Συγγραφέας:Παπαθανασίου, Ιωάννα
 
Τίτλος:Η Νεολαία Λαμπράκη τη δεκαετία του 1960
 
Υπότιτλος:Αρχειακές τεκμηριώσεις και αυτοβιογραφικές καταθέσεις
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:47
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:2008
 
Σελίδες:679
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος + 1 CD-ROM
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Νεανικές οργανώσεις
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:Δεκαετία 1960
 
Περίληψη:Το βιβλίο αυτό αποτελεί απόπειρα συγκρότησης ενός σταθερού τεκμηριωτικού πλαισίου για την ιστορία της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη και διαρθρώνεται σε τέσσερα μέρη, που έχουν ως αφετηρία και σημείο αναφοράς τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας (ΑΣΚΙ) και τις συλλογές τους, προεκτείνονται πέρα από αυτά, και είναι τα εξής: 1) Αναλυτική παρουσίαση του αρχείου του Κεντρικού Συμβουλίου της οργάνωσης, 2) Συστηματική καταγραφή του συνόλου των εντύπων της και στην αποδελτίωση των σειρών του περιοδικού Τετράδια της Δημοκρατίας και της εφημερίδας Η Γενιά μας, 3) Εξαντλητικές αποδελτιώσεις της εφημερίδας Η Αυγή σε θέματα που αφορούν τις δραστηριότητες της οργάνωσης όπως και σε αναφορές που σχετίζονται με τις εκτιμήσεις του κόμματος της ΕΔΑ και των πολιτικών αντιπάλων της για τη ΔΝΛ και 4) Παρουσίαση σύντομων αυτοβιογραφικών συνεντεύξεων με τα μέλη του Κεντρικού Συμβουλίου και της Εξελεγκτικής Επιτροπής της οργάνωσης. Ένα εξαντλητικό χρονολόγιο, για την περίοδο Ιανουάριος 1963-Απρίλιος 1967, ακολουθεί τις θεματικές ενότητες και, συγκροτούμενο σε τρία επίπεδα -δραστηριότητες της νεολαίας, ελληνική πολιτική σκηνή και διεθνές πολιτικό πλαίσιο—, φιλοδοξεί να συστοιχίσει τα δεδομένα της εποχής και να ευκολύνει το χρήστη.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 45.04 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 11-30 από: 684
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/11.gif&w=600&h=915

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ - ΑΡΚΤΙΚΟΛΕΞΑ

ΑΒΣ = Ανωτάτη Βιομηχανική Σχολή

ΑΕΜ = Αντιδικτατορικό Εργατικό Μέτωπο

ΑΚΟΑ = Ανανεωτική Κομμουνιστική και Οικολογική Αριστερά

ΑΟΔΑ = Ανανεωτική Ομάδα Δημοκρατικής Αριστεράς

ΑΠΘ = Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

ΑΣΟΕΕ = Ανωτάτη Σχολή Οικονομικών και Εμπορικών Επιστημών

ΓΔΕΑ = Γενική Διεύθυνσις Εθνικής Ασφαλείας

ΓΠ = Γραφείο Περιοχής

ΓΣΕΕ = Γενική Συνομοσπονδία Εργατών Ελλάδος ΔΑΝ =Δημοκρατική Αριστερή Νεολαία ΔΑΣ =Δημοκρατική Αντίσταση Σπουδαστών ΔΕ= Διοικούσα Επιτροπή

ΔΕΣΠΑ = Διοικούσα Επιτροπή Συλλόγων Πανεπιστημίου Αθηνών

ΔΚΝΓΛ = Δημοκρατική Κίνηση Νέων 'Γρηγόρης Λαμπράκης'

ΔΝΛ = Δημοκρατική Νεολαία Λαμπράκη

ΔΣ = Διοικητικό Συμβούλιο

ΔΣΕ = Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας

ΔΣΚ = Δημοκρατικό Συνδικαλιστικό Κίνημα

ΕΑΜ = Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο

ΕΑΡ = Ελληνική Αριστερά

ΕΔΑ = Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά

ΕΔΕΣ = Εθνικός Δημοκρατικός Ελληνικός Σύνδεσμος

ΕΔΗΝ = Ελληνική Δημοκρατική Νεολαία

ΕΔΝΕ = Ενιαία Δημοκρατική Νεολαία Ελλάδος

ΕΔΟΝ = Ενιαία Δημοκρατική Οργάνωση Νεολαίας [Κύπρος]

ΕΕΔΥΕ = Ελληνική Επιτροπή διά την Διεθνή Ύφεσιν και την Ειρήνην

ΕΚ = Ένωσις Κέντρου

ΕΚΑ = Εργατικό Κέντρο Αθήνας

ΕΚΟΦ = Εθνική Κοινωνική Οργάνωσις Φοιτητών

ΕΛΑΣ = Ελληνικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός

ΕΜΠ = Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

ΕΟΑΠ= Εθνική Ομοσπονδία Αθλοπαιδιών

ΕΠ = Επιτροπή Πόλης

ΕΠΕΚ = Εθνική Προοδευτική Ένωσις Κέντρου

ΕΠΟΝ = Ενιαία Πανελλαδική Οργάνωση Νέων

ΕΠΣΑ = Ένωσις Ποδοσφαιρικών Σωματείων Αθηνών

EPA = Ελληνική Ραδιοφωνία

EPE = Εθνική Ριζοσπαστική Ένωσις

EPEN = Εθνική Ριζοσπαστική Ένωσις Νέων

ΕΣΗΕΑ = Ένωσις Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών

ΕΣΣΔ = Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών

ΕΤΟ = Ειδικό Τάγμα Οπλιτών [ΑΈΤΟ, ΒΈΤΟ, Γ'ΕΤΟ]

ΕΦΕΕ = Εθνική Φοιτητική Ένωσις Ελλάδος

Σελ. 11
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/12.gif&w=600&h=915

ΕΦΕΠΘ = Επιμορφωτική Φοιτητική Ένωσις Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

ΗΠΑ = Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής

ΚΕ = Κεντρική Επιτροπή

ΚΕΑ = Κίνηση για την Ενότητα της Αριστεράς

ΚΚΕ = Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας

KM ΜΕ = Κέντρο Μαρξιστικών Μελετών και Ερευνών

ΚΝΕ = Κομμουνιστική Νεολαία Ελλάδας

ΚΟΜΣΟΜΟΛ= Επιτροπή Οργανώσεων Νεολαίας [ΕΣΣΔ]

ΚΣ = Κεντρικό Συμβούλιο

ΜΕΚΑ = Μαθητική Επιτροπή Κυπριακού Αγώνα

NE = Νομαρχιακή Επιτροπή

Ν.ΕΔΑ = Νεολαία Ενιαίας Δημοκρατικής Αριστεράς

ΟΓ = Οργανωτικό Γραφείο

ΟΓΑ = Οργανισμός Γεωργικών Ασφαλίσεων

ΟΚΝΕ = Ομοσπονδία Κομμουνιστικών Νεολαιών Ελλάδας

ΟΝΕΚ = Οργάνωσις Νέων της Ενώσεως Κέντρου

OHE = Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών

ΟΠΛΑ = Ομάδες Περιφρούρησης Λαϊκού Αγώνα

ΟΤΣΣΕ = Ομοσπονδία Τοπικών Σπουδαστικών Συλλόγων Ελλάδος

ΠΑΜ = Πατριωτικό Αντιδικτατορικό Μέτωπο

ΠΑΜΕ = Πανδημοκρατικό Αγροτικό Μέτωπο Ελλάδος

ΠΑΝΔΗΚ = Πανσπουδαστική Δημοκρατική Κίνηση

ΠΑΥΔΗΣ = Πανελλήνιος Αγών Υπέρ της Δημοκρατίας και του Συντάγματος

ΠΑΣΕΓΕΣ = Πανελλήνιος Συνομοσπονδία των Ενώσεων Γεωργικών Συνεταιρισμών

ΠΑΣΟΚ = Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα

ΠΓ = Πολιτικό Γραφείο

ΠΕΝ = Προοδευτική Ένωσις Νέων

ΠΕΟ = Παγκύπρια Εργατική Ομοσπονδία

ΠΕΟΠΕΦ = Πανελλήνια Ένωση Οικογενειών Πολιτικών Εξόριστων και Φυλακισμένων

ΠΟΓΟ = Παγκύπρια Ομοσπονδία Γυναικείων Οργανώσεων

ΠΟΔΝ = Παγκόσμια Ομοσπονδία Δημοκρατικής Νεολαίας

ΠΠΣΠ = Προοδευτική Πανσπουδαστική Συνδικαλιστική Παράταξη

PAN = Ριζοσπαστική Αριστερή Νεολαία

ΣΕΕΝΑ = Συντονιστική Επιτροπή Εργαζομένων Νέων Αθήνας ΣΕΕΝΕ = Συντονιστική Επιτροπή Εργαζομένων Νέων Ελλάδας ΣΕΜΜΕ = Σύλλογος Εργαζομένων Μαθητών Μέσης Εκπαίδευσης ΣΕΦΣ = Σύλλογος Εργαζομένων Φοιτητών-Σπουδαστών ΣΚ-ΕΛΔ = Σοσιαλιστικό Κόμμα - Ένωση Λαϊκής Δημοκρατίας ΣΥΔΝΕ = Σύνδεσμος Δημοκρατικής Νεολαίας Ελλάδος ΣΥΝ = ΣΥΝασπισμός της Αριστεράς και της Προόδου ΣΥΡΙΖΑ = Συνασπισμός Ριζοσπαστικής Αριστεράς ΦΑΝ = Φιλελεύθερη Αριστερή Νεολαία

ΦΕΑΠΘ = Φοιτητική Ένωσις Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης ΦΝΧ = Φίλοι Νέων Χωρών

Σελ. 12
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/13.gif&w=600&h=915

ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ

Σελ. 13
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/14.gif&w=600&h=915 01 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 14
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/15.gif&w=600&h=915

ΤΟ ΣΚΕΠΤΙΚΟ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Αν είσαι τόσο όμορφος, είναι γιατί η πατρίδα με πικρά τραγούδια σε νανούρισε, αν είσαι τόσο δυνατός, είναι γιατί πολλοί, πριν από σένα, πεθάναν για το μέλλον, αν κλαίς καμιά φορά τα βράδια, είναι γιατί με ρόδα και φεγγάρια σπαρταράει ο έρωτας,

μη φοβάσαι που είσαι άοπλος: Έχεις το γέλιο σου,

και μη δειλιάζεις σαν πεινάς: Στο στόμα σου μια φυσαρμόνικα μ' όλα του κόσμου τα τραγούδια σε χορταίνει. Άντε, λοιπόν, παιδί μου, στο καλό! Δεν έχεις άλλο δρόμο, άλλο άστρο, άλλο καημό απ' την ελευθερία.

Τάσου Λειβαδίτη, Νεολαίος - Λαμπράκης1

Η συλλογική μνήμη διατηρείται ζωντανή, αγκιστρωμένη σε κάποια σημαντικά γεγονότα. Τα χρησιμοποιεί ως αναφορά, ενώ ταυτόχρονα συνεχίζει να τα επεξεργάζεται, να τα αναπλάθει και να τα κατανοεί με βάση αιτούμενα και δεδομένα της νέας εποχής. Το ίδιο συμβαίνει και με κάποιες συλλογικότητες. Η μνήμη τις συντηρεί και αναπαράγει στοιχεία και στιγμές τους, τις εξιδανικεύει και τις επικαλείται ως πρότυπα. Όπως συμβαίνει με τους μύθους· τους ακολουθεί διατηρώντας ισχυρό, τις περισσότερες φορές, το θετικό ή το αρνητικό τους πρόσημο.

Σαράντα πέντε σχεδόν χρόνια μετά τη δημιουργία της, το καλοκαίρι του 1964, η «Δημοκρατική Νεολαία Λαμπράκη» παραμένει στη συλλογική μνήμη της Αριστεράς, κυρίως σε μια γενιά νεολαίων που την στελέχωσαν και την πλαισίωσαν στα μέσα της δεκαετίας του 1960, ως κυρίαρχο σημείο αναφοράς. Αν το βραχύβιο της ύπαρξής της -2,5 μόνο χρόνια—έχει διαγραφεί από τη συλλογική μνήμη, η ΔΝΛ δεν εγγράφεται απλά ως η πολιτική οργάνωση η οποία συμπύκνωσε τις διεκδικήσεις και τα αιτήματα του νεολαιίστικου κινήματος και τα αναδιατύπωσε με πολιτικούς όρους ως θέσεις σε «ιδιάζοντες» καιρούς. Λειτουργεί ακόμα ως ιδιαίτερη και μοναδική συλλογικότητα που διαμόρφωσε συμπεριφορές και πρότυπα, αξιακούς κώδικες και στάσεις ζωής και που δεν περιορίστηκε απλά και μόνο στην άρθρωση και εκφορά ενός αριστερού πολυδύναμου πολιτικού λόγου. Μια οργάνωση

1. Η Αυγή, 28.3.1965, σ. 8. Το ίδιο στο Πυρσός, δίμηνο εικονογραφημένο εκπολιτιστικό μορφωτικό περιοδικό, τχ. 3, [Δρέσδη] 1965, σ. 15.

Σελ. 15
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/16.gif&w=600&h=915

αυτόνομη, ριζοσπαστική και «πρωτοπόρα», κινητοποίησε τους ανήσυχους νέους των πόλεων και τους ανέδειξε σε ενεργό πολιτικό υποκείμενο. Κατάφερε να αποδεσμεύσει από τους φόβους, να συσπειρώσει και να εμπνεύσει τη νεολαία στην, αποστασιοποιημένη από την Αριστερά, ενδοχώρα, στην ύπαιθρο, ακόμα και στα ακρότατα σημεία των «επιτηρούμενων ζωνών». Τους οδήγησε σε «καλούς» αγώνες και τους μύησε στη νέα πολιτική κουλτούρα της Αριστεράς· τους απέδωσε, τέλος, ένα ιδιαίτερο στοιχείο ταυτότητας το οποίο ακόμα διατηρούν και επιμένουν να προβάλλουν, όταν εμβληματικά εξακολουθούν να αναγνωρίζονται ως «Λαμπράκηδες».

Οι εξιδανικευμένες εικόνες και αναφορές, η αποδοχή και διατήρηση του γενικού πλαισίου δεν αναιρούνται από τα επιμέρους αρνητικά σχόλια που επαναφέρουν όχι τόσο οι πολιτικοί αντίπαλοι, αλλά κάποιοι από τους ίδιους τους «Λαμπράκηδες» που εγκατέλειψαν τις γραμμές της οργάνωσης ή που αναστοχάστηκαν με διαφορετικούς όρους, μέσα στο χρόνο, την εμπειρία τους. Ως αρνητικά σημεία, η μνήμη συγκρατεί την ψευδαίσθηση της αυτονομίας, το συντηρητισμό στα ηγετικά κλιμάκια και την αυταρχικότητα που καλύφθηκε από την επίκληση της αρχής του «δημοκρατικού συγκεντρωτισμού» καθώς και αντιφάσεις που αποτέλεσαν αντικείμενα μιας εσωτερικής αντιπαράθεσης από τις μέρες και από τις συζητήσεις που προηγήθηκαν της επίσημης ανακοίνωσης της ίδρυσής της. Στην κατεύθυνση αυτή, η «μαζικοποίηση», δηλαδή η επιδίωξη για τη μέγιστη δυνατή διεύρυνση του αριθμού των μελών, θεωρείται, σήμερα ακόμη, ασύμπτωτη με την έννοια της «πρωτοπορίας» που προβλήθηκε ταυτόχρονα ως ένας από τους βασικούς στόχους της οργάνωσης. Αντίστοιχα, οι μεγάλες κινητοποιήσεις των «Λαμπράκηδων» στα «Ιουλιανά», οι συνεχείς, επί 70 ημέρες, διαδηλώσεις που έκαναν γνωστή την «αγωνιστική τους παρουσία» σε όλη τη χώρα, θεωρήθηκαν «ξόδεμα», ανάλωση δυνάμεων, σε μια πολιτική υπόθεση που μπορεί να αφορούσε πρωτίστως τη δημοκρατία, αλλά η οποία δεν έπαψε στον πυρήνα της να συνιστά διακύβευμα στην εσωτερική διαμάχη του αστικού πολιτικού κόσμου.

Σε όσα συγκρατεί και επεξεργάζεται η μνήμη, προστίθενται απορίες και ερωτήματα για τις σχέσεις της οργάνωσης με το ΚΚΕ και για το πρόωρο τέλος της. Η σχετική αδυναμία μιας οργανωμένης απάντησης στη δικτατορία της 21ης Απριλίου, το 1967, συνυπάρχει με διαπιστώσεις για τον «πρόωρο» παροπλισμό του τίτλου και των συμβόλων της οργάνωσης. Η «Δημοκρατική Νεολαία Λαμπράκη» έσβησε νωρίς από τον πολιτικό χάρτη, όχι γιατί δεν αντιστάθηκε στη δικτατορία αλλά γιατί τα μέλη της, όσοι δεν συνελήφθησαν, φυλλορρόησαν χωρίς ιδιαίτερες αναστολές, εντασσόμενα σε άλλα παράνομα σχήματα και σε νεοσύστατες αντιστασιακές οργανώσεις. Μύθοι και πραγματικότητες, που αφορούν το ευρύτερο αριστερό κί-

Σελ. 16
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/17.gif&w=600&h=915

κίνημα, συντηρούνται, υπενθυμίζοντας, ωστόσο, ότι η ΔΝΛ αποτέλεσε τη μαζικότερη και δυναμικότερη έκφραση της νεολαίας μετά την ΕΠΟΝ των τελευταίων χρόνων της Κατοχής και της Απελευθέρωσης. Μύθοι και πραγματικότητες, απορίες και σιωπές ξεδιπλώνονται από το κουβάρι της συλλογικής μνήμης της Αριστεράς, επιβεβαιώνοντας ότι η βραχύβια αυτή οργάνωση συνδέθηκε απόλυτα με την ιστορία των αγώνων για τη δημοκρατία , σε μια εποχή που έγινε γνωστή από τις λογοτεχνικές μεταγραφές της ως η «χαμένη άνοιξη».

Σαράντα πέντε χρόνια μετά τη δημιουργία της, η «Δημοκρατική Νεολαία Λαμπράκη» δεν έχει ακόμη αποτελέσει αντικείμενο μιας συστηματικής προσέγγισης. Παρ' όσα η μνήμη συγκρατεί και συχνά επικαλείται, η βιωμένη ιστορία της δεκαετίας του 1960 δεν έχει ακόμη αποτυπωθεί με τη μορφή γραπτών μαρτυριών. Παρά την άνθηση της μαρτυρίας τα τελευταία χρόνια, το συγκεκριμένο είδος γραφής συνδέεται ακόμη με τη γενιά της Αντίστασης και του εμφυλίου πολέμου και εξακολουθεί να υιοθετεί ως προνομιούχο χώρο αναφοράς τη δεκαετία 1940-50. Αντίστοιχα, η σχετικά πρόσφατη επιστροφή στη θεματολογία της δικτατορίας, μετά την πρώτη φάση αποτύπωσης της προσωπικής μαρτυρίας με τη μορφή καταγγελτικών κειμένων για το καθεστώς, που εκδόθηκαν στο εξωτερικό στη διάρκειά της και στην Ελλάδα στην άμεση μεταπολιτευτική εποχή,2 δεν συνδέεται με εκτεταμένες αναφορές στην άμεση προδικτατορική περίοδο .3 Στην ίδια λογική, κάποιες σειρές δημοσιογραφικών ερευνών και αφιερωμάτων στον μεταπολιτευτικό ημερήσιο και περιοδικό τύπο,4 που συμπύκνωσαν μαρτυρίες των πρωταγωνιστών της δεκαετίας του '60, παρέμειναν πρακτικά χωρίς συνέχεια. Έτσι, αν κάποια ηγετικά στελέχη της Νεολαίας Λαμπράκη κατέγραψαν τα βιώματα τους, η μαρτυρία τους στρέφεται χρονικά

2. Αναφέρομαι ενδεικτικά στα δύο κλασικά πλέον βιβλία: Περικλής Κοροβέσης, Οι ανθρωποφύλακες, Broedcma Ekstrands Trykeri ΑΒ, Λούντ 1970 [α' έκδοση: La filière, Seuil, Παρίσι 1969] και Κίτυ Αρσένη, Μπουμπουλίνας 18, Θεμέλιο, Αθήνα 1975 [α έκδοση: Nelle carzeri dei colonelli, ed. Puiniti, Ρώμη 1970].

3. Βλ. το πιο πρόσφατο Νάντης Χατζηγιάννης, Τι έχεις μ' αυτόν; Προσωπική κατάθεση - μαρτυρία για την αντίσταση κατά της δικτατορίας 1967-1974... και λίγο πριν και λίγο μετά [αυτο-έκδοση], Θεσσαλονίκη 2007.

4. Βλ. για παράδειγμα το αφιέρωμα «Από το Μανιφέστο των Λαμπράκηδων στον Καταστατικό Χάρτη του Ρήγα», στη δεκαπενθήμερη εφ. Θούριος, Κεντρικό Όργανο της ΕΚΟΝ Ρήγας Φεραίος, 19 Μάρτη 1978, τχ. 98, αλλά και τις συνεντεύξεις πρωταγωνιστών της εποχής στο εκτεταμένο αφιέρωμα-έρευνα του Π. Μακρή στην εφ. Ελευθεροτυπία σε 30 συνέχειες, από τις 28 Φεβρουαρίου έως τις 17 Απριλίου 1982, «Η γενιά του 1-1-4. Τι απέγινε η νεολαία του 1955-1967».

Σελ. 17
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/18.gif&w=600&h=915

σε προγενέστερες ή μεταγενέστερες περιόδους και επικεντρώνεται στις παλαιότερες ή μεταγενέστερες εμπειρίες τους. Οι ηλικιακές διαφορές που παρατηρούνται ανάμεσα στα διαφορετικά επίπεδα οργάνωσης της νεολαίας μπορεί τελικά να μη δημιούργησαν «χάσματα γενιών» μέσα στην οργάνωση, οδήγησαν ωστόσο εκ των υστέρων σε διαφορετικές αξιολογήσεις ως προς τις ανάγκες της γραφής. Οι μνήμες από τον εμφύλιο πόλεμο, ο εγκλεισμός στις φυλακές και στις εξορίες, τα Ιδρύματα της Βασιλίσσης και αντίστοιχες εμπειρίες από τη δικτατορία, τα βασανιστήρια, οι συλλήψεις και οι αποδράσεις στο εξωτερικό προτάσσονται στις θεματολογίες της βιβλιοπαραγωγής, η οποία έχει ως αναφορά και πρόσωπα που συνέδεσαν το όνομά τους με τη Δημοκρατική Νεολαία Λαμπράκη. Ο κατάλογος είναι μακρύς, αλλά αφορά εντέλει την προγενέστερη γενιά5 που συμπορεύτηκε στους κόλπους της ΔΝΛ. Πρόκειται κυρίως για τους επονίτες των χρόνων 1943-46 οι οποίοι μοιράστηκαν τα ηγετικά της κυρίως κλιμάκια μαζί με στελέχη της παράνομης ΕΠΟΝ των χρόνων 1947-58. Η νεότερη γενιά, το κύριο σώμα της οργάνωσης, όσοι «γεννήθηκαν μέσα στη Κατοχή,

5. Αναφέρομαι ενδεικτικά στις μαρτυρίες του γραμματέα της οργάνωσης, Τάκη Μπενά, και τριών μελών του Γραφείου του Κεντρικού Συμβουλίου της, του Γιώργου Γιωτόπουλου, του Χρόνη Μίσσιου, του Στέφανου Στεφάνου, όπως και στα απομνημονεύματα του προέδρου της, Μίκη Θεοδωράκη. Ο πολυγραφότατος Τάκης Μπενάς αφιέρωσε το μεγαλύτερο τμήμα του συγγραφικού του έργου στην Κατοχή και την Αντίσταση, στον εμφύλιο πόλεμο -κυρίως στην εμπειρία του εγκλεισμού του-και πρόσφατα στη δικτατορία, ενώ έχει επίσης καταθέσει τη μελέτη του για το Γ' Συνέδριο της ΕΔΑ. Βλ. αναλυτικά Τ. Μπενάς, Της Κατοχής, μνήμες μικρές σαν χρέος, Θεμέλιο, Αθήνα 1990. Τ. Μπενάς, Του εμφυλίου, μνήμες των δύσκολων καιρών, Νέα Σύνορα - Α. Α. Λιβάνη, Αθήνα 1996. Τ. Μπενάς, Της δικτατορίας, μνήμες νωπές της τρίτης τραγωδίας, Θεμέλιο, Αθήνα 2007, καθώς και τη μελέτη που στηρίχτηκε σε τεκμήρια από το Αρχείο της προδικτατορικής ΕΔΑ : Τ. Μπενάς, Ένα συνέδριο που δεν έγινε ποτέ. Πρόδρομα ανανεωτικά στοιχεία της προδικτατορικής Αριστεράς, Δελφίνι, Αθήνα 1995.

Αντίστοιχα βλ. Γ. Γιωτόπουλος, Πέντε και μία απ' τις μέρες της Μακρονήσου. Μια χαμένη μεταγωγή, Αθήνα 1983, όπως και το τελευταίο βιβλίο του, που εκδόθηκε λίγους μήνες μετά το θάνατο του με τη φροντίδα του ανιψιού του Ν. Πιπιτσούλη και πρόλογο του Κ. Τσουράκη: Γ. Γιωτόπουλος, Εμπειρίες που καίνε... Χρονικό 1940-1950, εκδόσεις Γ. Μπένου, Αθήνα 2003.

Με σοβαρές λογοτεχνικές αξιώσεις το αυτοβιογραφικό έργο του Χρόνη Μίσιου συμπυκνώνει τις αγωνίες της Αριστεράς μέσα από τις εμπειρίες της προσωπικής του διαδρομής. Βλ. Χρ. Μίσσιος,... καλά εσύ σκοτώθηκες νωρίς, Γράμματα, Αθήνα 1985. Επίσης Χρ. Μίσσιος, Χαμογέλα ρε τι σου ζητάνε, Γράμματα, Αθήνα 1988.

Βλ. επίσης Στ. Στεφάνου, «Οι τρείς 'φραξιονισμοί' του Αϊ-Στράτη», Αρχειοτάξιο, 4 (Μάιος 2002), σ. 147-155, καθώς και του ίδιου, «Ο Οδυσσέας Αγγελής και η νεολαία το Μάιο του 1967. Το Σταυράκι και η μεραρχία Ηπείρου», Αρχειοτάξιο, 8 (Μάιος 2006), σ. 105-108.

Σελ. 18
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/19.gif&w=600&h=915

μεγάλωσαν μέσα στις φλόγες του εμφυλίου πολέμου και ανδρώθηκαν μέσα στον καραμανλικό μεσαίωνα»,6 δεν έχουν προφανώς αποφασίσει ακόμη να καταγράψουν αναλυτικά την εμπειρία τους και να καταθέσουν εκτενώς το βίωμά τους από τη συγκεκριμένη εποχή. Παρά τη συστηματική προσπάθεια συγκέντρωσης τεκμηρίων7 και προσωπικών καταθέσεων που οργανώνεται με συνέπεια και μεράκι από την ΕΜΙΑΝ (Εταιρεία Μελέτης της Ιστορίας της Αριστερής Νεολαίας) -μια πρωτοβουλία που ξεκίνησε από τους ίδιους τους πρωταγωνιστές της εποχής-, οι ελάχιστες μαρτυρίες που αναφέρονται στους «Λαμπράκηδες» και στο κίνημά τους παραμένουν εν πολλοίς αποσπασματικές.8 Άλλοτε στρέφονται στο φοιτητικό κίνημα και στους όρους που το προσδιόρισαν και άλλοτε επικεντρώνουν στο «μείζον γεγονός» της άμεσης προδικτατορικής περιόδου, όπως συχνά εμφανίζεται η «συνταγματική εκτροπή» του Ιουλίου του 1965. Απουσιάζουν, ωστόσο, εμφανώς οι καταθέσεις που εστιάζουν στην ίδια τη ΔΝΛ.

Αντίστοιχα, απουσιάζουν οι επιστημονικές μελέτες. Είναι γεγονός ότι η δεκαετία του 1960 δεν αποτελεί πλέον ένα «άγνωστο» και αδιερεύνητο τόπο της ιστορίας. Τα τελευταία χρόνια, μάλιστα, εγγράφεται συστηματικά στα ερευνητικά ενδιαφέροντα της επιστημονικής κοινότητας. Ο πολιτικός χώρος έχει διεξοδικά χαρτογραφηθεί και μια σειρά ερευνών επιδίδονται

Σε διαφορετική τροχιά κινούνται τα βιβλία του Μ. Θεοδωράκη. Το δίτομο Χρέος, εκδόσεις Τετράδια της Δημοκρατίας, που τυπώθηκε στη Ρώμη το 1971 με αντιδικτατορικό περιεχόμενο ακολούθησαν εκτενή απομνημονευματικά κείμενα τα οποία στοχεύουν στη σύνολη ανασκόπηση. Η πολιτική δραστηριότητα και η ένταξη στην Αριστερά αποτελεί ένα μάλλον υποτιμημένο άξονα στην αφήγηση ζωής μιας πολυσχιδούς προσωπικότητας, όπως ο Μίκης Θεοδωράκης. Για τα ζητήματα της Νεολαίας στη «σύντομη» δεκαετία του '60 που μας απασχολούν βλ. τις αναφορές στο Μ. Θεοδωράκης, Οι δρόμοι του Αρχάγγελου. Αυτοβιογραφία, Κέδρος, Αθήνα, τόμ. Ε', σ. 116-120. Αντίστοιχα, στο σχετικά πρόσφατο Άξιος Εστί. Ο Μίκης Θεοδωράκης αφηγείται τη ζωή του στον Γ. Π. Μαλούχο και συνθέτει την ιστορία της νεότερης Ελλάδας, Σκάι εκδόσεις - Εκδοτικός Οίκος Λιβάνη, Αθήνα 2004, οι αναφορές, που εντοπίζονται στον Α' τόμο με τον υπότιτλο Από τον Μεσοπόλεμο στην 21η Απριλίου, είναι ελάχιστες. Πιο συγκεκριμένα βλ. σ. 502-526 και 562-582.

6. Μ. Θεοδωράκης, Το μανιφέστο των Λαμπράκηδων. Ποιοι είμαστε, τι θέλουμε, γιατί μας πολεμούν, Βιβλιοθήκη του Πρωτοπόρου, Αθήνα 1966, σ. 50.

7. Μια συνοπτική αποτύπωση των αρχειακών συλλογών στο Τα αρχεία και οι συλλογές της ΕΜΙΑΝ, Αθήνα 2008, σ. 78.

8. Βλ. τα 2 τεύχη του καλαίσθητου δελτίου της ΕΜΙΑΝ που κυκλοφόρησαν με τη φροντίδα του Στ. Στεφάνου και του Φίλ. Λένη, με αφορμή το Ιδρυτικό Συνέδριο της ΔΝΛ και την τεσσαρακοστή επέτειο από τη δολοφονία του Σωτήρη Πέτρουλα, Το δελτίο της ΕΜΙΑΝ, 1 (Φεβρουάριος 2005), 2 (Ιούλιος 2005). Βλ. επίσης τα πρακτικά του Α' Συνεδρίου που οργάνωσε το Ίδρυμα Πολιτισμού και Εκπαίδευσης 'Ανδρέας Λεντάκης', Δρόμοι της Νεολαίας στη δεκαετία του '60: Πολιτικές δράσεις και πολιτισμικές παρεμβάσεις, Αθήνα 2006.

Σελ. 19
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/20.gif&w=600&h=915

συστηματικά στις επιμέρους εκφράσεις του κοινωνικού. Εξακολουθούν, ωστόσο, να απουσιάζουν συστηματικές μελέτες για τις πολιτικές νεολαίες της εποχής, για το νεολαιίστικο κίνημα και τις πολλαπλές του εκφάνσεις. Για τους «Λαμπράκηδες», το εγχείρημα της Κατερίνας Σαιν-Μαρτέν αποτελεί τη μοναδική εξαίρεση. Ως διδακτορική διατριβή9 συντάχθηκε με κόπο και με προσπάθεια για τη διπλή κατανόηση τόσο της ελληνικής μεταπολιτευτικής πραγματικότητας των χρόνων 1976-79 όσο και των «Λαμπράκηδων» και του κινήματος τους. Και ως βιβλίο,10 που κυκλοφόρησε μόνο στα ελληνικά, παραμένει ένα καλό δείγμα για τον καιρό του. Δεν θα μπορούσε, εντούτοις, να χαρακτηριστεί σήμερα ένα έργο που αντιστάθηκε στο χρόνο, γιατί δεν δίνει, με επάρκεια και με ακρίβεια, απαντήσεις στα πολλαπλά ερωτήματα που θέτει πλέον η έρευνα.

Η πρωτοβουλία που αναλάβαμε, ως ομάδα, στο πλαίσιο των ερευνητικών προγραμμάτων του Ιστορικού Αρχείου της Ελληνικής Νεολαίας (ΙΑΕΝ), δεν φιλοδοξεί να καλύψει τα κενά. Δεν αποσκοπεί δηλαδή σε μια ολοκληρωμένη εκδοχή της ιστορίας της «Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη». Πολύ περισσότερο, δεν μπορεί να θεωρηθεί μελέτη που συστηματοποιεί και ερμηνεύει το νεολαιίστικο κίνημα στη δεκαετία του 1960 έχοντας ως αφετηρία την ιστοριογραφική προσέγγιση της ΔΝΛ και την αναγωγή της σε βασική συνιστώσα του. Πρόθεσή μας ήταν, από την αρχή, η δημιουργία ενός «εργαλείου», η συγκρότηση ενός τόμου στον οποίο θα αποτυπώνονται ευκρινώς, θα διασταυρώνονται και θα γίνονται προσιτά τα τεκμήρια και τα ίχνη που άφησε η ΔΝΛ. Στόχος μας παραμένει η δημιουργία μιας άρτιας τεκμηριωτικά υποδομής, η κατά το δυνατόν συγκρότηση και εξασφάλιση ενός σταθερού πεδίου αναφοράς, απαραίτητου για τις μεταγενέστερες προσεγγίσεις. Στη λογική αυτή, η προσπάθειά μας μπορεί να χαρακτηρισθεί εξαρχής ως έρευνα που εκβάλλει στην ίδια την έρευνα, σαν μια απόπειρα που στοχεύει πρωτίστως στην τεκμηρίωση συνδέοντάς την με την ιστορική προβληματική.

Η επιλογή μας συστοιχεί με την τεκμηριωτική περιουσία των Αρχείων Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας (ΑΣΚΙ), δηλαδή με την ύπαρξη του αρχείου του Κεντρικού Συμβουλίου της ΔΝΛ, που κληροδοτήθηκε σύμμεικτο με το αρχείο του κόμματος της Ενιαίας Δημοκρατικής Αριστεράς, της περιόδου 1951-1967, και με το σημαντικό έντυπο απόθεμα που διαθέτουν για

9. Catherine Saint-Martin, Histoire de la Jeunesse Lambrakis. Grèce 1963-1967, Doctorat de Troisième Cycle de Sociologie, Université Paris VIII- Saint Dénis, 1983,315 σ.

10. Με σημαντικές αλλαγές ως προς τη δομή αλλά και το περιεχόμενο, το έργο κυκλοφόρησε στα ελληνικά σε μετάφραση και επιμέλεια της Χαράς Ντάλη. Κατερίνα Σαιν-Μαρτέν , Λαμπράκηδες. Ιστορία μιας γενιάς, εκδόσεις Πολύτυπο, Αθήνα 1984,251 σ.

Σελ. 20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/21.gif&w=600&h=915

τα πολιτικά και κοινωνικά κινήματα της προδικτατορικής περιόδου, χωρίς να εξαντλείται και να περιορίζεται σε αυτά. Βεβαίως, η έννοια του αρχείου προϋποθέτει ένα σύνολο καθορισμένο από τις συντεταγμένες που θέτει ο παραγωγός του και οι συνθήκες δημιουργίας του, αποτρέποντας διευρύνσεις και δάνεια από συγγενή αρχεία ή προσθήκες από αρχειακά τεκμήρια που εμπεριέχονται σε άλλα προσωπικά αρχεία ή ατομικές συλλογές. Στη λογική αυτή το αρχείο, που παρουσιάζεται, αφορά αποκλειστικά τα τεκμήρια που εντοπίστηκαν στο Αρχείο του ΚΣ της ΔΝΛ, όπως και εκείνα που αναφέρονται στις τοπικές και περιφερειακές οργανώσεις της ΔΝΛ και φυλλάσονται μαζί με τις αντίστοιχες σειρές στο Αρχείο ΕΔΑ. Τα τεκμηριωτικά υλικά, ωστόσο, που χρησιμοποιήθηκαν δεν προέρχονται αποκλειστικά από το συγκεκριμένο αρχείο, ούτε αποτελούσαν τμήμα των συλλογών των ΑΣΚΙ υποχρεωτικά. Με «σκληρό πυρήνα» το αρχείο του Κεντρικού Συμβουλίου της ΔΝΛ, όσο διασώθηκε, η προσπάθεια υπερέβη την τεκμηριωτική περιουσία των ΑΣΚΙ, απευθυνόμενη σε φορείς και ιδιώτες που μπορούσαν να συμπληρώσουν τις σειρές των εντύπων και να διευρύνουν τις επιλεγόμενες σύστοιχες θεματικές.

Με το σκεπτικό αυτό, η απόπειρα για τη δημιουργία ενός σταθερού τεκμηριωτικού πλαισίου για την ιστορία της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη διαρθρώθηκε σε τέσσερα μέρη που έχουν ως αφετηρία και σημείο αναφοράς τα ΑΣΚΙ και τις συλλογές τους, προεκτείνονται πέρα από αυτά, και ορίζονται ως εξής: 1) στην αναλυτική παρουσίαση του αρχείου του Κεντρικού Συμβουλίου της οργάνωσης, 2) στη συστηματική καταγραφή του συνόλου των εντύπων της και στην αποδελτίωση των σειρών του περιοδικού Τετράδια της Δημοκρατίας και της εφημερίδας Η Γενιά μας, 3) στις εξαντλητικές αποδελτιώσεις της εφημερίδας Η Αυγή σε θέματα που αφορούν τις δραστηριότητες της οργάνωσης όπως και σε αναφορές που σχετίζονται με τις εκτιμήσεις του κόμματος της ΕΔΑ και των πολιτικών αντιπάλων της για τη ΔΝΛ και 4) στην παρουσίαση σύντομων αυτοβιογραφικών συνεντεύξεων με τα μέλη του Κεντρικού Συμβουλίου και της Εξελεγκτικής Επιτροπής της οργάνωσης. Ένα εξαντλητικό χρονολόγιο, για την περίοδο Ιανουάριος 1963Απρίλιος 1967, ακολουθεί τις θεματικές ενότητες και, συγκροτούμενο σε τρία επίπεδα -δραστηριότητες της νεολαίας, ελληνική πολιτική σκηνή και διεθνές πολιτικό πλαίσιο—, φιλοδοξεί να συστοιχίσει τα δεδομένα της εποχής και να ευκολύνει το χρήστη.

Η ιδέα για τη συστηματική καταγραφή του αρχείου της ΔΝΛ και για τη συγκρότηση του αναλυτικού ευρετηρίου του γεννήθηκε αρκετά χρόνια πριν, όταν, στο κατασχεμένο από τις υπηρεσίες της Ασφάλειας αρχείο της προδικτατορικής ΕΔΑ, εντοπίστηκαν σημαντικά τμήματα των αρχείων της Νεολαίας. Η απάντηση για τη συνύπαρξη αυτή των τεκμηρίων δόθηκε άμε-

Σελ. 21
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/22.gif&w=600&h=915

άμεσα από τις προφορικές καταθέσεις και μαρτυρίες που επιστρατεύτηκαν για να βοηθήσουν στις ανάγκες της πρώτης ταξινόμησης και της αποκατάστασης του ταξινομικού δέντρου του αρχείου. Οι προσμείξεις των αρχειακών υλικών οφείλονταν στον έλεγχο και στην επεξεργασία των τεκμηρίων στη Γενική Διεύθυνση Εθνικής Ασφαλείας (ΓΔΕΑ), μετά την κατάσχεση τους, τις πρώτες μέρες μετά την επιβολή της στρατιωτικής δικτατορίας, το 1967.11

Τα αρχεία της Νεολαίας, ωστόσο, αποτελούσαν μια αυτόνομη και ανεξάρτητη ενότητα η οποία κατασχέθηκε ταυτόχρονα με τα άλλα κομματικά υλικά της ΕΔΑ από τα κεντρικά γραφεία της, στην οδό Αριστείδου. Προ των σχετικών φημών, αλλά και του υπαρκτού κινδύνου διάλυσης της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη, ο γραμματέας της, Τάκης Μπενάς, στα τέλη του 1966, είχε μεταφέρει το αρχείο της οργάνωσης καθώς και το προϋπάρχον αρχείο της Νεολαίας ΕΔΑ, από τα γραφεία της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη της οδού Πειραιώς 4 στα κεντρικά κομματικά γραφεία. Έτσι, το αρχείο της Νεολαίας ακολούθησε, από την αρχή, την τύχη και τις διαδρομές του αρχείου του κόμματος.12

Η επεξεργασία και η συνοπτική παρουσίαση του συγκεκριμένου αρχειακού υλικού, ως αυτόνομης ενότητας στο πλαίσιο των ευρύτερων καταγραφών του Αρχείου ΕΔΑ, σίγουρα κάλυπτε ένα κενό, αλλά δεν ήταν ικανοποιητική. Τα αρχεία της Νεολαίας, όπως κάθε αυτόνομο αρχείο, έπρεπε να υπακούσουν σε επεξεργασίες που θα επέτρεπαν την ανάδειξη των τεκμηρίων αλλά και θα αποτύπωναν με μεγαλύτερη ευκρίνεια την ταυτότητα των εγγράφων. Ο ακριβής χαρακτηρισμός τους με την αναγκαία συνδρομή των ίδιων των «πρωταγωνιστών», οι ασφαλείς χρονολογήσεις, τέλος, η αναλυτική καταγραφή των εγγράφων και οι ταυτίσεις των χειρογράφων θα επέτρεπαν την πρώτη συστηματική παρουσίαση της νεολαιίστικης οργάνωσης «που σημάδεψε μια εποχή», μέσα από τα δικά της τεκμήρια του παρελθόντος.

Οι αποσπασματικές χρήσεις των πηγών που παρατηρούμε τα τελευταία χρόνια, η επιλεκτική προβολή κάποιων εγγράφων που επιτρέπει μονομερείς ερμηνείες και η αναζήτηση κάποιων τεκμηρίων ως των άγνωστων

11. Για την ιστορία τοο Αρχείου ΕΔΑ και τις περιπέτειες του μέχρι τη σταθερή απόθεσή του στα ΑΣΚΙ, βλ. τον πρόλογο στο Ιωάννα Παπαθανασίου με τη συνεργασία της Άντας Κάπολα και του Γιάννη Παπαθεοδώρου, Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά, 19511967. Το αρχείο της, ΕΚΚΕ-ΑΣΚΙ-Θεμέλιο, Αθήνα 2001, σ. 11-17.

12. Για τις παρεμβάσεις της Ασφάλειας στο σύνολο των αρχειακών τεκμηρίων, βλ. το ειδικό κεφάλαιο της εισαγωγής «Η 21η Απριλίου και το αρχείο ΕΔΑ. Μια νέα ταξινομική πρόταση ή βίαιες παρεμβάσεις;», στο ίδιο, σ. 49-63. Βλ. επίσης τα συνοπτικά ευρετήρια των αρχείων της νεολαίας που εμπεριέχονται στο Αρχείο ΕΔΑ, στο ίδιο, Παράρτημα III, σ. 320-332.

Σελ. 22
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/23.gif&w=600&h=915

και μοναδικών «ντοκουμέντων», που ανατρέπουν όσα γνωρίζουμε, ενίσχυσαν την ιδέα για μια αυτοδύναμη παρουσίαση του συγκεκριμένου αρχειακού υλικού. Από την άλλη πλευρά, οι προδιαγραφές και τα κριτήρια που έθετε το Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας (ΙΑΕΝ), και τα προγράμματα για την ιστορία της ελληνικής νεολαίας που προκρίνει, διευκόλυναν την ευόδωση της συστηματικής αρχειακής καταγραφής.

Η «Δημοκρατική Νεολαία Λαμπράκη», η πλέον δυναμική συνιστώσα του νεολαιίστικου κινήματος των χρόνων 1964-1967, αυτή η οργάνωση-μύθος αλλά και ένας, πρακτικά, «αδιερεύνητος χώρος» τοποθετήθηκε στο επίκεντρο της προσπάθειας. Έτσι, αν μια ιδιαίτερη μέριμνα αγκάλιασε, όπως είναι φυσικό, το σύνολο των τεκμηρίων για τη νεολαία που φυλάσσονται στο Αρχείο ΕΔΑ, οι καταγραφές που επιχειρούμε εν προκειμένω αφορούν αποκλειστικά τη Νεολαία Λαμπράκη. Πρόκειται για τις σειρές εκείνες των τεκμηρίων των οποίων αποκλειστικός παραγωγός ή άμεσος αποδέκτης είναι το Κεντρικό Συμβούλιο της οργάνωσης. Για λόγους πρακτικούς που σχετίζονται με την ιστορία των «Λαμπράκηδων» και τη σπανιότητα κάποιων εγγράφων, αποφασίσαμε να παρουσιάσουμε, ως παράρτημα στο τέλος του αναλυτικού ευρετηρίου, το σύνολο των τεκμηρίων που, παρά την αποσπασματικότητά τους, συνιστούν ένα σημαντικό αρχειακό σώμα που αποτυπώνει τη λειτουργία και τις δραστηριότητες της Δημοκρατικής Κίνησης Νέων 'Γρηγόρης Λαμπράκης' στην περίοδο Ιουνίου 1963 - Ιουλίου 1964. Μια αντίστοιχη σκέψη για την ενσωμάτωση, υπό μορφή παραρτήματος, του Αρχείου της Νεολαίας της ΕΔΑ, 1956-1964, απορρίφθηκε εν τη γενέσει της. Αν τα χρονικά όρια στα οποία κινείται το συγκεκριμένο αρχείο θα αποπροσανατόλιζαν το εγχείρημά μας, σε ένα δεύτερο επίπεδο, η σκέψη για την επιλεκτική παρουσίαση των σειρών που αναφέρονται στη δεκαετία του 1960 δεν θεωρήθηκε δόκιμη, γιατί θα παραβίαζε τον αρχειακό ιστό. Η Νεολαία της ΕΔΑ έχει τη δική της ιδιαίτερη ιστορία και διαδρομή και το αρχείο της αξίζει να παρουσιασθεί, σε μια επόμενη φάση, αυτόνομα επεξεργασμένο.

Η έρευνα δεν εξαντλήθηκε στις αρχειακές πηγές. Εκτάθηκε στα υπόλοιπα ίχνη της Νεολαίας Λαμπράκη, στα έντυπα που εξέδωσε και διακίνησε, δηλαδή στα βιβλία και στα φυλλάδια που φέρουν το λογότυπο της, καθώς και στις περιοδικές εκδόσεις της. Τα Τετράδια της Δημοκρατίας που εξέδωσε η Δημοκρατική Κίνηση Νέων 'Γρηγόρης Λαμπράκης' και στη συνέχεια υιοθέτησε η ΔΝΛ, καθώς και η εφημερίδα της, Η Γενιά μας, αποδελτιώθηκαν στο σύνολό τους, ανά τεύχος, και τα περιεχόμενα παρουσιάζονται συστηματικά, ενώ παράλληλα, με τη βοήθεια των συντελεστών της κάθε έκδοσης, καταβλήθηκε προσπάθεια για την ταύτιση των ανυπόγραφων άρθρων, την αποκρυπτογράφηση των ψευδωνύμων και την αποσαφήνιση

Σελ. 23
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/24.gif&w=600&h=915

νιση των αρχικών. Αντίστοιχα, η προσπάθεια επεκτάθηκε στον εντοπισμό μεμονωμένων εκδόσεων, εφημερίδων τοίχου και πολυγραφημένων δελτίων των ειδικών τμημάτων της ΔΝΛ και των οργανώσεών της, κυρίως στην επαρχία. Η δημιουργία ενός εξαντλητικού καταλόγου φαίνεται, ωστόσο, ότι απέχει αρκετά από όσα λήμματα μπορέσαμε να εντοπίσουμε, στο μέτρο που η έλλειψη κεντρικής μέριμνας για τη θησαύρισή τους, οι μικροί αριθμοί κυκλοφορίας, οι καταστροφές, μετά τις εκάστοτε επιδρομές των παρακρατικών, στις λέσχες και, τέλος, οι κατασχέσεις υλικών στη διάρκεια της δικτατορίας λειτούργησαν ως αρνητικοί παράγοντες για τη διάσωση τους. Τα μέλη του Κεντρικού Συμβουλίου, κυρίως από τις επαρχίες, και άλλοι παλιοί «Λαμπράκηδες» στάθηκαν πολύτιμοι αρωγοί σε αυτή την προσπάθεια κυρίως για την καταγραφή τίτλων για τους οποίους η αυτοψία δεν κατέστη πάντα δυνατή.

Όπως θεωρήθηκε φυσικό, η έρευνα συμπεριέλαβε και την εξαντλητική, στα ζητήματα της νεολαίας, αποδελτίωση της ημερήσιας εφημερίδας Η Αυγή, η οποία λειτούργησε, από το 1952, ως το επίσημο όργανο της Αριστεράς στην Ελλάδα. Οι καταγραφές δεν περιορίζονται στην τρέχουσα ειδησεογραφία και στις ειδικές στήλες της εφημερίδας που είναι αφιερωμένες στη νεολαία. Περιλαμβάνονται όλες οι, έμμεσες ή άμεσες, αναφορές στους «Λαμπράκηδες» που εντοπίστηκαν στις διάφορες στήλες καθώς και τα σχόλια για τη Νεολαία από τις άλλες ημερήσιες εφημερίδες, κυρίως των Αθηνών, τα οποία Η Αυγή αναδημοσίευε συστηματικά. Είναι γεγονός ότι η οικονομία χώρου και λόγοι λειτουργικοί απέτρεψαν την παρουσίαση του συνόλου των παρεχόμενων πληροφοριών, της αρθρογραφίας, της ειδησεογραφίας, των σχολίων και αναφορών, με τη μορφή καθημερινών ημερολογιακών καταγραφών στο πόνημά μας. Αντ' αυτού προκρίναμε ότι μπορούμε να αξιοποιήσουμε με δύο διαφορετικούς τρόπους την κατ' εξοχήν τεκμηριωτική σημασία των καταγραφών, τις οποίες συστηματοποιήσαμε σε μια εξαντλητική βάση δεδομένων. Αφενός επιχειρήσαμε τη συστηματική και στατιστική παρουσίαση τους στο πέμπτο μέρος του παρόντος τόμου και αφετέρου προχωρήσαμε, με την ενίσχυση των ΑΣΚΙ, στην ψηφιακή αναπαραγωγή της βάσης δεδομένων σε CD το οποίο συνοδεύει την παρούσα έκδοση. Μεγιστοποιείται έτσι η χρηστικότητα της βάσης, καθώς ο χρήστης έχει τη δυνατότητα να της υποβάλει και τα δικά του ερωτήματα.

Δημιουργείται με τον τρόπο αυτό μια σταθερή υποδομή για την έρευνα, ένα εκτενές σώμα πληροφοριών, στο οποίο οι επιμέρους αναφορές και οι γενικές αναζητήσεις διασταυρώνονται με τα δεδομένα που προκύπτουν από την επεξεργασία των εγγράφων του αρχείου και των εντύπων της ΔΝΛ αλλά και από τις καταθέσεις της προσωπικής εμπειρίας. Η παρουσίαση των τελευταίων στο ενιαίο αναλυτικό ευρετήριο όπου καταγράφονται οι

Σελ. 24
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/25.gif&w=600&h=915

τόποι, τα πρόσωπα και τα συλλογικά όργανα διευκολύνει αυτού του τύπου τις αναζητήσεις και επιτρέπει τις διασταυρώσεις των παρεχόμενων πληροφοριών. Η μη αξιολογική αλλά ενιαία παράθεση των χαρακτηρισμένων αρχειακών τεκμηρίων, η ένταξή τους σε ευρύτερα σύνολα με βάση το οργανόγραμμα της ΔΝΛ και η παράλληλη καταχώριση των στοιχείων που προκύπτουν από τις υπόλοιπες πρωτογενείς πηγές λειτουργεί ως εργαλείο που επιτρέπει τη συνεχή ανάκληση τους για τις ανάγκες κάθε έρευνας για τη νεολαία και την εποχή, ανεξάρτητα από τα ερωτήματα που αυτή θέτει και πολύ περισσότερο από τα σχήματα και τις ερμηνείες που προωθεί.

Ταυτόχρονα, όμως, εξασφαλίζεται ένα ακριβές αποτύπωμα. Η αποκατάσταση του αρχείου και των σειρών που το διατρέχουν, η χρονολόγηση και ο χαρακτηρισμός των εγγράφων, τα θέματα και κυρίως τα πρόσωπα που αναδεικνύονται μέσα από τα αρχειακά τεκμήρια και τις άλλες πρωτογενείς πηγές λειτουργούν πολυπρισματικά. Δεν πρόκειται μόνο για ένα «εργαλείο» ή για ένα «πολιτικό παρατηρητήριο» που επιτρέπει στον ερευνητή να εξετάσει μικροσκοπικά μια οργάνωση και τις πλαισιώσεις της σε μια συγκεκριμένη εποχή. Πρόκειται για μια απόπειρα ενδοσκόπησης. Η ίδια η Νεολαία Λαμπράκη, από ιστορικός πρωταγωνιστής της περιόδου, καθίσταται ταυτόχρονα, μέσα από το ακριβές αποτύπωμά της, παραγωγός της ιστορίας της και μάρτυρας της εποχής της. Αν τα οργανογράμματα απεικάζουν με επάρκεια τη δομή της ως πολιτικού οργανισμού, τα έγγραφα προβάλλουν τις θέσεις, τις ζυμώσεις και τα όρια, ανασυγκροτούν τον πολυθεματικό λόγο της και καταγράφουν τις σχέσεις της με τους όμορους και τους αντίπαλους χώρους. Αντίστοιχα, οι αριθμοί σκιαγραφούν τις διαστάσεις της, αποτιμούν τη μαζικότητα και τις αυξομειώσεις αυτής της ιεραρχημένης συλλογικότητας. Οι ημερομηνίες οργανώνουν το χρόνο και τις ακολουθίες του, δείχνουν τις διάρκειες και τις τομές. Οι τόποι ορίζουν τη γεωγραφία και τις επεκτάσεις της οργάνωσης ως πολιτικού και κοινωνικού φαινομένου, τονίζουν τις τοπικές ιδιαιτερότητες και τις συνάφειες. Τέλος, αλλά όχι τελευταία, τα ονόματα ανακαλούν τους ανθρώπους, τη φωνή τους, το ρόλο και τις διαδρομές τους, καταγράφουν τα ίχνη τους μέσα στην ιστορία.

Στη λογική αυτή, το εγχείρημα μπορεί να θεωρηθεί και σαν προσπάθεια που ενεργοποιεί το παρελθόν επιτρέποντας σήμερα στην ίδια τη ΔΝΛ να μιλήσει για την ιστορία της. Πρόκειται για μια ιστορική προσέγγιση που δεν προκύπτει αποκλειστικά από τη μνήμη, ατομική ή συλλογική, ούτε μόνον από τις αρχειακές επεξεργασίες ή από το μύθο που ακολουθεί την οργάνωση, αλλά μέσα από τη δυναμική της συνεχούς ανάκλησης των ανασυγκροτημένων σειρών των τεκμηρίων και της σύνθεσης τους με τα θραύσματα της μνήμης και τα ίχνη του παρελθόντος. Σίγουρα, οι πολιτικές

Σελ. 25
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/26.gif&w=600&h=915

επιλογές και οι ιδεολογικές κατευθύνσεις, οι πολιτικές και κοινωνικές καταβολές, οι γεωγραφικές συνιστώσες και κατανομές της οργάνωσης, όπως αναδεικνύονται μέσα από τις πηγές, επιτρέπουν υποθέσεις για τους όρους με τους οποίους η ΔΝΛ συγκροτήθηκε, οργανώθηκε και έδρασε. Οδηγούν ταυτόχρονα σε ερωτήματα για τις συμπεριφορές και τις στάσεις αυτής της γενιάς, για την πολιτική κουλτούρα και τις αντιλήψεις μιας εποχής. Ως εξίσου βασικό στοιχείο, ωστόσο, πρέπει να συγκρατήσουμε ότι το σώμα των πηγών που επιμεληθήκαμε επιτρέπει πρωτίστως να κατανοήσουμε πώς η ίδια η ΔΝΛ αντιλήφθηκε την ύπαρξή της ως πολιτικής οντότητας, πώς διαμόρφωσε την πολιτική και κοινωνική της παρέμβαση και πώς κατανόησε το ρόλο της στο καθημερινό και διαρκές γίγνεσθαι στη «σύντομη» δεκαετία του 1960. Από την άποψη αυτή, ακόμη και οι σιωπές του αρχείου, ηθελημένες ή ακούσιες, τα κενά που μπορεί να εντοπισθούν στις σειρές των τεκμηρίων και των άλλων εγγραφών, και τα οποία δεν οφείλονται αποκλειστικά στην παρέμβαση των υπηρεσιών της Ασφάλειας που «επιμελήθηκαν» τα κατασχεμένα αρχειακά υλικά, αποτελούν τμήματα ενεργά της ιστορίας.

Το εγχείρημα συμπληρώνεται από τις «αυτοβιογραφικές» συνεντεύξεις μελών του ηγετικού σώματος της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη. Συγκεντρώσαμε και επεξεργαστήκαμε τα στοιχεία στη βάση ενός ερωτηματολογίου ή καλύτερα ενός οδηγού συζήτησης τον οποίο οργανώσαμε και τον απευθύναμε στα εν ζωή μέλη του Κεντρικού Συμβουλίου και της Εξελεγκτικής Επιτροπής της ΔΝΛ. Για όσους δεν βρίσκονται πλέον ανάμεσά μας, σύντομα βιογραφικά σημειώματα, βασισμένα στις ερωτήσεις του οδηγού συνέντευξης, συμπληρώθηκαν από τους συγγενείς και τους οικείους τους.

Πρόθεση μας, στην πρωτοβουλία αυτή που επιχειρείται για πρώτη φορά και που αποδείχτηκε εξαιρετικά ενδιαφέρουσα αλλά και επίπονη, κυρίως ως προς τον εντοπισμό των προσώπων, ήταν η ακριβής απεικόνιση και αποτύπωση, μέσω των αυτοβιογραφικών καταθέσεων, της πολιτικής και κοινωνικής φυσιογνωμίας της οργάνωσης αλλά και της μνήμης του στελεχικού δυναμικού της. Αν και ο όρος «πολιτικό προσωπικό» ηχεί παράδοξα για τα στελέχη μιας νεολαιίστικης -ακόμα και πολιτικής-οργάνωσης , οι διασαφήσεις για τα ηλικιακά όρια, για τον τρόπο ένταξης, το οικογενειακό ιστορικό, την επαγγελματική κατάσταση καθώς και πληροφορίες για τις πολιτικές τους επιλογές μετά το τέλος της δικτατορίας σκιαγραφούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τους ανθρώπους που συνέβαλαν ουσιαστικά στη διαμόρφωση και την παρουσία της ΔΝΛ. Στη λογική αυτή, κρίθηκε σκόπιμο να διασταυρωθούν οι μνήμες και να συγκεντρωθούν πληροφορίες που χάνονται καθώς τα χρόνια περνούν, όσο οι ίδιοι οι «Λα-

Σελ. 26
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/27.gif&w=600&h=915

Λαμπράκηδες» μπορούν να μιλούν για τους ίδιους και τους συντρόφους τους, να θυμούνται και να αναγνωρίζουν γεγονότα, καταστάσεις και πρόσωπα, να αναπολούν και να διαφωνούν μεταξύ τους στη ζωντανή κατάθεση της βιωμένης ιστορίας.

Μια εκτεταμένη σειρά φωτογραφικών τεκμηρίων ολοκληρώνει την προσπάθεια. Η έκκληση μας κυρίως στα μέλη του Κεντρικού Συμβουλίου της οργάνωσης και σε γνωστά πρόσωπα του στελεχικού της δυναμικού γνώρισε άμεση ανταπόκριση. Αδιαφιλονίκητα τεκμήρια κάθε εποχής, οι φωτογραφίες μεταφράζουν τις λέξεις αποτυπώνοντας στο χαρτί στοιχεία από τις κοινωνικές και πολιτικές πραγματικότητες που συχνά ο λόγος δεν έχει τη δύναμη να μας μεταφέρει. Στιγμιότυπα από την καθημερινότητα στα γραφεία και στις λέσχες της νεολαίας, από τις εκστρατείες για το βιβλίο και το «δώρο του παιδιού», συμπληρώνονται με σκηνές από εκδρομές, από εκδηλώσεις της οργάνωσης και περιοδείες στελεχών της στην ενδοχώρα, από τη δυναμική παρουσία των «Λαμπράκηδων» στις μαραθώνιες πορείες ειρήνης, στις μεγάλες διαδηλώσεις και στα «Ιουλιανά» αλλά και με εικόνες από το Ιδρυτικό Συνέδριο της ΔΝΛ και τις συλλογικότητες που φτιάχτηκαν στα διαλείμματά του. Από την άλλη μεριά, στη «σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού», οι βανδαλισμοί στις λέσχες και οι επιδρομές στα γραφεία της ΔΝΛ, οι καταστροφές στο πλαίσιο των διώξεων που κορυφώνονται το 1966, έχουν και αυτές το μερίδιο τους στο εγχείρημα της φωτογραφικής απεικόνισης μιας γενιάς και μιας εποχής.

Τα ίχνη αλλά και τα χαρακτηριστικά αυτής της νεολαίας και αυτής της γενιάς, που αποφασίσαμε ως ομάδα να αναζητήσουμε και να καταγράψουμε στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος του Ιστορικού Αρχείου της Ελληνικής Νεολαίας (ΙΑΕΝ), καταθέτουμε σήμερα στον παρόντα τόμο ευελπιστώντας στην ευμενή υποδοχή του από την επιστημονική κοινότητα, από τους ενδιαφερόμενους ερευνητές και κυρίως από τους ίδιους τους παλιούς Λαμπράκηδες. Η πρόταση είχε εξαρχής διαρθρωθεί σε τρία σκέλη: αρχείο ~ έντυπα ~ προφορικές τεκμηριώσεις και μνήμη. Στο πλαίσιο αυτό, με την Άντα Κάπολα επεξεργαστήκαμε τον αναλυτικό κατάλογο του αρχείου και με την Αγγελική Χριστοδούλου το χρονολόγιο. Η Πολίνα Ιορδανίδου και η Αγγελική Χριστοδούλου ανέλαβαν τις αποδελτιώσεις του ημερήσιου τύπου καθώς και τις καταγραφές και αποδελτιώσεις των εντύπων της Νεολαίας. Ο Τάσος Σακελλαρόπουλος ασχολήθηκε στην πρώτη φάση με τη σύνταξη βιογραφικών σημειωμάτων των μελών του Κεντρικού Συμβουλίου της ΔΝΛ. Στο τέλος της διαδρομής και για τις ανάγκες της έκδοσης, η Μαρία Κουπαρίτσα συνέβαλε στην ψηφιακή αναπαραγωγή των φω-

Σελ. 27
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/28.gif&w=600&h=915

φωτογραφικών τεκμηρίων. Τους ευχαριστώ όλους για τη χαρά και τη γονιμότητα της συνεργασίας, για την προθυμία και την ανταπόκριση ακόμη και σε στιγμές που δεν ήταν πάντα οι πιο εύκολες.

Τα ΑΣΚΙ -κυψέλη που από χρόνια συνδιαμορφώνουμε- αποτέλεσαν και πάλι το χώρο για την επεξεργασία και αυτού του πονήματος και ταυτόχρονα την καθημερινή εκείνη συλλογικότητα -όσους ασχολήθηκαν και όσους μας συμπαραστάθηκαν- που συντέλεσε στην ολοκλήρωση του. Στη σκιά του Φίλιππου Ηλιού και του Νίκου Κέντρου -παρόντων και δραστήριων στις ημέρες της διαμόρφωσης της πρότασης- προστέθηκαν οι φιλικές συμβουλές του Σπύρου Ασδραχά, του Ηλία Νικολακόπουλου και του Γιώργου Κουκουλέ στις φάσεις ολοκλήρωσης του έργου. Η ασφάλεια και σταθερή παρουσία του Βαγγέλη Καραμανωλάκη, η ζεστασιά όλων των νέων ιστορικών-συνεργατών των ΑΣΚΙ αναπλήρωσαν με τον καλύτερο τρόπο την κούραση μας από τα παρατεταμένα ωράρια και τα «νυχτέρια» μπροστά στον υπολογιστή για τις ανάγκες του προγράμματος.

Το ΙΑΕΝ, που αποδέχτηκε την πρόταση μας και την ενέταξε στη σειρά των ερευνητικών του προγραμμάτων για να την παρακολουθήσει μέχρι την εκδοτική της ολοκλήρωση, υπήρξε ο βασικός συντελεστής και αρωγός της προσπάθειας. Ευχαριστίες οφείλουμε ιδιαίτερα στον Τριαντάφυλλο Σκλαβενίτη για την προσεκτική ανάγνωση του πονήματος, τις εύστοχες συμβουλές του και το ουσιαστικό ενδιαφέρον με το οποίο αντιμετώπισε, από την αρχή, την προσπάθειά μας. Χωρίς τη σταθερότητα που χαρακτηρίζει τη στάση του, το βιβλίο αυτό ίσως να παρέμενε για πολλά χρόνια στα συρτάρια μας.

Ο Στέφανος Στεφάνου, μια ακόμη φορά, αποδέχτηκε το σύνθετο ρόλο του επιμελητή ενός βιβλίου που αποτυπώνει στιγμές και της προσωπικής του διαδρομής. Δεν ήταν ο μόνος ρόλος που του ζητήθηκε. Μαζί με τον Τάκη Μπενά, τον Κώστα Τσουράκη και τον Αριστείδη Μανωλάκο, ο αγαπημένος «θείος Στέφανος» των Λαμπράκηδων αλλά και των ΑΣΚΙ συνέβαλε στο χαρακτηρισμό των χειρογράφων, στην ταύτιση και χρονολόγηση των εγγράφων, στον έλεγχο για την ταξινόμηση των τεκμηρίων που υπερβαίνουν τις σειρές του Αρχείου του Κεντρικού Συμβουλίου της ΕΔΑ και εκτείνονται στο σύνολο των αρχειακών σειρών για τη νεολαία που περιλαμβάνονται στο Αρχείο της προδικτατορικής ΕΔΑ. Για μένα προσωπικά στάθηκε, από τις ημέρες της κοινής προσπάθειας στη διόρθωση του Ευρετηρίου της ΕΔΑ, μέντορας, σπουδαίος δάσκαλος και πολύτιμος φίλος.

Στο πρόσωπο του Τάκη Μπενά, στον οποίο αφιερώνουμε αυτό το βιβλίο , εκπροσωπούνται όλοι οι Λαμπράκηδες και το κίνημά τους, όλοι όσοι συντέλεσαν με την κατάθεση του βιώματος τους και με την ενεργό συμπαράσταση τους στην ολοκλήρωση της μακράς μας προσπάθειας. Ο κατάλογος

Σελ. 28
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/29.gif&w=600&h=915

γος για τις προσωπικές ευχαριστίες είναι εξαιρετικά μεγάλος. Όμως οι ονομαστικές αναφορές δεν φαίνεται να έχουν μεγάλη σημασία γι' αυτούς που είχαν και έχουν την τύχη να εγγράφουν εαυτούς στο συλλογικό «εμείς, του '60 οι εκδρομείς».

Ύστερη αλλά όχι τελευταία στη σειρά των ευχαριστιών, που δεν είναι τυπική, η πιο πρόσφατη γενιά, τα παιδιά μας : η Κατερίνα, η Ελένη και ο Πέτρος, η Ζωή, ο Γιωργάκης και ο Θάνος. Ευχή και ταυτόχρονα παράδειγμα ζωής για την αξία της συλλογικότητας, για τις χαρές και τις δυσκολίες στην ανακάλυψη του δικού τους «εμείς»...

Νέα Σμύρνη, Σεπτέμβριος 2007

ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ

Σελ. 29
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/30.gif&w=600&h=915 01 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 30
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Η Νεολαία Λαμπράκη τη δεκαετία του 1960
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 11
    

    ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ - ΑΡΚΤΙΚΟΛΕΞΑ

    ΑΒΣ = Ανωτάτη Βιομηχανική Σχολή

    ΑΕΜ = Αντιδικτατορικό Εργατικό Μέτωπο

    ΑΚΟΑ = Ανανεωτική Κομμουνιστική και Οικολογική Αριστερά

    ΑΟΔΑ = Ανανεωτική Ομάδα Δημοκρατικής Αριστεράς

    ΑΠΘ = Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

    ΑΣΟΕΕ = Ανωτάτη Σχολή Οικονομικών και Εμπορικών Επιστημών

    ΓΔΕΑ = Γενική Διεύθυνσις Εθνικής Ασφαλείας

    ΓΠ = Γραφείο Περιοχής

    ΓΣΕΕ = Γενική Συνομοσπονδία Εργατών Ελλάδος ΔΑΝ =Δημοκρατική Αριστερή Νεολαία ΔΑΣ =Δημοκρατική Αντίσταση Σπουδαστών ΔΕ= Διοικούσα Επιτροπή

    ΔΕΣΠΑ = Διοικούσα Επιτροπή Συλλόγων Πανεπιστημίου Αθηνών

    ΔΚΝΓΛ = Δημοκρατική Κίνηση Νέων 'Γρηγόρης Λαμπράκης'

    ΔΝΛ = Δημοκρατική Νεολαία Λαμπράκη

    ΔΣ = Διοικητικό Συμβούλιο

    ΔΣΕ = Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας

    ΔΣΚ = Δημοκρατικό Συνδικαλιστικό Κίνημα

    ΕΑΜ = Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο

    ΕΑΡ = Ελληνική Αριστερά

    ΕΔΑ = Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά

    ΕΔΕΣ = Εθνικός Δημοκρατικός Ελληνικός Σύνδεσμος

    ΕΔΗΝ = Ελληνική Δημοκρατική Νεολαία

    ΕΔΝΕ = Ενιαία Δημοκρατική Νεολαία Ελλάδος

    ΕΔΟΝ = Ενιαία Δημοκρατική Οργάνωση Νεολαίας [Κύπρος]

    ΕΕΔΥΕ = Ελληνική Επιτροπή διά την Διεθνή Ύφεσιν και την Ειρήνην

    ΕΚ = Ένωσις Κέντρου

    ΕΚΑ = Εργατικό Κέντρο Αθήνας

    ΕΚΟΦ = Εθνική Κοινωνική Οργάνωσις Φοιτητών

    ΕΛΑΣ = Ελληνικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός

    ΕΜΠ = Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

    ΕΟΑΠ= Εθνική Ομοσπονδία Αθλοπαιδιών

    ΕΠ = Επιτροπή Πόλης

    ΕΠΕΚ = Εθνική Προοδευτική Ένωσις Κέντρου

    ΕΠΟΝ = Ενιαία Πανελλαδική Οργάνωση Νέων

    ΕΠΣΑ = Ένωσις Ποδοσφαιρικών Σωματείων Αθηνών

    EPA = Ελληνική Ραδιοφωνία

    EPE = Εθνική Ριζοσπαστική Ένωσις

    EPEN = Εθνική Ριζοσπαστική Ένωσις Νέων

    ΕΣΗΕΑ = Ένωσις Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών

    ΕΣΣΔ = Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών

    ΕΤΟ = Ειδικό Τάγμα Οπλιτών [ΑΈΤΟ, ΒΈΤΟ, Γ'ΕΤΟ]

    ΕΦΕΕ = Εθνική Φοιτητική Ένωσις Ελλάδος