση εκπαίδευση στη Λευκάδα (1829-1929)
 
Υπότιτλος:Κατάλογος του Αρχείου του Γυμνασίου και του Ελληνικού Σχολείου
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:43
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:2006
 
Σελίδες:419
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος + 1 DVD
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Εκπαίδευση-Δευτεροβάθμια
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Λευκάδα
 
Χρονική κάλυψη:1829-1929
 
Περίληψη:Το βιβλίο αυτό, σημαντική συμβολή στην ιστορία της Μέσης Εκπαίδευσης, έχει ως θέμα του το Ελληνικό Σχολείο και το (μοναδικό στο νησί ως το 1960), Γυμνάσιο Λευκάδος. Χωρίζεται σε τρία μέρη: προηγείται μια Εισαγωγή με ιστορικά προλεγόμενα και παρουσίαση των συμπερασμάτων από την επεξεργασία των δεδομένων, ακολουθεί μία μεγάλη σειρά γραφημάτων με τα οποία παρουσιάζονται παραστατικά τα στατιστικά στοιχεία για τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές, και ακολουθεί ο κατάλογος του αρχείου στο οποίο στηρίχθηκε η έρευνα. Το βιβλίο αποτελεί και το πρώτο «υβριδικό» δημοσίευμα του ΙΑΕΝ, καθώς συνοδεύεται από ένα CD-ROM, που περιέχει μια βάση δεδομένων με τα στοιχεία για τους μαθητές και τους εκπαιδευτικούς και μία σειρά φωτογραφιών.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 80.88 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 178-197 από: 422
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/178.gif&w=600&h=915

δεκαετία του 1970: οι δάσκαλοι του Δημοτικού, σε συνεργασία με τους γονείς, επέλεγαν μόνο τους χαρισματικούς μαθητές, οι οποίοι παρείχαν τα εχέγγυα μιας επιτυχούς μαθητικής σταδιοδρομίας. Επέλεγαν, επομένως, ένα μικρό αριθμό μαθητών, ο οποίος πολλές φορές, όπως εμπειρικά γνωρίζω για τις δύο πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες, δεν αντιπροσώπευε ούτε το 10% των απολυθέντων. Και αυτοί βέβαια δεν εγγράφονταν αυτομάτως, αλλά έπρεπε να υποβληθούν σε εισιτήριες εξετάσεις. Για την περίοδο 1866-1929 η προεπιλογή είχε δύο φάσεις: η μια κατά το πέρασμα από το Δημοτικό στο Ελληνικό Σχολείο και η δεύτερη από το Ελληνικό Σχολείο στο Γυμνάσιο.227

Πολύ σημαντικό είναι ότι αυτή η προεπιλογή συνέβαινε, κυριότατα, στο χώρο των ασθενέστερων κοινωνικών στρωμάτων, το πολυπληθέστερο τμήμα των οποίων ήταν οι κάτοικοι της υπαίθρου. Αντιθέτως, ο μηχανισμός της προεπιλογής λειτουργούσε, για λόγους εύκολα εξηγήσιμους, πιο χαλαρά στο χώρο των πιο ευνοημένων κοινωνικά στρωμάτων. Πρώτο λογικό επακόλουθο: το διανοητικό επίπεδο των μαθητών του Γυμνασίου με δυσμενέστερη κοινωνική προέλευση υπερέβαινε κατά πολύ το μέσο επίπεδο του κοινωνικού-επαγγελματικού στρώματος από το οποίο προέρχονταν. Δεύτερο συνεπόμενο λογικό επακόλουθο: στους δείκτες της σχολικής επίδοσης των παιδιών αυτών γενικώς δεν αντικατοπτρίζεται το μέσο μορφωτικό επίπεδο του οικείου κοινωνικού-επαγγελματικού στρώματος, αλλά, κυρίως, το μορφωτικό επίπεδο μιας ιδιόμορφης μαθητικής ελίτ, που προέκυψε από τη σκληρή διαδικασία της διπλής προεπιλογής που αναφέραμε ανωτέρω. Τονίζουμε το «διπλής»: αυτή η διπλή προεπιλογή ανεβάζει το επίπεδο αυτής της ελίτ και διαθλά περισσότερο -απ' ό,τι στο Ελληνικό Σχολείο- τη σχέση κοινωνικής προέλευσης και σχολικής επίδοσης.

2. Σχέση κοινωνικής προέλευσης και σχολικής επίδοσης των μαθητών (και

των δύο φύλων αδιακρίτως) του Ελληνικού Σχολείου Λευκάδος (1866-

1929)

Η σχέση κοινωνικής προέλευσης και σχολικής επίδοσης του τετραταξίου Γυμνασίου Λευκάδος αποτυπώνεται στα γραφήματα 87-106 και στους επόμενους πίνακες, στους οποίους συγκεντρώνονται και παρατίθενται τα στοιχεία των γραφημάτων αυτών.

227. Υπενθυμίζουμε ότι κατά την περίοδο που εξετάζουμε (1866-1929) στην Ελλάδα λειτουργούν δύο τύποι σχολείων μέσης εκπαίδευσης, το Ελληνικό Σχολείο και το τετρατάξιο Γυμνάσιο. Η φοίτηση είναι προαιρετική και για τα δύο.

Σελ. 178
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/179.gif&w=600&h=393

ΠΙΝΑΚΑΣ 1 Ελληνικό Σχολείο Λευκάδος, 1866-1929: Κοινωνική προέλευση και σχολική επίδοση (αναλυτικά ποσοστά)

ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ

ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ

Χαρακτηρισμός επίδοσης

ΑΕΕ

Γεωργοί Εκπαιδευτικοί

Έμποροι

ΚΕΕ

Κληρικοί

Κτηματίες

Υπάλληλοι

Εργάτεςναύτες

Ορφανοί

Προήχθη

42,40

41,36

45,45

42,11

36,63

40,74

39,74

38,40

38,51

34,93

Απελύθη

20,24

17,95

22,73

17,40

14,27

23,57

19,63

18,17

14,29

20,59

Απερρίφθη

6,98

10,69

3,64

8,03

14,12

10,44

7,56

6,31

14,29

10,30

Ανεξ.-προήχθη

9,42

11,31

10,00

11,00

11,53

7,07

9,81

9,66

11,18

10,30

Ανεξ.-απερρίφθη

2,97

2,64

1,36

5,14

5,25

4,38

4,34

3,48

4,35

3,82

Ανεξ.-χωρίς αποτέλεσμα 1,40

0,73

0,91

0,99

1,10

1,35

1,37

1,16

1,24

1.59

Δεν προσήλθε

15,88

14,35

15,00

14,16

16,16

12,46

17,06

21,39

15,53

17,73

Έλαβε αποδεικτικό

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Απεβίωσε

0

0,06

0,91

0,36

0,24

0

0,32

0,52

0,62

0,21

Χωρίς αποτέλεσμα

0.70

0,90

0

0,81

0,71

0

0,16

0,90

0

0,53

Σελ. 179
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/180.gif&w=600&h=915

Οι επόμενοι πίνακες228 1Α-1Εγ αναδιατάσσουν τα δεδομένα του πίνακα 1 είτε σε αύξουσα είτε σε φθίνουσα σειρά. Σε αύξουσα (απόρριψη γενικώς και μη προσέλευση στις εξετάσεις), όταν το θετικό σημείο βρίσκεται στην αρχή της κλίμακας, και σε φθίνουσα (προαγωγή και απόλυση), όταν το θετικό βρίσκεται στο τέλος της.

Ελληνικό Σχολείο Λευκάδος, 1866-1929: Αναλυτικά ποσοστά προαγωγής σε φθίνουσα σειρά

1

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ

45,45%

2

ΑΕΕ

42,40%

3

ΕΜΠΟΡΟΙ

41,92%

4

ΓΕΩΡΓΟΙ

40,12%

5

ΚΛΗΡΙΚΟΙ

40,06%

6

ΚΤΗΜΑΤΙΕΣ

39,58%

7

ΕΡΓΑΤΕΣ-ΝΑΥΤΕΣ

38,51%

8

ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ

38,01%

9

ΚΕΕ

36,47%

10

ΟΡΦΑΝΟΙ

34,93%

Ελληνικό Σχολείο Λευκάδος, 1866-1929: Αναλυτικά ποσοστά απόρριψης σε αύξουσα σειρά

1

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ

3,64%

2

ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ

6,31%

3

ΑΕΕ

6,98%

4

ΚΤΗΜΑΤΙΕΣ

7,56%

5

ΕΜΠΟΡΟΙ

8,03%

6

ΟΡΦΑΝΟΙ

10,30%

7

ΚΛΗΡΙΚΟΙ

10,44%

8

ΓΕΩΡΓΟΙ

10,69%

9

ΚΕΕ

14,12%

10

ΕΡΓΑΤΕΣ-ΝΑΥΤΕΣ

14,29%

1r

Ελληνικό Σχολείο Λευκάδος, 1866-1929: Αναλυτικά ποσοστά απόλυσης σε φθίνουσα σειρά

1

ΚΛΗΡΙΚΟΙ

24,24%

2

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ

22,73%

3

ΟΡΦΑΝΟΙ

20,59%

4

ΑΕΕ

20,24%

5

ΚΤΗΜΑΤΙΕΣ

19,79%

6

ΓΕΩΡΓΟΙ

19,18%

7

ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ

18,55%

8

ΕΜΠΟΡΟΙ

17,58%

9

ΚΕΕ

14,43%

10

ΕΡΓΑΤΕΣ-ΝΑΥΤΕΣ

14,29%

Ελληνικό Σχολείο Λευκάδος, 1866-1929: Αναλυτικά ποσοστά των μη προσελθόντων σε αύξουσα σειρά

1

ΚΛΗΡΙΚΟΙ

12,46%

2

ΕΜΠΟΡΟΙ

14,16%

3

ΓΕΩΡΓΟΙ

14,35%

4

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ

15,00%

5

ΕΡΓΑΤΕΣ-ΝΑΥΤΕΣ

15,33%

6

ΑΕΕ

15,88%

7

ΚΕΕ

16,16%

8

ΚΤΗΜΑΤΙΕΣ

17,06%

9

ΟΡΦΑΝΟΙ

17,73%

10

ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ

21,39%

228. Στους πίνακες αυτούς δεν υπολογίζονται τα ποσοστά αυτών που «απεβίωσαν» ή «έλαβαν αποδεικτικό». Ως εκ τούτου, το άθροισμα των επί μέρους ποσοστών (πίνακες 1Α, 1Β, 1r, 1Δ, 1Εγ) της κάθε επαγγελματικής ομάδας δεν ισούται με το 100, αλλά υπολείπεται κατά τι.

Σελ. 180
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/181.gif&w=600&h=915

1Ε. Ελληνικό Σχολείο Λευκάδος, α

Ελληνικό Σχολείο Λευκάδος Ποσοστά «ΑΝΕΞ.-ΠΡΟΗΧΘΗ» σε φθίνουσα σειρά

1

ΚΕΕ

11,53%

2

ΓΕΩΡΓΟΙ

11,31%

3

ΕΡΓΑΤΕΣ-ΝΑΥΤΕΣ

11,18%

4

ΕΜΠΟΡΟΙ

11,00%

5

ΟΡΦΑΝΟΙ

10,30%

6

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ

10,00%

7

ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ

9,66%

8

ΚΤΗΜΑΤΙΕΣ

9,81%

9

ΑΕΕ

9,42%

10

ΚΛΗΡΙΚΟΙ

7,07%

1866-1929: Πίνακες ανεξεταστέων

β

Ελληνικό Σχολείο Λευκάδος Ποσοστά «ΑΝΕΞ.-ΑΠΕΡΡΙΦΘΗ» σε αύξουσα σειρά

1

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ

1,36%

2

ΓΕΩΡΓΟΙ

2,64%

3

ΑΕΕ

2,97%

4

ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ

3,48%

5

ΟΡΦΑΝΟΙ

3,82%

6

ΚΤΗΜΑΤΙΕΣ

4,34%

7

ΕΡΓΑΤΕΣ-ΝΑΥΤΕΣ

4,35%

8

ΚΛΗΡΙΚΟΙ

4,38%

9

ΕΜΠΟΡΟΙ

5,14%

10

ΚΕΕ

5,25%

γ

Ελληνικό Σχολείο Λευκάδος Ποσοστά «ΑΝΕΞ.-ΠΡΟΗΧΘΗ + ΑΝΕΞ.-ΑΠΕΡΡΙΦΘΗ» σε αύξουσα σειρά

1

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ

11,36%

2

ΚΛΗΡΙΚΟΙ

11,45%

3

ΑΕΕ

12,39%

4

ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ

13,14%)

5

ΓΕΩΡΓΟΙ

13,95%

6

ΟΡΦΑΝΟΙ

14,12%

7

ΚΤΗΜΑΤΙΕΣ

14,15%

8

ΕΡΓΑΤΕΣ-ΝΑΥΤΕΣ

15,53%

9

ΕΜΠΟΡΟΙ

16,14%

10

ΚΕΕ

16,78%

Ο επόμενος πίνακας 2 μάς παρουσιάζει τα συγκεντρωτικά ποσοστά της επίδοσης της κάθε επαγγελματικής ομάδας. Στην κατηγορία «προήχθη» ομαδοποιούνται οι χαρακτηρισμοί «προήχθη», «απελύθη» και «ανεξεταστέοςπροήχθη», στην κατηγορία «απερρίφθη» οι χαρακτηρισμοί «απερρίφθη», «ανεξεταστέος-απερρίφθη» και «δεν προσήλθε» και στην κατηγορία «άλλο» οι χαρακτηρισμοί «απεβίωσε», «έλαβε αποδεικτικό», «ανεξεταστέος χωρίς αποτέλεσμα» και «χωρίς αποτέλεσμα».

Σελ. 181
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/182.gif&w=600&h=915

ΠΙΝΑΚΑΣ 2 Ελληνικό Σχολείο Λευκάδος, 1866-1929: Κοινωνική προέλευση και σχολική επίδοση (συγκεντρωτικά ποσοστά)

Κατηγορίες Χαρακτηρισμός επίδοσης

Κατηγορίες Χαρακτηρισμός επίδοσης

επαγγελμάτων

Προήχθη

Απερρίφθη

Άλλο

ΑΕΕ

72,08

25,83

2,09

ΓΕΩΡΓΟΙ

70,62

27,69

1,69

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ

78,18

20,00

1,82

ΕΜΠΟΡΟΙ

70,51

27,32

2,16

ΚΕΕ

62,43

35,53

2,04

ΚΛΗΡΙΚΟΙ

71,38

27,27

1,35

ΚΤΗΜΑΤΙΕΣ

69,19

28,96

1,85

ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ

66,24

31,19

2,58

ΕΡΓΑΤΕΣ-ΝΑΥΤΕΣ

63,98

34,16

1,86

ΟΡΦΑΝΟΙ

65,82

31,85

2,34

Αν τα δεδομένα των χαρακτηρισμών «προήχθη» και «απερρίφθη» του πίνακα 2 αναδιαταχθούν σε φθίνουσα και αύξουσα σειρά αντιστοίχως, θα προκύψουν οι παρακάτω δύο επί μέρους πίνακες:

Ελληνικό Σχολείο Λευκάδος, 1866-1929: Συγκεντρωτικά ποσοστά προαγωγής σε φθίνουσα σειρά

1

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ

78,18%

2

ΑΕΕ

72,08%

3

ΚΛΗΡΙΚΟΙ

71,38%

4

ΓΕΩΡΓΟΙ

70,62%

5

ΕΜΠΟΡΟΙ

70,51%

6

ΚΤΗΜΑΤΙΕΣ

69,19%

7

ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ

66,24%

8

ΟΡΦΑΝΟΙ

65,82%

9

ΕΡΓΑΤΕΣ-ΝΑΥΤΕΣ

63,98%

10

ΚΕΕ

62,43%

Ελληνικό Σχολείο Λευκάδος, 1866-1929: Συγκεντρωτικά ποσοστά απόρριψης σε αύξουσα σειρά

1

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ

20,00%

2

ΑΕΕ

25,83%

3

ΚΛΗΡΙΚΟΙ

27,27%

4

ΕΜΠΟΡΟΙ

27,32%

5

ΓΕΩΡΓΟΙ

27,69%

6

ΚΤΗΜΑΤΙΕΣ

28,96%

7

ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ

31,19%

8

ΟΡΦΑΝΟΙ

31,85%

9

ΕΡΓΑΤΕΣ-ΝΑΥΤΕΣ

34,16%

10

ΚΕΕ

35,53%

Σελ. 182
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/183.gif&w=600&h=915

Όπως και στο Γυμνάσιο, έτσι και εδώ η βασική διαπίστωση είναι ότι δεν παρατηρείται η στενή σχέση ανάμεσα στην κοινωνική προέλευση και στη σχολική επίδοση των μαθητών, η οποία παρατηρείται στις σύγχρονες ανεπτυγμένες κοινωνίες και η οποία έχει ως συνέπεια τη μεγάλη σχολική υστέρηση των μαθητών που κατάγονται από τα πιο αδύναμα κοινωνικά στρώματα (αυτό φαίνεται κυρίως στον πίνακα 2 με τα συγκεντρωτικά ποσοστά229). Αλλά, όπως θα φανεί στη συνέχεια, στο Ελληνικό Σχολείο η σχέση αυτή φαίνεται πιο ορθολογική και πιο συμβατή με το ανωτέρω σχήμα απ' ό,τι στο Γυμνάσιο. Ας προσπαθήσουμε όμως πρώτα να δούμε πώς προκύπτει η ανωτέρω βασική διαπίστωση από τα στοιχεία του πίνακα 2:

Στο χαρακτηρισμό «προήχθη» το συγκεντρωτικό ποσοστό της καλύτερης ομάδας (των εκπαιδευτικών) είναι 78,18% και της τελευταίας (των κατώτερων ελεύθερων επαγγελματιών) 62,43%. Δηλαδή, δεν παρατηρείται μεγάλη απόσταση μεταξύ των ακραίων ορίων, ενώ η απόσταση των ενδιάμεσων ποσοστών είναι πολύ μικρότερη. Στο χαρακτηρισμό «απερρίφθη» το συγκεντρωτικό ποσοστό της καλύτερης ομάδας (πάλι των εκπαιδευτικών) είναι 20,00% και της τελευταίας (πάλι των κατώτερων ελεύθερων επαγγελματιών) 35,53%. Και εδώ οι διαφορές των ακραίων ορίων είναι μεν μεγάλες αλλά όχι ανησυχητικές, ενώ οι ενδιάμεσες είναι ηπιότερες.

Παρά ταύτα, παρατηρούνται, όπως και στο Γυμνάσιο, ορισμένα στοιχεία που τείνουν να προσεγγίσουν τις σύγχρονες αντιλήψεις για τη στενή σχέση κοινωνικής προέλευσης και σχολικής επίδοσης: Τα παιδιά των εκπαιδευτικών, των ανώτερων ελεύθερων επαγγελματιών, των κληρικών και των εμπόρων (στην πέμπτη θέση της προαγωγής, αλλά με ανεπαίσθητη διαφορά από την τέταρτη) καταλαμβάνουν τις τέσσερις καλύτερες θέσεις στα συγκεντρωτικά ποσοστά προαγωγής και απόρριψης. Αντιθέτως, τα παιδιά των δύο κατά τεκμήριο ασθενέστερων επαγγελματικών ομάδων, των κατώτερων ελεύθερων επαγγελματιών και των εργατών-ναυτών κατέχουν τις δύο χειρότερες θέσεις από άποψη συγκεντρωτικών ποσοστών προαγωγής και απόρριψης.

229. Τα συγκεντρωτικά ποσοστά της «προαγωγής» είναι ασφαλέστερο πεδίο σύγκρισης, γιατί στηρίζονται σε απολύτως αξιόπιστα στοιχεία. Αντίθετα, εξ αιτίας του τύπου της δήλωσης της «προαγωγής» και της «απόρριψης» στα κατάστιχα του Αρχείου, ενδέχεται τα αναλυτικά ποσοστά των ενδείξεων «προαγωγής» και «απόρριψης» μερικών επαγγελματικών ομάδων να μην είναι απολύτως ακριβή, δηλαδή να προσμετρώνται λανθασμένα κάποιοι χαρακτηρισμοί επίδοσης στη μια ή στην άλλη κατηγορία και, συνεπώς, να αφαιρούνται λανθασμένα από την άλλη. Όμως, είναι απολύτως βέβαιο ότι οι αποκλίσεις είναι πολύ μικρές και, κυρίως, παραμένει αμετάβλητο το ποσοστό «προαγωγής» στον πίνακα των συγκεντρωτικών ποσοστών, στον οποίο αθροίζονται τα ποσοστά «προαγωγής» και «απόρριψης» των αναλυτικών ποσοστών.

Σελ. 183
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/184.gif&w=600&h=915

Όπως και στο Γυμνάσιο, σε αντίθεση με τη λογική των ανωτέρω ευρημάτων, έρχονται ορισμένα άλλα, που μας υποδεικνύουν ότι η σχέση της κοινωνικής προέλευσης με τη σχολική επίδραση δεν είναι τόσο ευθύγραμμη. Συγκεκριμένα:

- Οι γεωργοί, που δεν συγκαταλέγονται στα προνομιούχα στρώματα, βρίσκονται στην τέταρτη θέση από άποψη προαγωγής και στην πέμπτη από άποψη απόρριψης - απολογισμός καλός για την κοινωνική ισχύ του συγκεκριμένου στρώματος.

- Οι κτηματίες, στρώμα πιο προνομιούχο, εμφανίζουν ποσοστά προαγωγής και απόρριψης χειρότερα, έστω και λίγο, από τα αντίστοιχα των γεωργών.

- Η εικόνα των υπαλλήλων δεν είναι καθόλου ικανοποιητική: παρουσιάζουν χαμηλά ποσοστά προαγωγής και υψηλά ποσοστά απόρριψης (στην έβδομη θέση). Υπενθυμίζουμε ότι οι επιδόσεις της ομάδας θα βελτιώνονταν, αν συνυπολογίζαμε σε αυτήν τους εκπαιδευτικούς.

Για να φωτιστεί καλύτερα η κατάσταση, προχωρήσαμε στις ειδικότερες επεξεργασίες των πινάκων 1Α, 1Β, 1r, 1Δ και 1Εγ. Ο αναγνώστης διαβάζοντάς τους μπορεί, ενδεχομένως, να συλλάβει σχέσεις που μας διέφυγαν:

- Οι εκπαιδευτικοί παρουσιάζουν εξαιρετικούς δείκτες επίδοσης σε όλους τους τομείς: στις προαγωγές (πρώτη θέση), στις απορρίψεις (πρώτη θέση), στις απολύσεις (δεύτερη θέση), στους μη προσελθόντες (τέταρτη θέση) και στους ανεξεταστέους (πρώτη θέση - πίνακας 1Εγ).

- Οι έμποροι παρουσιάζουν αντιφατικούς δείκτες επίδοσης σε όλους τους τομείς, κινούμενοι ανάμεσα στην καλή τρίτη θέση (προαγωγές) και στην απογοητευτική ένατη θέση (ανεξεταστέοι - πίνακας 1Εγ) των πινάκων. Εξαιρείται η πολύ καλή θέση (δεύτερη) στους μη προσελθόντες.

- Οι κτηματίες κινούνται ανάμεσα στις μεσαίες θέσεις (τέταρτη στις απορρίψεις, πέμπτη στις απολύσεις) και στις κάτω του μέσου όρου (έκτη στις προαγωγές, έβδομη στους ανεξεταστέους -πίνακας 1Εγ- και όγδοη στους μη προσελθόντες).

- Οι κατώτεροι ελεύθεροι επαγγελματίες παρουσιάζουν κακές επιδόσεις: στις προαγωγές (ένατη θέση, με δέκατους τους ορφανούς), στις απορρίψεις (ένατη θέση), στις απολύσεις (ένατη θέση) και στους ανεξεταστέους (τελευταία θέση - πίνακας 1Εγ). Καλύτερα ποσοστά παρουσιάζουν στους μη προσελθόντες (έβδομη θέση).

- Των κληρικών οι επιδόσεις κυμαίνονται σε καλά επίπεδα και σε μερικές περιπτώσεις εξαιρετικά: πρώτη θέση στις απολύσεις και στους μη προσελθόντες, δεύτερη θέση στους ανεξεταστέους, πέμπτη θέση στις προαγωγές και έβδομη θέση στις απορρίψεις.

- Οι ανώτεροι ελεύθεροι επαγγελματίες παρουσιάζουν πολύ καλούς δείκτες επίδοσης στις προαγωγές (δεύτερη θέση), στις απορρίψεις (τρίτη θέση),

Σελ. 184
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/185.gif&w=600&h=915

στους ανεξεταστέους (τρίτη θέση - πίνακας 1Εγ) και στις απολύσεις (τέταρτη θέση). Κάτω του μέσου όρου βρίσκονται μόνο στους μη προσελθόντες.

- Οι υπάλληλοι παρουσιάζουν γενικά χαμηλούς δείκτες επίδοσης συγκριτικά με τη θέση τους στην κοινωνική ιεραρχία: τελευταία θέση στους μη προσελθόντες, χαμηλά ποσοστά στις προαγωγές (όγδοη θέση), χαμηλά ποσοστά στις απολύσεις (έβδομη θέση), καλά ποσοστά στους ανεξεταστέους (τέταρτη) και πολύ καλή θέση στις απορρίψεις (δεύτερη θέση). Ο υπολογισμός των εκπαιδευτικών ως ξεχωριστής επαγγελματικής ομάδας, οι οποίοι παρουσιάζουν εξαιρετικές επιδόσεις και ανήκουν κανονικά στο στρώμα των υπαλλήλων, είναι ένας σημαντικός αρνητικός παράγοντας που οδηγεί στις χαμηλές αυτές επιδόσεις.

- Οι γεωργοί κινούνται γύρω από τις μεσαίες θέσεις — πάνω και κάτω: τρίτη θέση στους μη προσελθόντες, τέταρτη στις προαγωγές, έκτη στις απολύσεις, πέμπτη στους ανεξεταστέους (πίνακας 1Εγ) και όγδοη στις απορρίψεις.

- Οι εργάτες-ναύτες παρουσιάζουν κακούς δείκτες επίδοσης σε όλους τους τομείς. Καλύτερη επίδοσή τους η έβδομη θέση στις προαγωγές και η πέμπτη στους μη προσελθόντες.

- Οι ορφανοί κινούνται κάτω της πέμπτης θέσης σε όλους τους τομείς, πλην της απόλυσης, όπου καταλαμβάνουν την τρίτη θέση. Οι ορφανοί βέβαια δεν αποτελούν επαγγελματική κατηγορία, απλώς τους ομογενοποιεί ως ομάδα η έλλειψη πατρός.

Μετά από τις διαπιστώσεις αυτές, πρέπει να λάβουμε υπόψη ορισμένα επιστημονικά δεδομένα από το χώρο της εκπαίδευσης, τα οποία θα μας βοηθήσουν να τις αντιληφθούμε καλύτερα:

Όπως σημειώσαμε και ανωτέρω για το Γυμνάσιο στην οικεία θέση, ο κοινωνικός καθορισμός της σχολικής επίδοσης απαντά μόνο στις σύγχρονες ανεπτυγμένες κοινωνίες,230 οι οποίες προχώρησαν στην καθιέρωση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης, δηλαδή της εξαετούς φοίτησης στο Δημοτικό Σχολείο και της τριετούς φοίτησης στον πρώτο κύκλο της μέσης εκπαίδευσης.231 Στις ίδιες χώρες η προσέλευση στον ανώτερο κύκλο της μέσης εκπαίδευσης, χωρίς να είναι υποχρεωτική, είναι μαζική.

Σε κοινωνίες όπως της Λευκάδας, κατά την εξεταζόμενη χρονική περίοδο, δεν πληρούται η παραπάνω προϋπόθεση. Ως συνέπεια αυτού, η σχέση κοινωνικής προέλευσης και σχολικής επίδοσης παρουσιάζεται διαθλασμένη και

230. Βλ. Φραγκουδάκη, ό.π., σ. 58.

231. Η δομή αυτή είναι του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος. Σε άλλες χώρες μπορεί η δομή και οι ονομασίες να είναι διαφορετικές, αλλά η λογική είναι η ίδια παντού: συνηθέστατα, εννιά χρόνια υποχρεωτική εκπαίδευση και έπειτα τριετής φοίτηση στον ανώτερο κύκλο της μέσης εκπαίδευσης.

Σελ. 185
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/186.gif&w=600&h=915

στον πρώτο κύκλο της μέσης εκπαίδευσης, στο Ελληνικό Σχολείο, όπως και στο δεύτερο κύκλο της, στο τετρατάξιο Γυμνάσιο. Και διαθλάται γιατί στις κοινωνίες αυτές γινόταν μια συστηματική προεπιλογή αυτών που θα φοιτήσουν στη μέση εκπαίδευση: οι δάσκαλοι, σε συνεργασία με τους γονείς, επέλεγαν μόνο τους χαρισματικούς μαθητές, οι οποίοι παρείχαν τα εχέγγυα μιας επιτυχούς μαθητικής σταδιοδρομίας. Και αυτοί βέβαια δεν εγγράφονταν αυτομάτως, αλλά έπρεπε να υποβληθούν σε εισιτήριες εξετάσεις μετά τη Δ' τάξη του Δημοτικού, για να εγγραφούν στο Ελληνικό Σχολείο. Από την Ε' και τη ΣΤ του Δημοτικού μπορούσαν να γραφούν στο Ελληνικό Σχολείο (στη Β' και στη Γ΄ τάξη του, κατά κανόνα) με κατατακτήριες εξετάσεις.

Όπως σημειώσαμε και ανωτέρω για το τετρατάξιο Γυμνάσιο στην οικεία θέση, αυτή η προεπιλογή συνέβαινε κυριότατα στο χώρο των ασθενέστερων κοινωνικών στρωμάτων, το πολυπληθέστερο τμήμα των οποίων ήταν οι κάτοικοι της υπαίθρου. Αντίθετα, ο μηχανισμός της προεπιλογής λειτουργούσε, για λόγους εύκολα εξηγήσιμους, πιο χαλαρά στο χώρο των πιο ευνοημένων κοινωνικά στρωμάτων. Ως εκ τούτου, ήταν αναμενόμενο το μορφωτικό επίπεδο των μαθητών του Ελληνικού Σχολείου με δυσμενέστερη κοινωνική προέλευση να υπερτερεί του μέσου επιπέδου του κοινωνικού-επαγγελματικού στρώματος από το οποίο προέρχονταν. Και δεύτερο συνεπόμενο λογικό επακόλουθο είναι ότι στη σχολική επίδοση των παιδιών αυτών γενικώς δεν αντικατοπτρίζεται το μέσο μορφωτικό επίπεδο του κοινωνικού τους χώρου, αλλά κυρίως το μορφωτικό επίπεδο μιας ιδιόμορφης μαθητικής ελίτ, που προέκυψε από τη σκληρή διαδικασία της προεπιλογής που αναφέραμε ανωτέρω. Επιλογής σκληρής αλλά όχι τόσο σκληρής, όσο η διπλή προεπιλογή των υποψηφίων για το Γυμνάσιο. Εξ αυτού συνάγεται ότι στο Ελληνικό Σχολείο η σχέση κοινωνικής προέλευσης και σχολικής επίδοσης μπορεί να ανιχνευθεί ευκολότερα απ' ό,τι στο Γυμνάσιο.

3. Σύγκριση της σχέσης κοινωνικής προέλευσης και σχολικής επίδοσης των μαθητών (και των δύο φύλων αδιακρίτως) του τετραταξίου Γυμνασίου και του Ελληνικού Σχολείου Λευκάδος Ας επιχειρήσουμε μια σύνοψη των ρητών και υπολανθανουσών συγκρίσεων που κάναμε μέχρι τώρα ανάμεσα στα δύο σχολεία. Για να έχουμε εποπτεία του εγχειρήματος, αντιβάλλουμε τους πίνακες των δύο σχολείων με τα συγκεντρωτικά ποσοστά, τους οποίους χρησιμοποιήσαμε ανωτέρω:

Σελ. 186
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/187.gif&w=600&h=915

Τετρατάξιο Γυμνάσιο Λευκάδος: Συγκεντρωτικά ποσοστά προαγωγής σε φθίνουσα σειρά

1

ΕΜΠΟΡΟΙ

81,72%

2

ΚΛΗΡΙΚΟΙ

80,08%

3

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ

79,84%

4

ΓΕΩΡΓΟΙ

79,04%

5

ΚΤΗΜΑΤΙΕΣ

78,42%

6

ΚΕΕ

77,47%

7

ΑΕΕ

76,28%

8

ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ

73,89%

9

ΟΡΦΑΝΟΙ

73,68%

10

ΕΡΓΑΤΕΣ-ΝΑΥΤΕΣ

70,59%

Ελληνικό Σχολείο Λευκάδος: Συγκεντρωτικά ποσοστά προαγωγής σε φθίνουσα σειρά

1

εκπαιδευτικοι

78,18%

2

αεε

72,08%

3

κληρικοι

71,38%

4

γεωργοι

70,62%

5

εμποροι

70,51%

6

κτηματίες

69,19%

7

υπαλληλοι

66,24%

8

ορφανοι

65,82%

9

εργατεσ-ναυτεσ

63,98%

10

κεε

62,43%

Τετρατάξιο Γυμνάσιο Λευκάδος: Συγκεντρωτικά ποσοστά απόρριψης σε αύξουσα σειρά

1

ΕΜΠΟΡΟΙ

17,67%

2

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ

18,11%

3

ΚΛΗΡΙΚΟΙ

19,50%

4

ΓΕΩΡΓΟΙ

20,54%

5

ΚΕΕ

21,01%

6

ΚΤΗΜΑΤΙΕΣ

21,28%

7

ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ

22,32%

8

ΑΕΕ

22,56%

9

ΟΡΦΑΝΟΙ

25,00%

10

ΕΡΓΑΤΕΣ-ΝΑΥΤΕΣ

29,41%

Ελληνικό Σχολείο Λευκάδος:

Συγκεντρωτικά ποσοστά απόρριψης σε αύξουσα σειρά

1

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ

20,00%

2

ΑΕΕ

25,83%

3

ΚΛΗΡΙΚΟΙ

27,27%

4

ΕΜΠΟΡΟΙ

27,32%

5

ΓΕΩΡΓΟΙ

27,69%

6

ΚΤΗΜΑΤΙΕΣ

28,96%

7

ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ

31,19%

8

ΟΡΦΑΝΟΙ

31,85%

9

ΕΡΓΑΤΕΣ-ΝΑΥΤΕΣ

34,16%

10

ΚΕΕ

35,53%

Η αντιβολή των πινάκων μάς οδηγεί κατ' αρχάς σε δυο γενικές διαπιστώσεις: Η σειρά των επαγγελματικών ομάδων στην κλίμακα κατάταξης των δυο σχολείων διαφοροποιείται. Στο Ελληνικό Σχολείο η σχέση κοινωνικής προέλευσης και σχολική επίδοσης δείχνει ορθολογικότερη και πιο συμβατή με το σχήμα «κατώτερα στρώματα - κατώτερη επίδοση», «ανώτερα στρώματα καλύτερη επίδοση», λόγω κυρίως δύο σημαντικών μετακινήσεων: στο Ελληνικό Σχολείο οι κατώτεροι ελεύθεροι επαγγελματίες υποβιβάζονται από την έκτη στη δέκατη θέση και οι ανώτεροι ελεύθεροι επαγγελματίες ανεβαίνουν από την έβδομη στη δεύτερη. Αυτό συμβαίνει μάλλον γιατί στο Ελληνικό

Σελ. 187
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/188.gif&w=600&h=915

Σχολείο η πρόσβαση είναι ευκολότερη και μαζικότερη απ' ό,τι στο Γυμνάσιο - όπως έχουμε πει, η προεπιλογή δεν είναι τόσο σκληρή όσο για το Γυμνάσιο: στη διαχρονία 1866-1929 έγιναν 8.408 ετήσιες εγγραφές στο (τριτάξιο) Ελληνικό Σχολείο, ενώ οι αντίστοιχες στο (τετρατάξιο) Γυμνάσιο είναι 5.048. Και δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι εγγραφές υπήρξαν και στα άλλα Ελληνικά Σχολεία του νησιού. Επομένως, η επίδραση της δυσμενούς κοινωνικής προέλευσης ορισμένων μαθητών στη σχολική τους επίδοση θα εκδηλωθεί ευκολότερα στο Ελληνικό Σχολείο παρά στο Γυμνάσιο, όπου η σκληρότερη προεπιλογή θα στείλει μαθητές ικανούς να αντιπαλέψουν τις δυσκολίες που πηγάζουν από την κοινωνική τους προέλευση. Τα ανωτέρω εκτεθέντα όμως δεν πρέπει να μας οδηγήσουν στην υπερβολή και στην παρανόηση: η διαπίστωση που κάναμε σημαίνει απλώς ότι στο Ελληνικό Σχολείο ενδεχομένως να εντοπιστούν —ευκολότερα απ' ό,τι στο Γυμνάσιο— ίχνη της σχέσης μεταξύ της κοινωνικής προέλευσης και της σχολικής επίδοσης, αλλά δεν ανατρέπει τη βασική παραδοχή, ότι δηλαδή η επίδραση της κοινωνικής προέλευσης στη σχολική επίδοση λειτουργεί πλήρως μόνο στις σύγχρονες κοινωνίες, μετά την καθιέρωση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης και την επικράτηση της μαζικής προσέλευσης των μαθητών στο σύνολο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

Στο Γυμνάσιο υπάρχουν λίγο υψηλότερα συγκεντρωτικά ποσοστά προαγωγής και χαμηλότερα συγκεντρωτικά ποσοστά απόρριψης. Αυτό το, εκ πρώτης όψεως, παράδοξο πρέπει λογικά να οφείλεται σε δύο λόγους: α) στο ότι εντός του Ελληνικού Σχολείου οι εξετάσεις είναι πιο σκληρές, γιατί πρέπει να γίνει «ξεσκαρτάρισμα» των μαθητών, ώστε να συνεχίσουν τις σπουδές τους στο Γυμνάσιο οι πιο ικανοί, και β) στο ότι μετά το «ξεσκαρτάρισμα» στο Γυμνάσιο καταλήγουν οι πιο «ανθεκτικοί», οι οποίοι μπορούν και αντεπεξέρχονται αποτελεσματικότερα στις απαιτήσεις των εξετάσεων. Αν αυτό είναι σωστό, τότε βρισκόμαστε μπροστά σε μία ακόμη απόδειξη τού ότι η ελληνική μέση εκπαίδευση αποτελεί προθάλαμο της επόμενης βαθμίδας και όχι αυτοτελή εκπαιδευτική βαθμίδα: το Ελληνικό Σχολείο, προθάλαμο του Γυμνασίου και το Γυμνάσιο, προθάλαμο του Πανεπιστημίου.232 Αν βέβαια εστιάσει κανείς στα αναλυτικά ποσοστά των πινάκων 1r του Ελληνικού Σχολείου και του Γυμνασίου, αισθάνεται ότι βρίσκεται ενώπιον μιας κατάστασης που αντιφάσκει με τη λογική της παρούσας διαπίστωσης: τα ποσοστά των απολύσεων στο Ελληνικό Σχολείο είναι υψηλότερα από τα

232. Είναι γνωστό ότι η de facto κατάργηση της πανηγυρικά διακηρυσσόμενης αυτονομίας της μέσης εκπαίδευσης αποτελεί σταθερά του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος μέχρι σήμερα, προσαρμοζόμενη βέβαια στις μεταβαλλόμενες συνθήκες και στα δεδομένα της κάθε εποχής.

Σελ. 188
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/189.gif&w=600&h=915

αντίστοιχα του Γυμνασίου. Η ερμηνευτική δυσκολία όμως είναι φαινομενική. Οφείλεται στο ότι στο Ελληνικό Σχολείο οι τάξεις είναι τρεις και στο Γυμνάσιο τέσσερις. Επομένως, υπό κανονικές συνθήκες, στο Ελληνικό Σχολείο σε δύο προαγωγές αντιστοιχεί μία απόλυση, ενώ στο Γυμνάσιο η σχέση είναι μία απόλυση σε τρεις προαγωγές. Με τον ίδιο ακριβώς συλλογισμό λύνεται και η δυσκολία που προκύπτει από τη μεγάλη -υπέρ του Γυμνασίου τώρα— διαφορά των αναλυτικών ποσοστών προαγωγής, την οποία δείχνουν οι πίνακες ΙΑ του Ελληνικού Σχολείου και του Γυμνασίου.

Μετά τις δύο βασικές διαπιστώσεις, ας προχωρήσουμε σε μερικές ειδικότερες, που αφορούν την κάθε επαγγελματική ομάδα και οι οποίες προέρχονται από την ανάγνωση όλων των πινάκων που καταρτίσαμε για τα δύο σχολεία, και όχι μόνο από τους πίνακες με τα συγκεντρωτικά ποσοστά που αντιβάλλουμε παραπάνω:

Οι εκπαιδευτικοί παρουσιάζουν εξαιρετικές επιδόσεις και στα δύο σχολεία και καταλαμβάνουν τις πρώτες θέσεις των διαφόρων πινάκων. Στο Ελληνικό Σχολείο, πάντως, οι θέσεις που καταλαμβάνουν είναι κατά τι υψηλότερες του Γυμνασίου. Η βελτίωση αυτή, όπως φαίνεται αμέσως από τους πίνακες, δεν σημαίνει αριθμητική αύξηση του ποσοστού τους από το αντίστοιχο του Γυμνασίου,233 αλλά μόνο κατάληψη καλύτερης θέσης έναντι των άλλων επαγγελματικών ομάδων στο πλαίσιο του Ελληνικού Σχολείου.234

Οι ανώτεροι ελεύθεροι επαγγελματίες, που γενικώς έχουν καλές επιδόσεις, παρουσιάζουν πολύ καλύτερες επιδόσεις στο Ελληνικό Σχολείο παρά στο Γυμνάσιο. Με άλλα λόγια, στο Γυμνάσιο υποβιβάζονται έναντι των ανταγωνιστών τους. Και εδώ η βελτίωση της εικόνας τους στο Ελληνικό σημαίνει κατάληψη καλύτερης θέσης στο σχολείο αυτό έναντι των άλλων επαγγελματικών ομάδων, και όχι υψηλότερες απόλυτες τιμές των ποσοστών τους έναντι των αντίστοιχων του Γυμνασίου.

Οι έμποροι, ενώ στο Ελληνικό Σχολείο παρουσιάζουν αντιφατικές επιδόσεις με τάση κατιούσα, στο Γυμνάσιο παρουσιάζουν εντυπωσιακή άνοδο, με εξαιρετικές επιδόσεις και κατάληψη των πρώτων θέσεων των πινάκων. Εδώ, φυσιολογικά, η άνοδός τους στο Γυμνάσιο συνοδεύεται και από αύξηση της απόλυτης τιμής των ποσοστών τους.

233. Και αυτό γιατί, όπως δείξαμε ανωτέρω, στο Γυμνάσιο τα συγκεντρωτικά ποσοστά προαγωγής είναι μεγαλύτερα από τα αντίστοιχα του Ελληνικού και τα συγκεντρωτικά ποσοστά απόρριψης μικρότερα από τα αντίστοιχα του Ελληνικού.

234. Για να μην πέσουμε σε παρανοήσεις, πρέπει στη σύγκριση που επιχειρούμε να έχουμε υπόψη ότι τα ποσοστά των επαγγελματικών ομάδων του κάθε σχολείου δηλώνουν κατανομές εντός του δικού του πλαισίου και όχι σύγκριση (άνοδο ή πτώση) με τα ποσοστά των αντίστοιχων ομάδων του άλλου σχολείου.

Σελ. 189
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/190.gif&w=600&h=915

Οι επιδόσεις των κτηματιών στο Ελληνικό Σχολείο και στο Γυμνάσιο δεν παρουσιάζουν αξιοσημείωτες διαφορές: στο Ελληνικό κινούνται ανάμεσα στην τέταρτη και στην όγδοη θέση και στο Γυμνάσιο ανάμεσα στην πέμπτη και στην έκτη - αυτά ανεξαρτήτως των απόλυτων τιμών των ποσοστών τους.

Οι κατώτεροι ελεύθεροι επαγγελματίες, από τις δύο τελευταίες θέσεις που καταλαμβάνουν στο Ελληνικό Σχολείο (συνήθως, στην τελευταία), στο Γυμνάσιο σημειώνουν αισθητή πρόοδο. Η περίπτωσή τους υποδηλώνει ότι στο Ελληνικό, για συγκεκριμένους λόγους, η σχέση κοινωνικής προέλευσης και σχολικής επίδοσης είναι ευκρινέστερη απ' ό,τι στο Γυμνάσιο.

Οι θέσεις που καταλαμβάνουν οι υπάλληλοι και στο Ελληνικό και στο Γυμνάσιο είναι περίπου οι ίδιες - χαμηλές και στα δύο. Να υπενθυμίσουμε εδώ δύο πράγματα: πρώτον, ότι, αν συνυπολογίζαμε στους υπαλλήλους τα ποσοστά των εκπαιδευτικών, οι επιδόσεις της ομάδας θα βελτιώνονταν σε Ελληνικό και Γυμνάσιο και, δεύτερον, ότι η ομάδα αυτή, επειδή πολλά μέλη της μετατίθενται, παρουσιάζει στο Γυμνάσιο ένα μεγάλο ποσοστό παιδιών που πήραν μετεγγραφή σε άλλο σχολείο, το οποίο ανέρχεται σε 3,75%. Αν αυτό το ποσοστό παρέμενε και δεν «μετανάστευε», η ομάδα αυτή θα βελτίωνε τα ποσοστά της στο Γυμνάσιο, όπως τώρα η έλλειψη του επηρεάζει προς το χειρότερο τα ποσοστά της στο σχολείο αυτό.

- Οι γεωργοί επιδεικνύουν ομοιόμορφη συμπεριφορά και στα δύο σχολεία.

Σελ. 190
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/191.gif&w=600&h=915

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ ΓΡΑΦΗΜΑΤΑ

Σελ. 191
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/192.gif&w=600&h=915 01 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 192
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/193.gif&w=600&h=915

2. ΓΥΜΝΑΣΙΟ, 1829-1929: ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ *

1. ΓΥΜΝΑΣΙΟ, 1829-1866: ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ *

* Πραγματικοί αριθμοί (σε παρένθεση)

12,5% (4)

* Με βάση την ετήσια σύνθεση του Συλλόγου

23,70%

Καλλιτεχνικών 9,38% (3)

Καταστιχογραφίας

3,13% (1)

Φιλόλογοι 37,5% (12)

Μαθηματικοί

ένων γλωσσών 37,5% (12)

Καλλιτεχνικών 7,51%

Καταστιχογραφίας 2,89%

Φιλόλογοι 32,95%

Μαθηματικοί / Φυσικοί

Ξένων γλωσσών 32,95%

Σελ. 193
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/194.gif&w=600&h=915

3. ΝΣΙΟ, 2 ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ

ζένων γλωσσών 11,45% (19)

Γυμναστές 2,41% (4)

Φυσικοί 3,01% (5)

Φιλόλογοι 54,22% (90)

Μαθηματικοί/ Φυσικοί 4,82% (8)

Μαθηματικοί 8,43% (14)

Θεολόγοι 3,01% (5)

* Πραγματικοί αριθμοί (σε παρένθεση)

Άγνωστη 10,24% (17)

Καταστιχογραφίας 0,60% (1)

Καλλιτεχνικών 1,81% (3)

2,65%

4. ΓΥΜΝΑΣΙΟ, 1866-1929: ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ*

Θεολόγοι 3,21%

* Με βάση την ετήσια σύνθεση του Συλλόγου

Γυμναστές 0,95%

Καταστιχογραφίας 0,95

Ξένων γλωσσών 20,04%

Φυσικοί

4,35%

Μαθηματικοί / Φυσικοί 17,01%

Φιλόλογοι 50,85%

Καλλιτεχνικών I

Σελ. 194
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/195.gif&w=600&h=915

5. ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ, 1866-1929: ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ *

6. ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ, 1 9ος ΑΙ.: ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ *

* Πραγματικοί αριθμοί (σε παρένθεση)

Ιχνογραφίας

3,57% (1 ) Θεολόγοι 0,00% (0)

Γυμναστές 0.00% (0)

Γυμναστές

3,85% (2)

Φυσικοί 7,69% (4)

* Πραγματικοί αριθμοί (σε παρένθεση) Αγνωστη

1'92%(1) Γαλλικών 5,77% (3)

Ελληνοδιδάσκαλοι 34,62% (18)

Φιλόλογοι 26,92% (14)

Μαθηματικοί 9.62% (5) —-

Ιχνογραφίας 1,92% (1)

Θεολόγοι 7,69% (4)

Φυσικοί 3,57% (1)

Γαλλικών 3,57% (1)

Ελληνοδιδάσκαλοι 57,14% (16)

Φιλόλογοι 28,57% (8)

Μαθηματικοί

3,57% (1)

Σελ. 195
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/196.gif&w=600&h=915

7. ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ, 20ος ΑΙ.: ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ *

8. ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ, 1866-1929: ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ *

Φυσικοί 11,11% (3)

Γυμναστές 7,41% (2)

* Πραγματικοί αριθμοί (σε παρένθεση)

Αγνωστη

3,7% (1)

Γαλλικών 7,41% (2)

Ελληνοδιδάσκαλοι 14,81% (4)

Θεολόγοι 14,81% (4)

Φιλόλογοι 22,22% (6)

Μαθηματικοί 18,52% (5)

Γυμναστές 0,43%

Γαλλικών 8,12%

Φυσικοί 2,14%

Μαθηματικοί

12,39%

* Με βάση την ετήσια σύνθεση του Συλλόγου

Θεολόγοι 7,69%

Φιλόλογοι 27,78%

Ελληνοδιδάσκαλοι 41,45%

Σελ. 196
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/66/gif/197.gif&w=600&h=915

9. ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ, 9 ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ *

* Με βάση την ετήσια σύνθεση του Συλλόγου

Ελληνοδιδάσκαλοι 46,72%

Γυμναστές 0,00%

Θεολόγοι 0,00%

Φιλόλογοι 37,70%

Μαθηματικοί 0,82%

Γαλλικών 13,11%

Φυσικοί 1,64%

10. ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ, 20οι ΑΙ.: ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ *

* Με βάση την ετήσια σύνθεση του Συλλόγου

Ελληνοδιδάσκαλοι y 35,71% >

Γυμναστές 0,89%

Γαλλικών

2,68°/ϋ

Μαθηματικοί 25,00%

Θεολόγοι 16,07%

Φιλόλογοι 16,96%

Φυσικοί

2,68%

Σελ. 197
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Η Μέση εκπαίδευση στη Λευκάδα (1829-1929)
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 178
    

    δεκαετία του 1970: οι δάσκαλοι του Δημοτικού, σε συνεργασία με τους γονείς, επέλεγαν μόνο τους χαρισματικούς μαθητές, οι οποίοι παρείχαν τα εχέγγυα μιας επιτυχούς μαθητικής σταδιοδρομίας. Επέλεγαν, επομένως, ένα μικρό αριθμό μαθητών, ο οποίος πολλές φορές, όπως εμπειρικά γνωρίζω για τις δύο πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες, δεν αντιπροσώπευε ούτε το 10% των απολυθέντων. Και αυτοί βέβαια δεν εγγράφονταν αυτομάτως, αλλά έπρεπε να υποβληθούν σε εισιτήριες εξετάσεις. Για την περίοδο 1866-1929 η προεπιλογή είχε δύο φάσεις: η μια κατά το πέρασμα από το Δημοτικό στο Ελληνικό Σχολείο και η δεύτερη από το Ελληνικό Σχολείο στο Γυμνάσιο.227

    Πολύ σημαντικό είναι ότι αυτή η προεπιλογή συνέβαινε, κυριότατα, στο χώρο των ασθενέστερων κοινωνικών στρωμάτων, το πολυπληθέστερο τμήμα των οποίων ήταν οι κάτοικοι της υπαίθρου. Αντιθέτως, ο μηχανισμός της προεπιλογής λειτουργούσε, για λόγους εύκολα εξηγήσιμους, πιο χαλαρά στο χώρο των πιο ευνοημένων κοινωνικά στρωμάτων. Πρώτο λογικό επακόλουθο: το διανοητικό επίπεδο των μαθητών του Γυμνασίου με δυσμενέστερη κοινωνική προέλευση υπερέβαινε κατά πολύ το μέσο επίπεδο του κοινωνικού-επαγγελματικού στρώματος από το οποίο προέρχονταν. Δεύτερο συνεπόμενο λογικό επακόλουθο: στους δείκτες της σχολικής επίδοσης των παιδιών αυτών γενικώς δεν αντικατοπτρίζεται το μέσο μορφωτικό επίπεδο του οικείου κοινωνικού-επαγγελματικού στρώματος, αλλά, κυρίως, το μορφωτικό επίπεδο μιας ιδιόμορφης μαθητικής ελίτ, που προέκυψε από τη σκληρή διαδικασία της διπλής προεπιλογής που αναφέραμε ανωτέρω. Τονίζουμε το «διπλής»: αυτή η διπλή προεπιλογή ανεβάζει το επίπεδο αυτής της ελίτ και διαθλά περισσότερο -απ' ό,τι στο Ελληνικό Σχολείο- τη σχέση κοινωνικής προέλευσης και σχολικής επίδοσης.

    2. Σχέση κοινωνικής προέλευσης και σχολικής επίδοσης των μαθητών (και

    των δύο φύλων αδιακρίτως) του Ελληνικού Σχολείου Λευκάδος (1866-

    1929)

    Η σχέση κοινωνικής προέλευσης και σχολικής επίδοσης του τετραταξίου Γυμνασίου Λευκάδος αποτυπώνεται στα γραφήματα 87-106 και στους επόμενους πίνακες, στους οποίους συγκεντρώνονται και παρατίθενται τα στοιχεία των γραφημάτων αυτών.

    227. Υπενθυμίζουμε ότι κατά την περίοδο που εξετάζουμε (1866-1929) στην Ελλάδα λειτουργούν δύο τύποι σχολείων μέσης εκπαίδευσης, το Ελληνικό Σχολείο και το τετρατάξιο Γυμνάσιο. Η φοίτηση είναι προαιρετική και για τα δύο.