Συγγραφέας:Ζιώγου - Καραστεργίου, Σιδηρούλα
 
Τίτλος:Η Μέση Εκπαίδευση των κοριτσιών στην Ελλάδα (1830-1893)
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:2
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1986
 
Σελίδες:467
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Εκπαίδευση-Δευτεροβάθμια
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1830-1893
 
Περίληψη:Μελέτη της πορείας που ακολούθησε ή Μέση Εκπαίδευση των κοριτσιών στη χώρα μας, των διαφόρων παραγόντων που επηρέασαν την πορεία αυτή, καθώς και των προβλημάτων και των κυριότερων τάσεων που παρουσιάστηκαν κατά τη διάρκεια της εξελικτικής αυτής πορείας. Η εργασία αυτή, στην πρώτη της μορφή, υποβλήθηκε ως διδακτορική διατριβή και εγκρίθηκε από τη Φιλοσοφική Σχολή του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Δημοσιεύθηκε το 1983 ως παράρτημα (αριθμός 38) της Επιστημονικής Επετηρίδας της Φιλοσοφικής Σχολής.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 28.69 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 320-339 από: 470
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/1/gif/320.gif&w=600&h=9152. Ζιώγου, Εκπαίδευση κοριτσιών

Προσφορά στα γράμματα και τις επιστήμες

Από τις αρχές ακόμα του 19ου αιώνα πρωτοπόρες Ελληνίδες θέτουν τα θεμέλια της πνευματικής προσφοράς των γυναικών στη χώρα μας, Στο εξωτερικό διαπρέπουν ελληνίδες συγγραφείς, όπως η Αγγελική Βαρθολομαίου-Πάλλη στο Λιβόρνο, γνωστή για τα πρωτότυπα μυθιστορήματα της και η Μαργαρίτα Αλβάνα Μηνιάτη που διακρίθηκε στην Ιταλία, κυρίως, για τις ιστορικές μελέτες της1. Το δρόμο της πνευματικής προσφοράς της Ελληνίδας ανοίγει η Ευανθία Καΐρη, "η πρώτη πραγματική λογία που έχει να μνημόνευση η ιστορία των γραμμάτων μας"2. Στα 1814 η Ευανθία, 15 χρόνων, γράφει στον Κοραή με την παράκληση να της στείλει κάποιο βιβλίο να μεταφράσει "και ούτω να ωφελήσω κατά την δύναμίν μου το γένος ημών"3. Ο Κοραής συγκινείται ιδιαίτερα από το γεγονός αυτό, γιατί δεν περίμενε να αρχίσει τόσο νωρίς η πνευματική ανάπτυξη της Ελληνίδας4. Η Ευανθία Καΐρη τυπώνει το 1820 στις Κυδωνιές μετάφραση από το έργο του S. Bouilly Συμβουλαί προς την θυγατέρα μου5 και το 1835 στην Ερμούπολη μεταφράζει από τα γαλλικά το Εγκώμιον του Μάρκου Αυρηλίου. Εκτός από τις μεταφράσεις η Καΐρη ασχολήθηκε και με το θέατρο. Το 1826 τυπώνει στο Ναύπλιο το θεατρικό έργο Νικήρατος, εμπνευσμένο από την πολιορκία του Μεσολογγίου6, Το έργο αυτό, όπως αναφέρει ο Λάσκαρης, παίχτηκε στην

——————————————

1. Κ. Παρρέν, Ιστορία της γυναικός Σύγχρονοι Ελληνίδες. 1530-1896, Αθήναι χ.χ., σ. 211-240- Ειρ. Ασώπιος, "Μαργαρίτα Αλβάνα Μηνιάτη: βίος και συγγράμματα", Αττικόν Ημερολόγιον 1888, σ. 222-238· Σπ. Δε-Βιάζης, "Διαπρεπείς Ελληνίδες κατά τον ΙΘ' αίώνα. Μαργαρίτα Αλβάνα-Μηνιάτη", Ελληνική Επιθεώρησις, έτ. Γ', 1910, σ. 1069 κέ. Αθ. Ταρσούλη, "Διανοούμεναι Ελληνίδες του 19ου αιώνος και η Μαργαρίτα Αλβάνα-Μηνιάτη", Εργασία, έτ. Γ', 1932, σ. 415-417, 455-456 και 487-488

2. Κ. Θ. Δημαράς, Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, ό. π., σ. 210.

3. Κ. Ξηραδάκη, Ευανθία Καΐρη, ό. π., σ. 12.

4. ό.π., σ. 13.

5. S. Bouilly, Συμβουλαί προς την θυγατέρα μου, μεταφρασθέν εκ του Γαλλικού υπό Ε. Ν. της εξ Άνδρου, Κυδωνίαι 1820.

6. Κ. Ξηραδάκη, Ευανθία Καΐρη, ό.π., σ. 21.

Σελ. 320
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/1/gif/321.gif&w=600&h=915 2. Ζιώγου, Εκπαίδευση κοριτσιών

ΕΙΚΟΝΑ 39

ΕΙΚΟΝΑ 40

ΕΙΚΟΝΑ 41.

21

Σελ. 321
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/1/gif/322.gif&w=600&h=915 2. Ζιώγου, Εκπαίδευση κοριτσιών

ΕΙΚΟΝΑ 42.

ΕΙΚΟΝΑ 43

ΕΙΚΟΝΑ 44

Σελ. 322
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/1/gif/323.gif&w=600&h=9152. Ζιώγου, Εκπαίδευση κοριτσιών

Ερμούπολη το 1826 και το 1830, με πολύ μεγάλη επιτυχία1.

Την ίδια εποχή στα Επτάνησα η Ελισάβετ Μουτζάν - Μαρτινέγκου αγωνίζεται ενάντια στις προλήψεις της εποχής, ενάντια στο "βάρβαρον, αφύσικον και απάνθρωπον ήθος οπού θέλει τας γυναίκας ξεχωρισμένας από την ανθρωπίνην Εταιρίαν"2. Από το 1820 ως το 1825 η Ελ. Μαρτινέγκου γράφει 22 θεατρικά έργα3, διαλόγους και μεταφράσεις. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το θέμα μας παρουσιάζει η αυτοβιογραφία της που αποτελεί, παράλληλα, "σπανίας ποιότητας λογοτεχνικό κείμενο, ένα από τα πιο αγνά στολίσματα της νέας μας λογοτεχνίας"4.

Το έργο των πρωτοπόρων αυτών Ελληνίδων συνεχίζουν πολλές άλλες με σημαντική προσφορά στην ποίηση, τις τέχνες και τις επιστήμες. Οι ποιήτριες που κάνουν αισθητή την παρουσία τους στα περιοδικά της εποχής αυτής είναι πολλές5· μερικά αντιπροσωπευτικά ονόματα: Σ. Λαμπίση, Σ. Λεοντιάς, Αν. Οικονόμου, Μ. Οικονομίδου, A. Μαζαράκη, Μ. Μπέτσου, Ευφρ. Σαμαρτζίδου. Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι, από τα μέσα ακόμα του 19ου αιώνα, δύο από τις ποιήτριες αυτές εκδίδουν συλλογές ποιημάτων. Στα 1856 η Σ. Λεοντιάς αναγγέλλει την έκδοση ποιημάτων της με τίτλο Ποιήσεις Σαπφούς Λεοντιάδος και τονίζει ότι επιχειρεί την έκδοση αυτή για να αποδείξει ότι "και του ημετέρου έθνους η γυναικεία φυλή βαδίζει οσημέραι προς τα πρόσω του αληθούς πολιτισμού... και αυτού του ευανθούς Παρνασσού την ανάβασιν επιδιώκει"6. Από σχετική αγγελία της Πανδώρας, επίσης, μαθαίνουμε ότι το 1857 εκδόθηκε στην Αθήνα

——————————————

1. Ν. Λάσκαρης, Ιστορία του Νεοελληνικού θεάτρου, Αθήνα 1938, τ. A', σ. 257-26Ο.

2. Ελισ. Μαρτινέγκου, Η μήτηρ μου. Αυτοβιογραφία..., ό.π., σ. 10.

3. Παν. Μουλλάς, "Η λογοτεχνία από τον Αγώνα ως τη γενιά του 1880", Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. ΙΓ', σ. 494.

4. Κ.Θ. Δημαράς, ό.π., σ. 217.

5. Αθ. Ταρσούλη, Ελληνίδες ποιήτριες 1857-1940, Αθήναι 1951.

6. Νέα Πανδώρα, τ. Ζ', 1856, σ. 217.

Σελ. 323
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/1/gif/324.gif&w=600&h=915 2. Ζιώγου, Εκπαίδευση κοριτσιών

ΕΙΚΟΝΑ 45.

ΕΙΚΟΝΑ 46.

Σελ. 324
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/1/gif/325.gif&w=600&h=9152. Ζιώγου, Εκπαίδευση κοριτσιών

Συλλογή ποιήσεων της Ευφροσύνης Σαμαρτζίδου "δαπάνη της φιλογενεστάτης κυρίας Ελένης Μ. Τοσίτσα"1.

Στον τομέα της τέχνης γίνεται αισθητή, την εποχή αυτή, η παρουσία της ζωγράφου Ελένης Βούκουρη - Αλταμούρα, που διδάσκει μάλιστα και στο Αρσάκειο2, και της γλύπτριας Κλεονίκης Γενναδίου3.

Στον τομέα της μυθιστοριογραφίας ξεχωρίζουν η Αλεξάνδρα, και η Αρσινόη Παπαδοπούλου και στη δημοσιογραφία η Καλλιρρόη Παρρέν πού, στα 1889, εκδίδει και Ιστορία της γυναικός.

Η Ελένη Δοσίου, η Ελίζα Σούτσου κ.ά, ασχολούνται κυρίως με μεταφράσεις, ενώ, όπως αναφέρθηκε λίγο πιο πάνω, στα περιοδικά γράφουν άρθρα πολλές μορφωμένες Ελληνίδες,

Στην περίοδο που καλύπτει η εργασία αυτή, η κυριότερη προσφορά των Ελληνίδων περιορίζεται στον εκπαιδευτικό τομέα. Οι δασκάλες είναι οι πρώτες κοινωνικές εργάτιδες, και η Παιδαγωγική ο τομέας στον οποίο μετεκπαιδεύονται οι πρώτες Ελληνίδες που πηγαίνουν για συμπληρωματικές σπουδές στο εξωτερικό4.

Ο αριθμός των γυναικών που διακρίνονται ως το 1893 για την εκπαιδευτική τους δραστηριότητα είναι μεγάλος5: Ε. Καΐρη (1799-1866)6, Fr. Hill (1799-1884 )7, Ελ. Πιτταδάκη (;-1855)8,

——————————————

1. Πανδώρα, τ. Η', 1857, σ. 241.

2. Βλ. σ. 195 αυτής της εργασίας.

3. Εφημερίς των Κυριών, έτ. Γ', αρ. 111, 23 Απριλίου 1889.

4 Βλ. σ. 174 αυτής της εργασίας.

5. Βλ. ενδεικτικά K. Ξηραδάκη, Παρθεναγωγεία και δασκάλες . , ό.π., τ. A' και Β'.

6. Μια πρώτη και εντελώς ενδεικτική βιβλιογραφία για βιογραφικά στοιχεία βλ. A. Μηλιαράκης, "Ευανθία Καΐρη", Εστία, έτ. Ε', τ. Θ', 1880, σ. 369-370· Π. Καρδαρά, "Ευανθία Καΐρη", Εφημερίς των Κυριών, έτ. Δ', αρ. 174, 12 Αυγούστου 1890· Σπ. Δε Βιάζης, "Διαπρεπείς Ελληνίδες κατά τον ΙΘ' αιώνα. Ευανθία Καΐρη", Ελληνική Επιθεώρησις, τ. Γ', 1910, σ. 842-844 και, κυρίως, Κ. Ξηραδάκη, Ευανθία Καΐρη, ό.π.

7. Κ. Κινδύνη, "Φανή Χιλλ", Εφημερίς των Κυριών, έτ. Γ', αρ. 153., 18 Φεβρουαρίου 1890 και Κ. Ξηραδάκη, Φιλελληνίδες, ό.π , σ. 129-133.

8. Βλ. σχετικά σ. 96 ή 113 αυτής της εργασίας.

Σελ. 325
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/1/gif/326.gif&w=600&h=9152. Ζιώγου, Εκπαίδευση κοριτσιών

Πολ. Κουσκούρη (1820-1854)1, Ευφρ, Σαμαρτζίδου (1821-1877)2, Σ, Μάνου3, Ασπ. Σουρμελή (1827-1880 )4, Σ. Λεοντιάς (1832-1900)5, Αικ. Λασκαρίδου (1842-1916)6, Κ. Κεχαγιά (1839-1905)7, Σωτ. Αλιμπέρτη (1847-; )8, Σ. Βαμβακάρη, Καλ, Παρρέν (1861-1940)9, Αν. Μαγκάκη, Ασπ, Σκορδέλη10, M. Βελή, Φλ. Φουντουκλή, Ειρ. Πρινάρη11.

Η προσφορά των εκπαιδευτικών αυτών είναι πολύπλευρη:

——————————————

1. Φλ. Φουντουκλή, "Πολυτίμη Κουσκούρη", Εφημερίς των Κυριών, έτ Δ', αρ. 156, 11 Μαρτίου 1890.

2. Εφημερίς των Κυριών, έτ. Δ', αρ. 195, 13 Ιανουαρίου 1891

3. Βλ. σ. 98 αυτής της εργασίας.

4. Εφημερίς των Κυριών, έτ. Δ', αρ. 180, 23 Σεπτεμβρίου 1890.

5. Σωτ Αλιμπέρτη, "Σαπφώ Λεοντιάς η του γένους διδάσκαλος", Πλειάς, έτ. Β', αρ. 8-9, 31 Μαρτίου 1900, σ 130-131 και αρ. 10, 15 Απριλίου 1900, σ. 153-155 και Εφημερίς των Κυριών, έτ. ΙΔ', αρ. 613, 26 Μαρτίου 1900· Σπ. Δε Βιάζης, "Διαπρεπείς Ελληνίδες κατά τον ΙΘ' αιώνα. Σαπφώ Λεοντιάς", Ελληνική Επιθεώρησις, τ. Ε', 1912, σ 172-173 και 199-200.

6. Για την Αικ. Λασκαρίδου, την Κ. Κεχαγιά και την Κ. Παρρέν βλ. βιογραφικά στοιχεία στο άρθρο της Ελ. Δούκα-Καραγιαννοπούλου, "Ελληνίδες Παιδαγωγοί (από της απελευθερώσεως)". Μεγάλη Παιδαγωγική Εγκυκλοπαίδεια, τ. Β', σ. 461-463.

7. Εφημερίς των Κυριών, έτ. ΙΘ΄, αρ. 840, 12 Ιουνίου 1905, αρ. 842, 26 Ιουνίου 1905 και αρ. 843, 3 Ιουλίου 1905 και, κυρίως, Στ. Βουτυράς, Καλλιόπη Κεχαγιά (1839-1905), Αθήνα 1925.

8. Κ. Ξηραδάκη, Παρθεναγωγεία και δασκάλες..., τ. A', σ. 45-46

9. ό.π., σ. 80. Δυστυχώς, λείπει από τη βιβλιογραφία μια μονογραφία για το έργο και την προσφορά της ΙΙαρρέν. Είναι γεγονός ότι στις αρχές του αιώνα μας η Παρρέν αλλάζει αισθητά προσανατολισμό και δεν δείχνει την ίδια αγωνιστικότητα. Η προσφορά της όμως δεν παύει να είναι πρωτοποριακή και θεμελιακή για το γυναικείο κίνημα στην Ελλάδα.

10. Μ. Κλεάνθους-Παπαδημητρίου, Ασπασία Βλασίου Σκορδέλη, Αθήνα 1964.

11. Για τις περισσότερες από τις δασκάλες που αναφέρθηκαν παραπάνω βλ. βιογραφικά στοιχεία στο : Φυσιογνωμίαι τινές Αρσακειάδων επ' ευκαιρία της Εκατονταετηρίδος της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας (1836-1936), Αθήναι 1936.

Σελ. 326
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/1/gif/327.gif&w=600&h=393 2. Ζιώγου, Εκπαίδευση κοριτσιών

ΕΙΚΟΝΑ 47. Καλλιρρόη Παρρέν

Σελ. 327
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/1/gif/328.gif&w=600&h=9152. Ζιώγου, Εκπαίδευση κοριτσιών

διδακτικό έργο, ίδρυση ιδιωτικών παρθεναγωγείων, δημοσίευση άρθρων και μελετών παιδαγωγικού ενδιαφέροντος, δημόσιες διαλέξεις και μαθήματα. Ιδιαίτερη σημασία νομίζουμε πως έχει το γεγονός ότι την εποχή αυτή δημοσιεύονται και παιδαγωγικές μελέτες: το 1875 από τη Σ. Λεοντιάδα στη Σμύρνη Χρηστομάθεια κορασιακή1, το 1880 από την Κ. Κεχαγιά στην Κωνσταντινούπολη Παιδαγωγικοί μελέται2 και την ίδια χρονιά στην Αθήνα από την Αικ. Λασκαρίδου Περί φροβελιανών νηπιακών κήπων, και άλλα άρθρα για το φροβελιανό σύστημα3.

Από το 1880 ο κύκλος της επιστημονικής δραστηριότητας των Ελληνίδων αρχίζει να πλαταίνει. Ύστερα από τις δασκάλες που σπούδασαν παιδαγωγικά στο εξωτερικό και ειδικεύτηκαν στη Νηπιαγωγία4, γράφονται στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης οι πρώτες Ελληνίδες φοιτήτριες για να σπουδάσουν Φιλολογία και Ιατρική5.

Στα 1890 το Πανεπιστήμιο της Αθήνας δέχεται την πρώτη φοιτήτρια και έτσι ανοίγει πια ο δρόμος των επιστημών στις Ελληνίδες.

Η είσοδος των γυναικών στο Πανεπιστήμιο

Ένας θεμελιακός παράγοντας που επιτάχυνε την πορεία της χειραφέτησης των γυναικών ήταν το κίνημα για πιο ουσιαστική

——————————————

1. Σ. Λεοντιάς, Χρηστομάθεια κορασιακή, τ. A'-B', Σμύρνη 1875.

2. Κ. Κεχαγιά, Παιδαγωγικαί μελέται, ήτοι λόγοι εκφωνηθέντες εν τω Ζαππείω κατά την διανομήν των βραβείων, Κωνσταντινούπολις 1880 και Εγκόλπιον Παιδαγωγικόν ή συμβουλαί τινες προς τας αποφοιτώσας Ζαππίδας, Κωνσταντινούπολις 1880.

3. Αικ. Λασκαρίδου, "Περί Φροβελιανών νηπιακών κήπων", Παρνασσός, τ. Δ', 1880, σ. 946-949, "Περί του Φροβελιανού συστήματος", Παρνασσός, τ. Η', 1884, σ. 812-834 και τ. Θ', 1885, σ. 51-64, 113-124, 214-227 και 301-322, "Το Φροβελιανόν σύστημα εν Ελλάδι", Εστία, τ. Κ', αρ. 505, 1 Σεπτεμβρίου 1885, σ. 608-610.

4. Βλ. σ. 174 και 177 αυτής της εργασίας.

5. Βλ. σ. 330 αυτής της εργασίας.

Σελ. 328
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/1/gif/329.gif&w=600&h=9152. Ζιώγου, Εκπαίδευση κοριτσιών

Μέση και Ανώτερη Εκπαίδευση των κοριτσιών. Η γυναικεία εκπαίδευση παραδοσιακού τύπου, καθαρά διακοσμητική, δεν ανταποκρινόταν στις ανάγκες των γυναικών των οποίων η κοινωνική θέση είχε ριζικά αλλάξει. Έτσι από τα μέσα του 19ου αιώνα στην Αμερική, την Αγγλία, τη Γαλλία και τη Γερμανία διατυπώνονται τα νέα αιτήματα, που αρχίζουν σιγά σιγά να εφαρμόζονται με διάφορες παραλλαγές και διαβαθμίσεις από τη μία χώρα στην άλλη. Τα μηνύματα για την πρόοδο της γυναικείας εκπαίδευσης στις άλλες χώρες, οι οποίες αντιμετώπισαν σε διαφορετικές χρονικές περιόδους η καθεμία σχεδόν τα ίδια προβλήματα, καθώς και οι αγώνες των γυναικών που σιγά σιγά προβάλλουν όλο και πιο συγκεκριμένες θέσεις και απόψεις στα θέματα της εκπαίδευσης, φτάνουν ως την Ελλάδα και ασκούν οπωσδήποτε σημαντική επιρροή στην προώθηση ανάλογων αιτημάτων. Οι διεκδικήσεις για ουσιαστική Μέση Εκπαίδευση γίνονται και στη χώρα μας χρόνο με το χρόνο πιο συγκεκριμένες. Η δημιουργία γυμνασιακών τάξεων στο σχολείο του δήμου της Ερμούπολης και στο Παρθεναγωγείο της Αικ. Λασκαρίδου1 και η συμμετοχή των μαθητριών της Σκύρου στις εξετάσεις του Ελληνικού Σχολείου των αγοριών2 αποτελούν φανερές ενδείξεις. Γύρω στα 1879 έχουμε και τις πρώτες απόπειρες μαθητριών για πανεπιστημιακές σπουδές. Οι αιτήσεις απορρίπτονται, αλλά γίνονται αφορμή να συζητηθεί στη Βουλή σχέδιο νόμου για πλήρη Γυμνάσια θηλέων3. Η εκπαίδευση που προσφέρει το Διδασκαλείο αρχίζει να μην ικανοποιεί πολλές Ελληνίδες που συνεχίζουν τις σπουδές τους σε ευρωπαϊκές χώρες. Η Κ. Κεχαγιά, η Αικ. Λασκαρίδου, η Ιφιγ. Δημητριάδου, η Ελ. Λοΐζου, η Ελπ. Καρακούση και η Φλ. Φουντουκλή είναι οι πρώτες δασκάλες που μετεκπαιδεύονται στην Ευρώπη, οι δυο πρώτες με δικές τους δαπάνες και οι άλλες με

——————————————

1. Βλ. σ. 214 αυτής της εργασίας.

2. Βλ. σ. 227 αυτής της εργασίας.

3. Βλ. σ. 288 αυτής της εργασίας.

Σελ. 329
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/1/gif/330.gif&w=600&h=9152. Ζιώγου, Εκπαίδευση κοριτσιών

υποτροφία της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας1. Όταν επιστρέφουν στην Ελλάδα προσφέρουν τις υπηρεσίες τους, είτε διδάσκοντας με αφιλοκέρδεια τις νέες μεθόδους και γνώσεις, όπως η Αικ, Λασκαρίδου που μορφώνει δωρεάν "φροβελιανές" νηπιαγωγούς στο σχολείο της2, είτε αναλαμβάνοντας διευθυντικά καθήκοντα. Η Κ. Κεχαγιά αναλαμβάνει τη διεύθυνση του "Ζαππείου" στην Κωνσταντινούπολη3, η Ιφιγ, Δημητριάδου γίνεται διευθύντρια στο τμήμα νηπιαγωγών της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας4. Έτσι ο κύκλος των μορφωμένων Ελληνίδων σιγά σιγά διευρύνεται και προς το τέλος της περιόδου που εξετάζουμε περιλαμβάνει νηπιαγωγούς, δασκάλες, δασκάλες για εργόχειρα, διευθύντριες, ιδιοκτήτριες ιδιωτικών Παρθεναγωγείων. Το 1882 η Αικατερίνη Βενιζέλου επιθεωρεί τα Παρθεναγωγεία των αγροτικών δήμων της Αττικής5.

Το δρόμο όμως των Ελληνίδων για ανώτερες σπουδές τον ανοίγει στα 1885 η Σεβαστή Καλλισπέρη. Μετά την αποφοίτηση της από την Σχολή Hill συνέχισε την εκπαίδευση της με ιδιωτικούς δασκάλους και το 1885 γράφτηκε φοιτήτρια της Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο της Σορβόνης6. Το γεγονός αυτό είναι οπωσδήποτε ιδιαίτερα σημαντικό για την εξέλιξη της γυναικείας εκπαίδευσης και γι' αυτό, όταν το 1891 η Καλλισπέρη πήρε το δίπλωμά της, η Παρρέν πανηγυρίζει:

"'Ολόκληρος ο γυναικείος κόσμος", γράφει, "ιδία δε αι Ελληνίδες, διά του γεγονότος τούτου έκαμον έν έτι βήμα προς τα πρόσω"7. Την ίδια περίπου εποχή με την Καλλισπέρη σπουδάζει

——————————————

1. Βλ. σ. 174 αυτής της εργασίας.

2. Βλ. σ. 177 αυτής της εργασίας.

3. Βλ. σ. 256 αυτής της εργασίας.

4. Βλ σ 176 αυτής της εργασίας.

5. Παράρτημα των εκπαιδευτικών νομοσχεδίων... επιστασία Χ. Παπαμάρκου, ό.π., σ. 62.

6. "Ελληνίς τακτική φοιτήτρια της Σορβόνης", Εφημερίς των Κυριών, έτ. A', αρ. 48, 7 Φεβρουαρίου 1888.

7. "Ελληνίς προλύτις της Φιλολογίας", Εφημερίς των Κυριών, έτ. E',

Σελ. 330
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/1/gif/331.gif&w=600&h=9152. Ζιώγου, Εκπαίδευση κοριτσιών

Ιατρική στη Σορβόνη μια άλλη Ελληνίδα, η Μαρία Καλαποθάκη1. Έτσι ο κύκλος της γυναικείας δραστηριότητας αρχίζει να διευρύνεται με τη συμμετοχή των Ελληνίδων σε δυο νέες επιστήμες, τη Φιλολογία και την Ιατρική.

Παράλληλα, οι περιπτώσεις των μαθητριών που επιδιώκουν την εγγραφή τους στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας αυξάνονται χρόνο με το χρόνο. Στα 1887 απορρίπτεται η αίτηση απόφοιτης του Αρσακείου με το αιτιολογικό ότι το Αρσάκειο δεν είναι αναγνωρισμένο από το κράτος ως Γυμνάσιο2. Στην απόφαση αυτή του Πανεπιστημίου τονίζεται πως παίζει ρόλο και το γεγονός ότι θεωρείται κάπως πρόωρη για τη χώρα μας η συμφοίτηση φοιτητών και φοιτητριών. Είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστικό το γεγονός ότι μια ομάδα από φοιτητές του Πανεπιστημίου διαφωνούν με την άποψη αυτή και διατυπώνουν τις "θέσεις" τους σε αγγελία που δημοσιεύεται στις εφημερίδες της εποχής. Οι φοιτητές θεωρούν την ενέργεια της μαθήτριας αυτής "ως απαρχήν σπουδαίας κοινωνικής προόδου" και δηλώνουν ότι "μετ' εθνικής όντως υπερηφανείας και ανεκλαλήτου χαράς θα δεχθώσιν εν τω μέσω αυτών την υψηλόφρονα νέαν, ήτις θ' ανυψώση την σημαίαν της πνευματικής χειραφετήσεως της Ελληνίδος, θα την σεβασθώσιν ως αδελφήν των, προωρισμένη να συναγωνισθή μετ' αυτών τον μέγαν και επίμοχθον αγώνα της εθνικής και κοινωνικής διαπλάσεως"3. Το 1890 το Πανεπιστήμιο της Αθήνας δέχεται την πρώτη φοιτήτρια. Είναι η Ιωάννα Στεφανόπολι που γράφτηκε στη Φιλοσοφική

——————————————

αρ. 221, 11 Αυγούστου 1891 και "Μία Ελληνίς πτυχιούχος της Σορβόνης", Εφημερίς των Κυριών, έτ. Ε', αρ. 223, 25 Αυγούστου 1891. Βλ. σχετικά και Κωνστ. Φ. Σκόκος, "Η πρώτη Ελληνίς διδάκτωρ", Εθνικόν Ημερολόγιον 1892, σ. 97-101.

1. Εφημερίς των Κυριών, έτ. E', αρ. 246, 9 Φεβρουαρίου 1892.

2. ό.π., έτ. Α', αρ. 29, 20 Σεπτεμβρίου 1887.

3. "Διαμαρτύρησις των Φοιτητών", Νέα Εφημερίς, έτ. ς', αρ. 272, 29 Σεπτεμβρίου 1887 και Καλ. Παρρέν, "Οι φοιτηταί μας υψούντες την σημαίαν της πνευματικής χειραφετήσεως της γυναικός", Εφημερίς των Κυριών, έτ. Α', αρ. 31, 4 Οκτωβρίου 1887.

Σελ. 331
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/1/gif/332.gif&w=600&h=9152. Ζιώγου, Εκπαίδευση κοριτσιών

Σχολή1. Ο τότε πρύτανης του πανεπιστημίου Γ. Μιστριώτης εκθέτει με λεπτομέρειες τον σχετικό προβληματισμό των πανεπιστημιακών αρχών. Η Φιλοσοφική Σχολή παραπέμπει το θέμα στην Ακαδημαϊκή Σύγκλητο, επειδή ήταν πολύ σοβαρό. Η Σύγκλητος, μετά από ανάλυση της νομικής, κοινωνικής και πρακτικής πλευράς του θέματος, είχε τη γνώμη ότι κάτι τέτοιο ήταν ακόμα πρόωρο για την Ελλάδα, αλλά "εν απορία ευρισκομένη" ζητάει τη γνώμη του Υπουργείου, που εγκρίνει τελικά την εγγραφή2. Την είδηση για την επιτυχία της Ιωάννας Στεφανόπολι έγραψε, όπως μας πληροφορεί σύγχρονος αρθρογράφος, "άπας ο Αθηναϊκός τύπος... εν ύψηλώ τόνω ενθουσιασμού"3. Η σημασία που αποδίδει η Παρρέν στο γεγονός αυτό φαίνεται καθαρά, γιατί εκτός από τη θριαμβολογία της στα σχετικά κείμενα, αφιερώνει στο θέμα αυτό πολλά άρθρα σε συνεχόμενα τεύχη της εφημερίδας της4. Η Ιωάννα Στεφανόπολι σπούδασε στο "Ελληνικό Παρθεναγωγείο" της Αικ. Λασκαρίδου και συνέχισε την εκπαίδευσή της, κυρίως στα ανώτερα Μαθηματικά και τα Λατινικά που δεν διδάσκονταν στα Παρθεναγωγεία, με ιδιωτικούς δασκάλους5. Είναι ενδεικτικό το γεγονός ότι μαζί με τη Στεφανόπολι υπήρχαν και άλλες υποψήφιες, των οποίων οι αιτήσεις απορρίφτηκαν, αλλά πολύ γρήγορα ο αριθμός των φοιτητριών αυξάνεται. Το 1892 γράφονται οι αδελφές Αλεξάνδρα και Αγγελική Παναγιωτάτου

——————————————

1. Τα κατά την Πρυτανείαν Γεωργίου Μιστριώτου τακτικού καθηγητού των Ελληνικών γραμμάτων Πρυτανεύσαντος κατά το Ακαδημαϊκόν έτος 1890-1891, Αθήναι, έκδ. Εθνικού Πανεπιστημίου, 1892, σ. 53.

2. ό.π.

3. Ανέστης Κωνσταντινίδης, "Σπάνιον φαινόμενον της παρ' ημίν γυναικείας εκπαιδεύσεως", Ετήσιον Ημερολόγιον Κωνσταντίνου Φ. Σκόκου 1890, σ. 194.

4. "Η Δεσποινίς Στεφανόπολι φοιτήτρια της Φιλοσοφικής Σχολής", Εφημερίς των Κυριών, έτ. Δ', αρ. 181, 30 Σεπτεμβρίου 1890. Για το ίδιο θέμα, αρ. 182, 7 Οκτωβρίου 1890, αρ. 183, 14 Οκτωβρίου 1890 και αρ. 184, 21 Οκτωβρίου 1890.

5. Εφημερίς των Κυριών, έτ. Δ', αρ. 184, 21 Οκτωβρίου 1890.

6. Τα κατά την Πρυτανείαν Γ. Μιστριώτου..., ό.π., σ. 53.

Σελ. 332
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/1/gif/333.gif&w=600&h=915 2. Ζιώγου, Εκπαίδευση κοριτσιών

ΕΙΚΟΝΑ 48. Ιωάννα Στεφανόπολι

Σελ. 333
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/1/gif/334.gif&w=600&h=9152. Ζιώγου, Εκπαίδευση κοριτσιών

στην Ιατρική Σχολή1, η Θηρεσία Ροκά στη Φιλοσοφική2 και η Φλωρεντία Φουντουκλή στη Μαθηματική Σχολή3.

Η κατάκτηση της πανεπιστημιακής μόρφωσης είναι, οπωσδήποτε, σημαντική για πολλούς λόγους: πρώτα απ' όλα οι απόφοιτες των πανεπιστημίων θα επιδιώξουν ανάλογες θέσεις· αυτό φαίνεται καθαρά από την περίπτωση της Σεβαστής Καλλισπέρη, που σε άρθρο της σχετικό με τη γυναικεία εκπαίδευση, μόλις επέστρεψε από τις σπουδές της στη Σορβόνη, επικρίνει τη Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία που διορίζει στο Διδασκαλείο ξένες διευθύντριες, ενώ υπάρχουν Ελληνίδες με ανάλογη μόρφωση4. Η είσοδος γυναικών στο Πανεπιστήμιο είχε σημαντικές επιπτώσεις και. στη Μέση Εκπαίδευση. Η δευτεροβάθμια εκπαίδευση των κοριτσιών παύει, από το 1890, να έχει μοναδικό σκοπό την εκπαίδευση της δασκάλας και της οικοδέσποινας. Οι υποψήφιες για το Πανεπιστήμιο έπρεπε να εξοπλιστούν με ανάλογη μόρφωση και γι' αυτό προβάλλει άμεσα η ανάγκη για τη λειτουργία σχολείων Μέσης Εκπαίδευσης που να μπορούν να ανταποκριθούν ικανοποιητικά στις νέες απαιτήσεις.

Από την προηγούμενη ανάπτυξη φαίνεται καθαρά ότι τα λίγα έστω που κέρδισε η Ελληνίδα το 19ο αιώνα στον αγώνα της για τη βελτίωση της θέσης και της εκπαίδευσής της, αποτελούν κατάκτηση και όχι παραχώρηση, αφού η πολιτεία, οι πολιτικοί και οι περισσότεροι διανοούμενοι είναι επιφυλακτικοί και, συχνά, αρνητικοί απέναντι στις διεκδικήσεις αυτές.

Οι πρώτες Ελληνίδες που ξεχωρίζουν στον κοινωνικό στίβο

——————————————

1. "Νέαι Ελληνίδες επιστήμονες", Εφημερίς των Κυριών, έτ. ς΄, αρ. 268, 12 Ιουλίου 1892.

2. "και άλλη Ελληνίς φοιτήτρια. Θηρεσία Ροκά", Εφημερίς των Κυριών, έτ. ς', αρ. 274, 27 Σεπτεμβρίου 1892.

3. "Φλωρεντία Φουντουκλή, Φοιτήτρια της Μαθηματικής Σχολής", Εφημερίς των Κυριών, έτ. ς', αρ. 278, 25 Οκτωβρίου 1892.

4. Σ. Καλλισπέρη, "Σκέψεις επί της θηλείας εκπαιδεύσεως. Δεν εκπατρίζομαι", Εφημερίς των Κυριών, έτ. Δ', αρ. 233, 3 Νοεμβρίου 1891.

Σελ. 334
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/1/gif/335.gif&w=600&h=915 2. Ζιώγου, Εκπαίδευση κοριτσιών

ΕΙΚΟΝΑ 49. Σεβαστή Καλλισπέρη

Σελ. 335
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/1/gif/336.gif&w=600&h=9152. Ζιώγου, Εκπαίδευση κοριτσιών

είναι όσες μορφώθηκαν από την οικογένεια τους. Η άποψη που επικρατεί την εποχή αυτή ότι "τα γράμματα" είναι περιττά για τη γυναίκα, έχει ως αποτέλεσμα το να συναντιέται κυρίως σε άτομα και όχι στο σύνολο των γυναικών του λαού η ανάγκη για μια πιο πλατιά μόρφωση, Η κατώτερη επαγγελματική εκπαίδευση γίνεται, την εποχή αυτή, μέσα σε διάφορα εργαστήρια (καπελάδικα, ραφτάδικα), χωρίς κανένα συμπληρωματικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα, Την έλλειψη αυτή επισημαίνει πρώτη η Παρρέν και προσπαθεί να αντιμετωπίσει κάπως το πρόβλημα με το "Σχολείο της Κυριακής". Το επίπεδο επομένως των εργαζόμενων γυναικών είναι, την εποχή αύτή, πολύ χαμηλό και δεν τους επιτρέπει να παλέψουν οι ίδιες για τα δικαιώματα τους και για να καλυτερέψουν οι συνθήκες της δουλειάς τους. Έτσι οι γυναίκες που τολμούν αλλά και που έχουν τη δυνατότητα να διαμαρτυρηθούν είναι οι πρώτες μορφωμένες γυναίκες της εποχής αυτής. Ενδείξεις βέβαια για συλλογικές διεκδικήσεις αρχίζουν να σημειώνονται και στην πρώιμη αυτή εποχή. Αξίζει, οπωσδήποτε, να τονιστεί το γεγονός ότι στα 1892 απεργούν εργάτριες σε εργοστάσιο του Πειραιά, διαμαρτυρόμενες για τη μείωση του ημερομισθίου1.

Στον τομέα της γυναικείας εκπαίδευσης πρωτοπόρες είναι οι δασκάλες της εποχής, που αποκτούν γρήγορα συνείδηση της ατομικότητας τους και αγωνίζονται για να βελτιωθεί η εκπαίδευση των κοριτσιών και να γίνει, πιο πλατιά και πιο ουσιαστική σε περιεχόμενο. Η Δημοτική Εκπαίδευση δεν θεωρείται αρκετά ικανοποιητική και αρχίζουν οι διεκδικήσεις για ανώτερη και επαγγελματική εκπαίδευση. Με το επάγγελμα της δασκάλας, που αποτελεί το πρώτο κοινωνικά αποδεκτό γυναικείο επάγγελμα, ανοίγεται ο δρόμος για την κοινωνική παρουσία της γυναίκας. Βέβαια το επάγγελμα και η επαγγελματική σταδιοδρομία γενικότερα δεν είναι ακόμα για τη γυναίκα σκοπός και επιδίωξη της στη ζωή. Αρχίζει όμως να διαφαίνεται έντονα το αδιέξοδο που δημιουργείται σταδιακά στο πεδίο

——————————————

1. "Απεργία εργατριών εν Πειραιεί", Εφημερίς των Κυριών, έτ ς΄, αρ. 256, 19 Απριλίου 1892.

Σελ. 336
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/1/gif/337.gif&w=600&h=915 2. Ζιώγου, Εκπαίδευση κοριτσιών

ΕΙΚΟΝΑ 50

Σελ. 337
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/1/gif/338.gif&w=600&h=9152. Ζιώγου, Εκπαίδευση κοριτσιών

της επαγγελματικής δραστηριότητας των Ελληνίδων, κυρίως εξαιτίας του μεγάλου αριθμού των "διδασκαλισσών". Τα πρώτα αιτήματα διατυπώνονται, από έναν μικρό σχετικά αριθμό μορφωμένων γυναικών, χωρίς να φαίνεται την εποχή αυτή κάποια συνειδητοποιημένη συλλογική προσπάθεια. Οι γυναικείοι σύλλογοι της εποχής έχουν, οι περισσότεροι, φιλανθρωπικό χαρακτήρα και αποτελούντα., κυρίως από γυναίκες της μεγαλοαστικής τάξης. Για το λόγο αυτό, και στον αγώνα για τη μεταρρύθμιση της γυναικείας εκπαίδευσης οι εισηγήσεις προέρχονται από ένα μικρό αριθμό γυναικών, που με συναίσθηση της σοβαρότητας του προβλήματος προσπαθούν να κάνουν και τις άλλες να αποκτήσουν συνείδηση του προβλήματος και απαιτούν μεταρρύθμιση του όλου εκπαιδευτικού συστήματος.

Καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι οι λόγοι που κάνουν την εποχή αυτή το πρόβλημα της γυναικείας εκπαίδευσης και απασχόλησης βασικά κοινωνικό και εκπαιδευτικό πρόβλημα είναι λόγοι καθαρά οικονομικοί - επαγγελματικοί και λόγοι κοινωνικής σκοπιμότητας και στοιχειώδους δικαιοσύνης. Ο αγώνας για την εξασφάλιση ισότητας στις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές ευκαιρίες των δύο φύλων, που άρχισε την εποχή αυτή, συνεχίζεται, με διαφορετικά βέβαια αιτήματα και επιδιώξεις, μέχρι σήμερα.

Σελ. 338
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/1/gif/339.gif&w=600&h=9152. Ζιώγου, Εκπαίδευση κοριτσιών

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Οι κοινωνικές συνθήκες για μια ουσιαστική βελτίωση στη θέση της γυναίκας δημιουργήθηκαν, όπως είναι γνωστό, στους νεότερους χρόνους. Οι παλαιότερες κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες και η πατριαρχική δομή της οικογενείας περιόριζαν το ρόλο της γυναίκας στο σπίτι και την οικογένεια. σε πρώτο στάδιο, επομένως, έχουμε μια τέλεια διαφοροποίηση στο ρόλο των δύο φύλων και μια ολοκληρωτική σχεδόν έλλειψη πνευματικής μόρφωσης των κοριτσιών. Μόνο στις ανώτερες κοινωνικές τάξεις οπού η οικονομική άνεση αποδεσμεύει τη γυναίκα από την οικιακή βιοτεχνία, τη χειρωνακτική εργασία και από τις ευθύνες της μητρότητας και του σπιτιού, δημιουργείται η ανάγκη για μια ανώτερη γυναικεία μόρφωση, με κάποια έκταση και βάθος. Σταδιακά όμως αναπτύσσεται σε όλες τις χώρες o αγώνας της γυναίκας για τον "εξανθρωπισμό" της. Από τις αρχές του 19ου αιώνα αρχίζει να αφυπνίζεται η κοινωνική συνείδηση των γυναικών και να πλαταίνει ο πνευματικός τους ορίζοντας. Η οικονομική ανεξαρτησία, που εξασφαλίστηκε με τη βιομηχανική επανάσταση, η υπεύθυνη δράση στην κοινωνία και η καλλιέργεια του πνεύματος προετοιμάζουν τη γυναίκα για μια δημιουργική προσφορά σε όλους τους τομείς της κοινωνικής ζωής.

Η ριζική αυτή αλλαγή στην κοινωνική θέση της γυναίκας φανερώνει σιγά σιγά πως η γυναικεία εκπαίδευση, που είχε καθαρά διακοσμητικό χαρακτήρα, δεν ανταποκρίνεται. Ικανοποιητικά στις νέες απαιτήσεις. Η εκπαίδευση χωρίς συγκεκριμένο σκοπό που καταλήγει να είναι ένα μωσαϊκό από γνώσεις για απλή επίδειξη δεν ικανοποιεί πια. Στην Αμερική και στις μεγάλες χώρες

Σελ. 339
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Η Μέση Εκπαίδευση των κοριτσιών στην Ελλάδα (1830-1893)
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 320
    2. Ζιώγου, Εκπαίδευση κοριτσιών

    Προσφορά στα γράμματα και τις επιστήμες

    Από τις αρχές ακόμα του 19ου αιώνα πρωτοπόρες Ελληνίδες θέτουν τα θεμέλια της πνευματικής προσφοράς των γυναικών στη χώρα μας, Στο εξωτερικό διαπρέπουν ελληνίδες συγγραφείς, όπως η Αγγελική Βαρθολομαίου-Πάλλη στο Λιβόρνο, γνωστή για τα πρωτότυπα μυθιστορήματα της και η Μαργαρίτα Αλβάνα Μηνιάτη που διακρίθηκε στην Ιταλία, κυρίως, για τις ιστορικές μελέτες της1. Το δρόμο της πνευματικής προσφοράς της Ελληνίδας ανοίγει η Ευανθία Καΐρη, "η πρώτη πραγματική λογία που έχει να μνημόνευση η ιστορία των γραμμάτων μας"2. Στα 1814 η Ευανθία, 15 χρόνων, γράφει στον Κοραή με την παράκληση να της στείλει κάποιο βιβλίο να μεταφράσει "και ούτω να ωφελήσω κατά την δύναμίν μου το γένος ημών"3. Ο Κοραής συγκινείται ιδιαίτερα από το γεγονός αυτό, γιατί δεν περίμενε να αρχίσει τόσο νωρίς η πνευματική ανάπτυξη της Ελληνίδας4. Η Ευανθία Καΐρη τυπώνει το 1820 στις Κυδωνιές μετάφραση από το έργο του S. Bouilly Συμβουλαί προς την θυγατέρα μου5 και το 1835 στην Ερμούπολη μεταφράζει από τα γαλλικά το Εγκώμιον του Μάρκου Αυρηλίου. Εκτός από τις μεταφράσεις η Καΐρη ασχολήθηκε και με το θέατρο. Το 1826 τυπώνει στο Ναύπλιο το θεατρικό έργο Νικήρατος, εμπνευσμένο από την πολιορκία του Μεσολογγίου6, Το έργο αυτό, όπως αναφέρει ο Λάσκαρης, παίχτηκε στην

    ——————————————

    1. Κ. Παρρέν, Ιστορία της γυναικός Σύγχρονοι Ελληνίδες. 1530-1896, Αθήναι χ.χ., σ. 211-240- Ειρ. Ασώπιος, "Μαργαρίτα Αλβάνα Μηνιάτη: βίος και συγγράμματα", Αττικόν Ημερολόγιον 1888, σ. 222-238· Σπ. Δε-Βιάζης, "Διαπρεπείς Ελληνίδες κατά τον ΙΘ' αίώνα. Μαργαρίτα Αλβάνα-Μηνιάτη", Ελληνική Επιθεώρησις, έτ. Γ', 1910, σ. 1069 κέ. Αθ. Ταρσούλη, "Διανοούμεναι Ελληνίδες του 19ου αιώνος και η Μαργαρίτα Αλβάνα-Μηνιάτη", Εργασία, έτ. Γ', 1932, σ. 415-417, 455-456 και 487-488

    2. Κ. Θ. Δημαράς, Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, ό. π., σ. 210.

    3. Κ. Ξηραδάκη, Ευανθία Καΐρη, ό. π., σ. 12.

    4. ό.π., σ. 13.

    5. S. Bouilly, Συμβουλαί προς την θυγατέρα μου, μεταφρασθέν εκ του Γαλλικού υπό Ε. Ν. της εξ Άνδρου, Κυδωνίαι 1820.

    6. Κ. Ξηραδάκη, Ευανθία Καΐρη, ό.π., σ. 21.