Συγγραφέας:Παπαθανασίου, Ιωάννα
 
Τίτλος:Η Νεολαία Λαμπράκη τη δεκαετία του 1960
 
Υπότιτλος:Αρχειακές τεκμηριώσεις και αυτοβιογραφικές καταθέσεις
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:47
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:2008
 
Σελίδες:679
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος + 1 CD-ROM
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Νεανικές οργανώσεις
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:Δεκαετία 1960
 
Περίληψη:Το βιβλίο αυτό αποτελεί απόπειρα συγκρότησης ενός σταθερού τεκμηριωτικού πλαισίου για την ιστορία της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη και διαρθρώνεται σε τέσσερα μέρη, που έχουν ως αφετηρία και σημείο αναφοράς τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας (ΑΣΚΙ) και τις συλλογές τους, προεκτείνονται πέρα από αυτά, και είναι τα εξής: 1) Αναλυτική παρουσίαση του αρχείου του Κεντρικού Συμβουλίου της οργάνωσης, 2) Συστηματική καταγραφή του συνόλου των εντύπων της και στην αποδελτίωση των σειρών του περιοδικού Τετράδια της Δημοκρατίας και της εφημερίδας Η Γενιά μας, 3) Εξαντλητικές αποδελτιώσεις της εφημερίδας Η Αυγή σε θέματα που αφορούν τις δραστηριότητες της οργάνωσης όπως και σε αναφορές που σχετίζονται με τις εκτιμήσεις του κόμματος της ΕΔΑ και των πολιτικών αντιπάλων της για τη ΔΝΛ και 4) Παρουσίαση σύντομων αυτοβιογραφικών συνεντεύξεων με τα μέλη του Κεντρικού Συμβουλίου και της Εξελεγκτικής Επιτροπής της οργάνωσης. Ένα εξαντλητικό χρονολόγιο, για την περίοδο Ιανουάριος 1963-Απρίλιος 1967, ακολουθεί τις θεματικές ενότητες και, συγκροτούμενο σε τρία επίπεδα -δραστηριότητες της νεολαίας, ελληνική πολιτική σκηνή και διεθνές πολιτικό πλαίσιο—, φιλοδοξεί να συστοιχίσει τα δεδομένα της εποχής και να ευκολύνει το χρήστη.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 45.04 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 376-395 από: 684
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/376.gif&w=600&h=915

ρησαν σε εσωτερικές προγραφές στο μετωπικό σχήμα της Αριστεράς» καταθέτει ο ανιψιός του. Από το 1951, πάντως, η οικογένεια -όπως και ο παππούς-υποστήριζαν την ΕΔΑ.

Ο Γιάννης Βελλόπουλος δηλώνει ότι ενστερνίστηκε τις μαρξιστικές ιδέες στα παιδικά και εφηβικά του χρόνια, «αντιμέτωπος με τον καθημερινό μόχθο των ανθρώπων στο εργοστάσιο», όπου συχνά συνόδευε τη μητέρα του. Μαθητής στο εξατάξιο γυμνάσιο, πρωτοστάτησε στις εκδηλώσεις για το Κυπριακό και προπηλακίστηκε από καθηγητή για τη στάση του. Φοιτητής στη Νομική Σχολή της Αθήνας, έγινε μέλος της ΔΕΣΠΑ αλλά δεν εντάχθηκε στην Αριστερά. «Συμμετείχα σε διάφορα συνδικαλιστικά σχήματα των φιλελευθέρων, αλλά κράτησα πάντα μια στάση στα αριστερά», θυμάται.

Η πολιτική δραστηριότητά του αρχίζει, μετά το τέλος της στρατιωτικής θητείας στο Κέντρο Τεθωρακισμένων και την επιστροφή στην Πάτρα, στα τέλη του 1962, όταν ως καθηγητής γαλλικής αρχίζει να καθοδηγεί τους μαθητές για τις κινητοποιήσεις στα σχολεία για το 15% στην παιδεία. «Έγινα ινστρούχτορας των νέων, χωρίς να έχω οργανωθεί στη Ν.ΕΔΑ. Ήμουν όμως συνεργαζόμενος».

Ιδρυτικό μέλος της ΔΚΝΓΛ από το καλοκαίρι του 1963, έγινε γραμματέας της Κίνησης στην Αχαΐα. Με την ιδιότητά του αυτή συμμετείχε ως αντιπρόσωπος στο Ιδρυτικό Συνέδριο της ΔΝΛ και εκλέχθηκε στο ΚΣ. «Ήμουν επιφυλακτικός για τη συγχώνευση, θυμάται. Πίστευα ότι η Κίνηση Λαμπράκη έπρεπε να παραμείνει απερίσπαστη στις δραστηριότητές της και να μη συγχωνευθεί με μια κομμουνιστική νεολαία. Οι νέοι ήθελαν να αυτενεργήσουν , χωρίς προστάτες. Πίστευαν με πάθος στις αξίες της δημοκρατίας, της ειρήνης, στα πολιτικά δικαιώματα, στον πολιτισμό. Είχαν μέσα τους μια επαναστατικότητα αλλά ήταν αμόλυντοι...».

Παρά τις διαφωνίες, ως μέλος του ΚΣ της ΔΝΛ, αναλαμβάνει από την άνοιξη του 1965, το Γραφείο της οργάνωσης στην Αχαΐα και καθοδηγεί τους νομούς της Αιτωλοακαρνανίας και συχνά τα Επτάνησα. Δηλώνει ότι δεν απέκτησε επαγγελματική σχέση με τη ΔΝΛ και ότι, «τελικά, η πολιτική του δραστηριότητα απέβη εις βάρος της επαγγελματικής σταδιοδρομίας του, ως δικηγόρου». Τον Οκτώβριο του 1966 παραιτήθηκε από τη θέση του γραμματέα, στην οποία τον διαδέχτηκε ο Ορέστης Σκαλτσάς. Οι λόγοι που οδήγησαν στην παραίτηση ήταν πολιτικοί. Τα επιχειρήματα που επιστρατεύει στηρίζονται στην ισχυροποίηση της θέσης των κομμουνιστών στην ΕΔΑ και στη Νεολαία και στα επακόλουθα της συγκεκριμένης πολιτικής που καλλιέργησε φράξιες και διαφορετικές ταχύτητες στα ηγετικά κυρίως κλιμάκια. «Από τις ημέρες του Ιδρυτικού Συνεδρίου, υποστηρίζει, δεν άντεχα τη συντροφική καμαρίλα».

Σελ. 376
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/377.gif&w=600&h=915

Σε όσα η μνήμη συγκρατεί περιλαμβάνονται εικόνες από τις δυο λέσχες στην Πάτρα, την κεντρική και την άλλη στα προσφυγικά, όπως και τις εκδηλώσεις στο Αίγιο, την Αχαγιά, τα Καλάβρυτα. Με κάποιο δισταγμό αποτιμά τη δύναμη της ΔΝΛ στο νομό σε 400-500 άτομα. «Κατέφθανε και ο Μίκης με τις κουρσάρες, λέει ειρωνικά, και τα παιδιά σκοτώνονταν να τον υποδεχτούν». Αναφέρεται επίσης στον τρόπο λειτουργίας του Γραφείου που καθιέρωσε ο ίδιος στην Πάτρα καθ' υπέρβαση του Καταστατικού. «Το γραφείο είχε 29 μέλη, όλοι με υποχρέωση λόγου και δικαίωμα ψήφου. Ήταν κάτι σαν συμβουλευτικό όργανο και 7-9 άτομα αποτελούσαν το εκτελεστικό».

Στο ερώτημα για τα άλλα ρεύματα της Αριστεράς, αναφέρεται στην παρουσία «μαοϊκών» και στις διαγραφές που έγιναν στην οργάνωση της Πάτρας. «10-15 άτομα, κάποιοι απ' αυτούς που ήταν και στο Γραφείο, το ρίξανε τότε στη θεωρία... Σήμερα είναι όλοι τους δεξιοί...».

Δηλώνει ότι διάβαζε μανιωδώς τον τύπο και τις περιοδικές εκδόσεις της Αριστεράς και της Νεολαίας : Η Αυγή, Η Γενιά μας, Δρόμοι της Ειρήνης, Τετράδια της Δημοκρατίας, Πανσπουδαστική, Δημοκρατική Αλλαγή, Επιθεώρηση Τέχνης, Ελληνική Αριστερά. Ο ίδιος αρθρογραφούσε σε τοπικές εφημερίδες.

Συνελήφθη στις 24 Απριλίου 1967. Κρατήθηκε στην Ασφάλεια Πάτρας και σε «θαλάμους που είχαν διαμορφώσει σε κάποια σχολεία». Οδηγήθηκε στα Γιούρα από όπου απολύθηκε μετά από δίμηνη παραμονή. Από το 1968 έως το 1970, εκτοπίστηκε για 3 χρόνια στον Γλαύκο.

Στη μεταπολίτευση κινήθηκε για ένα διάστημα στο χώρο της ΕΔΑ υπό τον Ηλία Ηλιού, τον οποίο «εκτιμούσε απεριόριστα». Σήμερα, διεκδικώντας την «ιδιότυπη και μοναχική αριστεροσύνη» του, δηλώνει ότι συνυπήρξε και ακόμη συνυπάρχει στον ΣΥΝ με τους κομμουνιστές, παρά τα όσα του καταλόγισαν και τους καταλόγισε.

Βάσω Βυσόκαλη

Αναπληρωματικό μέλος του Κεντρικού Συμβουλίου Α' συνέντευξη στον Τ.Σ., 2004. Επαναληπτική στην Ι.Π., 8.7.2007. Γεννήθηκε το 1939 στις Σέρρες. Είναι παντρεμένη με τον Τάκη Γεωργίου και έχουν ένα γιό. Εργάζεται κεραμίστρια και σήμερα κατοικεί στις Σέρρες. Έζησε στην Αθήνα από το 1966 έως το 1985.

Αποφοίτησε από το εξατάξιο γυμνάσιο στις Σέρρες το 1958 και στη συνέχεια σπούδασε κατασκευαστικό σχέδιο και γραφιστική στη Θεσσαλονίκη στις σχολές «Ευκλείδης». Στη διάρκεια της δικτατορίας, μετά την απόλυση της από την εξορία, σπούδασε κεραμική στην Αθήνα από το 1971 έως το 1974.

Σελ. 377
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/378.gif&w=600&h=915

Πατέρας της ήταν ο Βασίλης Βυσόκαλης, 1901-1980, με σλαβικές ρίζες, που έζησε και πέθανε στις Σέρρες. Ήταν καπνεργάτης, «βαθμολογητής στα καπνά» και συνδικαλιστής. Έγινε κομμουνιστής μετά την επιστροφή του από το μικρασιατικό μέτωπο και την καταστροφή της Σμύρνης. Στη διάρκεια της Κατοχής έδρασε στην περιοχή Σερρών και φυλακίστηκε για τη δράση του στα χρόνια του εμφυλίου πολέμου. Γνώρισε, για χρόνια, πιέσεις και εκβιασμούς εκ μέρους των αρχών τόσο στον εργασιακό του χώρο, όσο και ως προς τα πιστοποιητικά κοινωνικών φρονημάτων για τις σπουδές των παιδιών του.

Μητέρα της ήταν η Ελευθερία, 1912-1991, το γένος Καραγιάννη. Προσφυγοπούλα από την Προύσα, εγκαταστάθηκε στα παιδικά της χρόνια στη Ζίχνη Σερρών.

Η οικογένεια ανήκε στην Αριστερά και πολιτικά εκφράστηκε μέσω της ΕΔΑ.

Η Βάσω Βυσόκαλη εντάχθηκε στη ΔΚΝΓΛ, στις Σέρρες, όπου είχε επιστρέψει μετά την ολοκλήρωση των σπουδών της στη Θεσσαλονίκη. Όπως δηλώνει, η απόφαση για τη στράτευση της είχε διπλό περιεχόμενο. Είχε συγκλονιστεί από τη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη αλλά και ένιωθε την ανάγκη να αντιδράσει στην έντονη καταπίεση και στον έλεγχο της αστυνομίας που βίωνε στις Σέρρες και που είχε ζήσει στη διάρκεια των σπουδών της στη Θεσσαλονίκη. «Μπήκα ως ταύρος εν υαλοπωλείω», θυμάται και επισημαίνει ότι «ποτέ άλλοτε δεν δούλεψε στη ζωή της τόσο σκληρά».

Από τη θέση του γραμματέα της ΔΚΝΓΛ Σερρών αντιμετώπισε θετικά τη συγχώνευση της Ν.ΕΔΑ με τη ΔΚΝΓΛ. Μετείχε ως αντιπρόσωπος στο Ιδρυτικό Συνέδριο της ΔΝΛ και εκλέχτηκε αναπληρωματικό μέλος του ΚΣ υποκύπτοντας, όπως θυμάται, στην πρόταση του Μίκη Θεοδωράκη που επέμενε ότι στο ΚΣ πρέπει να μετέχει μια κοπέλα από τη Μακεδονία. Σήμερα εκτιμά ότι η συγχώνευση ήταν λάθος. «Έπρεπε να κρατήσουμε την οργάνωση στις δύο ράγες, λέει. Η Κίνηση είχε τη νέα γλώσσα και τις ιδέες. Η κομματική νεολαία είχε την πείρα της οργάνωσης και στο κατέβασμα της γραμμής».

Στο πλαίσιο της ΔΝΛ ανέλαβε καθήκοντα γραμματέα της ΔΝΛ στην πόλη. Έτρεχε όμως συνέχεια και στην ύπαιθρο «υποκαθιστώντας τον γραμματέα της Νομαρχιακής Επιτροπής, Τάκη Κιοσσέ». Την άνοιξη του 1966 εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Αθήνα και εγκατέλειψε την ενεργό δράση. Πλην της αλλαγής οικογενειακού πλαισίου -παντρεύτηκε τον Τάκη Γεωργίου- θεωρεί ότι η απομάκρυνση της οφείλεται στην υποχώρηση του αρχικού ενθουσιασμού. «Είχε αρχίσει να ξεφτίζει το όραμα», λέει χαρακτηριστικά. «Έτσι το ένιωθα. Η φωτιά που σιγόκαιγε μέσα μου, και είχε ξαφνικά φουντώσει, άρχισε να σιγοσβήνει».

Σελ. 378
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/379.gif&w=600&h=915

Η μνήμη της συγκρατεί την ευαισθητοποίηση και το μεράκι των νέων και κυρίως των εργαζόμενων νέων στο κτίσιμο και στην οργάνωση των λεσχών, στη δημιουργία της βιβλιοθήκης, στην ομάδα σκακιού και σε ακροάσεις μουσικής κατά τις συγκεντρώσεις μελών και φίλων και κορυφώνεται στο κάψιμο της Λέσχης Σερρών τον Νοέμβριο του 1965. «Κάψανε και πετάξανε τα βιβλία, θυμάται, βγάλανε τα μάτια και σχίσανε τις αφίσες που είχα φιλοτεχνήσει, σπάσανε τους δίσκους και τα σκάκια και βάλανε εκρηκτικούς μηχανισμούς στο πατάρι. Μετά την ανατίναξη επί 10 ημέρες καλέσανε όσα παιδιά είχαν περάσει από τη λέσχη -όχι μόνο όσους σύχναζανστην ασφάλεια για εκφοβισμό. Όμως η λέσχη ξανάγινε, την ξαναστήσαμε...». Και συνεχίζει: «δυο δυο με ακολουθούσαν οι αστυνομικοί. Τους κοίταζα κατάματα και κατέβαζαν τα μάτια».

Δηλώνει ότι διάβαζε τον αριστερό τύπο της εποχής : Η Γενιά μας, Δρόμοι της Ειρήνης, Τετράδια της Δημοκρατίας, Πανσπουδαστική, Η Αυγή, Επιθεώρηση Τέχνης, και επισημαίνει ότι, παρά τις διάφορες προτάσεις, στις Σέρρες δεν εκδόθηκε ιδιαίτερο έντυπο της ΔΝΛ.

Στη δικτατορία, δεν πέρασε στην παρανομία. Την συνέλαβαν το Πάσχα του 1968, με εντολή που δόθηκε από την Ασφάλεια Σερρών. Κρατήθηκε στη Γενική Ασφάλεια για ενάμιση μήνα από τους Μάλλιο και Μπάμπαλη. Μεταφέρθηκε στα Γιούρα και τον Αύγουστο του 1968 στην Αλικαρνασσό. Την άνοιξη του 1970 απολύθηκε.

Δεν αναμείχθηκε στις ιδεολογικο-πολιτικές συζητήσεις που γίνονταν στην εξορία μετά τη διάσπαση του ΚΚΕ.

Από το 1974 ανήκει πολιτικά στο χώρο της ευρύτερης Αριστεράς.

Τάκης (Παναγιώτης) Γεωργίου Μέλος του Κεντρικού Συμβουλίου

Α' συνέντευξη στον Τ.Σ., 2004. Επαναληπτικές στην Ι.Π.,29 και 30.7.2007.

Γεννήθηκε το 1935 στη Καλλιράχη της Θάσου. Εργάστηκε ως ιδιωτικός υπάλληλος και εγκαταστάθηκε οριστικά στις Σέρρες από το 1983. Είναι παντρεμένος με τη Βάσω Βυσόκαλη με την οποία γνωρίστηκαν στο Ιδρυτικό Συνέδριο της ΔΝΛ και έχουν ένα γιο.

Πατέρας του ήταν ο Γιώργης Γεωργίου που γεννήθηκε στη Θάσο, το 1908, και φονεύθηκε στην Αλεξανδρούπολη το Πάσχα του 1957, δύο σχεδόν χρόνια μετά την απόδραση του από τις φυλακές των Βούρλων. Εργάστηκε ως καπνεργάτης. Από το 1928 που υπηρέτησε τη θητεία του στο Ναυτικό, έγινε κομμουνιστής και σταδιακά αναδείχτηκε σε στέλεχος του κομματικού μηχανισμού. Συνελήφθη το 1936, στις πρώτες ημέρες της δικτατορίας του Μεταξά και εκτοπίστηκε στην Ανάφη, από όπου δραπέτευσε

Σελ. 379
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/380.gif&w=600&h=915

σε με λίγους συντρόφους του, ύστερα από τρεις μήνες. Συνελήφθη εκ νέου και κρατήθηκε στο στρατόπεδο της Ακροναυπλίας και παραδόθηκε στους Γερμανούς, από τις ελληνικές αρχές, το 1941. Μεταφέρθηκε στο Χαϊδάρι από όπου δραπέτευσε στο τέλος του 1943. «Βγήκε στο βουνό» και εντάχθηκε αμέσως στον ΕΛΑΣ, όπου υπηρέτησε ως λοχαγός. Στην απελευθέρωση της χώρας, -πήγε με κομματική εντολή στην Καβάλα ως διοικητής της Πολιτοφυλακής στην εαμοκρατούμενη Ανατολική Μακεδονία και Θράκη μέχρι τον Φεβρουάριο του 1945. Μετά τη συμφωνία της Βάρκιζας, κρύβεται στο Σουφλί, λόγω των διώξεων και το φθινόπωρο του 1945, παράνομος, με κομματική εντολή, εγκαθίσταται με την οικογένειά του στην Αθήνα, στην περιοχή της Ακαδημίας Πλάτωνος, στον Βύθουλα, με πλαστά στοιχεία και ταυτότητα εμφανιζόμενος ως λαδέμπορος. Το σπίτι όπου ζουν μετατρέπεται σε γιάφκα του κομματικού μηχανισμού και δημιουργείται υπόγεια κρύπτη, η οποία εξοπλίζεται πλήρως για τις ανάγκες ενός παράνομου τυπογραφείου. Η έκδοση του παράνομου Ριζοσπάστη της περιόδου 1947-1952 εξασφαλίζεται από το μηχανισμό που συντήρησε ο Γιώργης Γεωργίου. Το 1953,φοβούμενος ότι κινδυνεύει να εντοπισθεί, μετακινείται με την οικογένειά του σε διάφορες γιάφκες. Καταλήγει στην περιοχή Αγίας Φωτεινής στη Νέα Σμύρνη, αναμένοντας τα χαρτιά που θα επιτρέψουν τη μετακίνηση του ιδίου και των οικείων του στο εξωτερικό. Συλλαμβάνεται στις αρχές Σεπτεμβρίου του 1953 και καταδικάζεται σε 7 χρόνια φυλάκιση λόγω έλλειψης ενοχοποιητικών στοιχείων. Το 1955 απέδρασε από τις φυλακές Βούρλων με 27 συντρόφους του και, μετά από 2 χρόνια, στην παρανομία, δολοφονείται στην Ασφάλεια Αλεξανδρούπολης, «από τον ίδιο το Ρακιντζή», όπως καταθέτει ο γιος του.

Μητέρα του ήταν η Μαρία, το γένος Τσιπλάκη, από τη Θάσο. Γεννήθηκε το 1912, ήταν ορφανή και εργάστηκε ως καπνεργάτρια από τα 8 της χρόνια. Έφυγε από τη Θάσο το 1944 μαζί με τα δύο παιδιά της και ακολούθησε τον άντρα της και τις επιλογές του μέχρι το 1953, οπότε συνελήφθη μαζί του στη γιάφκα της Νέας Σμύρνης. Καταδικάστηκε και κρατήθηκε στις Φυλακές Αβέρωφ από το 1953 έως το 1955. Απολύθηκε και υποχρεώθηκε από τις αρχές, μετά την απόδραση του άντρα της από τα Βούρλα, να επιστρέψει στη Θάσο μαζί με τα παιδιά τα οποία, στο δίχρονο περίπου διάστημα της φυλάκισης της, είχαν σταλεί στις Σχολές της Λέρου για αναμόρφωση.

Ο Τάκης Γεωργίου, έφυγε από τη Θάσο, για πρώτη φορά το 1944 όταν ο πατέρας τούς κάλεσε στην Καβάλα και εκεί ξεκίνησε το δημοτικό σχολείο σε ηλικία 9 ετών. Μέχρι το 1953, ακολούθησε μια πορεία ζωής συνυφασμένη με τις πατρικές περιπέτειες, φοιτώντας, όπως και η κατά τρία χρόνια μεγαλύτερη αδελφή του, σε διαφορετικά σχολεία ανάλογα με τον

Σελ. 380
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/381.gif&w=600&h=915

τόπο διαμονής και αποδεχόμενος τους περιορισμούς και τις δεσμεύσεις της ζωής στην παρανομία.

Μετά την «αναμόρφωση» στις Σχολές της Λέρου και την αποφυλάκιση της μητέρας του, ήρθε στην Αθήνα το 1955 και συνέδραμε στην προετοιμασία της απόδρασης του πατέρα του από τις φυλακές των Βούρλων. Ακολούθησε η υποχρεωτική εγκατάσταση στη Θάσο από τα τέλη του 1955 μέχρι το 1956. Στις αρχές του 1957, όντας στην Καβάλα, εξορίστηκε για τρεις μήνες στα Κύθηρα και στη συνέχεια στον Αϊ-Στράτη μέχρι το 1960. Στο Γύθειο πληροφορήθηκε από τον τύπο το θάνατο του πατέρα του.

Αν το 1956 η επίσκεψη του στα γραφεία της ΕΔΑ στην Καβάλα θεωρούνταν πρόβλημα -^<μην έρχεσαι, μας εκθέτεις, εσείς είστε κομμουνιστές...», του έλεγε ο βουλευτής της ΕΔΑ στο νομό, Άγγελος Λασκαρίδης-, το 1960, όταν απολύθηκε από τον Αϊ-Στράτη, η κατάσταση ήταν διαφορετική. «Με προχωράγανε με το ζόρι! Εγώ ήξερα ότι τα στελέχη προχωράνε με τη δουλειά και την αφοσίωση τους...», λέει.

Στο Γραφείο Πόλης στην Αθήνα της Ν.ΕΔΑ ανέλαβε από το 1960 με τον Μήτσο Ραγιαδάκο τους μηχανουργούς. Το 1962 έγινε επαγγελματικό στέλεχος και το 1964 εντάχθηκε στο ΚΚΕ. Την ίδια χρονιά, μετά τη δημιουργία της ΔΚΝΓΛ, τον έστειλαν στην Καβάλα. Δηλώνει ότι αρχικά αρνήθηκε την αναβάθμιση. «Εκεί που φάγανε τον πατέρα μου, με στέλνετε! Θα φάνε και μένα!»ήταν η πρώτη του αντίδραση. «Ο Μπενάς επέμενε. Μου έθεσε μάλιστα θέμα κομματικής πειθαρχίας».

«Με έδρα την Καβάλα, έγινα Τσαπάγεφ !, θυμάται αυτοσαρκαζόμενος. Έστηνα οργανώσεις και λέσχες χωρίς να έχω ιδέα πώς γίνεται η δουλειά... Μέχρι στη Βύσσα κάναμε λέσχη, εκεί όπου οι άντρες πάνε στο καφενείο με τις ποδιές!»

Το 1964,ήταν ο μόνος αντιπρόσωπος της Ν.ΕΔΑ που έλαβε μέρος στην Α' Οργανωτική Συνδιάσκεψη της ΕΔΑ. Την ίδια εποχή, δέχεται τη συγχώνευση των δύο νεολαιών χωρίς ενδοιασμούς. «Θα υπήρχε τουλάχιστον ενιαία οργάνωση», ήταν το βασικό του επιχείρημα. Συμμετείχε στο Ιδρυτικό Συνέδριο της ΔΝΛ και εκλέχθηκε μέλος του ΚΣ.

Στο νέο πλαίσιο ανέλαβε, αυτή τη φορά εκ μέρους της ΔΝΛ, τη θέση του γραμματέα στο Γραφείο Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Συνελήφθη στις αρχές του 1966 στην Καβάλα και εξορίστηκε στα Κύθηρα, ως αλλοδαπός, γιατί η ιθαγένεια είχε αφαιρεθεί από την οικογένεια στα χρόνια του εμφυλίου πολέμου, θεωρώντας ότι είχαν διαφύγει παράνομα στο εξωτερικό. Από τα Κύθηρα μεταφέρθηκε για 15 ημέρες στην Καβάλα όπου εκκρεμούσε μια δίκη του. Δεν επέστρεψε στην εξορία, παρέμεινε στην Αθήνα λόγω των έντονων κινητοποιήσεων των βουλευτών της ΕΔΑ. Συνελήφθη

Σελ. 381
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/382.gif&w=600&h=915

ξανά στις αρχές Οκτωβρίου του 1966 και ξαναστάλθηκε στα Κύθηρα. Εκεί τον βρήκε η δικτατορία.

Δηλώνει ότι διάβαζε συστηματικά τον αριστερό τύπο της εποχής: Η Γενιά μας, Δρόμοι της Ειρήνης, Τετράδια Δημοκρατίας, Πανσπουδαστική, Σπουδαστικό Κόσμο, Η Αυγή, Δημοκρατική Αλλαγή, Επιθεώρηση Τέχνης, Ελληνική Αριστερά.

Απέναντι στα άλλα αριστερά ρεύματα της εποχής, θυμάται ότι κρατούσε επιφυλακτική στάση. Υποστηρίζει όμως ότι, για τα προβλήματα, υπεύθυνοι δεν ήταν μόνο οι άλλοι. «Κι εμείς είχαμε γίνει σαν τους Γιαχωβάδες. Δεν βλέπαμε τα ζητήματα που υπήρχαν... τα τραβάγαμε όλα στα απόλυτα όρια».

Σ' αυτή τη βάση τοποθετεί και τη διαφωνία του με την ηγεσία της ΔΝΛ. «Ο Μπενάς κατέβαζε πλάνα από τον Κολιγιάννη. Πόσες λέσχες έχουμε; Τριάντα, ήταν η απάντηση. Καλά, πρέπει να γίνουν 45. Και δεν βλέπαμε ότι υπήρχαν και λέσχες που κλείναν... Και δεν κουβεντιάζαμε γιατί συμβαίνει αυτό και πώς μπορεί να διορθωθεί. Η κατάσταση σταδιακά είχε αρχίσει να φθίνει».

Τις διαφωνίες του με τις κομματικές ηγεσίες -όχι μόνο της ΔΝΛ αλλά και της ΕΔΑ και κυρίως του ΚΚΕ- και με τον τρόπο λειτουργίας Νεολαίας και Κόμματος, τις συνειδητοποίησε από το 1966 όντας εξόριστος στα Κύθηρα. «Σκεφτόμουν ότι στα κεντρικά όργανα την πατάγαμε και δεν λέγαμε ανοιχτά τη γνώμη μας, γιατί γνωρίζαμε ότι η γραμμή, ούτως ή άλλως, θα περάσει. Εγώ το δεχόμουν γιατί ήμουν κομμουνιστής, οι άλλοι όμως;»

Με την επιβολή της δικτατορίας κρατήθηκε στα Κύθηρα σε απομόνωση για 13 ημέρες και στη συνέχεια μεταφέρθηκε στο Γύθειο όπου φυλακίστηκε και, όπως λέει, «έφαγε το ξύλο της αρκούδας». Στη συνέχεια μεταφέρθηκε στα Γιούρα και μετά στο Παρθένι της Λέρου. Απολύθηκε στο τέλος του 1970 και κλήθηκε να υπηρετήσει τη στρατιωτική θητεία του την οποία απέφυγε καταθέτοντας ιατρικά πιστοποιητικά.

Μετά τη διάσπαση του ΚΚΕ, που τη θεωρεί αναμενόμενη, στο στρατόπεδο εξόριστων αποτέλεσε «συστατικό στοιχείο του 'Χάους'», όπως τους χαρακτήρισε ο Άγγελος Διαμαντόπουλος.

Μετά τη δικτατορία παραμένει ανένταχτος αριστερός.

Γιάννης Γιαννακός

Μέλος του Κεντρικού Συμβουλίου

Α' συνέντευξη στην Ι.Π., 10.9.2007. Επαναληπτική, 18.9.2007. Παραχώρηση φωτογραφικού υλικού.

Γεννήθηκε στη Βέροια το 1942. Μετανάστης στη Δυτική Γερμανία και συ-

Σελ. 382
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/383.gif&w=600&h=915

συγκεκριμένα στο Ανόβερο από το 1960, εργάστηκε σε διάφορες εργατικές δουλειές και στη συνέχεια, επί 30 χρόνια, σε τυπογραφείο. Είναι παντρεμένος με την Κανή Σταμπολίδου και έχουν δύο παιδιά. Έχει συνταξιοδοτηθεί και κατοικεί ακόμη στο Ανόβερο.

Πατέρας του ήταν ο Γιώργος Γιαννακός από τα Άρματα Κονίτσης, οικοδόμος περιπλανώμενος με συνεργείο κτιστών κυρίως στην περιφέρεια Ημαθίας. Πολέμησε στο αλβανικό μέτωπο και στη διάρκεια της Αντίστασης έγινε πολιτικός καθοδηγητής του ΕΑΜ στο Βαθύ Ημαθίας. Καταδιωκώμενος μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας, εντάχθηκε στις γραμμές του ΔΣΕ. Αφού παρακολούθησε τη Σχολή Αξιωματικών του ΔΣΕ, στον Γράμμο, υπηρέτησε στο τάγμα του Σοφιανού. Συνελήφθη, στις αρχές του 1949 από τον κυβερνητικό Στρατό και, σύμφωνα με όσα καταθέτει ο γιος του, κατακρεουργήθηκε στα Άγραφα. «Από τα 6 αδέλφια του πατέρα μου, οι περισσότεροι ήταν δεξιοί και πολέμησαν στον εμφύλιο με τον εθνικό στρατό», θυμάται ο ερωτώμενος. «Κάποιος μάλιστα θείος μου, όταν τον επισκέφτηκα σε ένα ταξίδι μου, μου έδειξε το μετάλλιο 'ευσήμων υπηρεσιών εις τον εθνικόν αγώνα εναντίον του κομμουνιστο-συμμοριτισμού' που είχε αναρτήσει στον τοίχο του σπιτιού του! Πάγωσα... Σκέφτηκα τον πατέρα μου που σχεδόν δεν τον γνώρισα».

Μητέρα του ήταν η Ροδή, το γένος Καραγιάννη, 1921-2006, από το Δίστρατο Ιωαννίνων. Συνελήφθη στα τέλη του 1947 και κρατήθηκε στις φυλακές Φιξ στα Γιάννενα, με την κατηγορία της παροχής βοήθειας σε αντάρτες του ΔΣΕ για τη διενέργεια σαμποτάζ. Αθωώθηκε από το έκτακτο στρατοδικείο το 1949 και, μετά την αποφυλάκιση της, παρέμεινε στα Γιάννενα, όπου εργάστηκε ως οικιακή βοηθός.

Ο Γιάννης Γιαννακός, όπως και ο μικρότερος αδελφός του, ανήκει στις σειρές των παιδιών που «έθεσε υπό την σκέπην του το Ίδρυμα της Βασιλίσσης» στις διάφορες παιδοπόλεις τις οποίες οργάνωσε σε όλη την Ελλάδα. Από το 1948 έως το 1956, παρέμεινε στο Ορφανοτροφείο «Άγιος Αλέξανδρος» που λειτούργησε ως παιδόπολη στο Ζηρό Φιλιππιάδας και στη συνέχεια, την περίοδο 1956-1959, και πάλι «δαπάναις της βασιλίσσης Φρειδερίκης», παρακολούθησε μαθήματα υφαντουργικής στη Βαλλιάνειο Επαγγελματική Σχολή, στο Ληξούρι της Κεφαλλονιάς. «Δε χρωστώ ευγνωμοσύνη σε κανένα, διευκρινίζει. Κάποιος άνθρωπος θα μας αναλάμβανε όταν πιάσαν και τη μάνα μας... Από τα 2.000 περίπου παιδιά που πέρασαν από το Ζηρό, μόνο ένα το στείλαν στο γυμνάσιο για να μάθει γράμματα. Κι αυτό γιατί δεν μπορούσε να μάθει τέχνη... Τους άλλους θέλαν να μας κάνουν ειδικευμένους τεχνίτες και κηπουρούς! Αντίθετα, όσοι από τα χωριά μας βρέθηκαν στους παιδικούς σταθμούς στην Ανατολική Ευρώπη, όλοι γύρισαν σπουδασμένοι και... με καλές σπουδές».

Σελ. 383
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/384.gif&w=600&h=915

Η ένταξή του στην Αριστερά δεν ήλθε ως συνέχεια οικογενειακής παράδοσης, όπως υποστηρίζει, αλλά από τη «συνειδητοποίηση του άδικου και της απουσίας κοινωνικής δικαιοσύνης» και τη χρονολογεί από την πρώτη φάση της παραμονής του στη Δυτική Γερμανία, το 1961. «Το ΚΚΕ είχε παράνομες οργανώσεις στη Γερμανία, αλλά αυτό, το 1961, δεν το γνώριζα. Φίλοι από τη δουλειά μού έδιναν βιβλία και άρχισα το διάβασμα. Θυμάμαι το Ζερμινάλ του Ζολά. Άρχισα να γνωρίζω τον κόσμο όπως ήταν πραγματικά. Είδα φωτογραφίες της ναζιστικής νεολαίας και σκέφτηκα τη δική μας κατάσταση και το φασισμό. Όταν είχαν γίνει τα εγκαίνια στο φράγμα του Λούρου, είχαμε παραταχθεί τα παιδιά του ιδρύματος με στολές αλά Χίτλερ. Τραγουδούσαμε εμβατήρια και ζητωκραυγάζαμε...».

Το 1962 επιστρέφει στην Ελλάδα και υπηρετεί τη στρατιωτική του θητεία για ένα χρόνο, στο Γουδί, στο σώμα ειδικού πολέμου. Απολύεται τον Οκτώβριο του 1963 και μένει στα Γιάννενα μέχρι τον Απρίλιο του 1964, οπότε επιστρέφει οριστικά στο Ανόβερο. Η εκεί εγκατάσταση του συμπίπτει χρονικά με την παρουσία και της ΔΚΝΓΛ, που αποκτά τμήματα νέων στις πόλεις όπου υπήρχε ελληνικό στοιχείο, μετανάστες και φοιτητές, στη Δυτική Γερμανία, αλλά και της ΕΔΑ, που αναλαμβάνει τη σκυτάλη από το ΚΚΕ για τη δημιουργία ευρύτερων οργανώσεων, «λέσχες φίλων της ΕΔΑ», στις ελληνικές κοινότητες των μεταναστών.

Πρωταγωνιστής στη συγκρότηση της Κίνησης Λαμπράκη στο Ανόβερο, γραμματέας της, εκλέγεται αντιπρόσωπος των οργανώσεων της Δυτικής Γερμανίας και συμμετέχει στο Ιδρυτικό Συνέδριο της ΔΝΛ. «Ήρθα στην Αθήνα και φιλοξενήθηκα στο σπίτι του Γιάννη Μπανιά για το συνέδριο. Γνώρισα τη μητέρα του, τον αδελφό του και τα παιδιά που συμμετείχαν στο συνέδριο. Τους έβλεπα όλους για πρώτη φορά. Τους περισσότερους δεν τους ξαναείδα, γιατί δεν ξανακατέβηκα στην Ελλάδα. Άλλωστε στη διάρκεια της δικτατορίας μού αφαίρεσαν την ιθαγένεια και έτσι άργησα πολύ να επιστρέψω...».

Μέλος του Κεντρικού Συμβουλίου της ΔΝΛ, εκλεγμένος από το Ιδρυτικό Συνέδριο της, επιστρέφει στο Ανόβερο και συμμετέχει στο Γραφείο Δυτικής Γερμανίας-Δυτικού Βερολίνου της ΔΝΛ που συγκροτήθηκε τότε. «Στις κοινότητες δεν μας ψήφιζαν μόνο οι αριστεροί, θυμάται. Η έντονη κοινωνική και πολιτιστική μας δράση οδήγησε στις γραμμές μας πρόσωπα που δεν είχαν σχέση με την Αριστερά».

Από τις δραστηριότητες των Λαμπράκηδων στη Γερμανία, η μνήμη του συγκρατεί διάφορες εκδηλώσεις και θεατρικές παραστάσεις, επισκέψεις βουλευτών της ΕΔΑ και του Μίκη Θεοδωράκη στο Ανόβερο. Επικεντρώνεται στη δωρεά από τους Λαμπράκηδες, ενός σχολικού βαν στην ελληνική κοινότητα για τις μετακινήσεις των παιδιών των μεταναστών που φοιτούσαν

Σελ. 384
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/385.gif&w=600&h=915

σαν στο ελληνικό σχολείο. «Αρνήθηκαν τη δωρεά μετά την παρέμβαση του ελληνικού προξενείου», θυμάται. Ωστόσο, κυρίαρχες παραμένουν και στιγμές της δικτατορίας -όπως οι έρανοι για συμπαράσταση στους πολιτικούς κρατούμενους και κινητοποιήσεις- που συχνά διαπλέκονται με τις προδικτατορικές εμπειρίες.

Καταθέτει ότι δεν χρημάτισε ποτέ επαγγελματικό στέλεχος και διευκρινίζει ότι δεν αντιμετώπισε με τους άλλους συντρόφους του προβλήματα στο σχεδιασμό της πολιτικής παρέμβασης της ΔΝΛ στη Γερμανία, τουλάχιστον μέχρι την περίοδο της διάσπασης του ΚΚΕ, το 1968. Εξηγεί έτσι την απουσία του από την Παγγερμανική Συνδιάσκεψη της ΔΝΛ, τον Μάρτιο του 1967, ως εντελώς συμπτωματική.

«Τα προβλήματα άρχισαν μετά τη διάσπαση και κυρίως μετά τα γεγονότα της Τσεχοσλοβακίας, τον Αύγουστο του 1968. Εγώ προσωπικά 'ανακάλυψα', τότε, το ΚΚΕ. Είχα μια ρομαντική αντίληψη και όσα συνέβησαν μου φάνηκαν ουρανοκατέβατα. Δεν ήξερα πώς να το χειριστώ. Άλλωστε, στη Γερμανία, το Γραφείο Εσωτερικού είχε τη δύναμη. Από τα 21 μέλη του Γραφείου της ΕΔΑ Γερμανίας, μόνο ένας συντάχθηκε με το ΚΚΕ. Όταν όμως, μετά την Τσεχοσλοβακία, ήρθε ο Μπριλλάκης και μας μίλησε για τις ελευθερίες του τσέχικου λαού που καταπάτησαν οι Σοβιετικοί και για την άδικη εισβολή, ταράχτηκα. Δεν είναι δυνατόν να κατηγορεί την ΕΣΣΔ, είπα μέσα μου. Μπορεί να μην ήμουν ψυλλιασμένος, όμως για μένα ήταν σαφές. Δεν θα συμμαχήσω ποτέ με τον καπιταλισμό και δεν θα χτυπήσω το σοσιαλισμό με τίποτα, ακόμη κι αν υπάρχει πράγματι πρόβλημα. Έτσι έφτασα στην επιλογή. Από το σημείο εκείνο άρχισε ο πόλεμος. Πέταγα στα σκουπίδια τα έντυπα που μου έστελνε ο Πέτρος Κουναλάκης να μοιράσω στους 'φίλους' στο Ανόβερο και έθεσα έντονα το θέμα για την εκπροσώπηση της ΔΝΛ στα όργανα της ΠΟΔΝ στη Βουδαπέστη, από εμένα και όχι από τον Θόδωρο Πάγκαλο. Στη συνέχεια, έδωσα μάχη υποστηρίζοντας την αίτηση της ΚΝΕ για την ένταξή της στη ΠΟΔΝ. Και μπορώ να πω ότι συνέβαλα, παρά τις ελληνικές αντιρρήσεις, στη διεθνή νομιμοποίηση της».

Τις επιλογές του αυτές, ο Γιάννης Γιαννακός εξηγεί ότι τις διατήρησε, όχι μόνο μέσα στη δικτατορία, όταν βρέθηκε σε αντίπαλα στρατόπεδα με τους περισσότερους παλιούς συντρόφους του, αλλά και στα μεταπολιτευτικά χρόνια και μέχρι σήμερα, παραμένοντας πιστός στις γραμμές του ΚΚΕ.

Δημήτρης Γιάννου

Μέλος του Κεντρικού Συμβουλίου

Συμπλήρωση ερωτηματολογίου από τον ίδιο, 19.9.2007. Συνέντευξη στην Ι.Π., 20.9.2007. Επαναληπτική, 15.10.2007.

Σελ. 385
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/386.gif&w=600&h=915

Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1946. Έζησε στην Αθήνα και στην Κολωνία της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας. Είναι εγκατεστημένος, από το 1985, στη Θεσσαλονίκη, όπου εργάζεται ως καθηγητής μουσικολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο.

Απόφοιτος της Βαρβακείου Προτύπου Σχολής στην Αθήνα, το 1964 πέρασε με εξετάσεις στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Πήρε πτυχίο ιστορίας-αρχαιολογίας το 1972. Την ίδια χρονιά αποφοίτησε από το Ωδείο Αθηνών, από το οποίο έλαβε δίπλωμα βιόλας και ολοκλήρωσε τις σπουδές του στα ανώτερα θεωρητικά με τον Γ. Α. Παπαϊωάννου. Από το 1972 έως το 1980 συνέχισε σπουδές στο Πανεπιστήμιο της Κολωνίας, στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, στη μουσικολογία, γλωσσολογία και φιλοσοφία. Το 1980 ανακηρύχθηκε διδάκτορας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κολωνίας με διδακτορική διατριβή στη μουσικολογία.

Πατέρας του ήταν ο Αντώνης Γιάννου, 1903-2004, από το Δίδυμο Αργολίδας. Εργάστηκε ως υπάλληλος στην Εθνική Τράπεζα από το 1924 και στην Τράπεζα της Ελλάδος από το 1928, όταν αυτή ιδρύθηκε και στελεχώθηκε αρχικά με προσωπικό από την Εθνική Τράπεζα. Στη διάρκεια της Κατοχής συμμετείχε ενεργά στο αντιστασιακό κίνημα των δημοσίων υπαλλήλων. Πρόεδρος του Συνεταιρισμού των Υπαλλήλων της Τράπεζας της Ελλάδος, δραστηριοποιήθηκε στο μαζικό κίνημα. Το 1947 απολύθηκε από την Τράπεζα και εξορίστηκε στην Ικαρία. Μεταφέρθηκε ως υπόδικος στις φυλακές Αβέρωφ και κρατήθηκε μέχρι το 1951.

Μητέρα του είναι η Μίνα Γιάννου, το γένος Τουρναβίτου, που γεννήθηκε το 1916 στην Αθήνα, όπου κατοικεί μέχρι σήμερα. Απόφοιτος της Ανωτάτης Εμπορικής, εργάστηκε ως υπάλληλος στην Τράπεζα της Ελλάδος. Στα χρόνια της γερμανικής Κατοχής ανέπτυξε αντιστασιακή δράση στο πλαίσιο του ΕΑΜ και στο ΚΚΕ. Για τη δράση της απολύθηκε από την Τράπεζα και εξορίστηκε το 1948 στη Χίο, στο Τρίκερι και στη Μακρόνησο. Καταδικάστηκε σε πολυετή φυλάκιση από έκτακτο στρατοδικείο και κρατήθηκε στις φυλακές Αβέρωφ και Κάστορος, από όπου αποφυλακίστηκε το 1953, μετά την αθώωση της από αναθεωρητικό πολιτικό δικαστήριο. Ηγετικό στέλεχος της ΕΔΑ και του ΚΚΕ, η Μίνα Γιάννου διετέλεσε μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ και της EE της ΕΔΑ. Εκλέχθηκε βουλευτής Αθήνας το 1961 με την ΕΔΑ. Στη δικτατορία συνελήφθη και εξορίστηκε στη Γυάρο, ενώ στη μεταπολίτευση διετέλεσε βουλευτής και μέλος του ΠΓ του ΚΚΕ.

Με εξαίρεση τους γονείς που είχαν ενεργό δράση στην κομμουνιστική Αριστερά, στην υπόλοιπη οικογένεια, και ειδικά από την πλευρά της μητέρας, υπήρχε μια στάση που έφτανε από την ως επί το πλείστον παθητική συμπάθεια προς την Αριστερά μέχρι και το συντηρητισμό και την επιρροή

Σελ. 386
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/387.gif&w=600&h=915

από εκκλησιαστικούς κύκλους. «Ακόμα όμως και στις περιπτώσεις που δεν συμφωνούσαν με τις επιλογές των γονιών μου, τους στήριξαν ως οικογένεια και με μεγάλωσαν με πολλή φροντίδα όσο έλειπαν οι γονείς μου στις φυλακές και στις εξορίες», καταθέτει ο Δημήτρης Γιάννου.

Η προσωπική του πολιτική δραστηριότητα άρχισε στα χρόνια των γυμνασιακών σπουδών του με την ένταξη στη Νεολαία της ΕΔΑ, το 1962. «Συμμετείχα ενεργά ως μαθητής στο κίνημα του 15% και αργότερα στα Κυπριακά του 1963 και 1964», θυμάται και διευκρινίζει ότι η πολιτική δραστηριοποίηση του δεν προέκυψε ούτε βιώθηκε ως «οικογενειακή υποχρέωση». «Μετά τη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη και τη δημιουργία της Δημοκρατικής Κίνησης Νέων 'Γρηγόρης Λαμπράκης', είχα ως μέλος της Νεολαίας της ΕΔΑ ενεργό ανάμειξη στις δραστηριότητές της». Στη φάση αυτή, που προηγείται της συγκρότησης της ΔΝΛ, συμμετέχει στο ημι-παράνομο Μαθητικό Τμήμα της Ν.ΕΔΑ, στην οργάνωση των ημερήσιων σχολείων της πρωτεύουσας. «Μας συνέλαβαν την εποχή των κινητοποιήσεων για το 15%, με ένα συμμαθητή μου και με έναν φοιτητή έξω από το 18ο Γυμνάσιο Θηλέων, όπου προσπαθούσαμε να πείσουμε τις μαθήτριες να συμμετάσχουν στις κινητοποιήσεις, και μας οδήγησαν στο 16ο Αστυνομικό Τμήμα. Το φοιτητή, τον κράτησαν στο τμήμα, εμάς όμως, αφού μας τρομοκράτησαν παίρνοντας τα αποτυπώματά μας και τα άλλα συναφή, μας είπαν να φύγουμε συμβουλεύοντάς μας να μην παρασυρόμαστε σε τέτοιες ενέργειες. Με τον ενθουσιασμό της ηλικίας, τους είπα ότι 'έχουμε συνείδηση του τι κάνουμε'. Ύστερα απ' αυτό μας κράτησαν κι εμάς μερικές ώρες και μας άφησαν ελεύθερους το απόγευμα. Το ενδιαφέρον στην όλη ιστορία βρίσκεται στον επίλογο της. Τις επόμενες μέρες κυκλοφόρησε στα σχολεία μια ανώνυμη προκήρυξη, προφανώς ασφαλίτικης προέλευσης, όπου μεταξύ άλλων γραφόταν: 'ο γιος της Γιάννου και ο γιος της Θανασέκου -των δύο γυναικών βουλευτών της ΕΔΑ- κάνουν ποδόγυρο έξω από τα γυμνάσια θηλέων της Αθήνας'».

Φοιτητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, από το φθινόπωρο του 1964, συμμετέχει στην «οργάνωση βάσης της ΔΝΛ της Φιλοσοφικής Σχολής» και καταθέτει ότι αντιμετώπισε θετικά τη συγχώνευση της Ν.ΕΔΑ και της ΔΚΝΓΛ. Γνώριζε ότι σε κύκλους της Σπουδάζουσας της Νεολαίας της ΕΔΑ υπήρχαν αντιρρήσεις γι' αυτή τη συγχώνευση, αλλά στο περιβάλλον της οργάνωσης που βρέθηκε ο ίδιος δεν συνάντησε μείζονες επιπτώσεις αυτών των αντιρρήσεων.

Συμμετέχει στο Ιδρυτικό Συνέδριο της ΔΝΛ και εκλέγεται τακτικό μέλος του Κεντρικού Συμβουλίου της. Παραμένοντας τυπικά στη Σπουδάζουσα , εντάσσεται στον κεντρικό μηχανισμό της Επιτροπής Πόλης Αθήνας και ασχολείται με τα ζητήματα διαφώτισης. «Οργανώναμε στις συνοικίες

Σελ. 387
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/388.gif&w=600&h=915

της Αθήνας κύκλους μαθημάτων με σκοπό την εκλαΐκευση θεμάτων όπως ανάλυση της πολιτικής της ΕΔΑ, το διεθνές κίνημα Ειρήνης, ο αφοπλισμός ή το Κυπριακό».

Στα τέλη Φεβρουαρίου 1966 και για ένα περίπου χρόνο, μέχρι τον αντίστοιχο μήνα του 1967, ανέλαβε υπεύθυνος σύνταξης της εφημερίδας Πανσπουδαστική, αντικαθιστώντας τον Ανδρέα Λεντάκη που εκτοπίστηκε εκείνη την περίοδο στην Άνδρο και στη συνέχεια στη Μήλο.

Από τη διαδρομή του στο νεολαιίστικο κίνημα της δεκαετίας του '60, η μνήμη του επικεντρώνεται σε διαφορετικές χρονικές στιγμές. Η πρώτη αναφέρεται στη «Μαθητική Επιτροπή Κυπριακού Αγώνα» (ΜΕΚΑ) που ιδρύθηκε με πρωτοβουλιακή δράση της ΔΝΛ από ομάδες μαθητών των γυμνασίων της Αθήνας και στην οποία συμμετείχε και ο Παναγιώτης Γκαργκάνας, γιος βουλευτή της EPE (τέλη του 1963 με αρχές του 1964). Η δεύτερη εστιάζεται στα «Ιουλιανά», στην ημέρα δολοφονίας του Σωτήρη Πέτρουλα και στον τραυματισμό του Ανδρέα Λεντάκη στην ίδια διαδήλωση. Η τελευταία αφορά τη θητεία του στην Πανσπουδαστική. «Όταν ανέλαβα την ευθύνη της έκδοσης, είχε τελειώσει η προθεσμία κατάθεσης υποψηφιοτήτων για τον 'Β' Ποιητικό Διαγωνισμό' για τον οποίο είχε οριστεί η Κριτική Επιτροπή από τους Νίκο Γκάτσο, Νικηφόρο Βρεττάκο και Γιάννη Ρίτσο». Σκιαγραφεί τις τρεις προσωπικότητες όπως τους γνώρισε στις διάφορες συναντήσεις που είχε μαζί τους. Οι τεχνικές δυσκολίες που υπήρξαν για τη σύσκεψη της Κριτικής Επιτροπής, προκειμένου να βγουν τα αποτελέσματα, αντιμετωπίστηκαν χάρη στην προσφορά κάποιου φίλου εκείνης της εποχής να διαθέσει το διαμέρισμά του γι' αυτό το σκοπό. Το εξαιρετικά ευχάριστο ήταν ότι και τα τρία μέλη της Κριτικής Επιτροπής, ανεξάρτητα το ένα από το άλλο, είχαν τις ίδιες ακριβώς επιλογές για το πρώτο και το δεύτερο βραβείο. Και το τρίτο δόθηκε ομόφωνα, αλλά ύστερα από συζήτηση μεταξύ των μελών της Κριτικής Επιτροπής κατά τη διάρκεια της σύσκεψης.

Εκτός από την ενεργό συμμετοχή στη διάδοση και στη σύνταξη της Πανσπουδαστικής, θυμάται: «Από τα μαθητικά μου χρόνια στο γυμνάσιο διάβαζα τακτικά τον ημερήσιο τύπο (κυρίως και καθημερινά την Αυγή, αλλά ευκαιριακά και διάφορες άλλες ημερήσιες εφημερίδες της εποχής), άλλα περιοδικά έντυπα κυρίως της Αριστεράς (τακτικά την Επιθεώρηση Τέχνης, τους Δρόμους της Ειρήνης, τα Τετράδια της Δημοκρατίας, την Πανσπουδαστική, ευκαιριακά διάφορα άλλα -και εκτός αυτών της Αριστεράς, π.χ. Εποχές)».

Στην ερώτηση για τη στάση του απέναντι στα άλλα ρεύματα της Αριστεράς καταθέτει ότι ήταν «υπέρμαχος στο μέτωπο εναντίον των αριστεριστών, ειδικά απέναντι στην Αναγέννηση'. Αυτό ήταν, άλλωστε, το κλίμα της εποχής».

Σελ. 388
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/389.gif&w=600&h=915

Ως προς τις σχέσεις του με την ηγεσία της ΔΝΛ και τη διαμόρφωση της πολιτικής της παρέμβασης, καταθέτει ότι δεν είχε διαφωνίες και εξηγεί ότι η ενασχόληση του με τα ζητήματα της διαφώτισης και στη συνέχεια με την εφημερίδα δεν τον έφερε αντιμέτωπο με ζητήματα χάραξης της πολιτικής της οργάνωσης. Από τη θητεία του στην εφημερίδα, αντίστοιχα, καταθέτει ότι «δεν υπήρχαν παρεμβάσεις της ηγεσίας της ΔΝΛ».

Αναφέρει ότι, στη διάρκεια της πολιτικής δράσης του στη ΔΝΛ, δεν έγινε επαγγελματικό στέλεχος της οργάνωσης, ούτε σκέφτηκε ποτέ του κάτι τέτοιο.

Καταθέτει επίσης ότι, με εξαίρεση τη σύλληψη του στη διάρκεια των κινητοποιήσεων για το 15%, δεν αντιμετώπισε «σοβαρότερες μορφές πολιτικού διωγμού, παραπομπή σε δίκη ή άλλα».

Δεν συνελήφθη αμέσως την ημέρα του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου 1967. Όπως περιγράφει ο ίδιος, «βγήκα στην παρανομία για οκτώ περίπου μήνες. Σ' αυτό το χρονικό διάστημα έκανα αρκετές αλλά αποτυχημένες προσπάθειες να έλθω σε επαφή με τις οργανωμένες δυνάμεις αντιδικτατορικής αντίστασης εδαΐτικης (με τη σημασία που είχε η λέξη πριν από την δικτατορία και κατά τους πρώτους μήνες της) προέλευσης. Έτσι δεν ανέπτυξα και καμιά μορφή συγκεκριμένης αντιδικτατορικής δραστηριότητας. Στις 8 Δεκεμβρίου 1967 με συνέλαβαν, μαζί με τη μητέρα μου, στο παράνομο σπίτι όπου ζούσαμε, αστυνομικοί της Γενικής Ασφάλειας (μεταξύ αυτών οι Μάλλιος και Μπάμπαλης) και κρατήθηκα μέχρι τις 22 Δεκεμβρίου 1967 στο κτήριο της Γενικής Ασφάλειας στην οδό Μπουμπουλίνας. Κατά τη διάρκεια της κράτησης μου δεν υπέστην κάποια μορφή σωματικής ή ψυχικής καταπίεσης, πέραν αυτής που συνεπαγόταν η κράτηση καθεαυτή. Αφέθηκα ελεύθερος στις 22 Δεκεμβρίου 1967 και έκτοτε δεν είχα σχεδόν καμιά ενεργό συμμετοχή στην αντιδικτατορική αντίσταση. Το 1972 πήγα νόμιμα για σπουδές στο εξωτερικό».

Στο μεγαλύτερο μέρος της πρώτης περιόδου της μεταπολίτευσης ζούσε στο εξωτερικό.

Γιώργος Γιωτόπουλος, 1924-2003

Μέλος του Προεδρείου του Κεντρικού Συμβουλίου

Συμπλήρωση ερωτηματολογίου με τη μεσολάβηση του Κ. Τσουράκη, 2003. Α' συνέντευξη της Ι.Π. με τον ανιψιό του Νίκο Πιπιτσούλη, 21.7.2007. Επαναληπτική 3.8.2007. Συμπληρωματικές πληροφορίες από τον Κώστα Τσουράκη, 21.7.2007 και τον Στ. Στεφάνου 27.10.2007. Ως βοήθημα χρησιμοποιήθηκαν τα δημοσιευμένα αυτοβιογραφικά βιβλία του. Παραχώρηση αρχειακών τεκμηρίων και φωτογραφικού υλικού από τον Ν. Πιπιτσούλη.

Σελ. 389
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/390.gif&w=600&h=915

Γεννήθηκε στον Πειραιά το 1924, όπου έζησε μέχρι το θάνατο του, το 2003. Πέθανε από ασθένεια του νευρικού συστήματος. Δεν έκανε δική του οικογένεια. Εργάστηκε ως ιδιωτικός υπάλληλος.

Αποφοίτησε από μέση εμπορική σχολή του Πειραιά το 1944.

Πατέρας του ήταν ο Χρήστος Γιωτόπουλος, 1887-1944. Είχε γεννηθεί στη Μουσουνίτσα Φθιώτιδας και, σε νεανική ηλικία, εγκαταστάθηκε στον Πειραιά, όπου διατηρούσε γαλακτοπωλείο. Ήταν βασιλικός και ψήφιζε συντηρητικά. Πέθανε από πνευμονία το 1944.

Μητέρα του ήταν η Αικατερίνη, 1886-1976, το γένος Πέτρου. Καταγόταν από το Λιδωρίκι και έζησε στον Πειραιά, όπου δημιούργησε πολύτεκνη οικογένεια με έξι παιδιά.

Σύμφωνα με όσα καταθέτει ο ανιψιός του, ο Γιώργος Γιωτόπουλος εντάχθηκε, στα μαθητικά του χρόνια, στη Φιλική Εταιρεία Νέων και μέσω αυτής στην ΕΠΟΝ, το 1943. Μέλος του Συμβουλίου της ΕΠΟΝ στην Εμπορική Σχολή και γραμματέας της, με το ψευδώνυμο Χρήστος -που τον συνόδευσε στην αγωνιστική του ζωή-, συμμετείχε στο Συμβούλιο του Μαθητικού Τομέα της ΕΠΟΝ Πειραιά, του οποίου, στη συνέχεια, διετέλεσε γραμματέας, μέχρι το πέρασμά του στην παρανομία την άνοιξη του 1948.

Μεσολαβεί η φυλάκισή του, το 1942, στις Φυλακές Χατζηκώστα, όπως και η ένταξη του, το 1944, στο ΚΚΕ και η παράλληλη με την ΕΠΟΝ δραστηριότητά του στον τομέα διαφώτισης της 4ης Κομματικής Οργάνωσης Βάσης του ΚΚΕ στον Πειραιά.

Μέλος του Προεδρείου της ΕΠΟΝ Πειραιά, στη «σκληρή παρανομία της πόλης», συνελήφθη τον Ιούλιο του 1948 και, ως υπόδικος, μεταφέρθηκε στις Φυλακές Βούρλων και στις Στρατιωτικές Φυλακές Αθηνών στη Μακρόνησο. Δικάστηκε από στρατοδικείο, τον Μάιο του 1949, για τον προσηλυτισμό μαθητών, στην «υπόθεση των 16 επονιτών του Πειραιά» και καταδικάστηκε σε θάνατο. Απέφυγε την εκτέλεση με την αναστολή των θανατικών καταδικών και περιπλανήθηκε σε διάφορες φυλακές Αβέρωφ, Κεφαλλονιάς, Πάτρας, Μεσολογγίου απ' άπου αποφυλακίστηκε τα Χριστούγεννα του 1954.

Το 1956 εκτοπίστηκε για «ένα έτος» στον Αϊ-Στράτη. Αν και το καθεστώς των εκτοπίσεών του συνεχίστηκε, πρακτικά, μέχρι το 1962, ως «αδειούχος» για μεγάλα διαστήματα, δραστηριοποιήθηκε πολιτικά. Αρνούμενος να ασχοληθεί με την παράνομη δουλειά του ΚΚΕ, παρά την κομματική πρόταση που του έγινε, προτίμησε, όπως υπογραμμίζει και στα βιβλία του, «να επενδύσει στη νομιμότητα» που εξέφραζε η ΕΔΑ.

Μέλος του Κεντρικού Συμβουλίου της Ν.ΕΔΑ και γραμματέας της στον Πειραιά, από τις αρχές του 1960, συνέβαλε ουσιαστικά στην ανασυγκρότηση και διεύρυνση της, γιατί «η δουλειά στη Νεολαία ήταν πάντα ο μεγά-

Σελ. 390
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/391.gif&w=600&h=915

μεγάλος του έρωτας». «Ήταν ο καθοδηγητής με την αυστηρή έννοια που είχε ο ρόλος εκείνη την εποχή. Αλλά ταυτόχρονα ο ίσος μεταξύ ίσων, στην οργάνωση, στην παρέα, στην πλάκα. Εξέπεμπε ήθος, χωρίς ηθικολογίες, ενθάρρυνε και βοηθούσε για την ατομική πρόοδο του καθενός, χωρίς να φοβάται και χωρίς να ζηλεύει...», γράφει ο Κ. Τσουράκης, προλογίζοντας το βιβλίο του Εμπειρίες που καίνε..., «και το προσυπογράφουν, όπως συμπληρώνει ο Στ. Στεφάνου, όσοι σύντροφοι τον γνωρίσανε από κοντά στην 'πολύπαγκτη' ζωή του». Αντιπρόσωπος στο Ιδρυτικό Συνέδριο της ΔΝΛ, εκλέχθηκε μέλος του Προεδρείου του Κεντρικού Συμβουλίου της.

Από τις αρχές του 1966, παραιτήθηκε από τη θέση του γραμματέα της ΔΝΛ Πειραιά και ασχολήθηκε με την ΕΔΑ.

Παράνομος στη δικτατορία, συνελήφθη στα μέσα του 1967, στη Μάντρα Αττικής, και εκτοπίστηκε για πέντε χρόνια στο Παρθένι της Λέρου, στον Ωρωπό και στη Σαμοθράκη. Απολύθηκε με την «αμνηστία» τον Δεκέμβριο του 1971.

Στη μεταπολίτευση έγινε μέλος της Διοικούσας Επιτροπής της ΕΔΑ και συμμετείχε στις εκλογές του 1977 ως υποψήφιος της Συμμαχίας. Το 1989, πέρασε στη Δημοκρατική Συμπαράταξη και έγινε ψηφοφόρος του ΠΑΣΟΚ.

Νίκος Γκατζής

Αναπληρωματικό μέλος του Κεντρικού Συμβουλίου Α' συνέντευξη στην Ι.Π., 26.8.2007. Επαναληπτική, 2.9.2007. Γεννήθηκε στην Ευξεινούπολη Αλμυρού το 1939. Από το 1945 εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στον Βόλο. Το επάγγελμά του είναι εργολάβος-κατασκευαστής, αλλά παράλληλα ασχολείται με την πολιτική. Από το 1996, έχει εκλεγεί, επί τέσσερις συνεχόμενες θητείες, βουλευτής Μαγνησίας με τα χρώματα του ΚΚΕ. Είναι παντρεμένος με την Ευαγγελία Αγροκώστα, πολιτικό μηχανικό, και έχουν δύο παιδιά.

Τελείωσε το δημοτικό σχολείο και τρεις τάξεις του γυμνασίου στη Νέα Ιωνία και στη συνέχεια φοίτησε για τα τρία επόμενα χρόνια στο νυχτερινό γυμνάσιο του Βόλου γιατί έπρεπε παράλληλα να εργαστεί. Το 1958 έδωσε εξετάσεις στη Σχολή Πολιτικών Μηχανικών του ΕΜΠ, κατατάχθηκε στους επιλαχόντες αλλά δεν έγινε δεκτός και εξηγεί ότι δεν επιχείρησε να ξαναδώσει εξετάσεις για οικονομικούς λόγους.

Πατέρας του ήταν ο Φίλιππος Γκατζής, 1903-1943, καπνεργάτης από τον Αλμυρό Βόλου. Από αφηγήσεις γνωρίζει ότι ήταν μέλος του ΚΚΕ πριν από τον πόλεμο και ότι είχε κρατηθεί και εξοριστεί για την πολιτική του δράση. Ενταγμένος στην εαμική Αντίσταση, στα χρόνια της Κατοχής, συνελήφθη μαζί με 80 άτομα, για σαμποτάζ στο ιταλικό αεροδρόμιο που

Σελ. 391
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/392.gif&w=600&h=915

υπήρχε στην περιοχή Αλμυρού. Μετά τη μεταφορά τους στην Αθήνα, αποφασίστηκε η αποστολή τους σε γερμανικό στρατόπεδο συγκέντρωσης, «στο Νταχάου ή σε κάποιο αντίστοιχο», επισημαίνει ο γιος του. «Ξέρετε πώς συνέβαινε σε αυτές τις περιπτώσεις, διευκρινίζει. Τοποθετούσαν τους αιχμαλώτους στα μπροστινά βαγόνια των τρένων, γιατί υπήρχε ο φόβος επιθέσεων και των σαμποτάζ. Αυτό ακριβώς συνέβη και τότε. Ο πατέρας μου ήταν ένας από τους 86 νεκρούς -οι περισσότεροι ήταν Αλμυριώτεςπου σκοτώθηκαν στην ανατίναξη της σιδηροδρομικής γραμμής στη σήραγγα του Κούρνοβου που επιχείρησε ο ΕΛΑΣ τον Ιούνιο του 1943».

Μητέρα του ήταν η Δροσούλα, 1907-1973, το γένος Τσιπεκιρούδη, πρόσφυγας από τη Φιλιππούπολη της Ανατολικής Ρωμυλίας. «Η μάνα είχε τελειώσει το Σχολαρχείο, θυμάται, αλλά έζησε τα 4 από τα 6 παιδιά που της έμειναν μετά τις κακουχίες, με το βελόνι. Κυριολεκτώ με το βελόνι και με τη βελόνα, γιατί ήταν μοδίστρα αλλά έκανε και ενέσεις για να συμπληρώνει το μεροκάματο». Μέλος του ΚΚΕ, συνελήφθη για πρώτη φορά το 1947, αλλά αφέθηκε γιατί δεν υπήρχαν στοιχεία εις βάρος της. Συνελήφθη ξανά το 1949 και καταδικάστηκε σε θάνατο από έκτακτο στρατοδικείο. «Ζήτησε και πήγα μαζί της στη φυλακή την παραμονή της εκτέλεσής της. Ήμουν 10 χρόνων, το στερνοπαίδι της... Την επομένη, η εκτέλεση δεν έγινε! Είχε προηγηθεί η ομιλία του Βισίνσκυ στον OHE, που προκάλεσε την αναστολή των εκτελέσεων στην Ελλάδα. Η ποινή μετατράπηκε σε ισόβια και τελικά η μητέρα μου αποφυλακίστηκε, το 1953, με δεκαετή αναστολή».

Ο πρωτότοκος γιος της οικογένειας, Χρήστος, δεν είχε την ίδια τύχη. «Βγήκε στο βουνό» στην περιοχή Αλμυρού, το 1947, και ανήκει στη σειρά των αγνοούμενων του ΔΣΕ. «Στην αρχή θεωρούσαμε ότι ήταν πολιτικός πρόσφυγας, τον αναζητήσαμε μάλιστα μέσω του Ερυθρού Σταυρού. Αργότερα, μάθαμε από το Κόμμα ότι πρέπει να σκοτώθηκε σε επιχειρήσεις στα βουνά της Όθρης».

Ο Νίκος Γκατζής δηλώνει ότι «ταυτίζεται απόλυτα με τα ιδανικά του κόμματος με τα οποία ταυτίστηκε και η οικογένειά του». Διαμορφωμένος σε κομμουνιστικό περιβάλλον, επωμίστηκε νωρίς το βάρος των διώξεων και των απωλειών και συνειδητοποίησε το μέγεθος των ανισοτήτων. Μαθητής στο νυχτερινό γυμνάσιο, εργάζεται ταυτόχρονα στην «Κεραμοποιία Φιλιππαίου και Σια» που ήταν απέναντι από το σπίτι του. «Εργαζόμουν σαν τεχνίτης στο καμίνι για τα τούβλα. Μου είχε δείξει τις τεχνικές ο μάστορας και τα έπιασα αμέσως. Έτσι έκανα κι εγώ τη δουλειά. Έπαιρνα όμως 35 δραχμές αντί για 82 που έδιναν στον τεχνίτη. Ήταν καλοί άνθρωποι, αλλά θέλαν να δουλεύουμε και υπερωρίες χωρίς πληρωμή και αυτό δημιουργούσε σε μένα πρόσθετα προβλήματα γιατί είχα και το σχολείο. Στην επιτροπή συνάντησης με την εργοδοσία, που σχηματίσαμε με τους

Σελ. 392
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/393.gif&w=600&h=915

άλλους εργάτες, συμμετείχα κι εγώ. Ο Φιλιππαίος μού μίλησε πολύ άσχημα. Τα βρόντηξα κι έφυγα. Μετά ήρθε στο σπίτι και μου μίλησε. Ξαναγύρισα με 55 δραχμές και με τη δυνατότητα να δουλεύω τις υπερωρίες ανάλογα με τις υποχρεώσεις μου στο σχολείο. Όταν πια με έβλεπε να μπαίνω στο εργοστάσιο, έλεγε περιπαικτικά: 'Νά και ο κύριος Μακρής...' αποδίδοντάς μου το όνομα του γνωστού τότε συνδικαλιστή».

Στην Αθήνα από το 1958, για τις εισαγωγικές εξετάσεις στο ΕΜΠ και μέχρι το τέλος του 1960, εργάζεται στην αρχή ως πωλητής βιβλίων και στη συνέχεια στην οικοδομή. «Έμενα στον Κολωνό, μαζί με άλλους Βολιώτες», θυμάται. Ταυτόχρονα δραστηριοποιείται στη ΣΕΕΝΕ και στη Ν.ΕΔΑ. «Δεν πήγα στο ΔΣΚ, ούτε μπήκα σε άλλη οργάνωση. Στο Βόλο ήμουν στο σωματείο κεραμοποιών αλλά στην Αθήνα η ΣΕΕΝΕ απορροφούσε τις δραστηριότητες των εργαζόμενων νέων».

Στρατεύτηκε το 1961 και υπηρέτησε για ένα χρόνο τη θητεία του, στο Τάγμα Τεθωρακισμένων στην Κατερίνη. «Όπλο δεν έπιασα, σχολιάζει. Ξεκίνησα από τις τουαλέτες, τη γνωστή 'Καλλιόπη', πέρασα από τα μαγειρεία και απολύθηκα ως γραφιάς».

Επανεγκαταστάθηκε στον Βόλο, το 1962, μετά την απόλυση του από το στρατό και έγινε εργολάβος μωσαϊκών. «Την τέχνη την είχα μάθει στην Αθήνα, όταν δούλεψα στις οικοδομές. Με τη μεσολάβηση ενός συγγενικού προσώπου του πατέρα μου, πήρα κι ένα δάνειο από την Τράπεζα. Έτσι αγόρασα τα μηχανήματα κι έγινα εργολάβος». Η πολιτική του στράτευση βαίνει παράλληλα με τις επαγγελματικές του δραστηριότητες. «Ήμουν στην οργάνωση της Ν.ΕΔΑ στη Νέα Ιωνία, της οποίας έγινα γραμματέας. Το καλοκαίρι του 1963, έγινα προσωρινά γραμματέας και της ΔΚΝΓΛ. Μετά πέρασα στο Γραφείο της Ν.ΕΔΑ για το νομό Μαγνησίας».

Θετικά διακείμενος για τη συγχώνευση των δύο νεολαιών, Ν.ΕΔΑ και ΔΚΝΓΛ, συμμετέχει ως αντιπρόσωπος Μαγνησίας στο Ιδρυτικό Συνέδριο της ΔΝΛ, τον Μάρτιο του 1965, εκλέγεται αναπληρωματικό μέλος του Κεντρικού Συμβουλίου και αναλαμβάνει τα καθήκοντα του γραμματέα της ΔΝΛ στο νομό Μαγνησίας. Στη θέση αυτή τον βρήκε η δικτατορία.

«Είχαμε πολύ καλή οργάνωση στο νομό. Δεν ήταν μόνο εξαιτίας της παράδοσης του εργατικού κινήματος και της Αριστεράς που υπήρχε στην πόλη. Είχαμε τότε σαν νέοι και ιδανικά. Φτιάξαμε οργανώσεις της Νεολαίας ακόμα και μέσα σε εργοστάσια όπως στην καπνοβιομηχανία του Ματσάγκου και στα κλωστοϋφαντουργεία του Παπαγεωργίου. Και στους οικοδόμους είχαμε μεγάλη δύναμη. Όταν έγινε η δικτατορία και αναγκαστήκαμε να κάψουμε το αρχείο -στο Βόλο οι συλλήψεις άργησαν να γίνουν—ήμασταν περίπου 300 άτομα».

Αναφέρεται σε εκδηλώσεις στην Κεντρική Λέσχη της ΔΝΛ στον Βόλο, σε

Σελ. 393
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/394.gif&w=600&h=915

εξορμήσεις και περιοδείες στα χωριά όπου είχαν οργανώσει «μικρά γραφεία», σε εκδρομές που διοργάνωναν και κυρίως στις ομιλίες και κινητοποιήσεις για τα Ιουλιανά. «Γυρίσαμε όλη τη Μαγνησία σε μια έντονη πολιτική εξόρμηση. Στη Ζαγορά, στη Μιτζέλα, στη Σούρπη όπου είχαμε δύναμη μας υποδέχονταν θερμά. Αλλού μας παίρναν και με τις πέτρες... Είναι τόσα πολλά, λέει, που μας κρατάνε ακόμη σε υπερένταση».

Δηλώνει ότι στη Μαγνησία δεν υπήρχαν ακόμη άλλες τάσεις και ρεύματα της Αριστεράς αλλά και ότι εν γένει η στάση του απέναντι τους καθοριζόταν από την κομματική γραμμή. Τονίζει, επίσης, ότι δεν είχε διαφωνίες ούτε ως προς τους άξονες της πολιτικής της ΔΝΛ, ούτε με πρόσωπα της ηγεσίας της. «Ο Μίκης, ο Χριστοφιλόπουλος, ο Μπενάς, ο Μίσσιος, όποτε ερχόντουσαν σε περιοδείες, έφευγαν ευχαριστημένοι». Δεν απέκτησε επαγγελματική σχέση με τη Νεολαία, γιατί «σήμερα ακόμη πιστεύει στην προσφορά που δεν μπορεί να έχει αντίκρισμα». Από το 1965, έγινε κομματικό στήριγμα στη ΔΝΛ μετά από πρόταση του Γιώργου Κουτσίκου, γραμματέα της ΕΔΑ. «7 άτομα ήμασταν και συνεδριάσαμε όλες κι όλες 2 φορές. Μετά φαίνεται ότι ατόνησε αυτή η υπόθεση. Έτσι βρεθήκαμε απροετοίμαστοι και ως προς τη δικτατορία».

Διάβαζε τον καθημερινό τύπο της Αριστεράς και τα έντυπα της Νεολαίας, όπως και τον Νέο Κόσμο που του εγχειρίστηκε για πρώτη φορά το 1965, όταν του ανακοινώθηκε ότι έγινε μέλος του ΚΚΕ.

Συνελήφθη και δικάστηκε για «παράνομο έρανο» εξαιτίας της λαχειοφόρου αγοράς που διοργάνωσαν σε χορό της ΔΝΛ. «Πήρα το βάρος πάνω μου, θυμάται, γιατί όλα αυτά τα κάναν για τον εκφοβισμό των παιδιών, για να τα τρομοκρατήσουν και να τα απομακρύνουν. Καταδικάστηκα από το εφετείο σε τρία χρόνια με αναστολή».

Στη δικτατορία, κατέφυγε στην Αθήνα όπου θεώρησε ότι μπορεί να κρυφτεί καλύτερα. Χωρίς σύνδεση με παράνομο δίκτυο, φιλοξενήθηκε στην Κοκκινιά και συνελήφθη στις 18 Μαΐου 1967. «Με δώσαν κάποιοι Βολιώτες που συνάντησα στον Πειραιά», λέει. Κρατήθηκε στο Αστυνομικό Τμήμα Αγίας Σοφίας και στη Γενική Ασφάλεια για 17 ημέρες. «Με κράτησαν και 10-15 ημέρες στο Μεταγωγών, για να κλείσουν οι πληγές στα πόδια και στην πλάτη μου. Εκεί με βοήθησαν οι συγκρατούμενοί μου να σταθώ στα πόδια μου. Αγνωστοι άνθρωποι... πού να ξέρω τα ονόματά τους. Πάντα ήθελα να τους ευχαριστήσω». Εξορίστηκε και ακολούθησε τη διαδρομή Γιούρα, Λακκί της Λέρου, Ωρωπός, Γιούρα και ξανά Λακκί από όπου απολύθηκε την άνοιξη του 1970. Έμεινε στην Αθήνα και συνδέθηκε με το ΚΚΕ.

«Το μόνο κριτήριο που έβαλα για τον εαυτό μου, το 1968, ήταν η στάση της Σοβιετικής Ένωσης», απαντά στην ερώτηση για τη θέση του απέναντι στη διάσπαση του ΚΚΕ. «"Οποιον στηρίξει το ΚΚΣΕ' σκεφτόμουν, γιατί τα

Σελ. 394
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/395.gif&w=600&h=915

ιδεολογικά προβλήματα αναδείχτηκαν αργότερα. Στήριξαν τη 12η [ολομέλεια] και με αυτή τάχθηκα».

Στη μεταπολίτευση, δραστηριοποιείται ενεργά στην Κομματική Οργάνωση Αθήνας του ΚΚΕ ώς το 1977, οπότε μετακομίζει στον Βόλο και εντάσσεται στην Κομματική Οργάνωση Μαγνησίας. Από το 1982 εκλέχθηκε για τέσσερις τετραετίες δημοτικός σύμβουλος Βόλου και το 1996 εκλέγεται για πρώτη φορά βουλευτής Μαγνησίας του ΚΚΕ.

Γιάννης Γρηγοριάδης

Αναπληρωματικό μέλος του Κεντρικού Συμβουλίου

Α' συνέντευξη στην Ι.Π., 1.7.2007. Επαναληπτική, 17.9.2007. Παραχώρηση εντύπων και φωτογραφικού υλικού.

Γεννήθηκε στην Κατερίνη το 1940. Εκεί ζει και σήμερα, μετά την αναχώρηση του, το 1981, από την Αθήνα, όπου έζησε οχτώ χρόνια. Εργάστηκε ως καθηγητής των μαθηματικών στο δημόσιο. Είναι παντρεμένος με την Ελένη Στεφανίδη από τη Μαυροθάλασσα Σερρών, με την οποία γνωρίστηκαν στην παρανομία τον πρώτο χρόνο της δικτατορίας. Έχουν δύο παιδιά.

Έβγαλε το δημοτικό και το γυμνάσιο στην Κατερίνη, τα χρόνια 1947-1959 και στη συνέχεια πέρασε με εξετάσεις στο Μαθηματικό Τμήμα του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Όταν έγινε δικτατορία διέκοψε τις σπουδές του, ενώ βρισκόταν στο τέλος των πτυχιακών εξετάσεων και εξαιτίας της δράσης του διαγράφηκε από τη Σχολή. Πήρε το πτυχίο του το 1977.

Προέρχεται από φτωχή αγροτική οικογένεια και είναι ο πρώτος από τα τέσσερα παιδιά των γονιών του. Πατέρας του είναι ο Γιώργος Γρηγοριάδης, που γεννήθηκε το 1917 στη Σοβιετική Ένωση. Ήταν αγρότης, ποντιακής καταγωγής, εγκαταστάθηκε στην Κατερίνη το 1929 και έκτοτε ζει εκεί. Την εποχή της Εθνικής Αντίστασης συμμετείχε στην οργάνωση της Εθνικής Αλληλεγγύης στην περιοχή. Στα χρόνια του εμφυλίου πολέμου επιστρατεύτηκε από τον ΔΣΕ, τραυματίστηκε το 1948 στα Πιέρια, συνελήφθη από τον κυβερνητικό στρατό και μεταφέρθηκε σε στρατόπεδο στην Κοζάνη.

Μητέρα του είναι η Όλγα Παντελιάδου, ποντιακής επίσης καταγωγής. Γεννήθηκε το 1922 στη Σοβιετική Ένωση και ήρθε στην Κατερίνη 9 ετών. Από το 1940 μέχρι το 1949 ήταν οργανωμένη στην παράνομη οργάνωση τροφοδοσίας του ΕΑΜ και του ΚΚΕ.

Ο μεγάλος αδελφός του πατέρα του, Βάνιας, συμμετείχε στον ΕΛΑΣ και στον ΔΣΕ και σκοτώθηκε στα Πιέρια το 1948. Ο άλλος αδερφός του πατέρα, Παύλος, και αυτός επιστρατευμένος από τον ΔΣΕ, έζησε μετά το τέλος του εμφυλίου πολέμου στην Τασκένδη ως πολιτικός πρόσφυγας και επαναπατρίστηκε το 1979.

Σελ. 395
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Η Νεολαία Λαμπράκη τη δεκαετία του 1960
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 376
    

    ρησαν σε εσωτερικές προγραφές στο μετωπικό σχήμα της Αριστεράς» καταθέτει ο ανιψιός του. Από το 1951, πάντως, η οικογένεια -όπως και ο παππούς-υποστήριζαν την ΕΔΑ.

    Ο Γιάννης Βελλόπουλος δηλώνει ότι ενστερνίστηκε τις μαρξιστικές ιδέες στα παιδικά και εφηβικά του χρόνια, «αντιμέτωπος με τον καθημερινό μόχθο των ανθρώπων στο εργοστάσιο», όπου συχνά συνόδευε τη μητέρα του. Μαθητής στο εξατάξιο γυμνάσιο, πρωτοστάτησε στις εκδηλώσεις για το Κυπριακό και προπηλακίστηκε από καθηγητή για τη στάση του. Φοιτητής στη Νομική Σχολή της Αθήνας, έγινε μέλος της ΔΕΣΠΑ αλλά δεν εντάχθηκε στην Αριστερά. «Συμμετείχα σε διάφορα συνδικαλιστικά σχήματα των φιλελευθέρων, αλλά κράτησα πάντα μια στάση στα αριστερά», θυμάται.

    Η πολιτική δραστηριότητά του αρχίζει, μετά το τέλος της στρατιωτικής θητείας στο Κέντρο Τεθωρακισμένων και την επιστροφή στην Πάτρα, στα τέλη του 1962, όταν ως καθηγητής γαλλικής αρχίζει να καθοδηγεί τους μαθητές για τις κινητοποιήσεις στα σχολεία για το 15% στην παιδεία. «Έγινα ινστρούχτορας των νέων, χωρίς να έχω οργανωθεί στη Ν.ΕΔΑ. Ήμουν όμως συνεργαζόμενος».

    Ιδρυτικό μέλος της ΔΚΝΓΛ από το καλοκαίρι του 1963, έγινε γραμματέας της Κίνησης στην Αχαΐα. Με την ιδιότητά του αυτή συμμετείχε ως αντιπρόσωπος στο Ιδρυτικό Συνέδριο της ΔΝΛ και εκλέχθηκε στο ΚΣ. «Ήμουν επιφυλακτικός για τη συγχώνευση, θυμάται. Πίστευα ότι η Κίνηση Λαμπράκη έπρεπε να παραμείνει απερίσπαστη στις δραστηριότητές της και να μη συγχωνευθεί με μια κομμουνιστική νεολαία. Οι νέοι ήθελαν να αυτενεργήσουν , χωρίς προστάτες. Πίστευαν με πάθος στις αξίες της δημοκρατίας, της ειρήνης, στα πολιτικά δικαιώματα, στον πολιτισμό. Είχαν μέσα τους μια επαναστατικότητα αλλά ήταν αμόλυντοι...».

    Παρά τις διαφωνίες, ως μέλος του ΚΣ της ΔΝΛ, αναλαμβάνει από την άνοιξη του 1965, το Γραφείο της οργάνωσης στην Αχαΐα και καθοδηγεί τους νομούς της Αιτωλοακαρνανίας και συχνά τα Επτάνησα. Δηλώνει ότι δεν απέκτησε επαγγελματική σχέση με τη ΔΝΛ και ότι, «τελικά, η πολιτική του δραστηριότητα απέβη εις βάρος της επαγγελματικής σταδιοδρομίας του, ως δικηγόρου». Τον Οκτώβριο του 1966 παραιτήθηκε από τη θέση του γραμματέα, στην οποία τον διαδέχτηκε ο Ορέστης Σκαλτσάς. Οι λόγοι που οδήγησαν στην παραίτηση ήταν πολιτικοί. Τα επιχειρήματα που επιστρατεύει στηρίζονται στην ισχυροποίηση της θέσης των κομμουνιστών στην ΕΔΑ και στη Νεολαία και στα επακόλουθα της συγκεκριμένης πολιτικής που καλλιέργησε φράξιες και διαφορετικές ταχύτητες στα ηγετικά κυρίως κλιμάκια. «Από τις ημέρες του Ιδρυτικού Συνεδρίου, υποστηρίζει, δεν άντεχα τη συντροφική καμαρίλα».