Συγγραφέας:Παπαθανασίου, Ιωάννα
 
Τίτλος:Η Νεολαία Λαμπράκη τη δεκαετία του 1960
 
Υπότιτλος:Αρχειακές τεκμηριώσεις και αυτοβιογραφικές καταθέσεις
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:47
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:2008
 
Σελίδες:679
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος + 1 CD-ROM
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Νεανικές οργανώσεις
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:Δεκαετία 1960
 
Περίληψη:Το βιβλίο αυτό αποτελεί απόπειρα συγκρότησης ενός σταθερού τεκμηριωτικού πλαισίου για την ιστορία της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη και διαρθρώνεται σε τέσσερα μέρη, που έχουν ως αφετηρία και σημείο αναφοράς τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας (ΑΣΚΙ) και τις συλλογές τους, προεκτείνονται πέρα από αυτά, και είναι τα εξής: 1) Αναλυτική παρουσίαση του αρχείου του Κεντρικού Συμβουλίου της οργάνωσης, 2) Συστηματική καταγραφή του συνόλου των εντύπων της και στην αποδελτίωση των σειρών του περιοδικού Τετράδια της Δημοκρατίας και της εφημερίδας Η Γενιά μας, 3) Εξαντλητικές αποδελτιώσεις της εφημερίδας Η Αυγή σε θέματα που αφορούν τις δραστηριότητες της οργάνωσης όπως και σε αναφορές που σχετίζονται με τις εκτιμήσεις του κόμματος της ΕΔΑ και των πολιτικών αντιπάλων της για τη ΔΝΛ και 4) Παρουσίαση σύντομων αυτοβιογραφικών συνεντεύξεων με τα μέλη του Κεντρικού Συμβουλίου και της Εξελεγκτικής Επιτροπής της οργάνωσης. Ένα εξαντλητικό χρονολόγιο, για την περίοδο Ιανουάριος 1963-Απρίλιος 1967, ακολουθεί τις θεματικές ενότητες και, συγκροτούμενο σε τρία επίπεδα -δραστηριότητες της νεολαίας, ελληνική πολιτική σκηνή και διεθνές πολιτικό πλαίσιο—, φιλοδοξεί να συστοιχίσει τα δεδομένα της εποχής και να ευκολύνει το χρήστη.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 45.04 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 98-117 από: 684
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/98.gif&w=600&h=915

στα καθήκοντα που έθετε πια εκ νέου η παρανομία. Ένα στοιχείο που διατηρεί ωστόσο τη σημασία του, στο τέλος πριν από τη νέα κατάσταση και τους νέους αγώνες, εντοπίζεται στο ότι η ΔΝΛ, από τις αρχές του 1967, έμπαινε σε μια καινούρια φάση άνθησης, όχι μόνον οργανωτικής.

Μετά την κάμψη τα μηνύματα για την ανάκαμψη ήταν πολλαπλά. Στον τομέα του πολιτισμού, η νέα εκστρατεία για την «πνευματική αναγέννηση» βρισκόταν σε εξέλιξη με ομιλίες και διαλέξεις σε όλες τις συνοικίες της Αθήνας, του Πειραιά και των μεγάλων πόλεων. Τα μηνύματα έρχονταν επίσης μέσα από τον πολιτικό ρόλο που αναλάμβανε στο πλαίσιο της προβλεπόμενης για τον Μάιο κοινοβουλευτικής αναμέτρησης, στις μεγάλες κινητοποιήσεις στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη για τον εκλογικό νόμο και στη συνέχεια για την παραίτηση της κυβέρνησης Κανελλόπουλου. Συμπυκνώνονταν στις καταγγελίες εναντίον των απειλών για την «εδραίωση μιας Χούντας των ανακτόρων», που προετοίμαζε ένα αντίστοιχο με εκείνο του 1961 εκλογικό πραξικόπημα. Ακολουθώντας την πολιτική «γραμμή» της Αριστεράς, η ΔΝΛ και το στελεχικό της δυναμικό προετοιμάζονταν, παράλληλα, για τα χειρότερα, καθώς διαισθάνονταν ότι αυτή τη φορά η αναμέτρηση με τον κατ' εξοχήν πολιτικό αντίπαλο, την ανακτορική Δεξιά, μπορούσε να υπερβεί την ασφαλιστική δικλείδα του κοινοβουλευτισμού.147

Σε αντίθεση με το κόμμα, η ΔΝΛ βρέθηκε σχετικά έτοιμη να απαντήσει στη στρατιωτική δικτατορία. Οι πρώτες αντιδράσεις, οι δηλώσεις και οι έντυπες προκηρύξεις του ΠΑΜ προήλθαν από τις γραμμές της.148 Όπως και να έχει, η οργάνωση σύντομα φυλλορρόησε, διατηρούμενη πρακτικά ως σφραγίδα στα πρώτα χρόνια της δικτατορίας, ενώ μέλη και στελέχη της σήκωναν από την αρχή το βάρος του αντιδικτατορικού αγώνα. Στα ερωτήματα, στα πώς και στο γιατί, απαντά όμως μια άλλη ιστορία...

3.4. Η ΔΝΛ και η εποχή της

Η δημιουργία της ΔΝΛ υπαγορεύτηκε από το τέλος μιας εποχής και την ανάδυση μιας άλλης. Συμβαίνουν συχνά αλλαγές που προηγούνται των συνειδητοποιήσεων, όπως υπάρχουν και αποφάσεις που επισφραγίζουν άρρητα τις αλλαγές αυτές πριν ακόμα συνειδητοποιηθούν ευρύτερα και

147. Βλ. την εισήγηση με τίτλο «Τα καθήκοντα της Δ.Ν.Λ. στη νέα φάση των πολιτικών εξελίξεων στην προοπτική της εκλογικής μάχης», Ε' Σύνοδος του ΚΣ, 25-26.2.1967, 16 σ., κ. 275.32.

148. Για το ζήτημα αυτό βλ. την «έκθεση του Μπ. Δρακόπουλου για την 21η Απριλίου 1967 », Αρχειοτάξιο, τχ. 8, Μάιος 2006, σ. 87-88.

Σελ. 98
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/99.gif&w=600&h=915

καταγραφούν. Στη λογική αυτή, η έξοδος της νεολαίας στο πολιτικό και κοινωνικό προσκήνιο, η οποία οδήγησε εκ των υστέρων στο χαρακτηρισμό των χρόνων του '60 ως της κατ' εξοχήν «δεκαετίας της νεολαίας», δεν προέκυψε από συνειδητοποιημένες επιλογές, ούτε υπήρξε μόνον ελληνικό φαινόμενο. Ήταν αποτέλεσμα μιας βαθιάς αλλαγής, η οποία συνδέεται με τις διεκδικήσεις της πρώτης αμιγώς μεταπολεμικής γενιάς. Ένα γόνιμο κίνημα διαμαρτυρίας και αμφισβήτησης της νεότητας ξεδιπλώθηκε σε διάφορες χώρες, αν και δεν απέκτησε σε όλες τις περιπτώσεις πανομοιότυπα χαρακτηριστικά. Συνέδεσε το περιεχόμενο του με την Αριστερά και τις ποικίλες εκφράσεις της και, σταδιακά, κατάφερε να ανθήσει στην ευνοϊκή συγκυρία που δημιουργούσαν οι νέες κοινωνικές πραγματικότητες αλλά και η στιγμιαία ύφεση στις σχέσεις του ψυχροπολεμικού κόσμου.

Στην Ελλάδα, η συγκρότηση της ΔΝΛ συναρτήθηκε άμεσα με τη χειραφέτηση των νέων και με την έκφραση της νεανικής διαμαρτυρίας, η οποία εκδηλώθηκε αρκετά νωρίς σε σχέση με τα αντίστοιχα κινήματα στη «γηραιά ήπειρο» και στις ΗΠΑ. Μια ιδιαίτερη συγκυρία, που σχετίζεται με ευρύτερες αλλαγές και ανακατατάξεις σε όλα τα επίπεδα του δημόσιου βίου, έφερε τη νεολαία στο προσκήνιο μέσα από διεργασίες που στο εξωτερικό κορυφώνονται στις αρχές της δεκαετίας του 1960 στην ηχώ των φιλειρηνικών εκδηλώσεων αλλά και των αντι-αποικιοκρατικών κινητοποιήσεων που συνταράζουν τον «τρίτο κόσμο». Οι φοιτητές και οι εργαζόμενοι νέοι, τα κινήματα του 1-1-4 και του «15% για την παιδεία», η Κίνηση Νέων Bertrand Russell για την ειρήνη και τον πυρηνικό αφοπλισμό έγιναν προπομποί μιας νέας κατάστασης που επέβαλλε και στις πολιτικές νεολαίες της εποχής να υπερβούν τα πλαίσιά τους και να ανασυνταχθούν. Χαρακτηριζόμενη από τη θεαματική μαζικοποίηση του νεανικού κινήματος, αυτή η νέα κατάσταση προσδιορίστηκε επίσης από πρόσθετα στοιχεία, καθώς συνδέεται κατ' αρχάς με τη διάρρηξη των στεγανών και των θυλάκων, την αποστεγανοποίηση και επικοινωνία των διαφορετικών κινημάτων της νεολαίας, στο μέτρο που τα πανεπιστήμια, οι ανώτατες και ανώτερες σχολές, ή τα γραφεία του ΔΣΚ σταματούν να λειτουργούν ως οι αποκλειστικοί χώροι συνεύρεσης και ζύμωσης των νέων και, κατά δεύτερο λόγο, από τη μετάλλαξη των νεανικών αιτημάτων. Στον μέχρι τότε διεκδικητικό πρωτίστως χαρακτήρα τους προστίθενται στοιχεία αμιγώς πολιτικά. Από την άλλη πλευρά, η νεολαία ακολούθησε τους παραδοσιακούς τρόπους πολιτικής στράτευσης. Πολυδύναμο πολιτικό υποκείμενο, εντάχθηκε, αναζητώντας την εκπροσώπηση της, στις γραμμές των πολιτικών νεολαιών οι οποίες απορρόφησαν τις δυναμικές της εποχής και, σε ένα σημαντικό τμήμα της, προσέγγισε την Αριστερά. Στο τοπίο που ριζικά αναδιοργανώνεται από τα τέλη του 1963, η ΔΚΝΓΛ λειτούργησε ως το όχημα της μετάβασης

Σελ. 99
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/100.gif&w=600&h=915

στις νέες πραγματικότητες. Αντίστοιχα, η Νεολαία Λαμπράκη αποτέλεσε το φορέα εκείνον της ανανέωσης και ταυτόχρονα της κομμουνιστικής ορθοδοξίας, ο οποίος μπορούσε δυνάμει να διασφαλίσει ισχυρή την αριστερή παρουσία στον πολιτικό χάρτη της νεολαίας.

Η νέα πολιτική οργάνωση αναλάμβανε τα ηνία της αριστερής νεολαίας τις ώρες της απόλυτης καταξίωσης της κυβερνητικής παρουσίας της ΕΚ και του διμέτωπου αγώνα της. Οι ικανοποιήσεις και παροχές που έφερε η κυβέρνηση του Κέντρου στην παιδεία, ο εκσυγχρονισμός των εκπαιδευτικών μηχανισμών, η βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζόμενων νέων φαίνεται ότι συνέβαλαν με τη σειρά τους στη μετάλλαξη του νεολαιίστικου κινήματος και του τύπου των αιτημάτων του. Ικανοποιημένο αλλά και αμήχανο ως προς την ευόδωση σημαντικού μέρους των διεκδικήσεων του,149 το κίνημα των νέων αποκτούσε τον έντονο πολιτικό χαρακτήρα που αποκρυσταλλώθηκε στα «Ιουλιανά». Πριν ακόμη ξεσπάσει η κρίση στις σχέσεις πρωθυπουργού και βασιλιά που οδήγησε στη συνταγματική εκτροπή και στις κινητοποιήσεις που ακολούθησαν, το αίτημα για την πλήρη αποκατάσταση της δημοκρατίας και για το σεβασμό της συνταγματικής νομιμότητας, η επίκληση των δικαιωμάτων του ανθρώπου, ο λόγος για τις πολιτικές ελευθερίες και η πρόταση για τη νομιμοποίηση του ΚΚΕ συνιστούν ήδη βασικές παραμέτρους ενός πολιτικού λόγου που εκφέρεται με σαφήνεια για πρώτη φορά από μια πολιτική νεολαία, τη Δημοκρατική Νεολαία Λαμπράκη.

Η μεγάλη ωστόσο αλλαγή που δεν καταγράφηκε αμέσως στις συνειδήσεις εκείνα τα χρόνια αφορούσε τις εσωτερικές μεταβολές και τις ισορροπίες του νεολαιίστικου κινήματος. Η πολυφωνία που καλλιέργησε η έξοδος των νέων από την αφάνεια και τη σιωπή, ο ενθουσιασμός που τροφοδοτήθηκε από τη μαζικότητα της συμμετοχής προσέδωσαν στην αμφισβήτηση τόνους και χαρακτηριστικά που προκύπτουν από τις ταυτίσεις με συγκεκριμένους πολιτικούς χώρους και συστοιχούν με αντίστοιχες μορφές πολιτικής ένταξης. Ταυτόχρονα τροφοδότησαν τις εσωτερικές πολιτικές αντιπαραθέσεις και αντιπαλότητες και αποσταθεροποίησαν την «ενότητα» απέναντι στον μέχρι τότε στοχοποιημένο αντίπαλο, τη Δεξιά. Η Αριστερά, ηγεμονική πολιτική δύναμη στο «δημοκρατικό στρατόπεδο» της νεολαίας, στους φοιτητές, στους σπουδαστές και στους νέους εργαζόμενους, αιχμή του δόρατος για τις διεκδικήσεις και την πολιτική διαχείριση των αιτημάτων τους, πρακτικά μέχρι τα τέλη του 1963, έβλεπε σταδιακά

149. Στην κατεύθυνση αυτή χαρακτηριστικός είναι ο «Λόγος του γεν. γραμματέως της ΕΦΕΕ, Γ. Γιανουλόπουλου» στο Α' Συνέδριο της ΕΦΕΕ (Ε' Πανσπουδαστικό) τον Μάιο του 1964. Βλ. Αρχείο ΕΔΑ, τεκμήρια του φοιτητικού κινήματος, κ. 290.

Σελ. 100
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/101.gif&w=600&h=915

τον κυρίαρχο ρόλο της να υποχωρεί και φυγόκεντρες δυνάμεις να αναπτύσσονται .

Η ανανέωση της Νεολαίας του Κέντρου, η ισχυροποίηση της ΕΔΗΝ στο χώρο της φοιτητικής κυρίως νεολαίας,150 ο ιδιαίτερος λόγος που ανέπτυξε και το ρεύμα που δημιούργησε οργάνωσαν έναν νέο πόλο που βρέθηκε αντιμέτωπος με την Αριστερά. Από τον Μάιο του 1964 η ρήξη είναι εμφανής. Καταγράφεται κυρίως στην Αθήνα από τον ασφαλή σεισμογράφο του νεανικού κινήματος, τους φοιτητές, με τις χωριστές συγκεντρώσεις που πραγματοποιούνται από τη ΔΕΣΠΑ και την ΕΦΕΕ και τα διαφορετικά συνθήματα που ηχούν στα Προπύλαια. Οι αντιπαλότητες διαγράφονται εμφανώς στο Ε' Πανσπουδαστικό Συνέδριο (11-19.5.1964) που συγκαλείται από την ΕΦΕΕ, υπογραμμίζονται στα εθνικά συμβούλιά της και κορυφώνονται στο ς' Πανσπουδαστικό Συνέδριο (8-16.5.1965).151 Η συνεύρεση στις κινητοποιήσεις του Ιουλίου του 1965 δεν ήταν παρά περιστασιακή. Στο τελευταίο συνέδριο της ΕΦΕΕ, τον Μάιο του 1966,«η απόσταση μεταξύ της χαραγμένης σωστής γραμμής και της εφαρμογής της [...] οφείλεται και σε προσωπικές ευθύνες διαφόρων μελών του ΚΣ [της ΕΦΕΕ] που δεν μπόρεσαν να αρθούν στο ύψος των ιστορικών στιγμών».152

Από την άλλη πλευρά, στον ίδιο το χώρο της Αριστεράς εσωτερικά μέτωπα αναπτύχθηκαν. Αν η «Ανανεωτική Ομάδα Δημοκρατικής Αριστεράς» (ΑΟΔΑ), που κατηγορείται από την ΕΔΑ για τη «ρεφορμοστική γραμμή» της, δεν απέκτησε ιδιαίτερα ερείσματα στη νεολαία,153 στην αντίπερα όχθη η αριστερή αντιπολίτευση οικοδομείται πολυφωνικά. Στα όρια που δημιουργούσαν τα ανέκαθεν ευδιάκριτα σύνορα με τους τροτσκιστές, αυτόνομες κινήσεις προστέθηκαν συμπληρώνοντας σταδιακά τα προβλήματα που προκαλούσαν, από το 1963, οι αντιλήψεις για την «κοινοβιακή ζωή»

150. Βλ. την πολιτική διακήρυξη της ΕΔΗΝ της 1.3.1965 στο κ. 289.67

151. Για τις πολιτικές αντιπαλότητες που οξύνθηκαν στο φοιτητικό κίνημα και οδήγησαν στην πόλωση, βλ. Xen. Α. Yataganas, Pour une histoire du mouvement des étudiants grecs (1950-1967). Essai sur le fonctionnement de l'appareil idéologique universitaire en Grèce, Mémoire pour le DESS, Paris I - Panthéon-Sorbonne, Παρίσι, Οκτώβριος 1972, σ. 119-130. Βλ. επίσης Γ. Γιάνναρης, Φοιτητικά κινήματα και ελληνική παιδεία, ό.π., σ. 307-314. Για τα τεκμήρια του φοιτητικού κινήματος που διασώθηκαν βλ. Αρχείο ΕΔΑ,ΕΦΕΕ, κ. 292,Ε' Πανσπουδαστικό Συνέδριο, κ. 290.35-53 και ζ' Πανσπουδαστικό Συνέδριο, κ. 290.54-61.

152. «Προς το προεδρείο του Γ' Πανσπουδαστικού Συνεδρίου της ΕΦΕΕ. Ερμηνευτική Δήλωση της ψήφου μας. 17.5.1966», κ. 290.62, σ. 1.

153. Χωρίς ιδιαίτερη επιρροή στη νεολαία, η ΑΟΔΑ ενίσχυσε τις γραμμές της με τον Στέλιο Ράμφο, ένα από τα ισχυρότερα ονόματα στο φοιτητικό κίνημα της εποχής. Για τις θέσεις της οργάνωσης βλ. Ανανεωτική Ομάδα Δημοκρατικής Αριστεράς (ΑΟΔΑ), Το θέμα της Αριστεράς στην Ελλάδα [Αθήνα, Νοέμβριος 1964].

Σελ. 101
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/102.gif&w=600&h=915

και ένας άκρατος επαναστατισμός που καλλιεργήθηκε ως πολιτική αντίληψη στο πλαίσιο της εγγύτητας των προσωπικών σχέσεων και της συμβίωσης. Οι κομματικές αυστηρότητες, τις οποίες επέτεινε η σοβιετοκινεζική διένεξη, κατέταξαν όλα τα ρεύματα, τις τάσεις και τις διαφορετικές ομάδες σε ένα ενιαίο ποινολόγιο με την κατηγορία του «φραξιονισμού». Ενίσχυσαν έτσι τις διαφοροποιήσεις. Ανεξάρτητα, ωστόσο, από το μέγεθος των αποστάσεων, παραμένει γεγονός ότι κινήσεις όπως οι «Φίλοι Νέων Χωρών - Κίνηση Αντιαποικιακής Αλληλεγγύης», ευρύτερα γνωστή με τα αρχικά ΦΝΧ,154 και η ομάδα που συσπειρώθηκε γύρω από το περιοδικό Αναγέννηση ,155 από το φθινόπωρο του 1964, δημιούργησαν πόλους έντασης και αντιπαράθεσης με την «άμορφη και χωρίς πολιτικό και κριτικό προβληματισμό» Νεολαία Λαμπράκη.156 Στους φοιτητικούς χώρους, αντίστοιχα, η αριστερή πολεμική άγγιζε τα όριά της από το τέλος του 1965 με τη δημιουργία δύο νέων σχημάτων, της «ΠΑΝΔΗΚ Σ. Πέτρουλας»157 και μετέπειτα της «κινεζόφιλης» ΠΠΣΠ.158

Στη νέα, ωστόσο, εποχή που αναδύεται πρακτικά μαζί με τη Δημοκρατική Νεολαία Λαμπράκη, η δυναμική της παρουσίας της -αν και επηρεάζεται- δεν επικαθορίζεται αυτόματα από τις ανακατατάξεις που αναδιοργάνωσαν το πολιτικό τοπίο του νεολαιίστικου προοδευτικού κινήματος. Η δημιουργία ορίων και αποστάσεων εντός του ασαφούς συνόλου που καλύφθηκε από τον γενικευτικό χαρακτηρισμό «δημοκρατικές δυνάμεις» συνι-

154. Η ΦΝΧ συσπείρωσε στις γραμμές της γνωστά στελέχη του φοιτητικού κινήματος, όπως ο Γ. Χατζόπουλος, ο Στ. Μπαμπάς. Για την οργάνωση βλ. και Γ. Γιάνναρης, Φοιτητικά κινήματα και ελληνική παιδεία, ό.π., σ. 269-270.

155. «Η έκδοση της Αναγέννησης δεν είναι αποτέλεσμα μιας ξαφνικής έμπνευσης. Είναι η φυσιολογική κατάληξη μιας πολύχρονης σκληρής ιδεολογικής πάλης στο χώρο της Αριστεράς» (Αναγέννηση, μηνιαία πολιτική επιθεώρηση, τχ. 1, Οκτώβριος 1964, σ. 3.). Με τα λόγια αυτά αναγγελλόταν στο εκδοτικό σημείωμα η δημιουργία ενός ισχυρού πόλου προσανατολισμένου στο μαοϊκό πρότυπο, με πρωταγωνιστές τον Ισ. Ιορδανίδη και τον Γ. Χοντζέα.

156. Βλ. τη συνέντευξη του Γ. Χατζόπουλου στο αφιέρωμα του Π. Μακρή «Η γενιά του 114» εφ. Ελευθεροτυπία, 24.3.1982. Βλ. επίσης Φιλ. [Μάκη] Παπούλια,«Η αντιπολίτευση στη νεολαία Λαμπράκη» στο Δελτίο τηςΕΜΙΑΝ, τχ. 2, Ιούλιος 2005, σ. 28-31.

157. Βλ. την «Ιδρυτική Διακήρυξη της Κίνησης» που κυκλοφόρησε την ημέρα της κηδείας του Σ. Πέτρουλα στο κ. 299.1.1,6 σ. καθώς και τα πολεμικά της κείμενα εναντίον της ΔΝΛ στο κ. 299.2-10. Βλ. επίσης τα χφ. σημειώματα του μέλους του Προεδρείου της ΔΝΛ, Γ. Χριστοφιλόπουλου, για την ίδρυση, τη λειτουργία και το ρόλο της οργάνωσης κυρίως στην ΑΣΟΕΕ, Αρχείο ΔΝΛ, κ. 282.11.

158. Βλ. τη «Διακήρυξη της Προοδευτικής Πανσπουδαστικής Συνδικαλιστικής Παράταξης, 12.5.1966» στο κ. 299.1.11,6 σ. καθώς και άλλα τεκμήρια της οργάνωσης και του περιοδικού Σπουδαστικός Κόσμος που πέρασε από τη ΔΝΛ στην ΠΠΣΠ στο κ. 299.1.1228.

Σελ. 102
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/103.gif&w=600&h=915

συνιστά τη μια όψη του νομίσματος, στην άλλη όψη του οποίου καταγράφονται η μαζική συμμετοχή στη ΔΝΛ και ποιοτικά στοιχεία τα οποία δεν ταυτίζονται υποχρεωτικά με τα ποσοτικά, ούτε συναρτώνται άμεσα με την κριτική που δημόσια ασκήθηκε κατά καιρούς στην οργάνωση από τους διαφορετικών αποχρώσεων πολιτικούς της αντιπάλους.159

Ο αριθμός των 80.000 έως 100.000 μελών, που συνολικά της αποδίδεται160 για τα 2,5 χρόνια της πολιτικής της διαδρομής, δεν ηχεί υπερβολικός για τις κοινωνικές πραγματικότητες και απέχει σημαντικά από τις αντίστοιχες οργανωτικές συσπειρώσεις που πέτυχαν οι άλλες πολιτικές νεολαίες της εποχής. Αν και δεν στάθηκε δυνατόν να διασταυρωθεί ή/και να αποκατασταθεί από τις αρχειακές διαθεσιμότητες, η γενική αυτή αποτίμηση επανέρχεται στις μαρτυρίες των πρωταγωνιστών της εποχής, ενώ ταυτόχρονα βρίσκει τις ερμηνείες της τόσο στην κινητικότητα που χαρακτήρισε τη βάση της οργανωτικής πυραμίδας όσο και στην ελαστικότητα της διαδικασίας ένταξης που επέτρεψαν οι καταστατικές αρχές. Το ζήτημα ωστόσο δεν τίθεται με όρους ποσοτικούς ούτε απαντά στο, συχνά, ψευδές δίλημμα των αριθμών. Είναι σαφές ότι η ΔΝΛ λειτούργησε, όπως συμβαίνει εν γένει με τους πολυσυλλεκτικούς πολιτικούς σχηματισμούς, συχνά με τις νεολαιίστικες οργανώσεις, ως χοάνη από την οποία πέρασαν πολλές χιλιάδες νέοι. Δεν απέκτησαν όλοι υποχρεωτικά μια σταθερή οργανωτική σχέση, ούτε εξασφάλισαν την απαιτούμενη διάρκεια στη δέσμευση. Στη λογική αυτή, οι αριθμοί χάνουν τη σημασία τους καθώς ως μείζον προτάσσεται το «άνοιγμα» του πολιτικού της ακροατηρίου, οι νέοι τους οποίους μπόρεσε να κινητοποιήσει, να επηρεάσει και να προβληματίσει, όσοι ήρθαν σε επαφή με τις αξίες και γνώρισαν τους κώδικές της.

Νέοι από διαφορετικούς κοινωνικούς χώρους, στα αστικά κέντρα και στην ύπαιθρο, φοιτητές, μαθητές, αγρότες και νέοι εργαζόμενοι, νέες γυναίκες και κορίτσια με ποσοστά συμμετοχής που εκπλήσσουν για τα δεδομένα της εποχής, βρέθηκαν για κάποια στιγμή μέσα ή δίπλα στις γραμμές της και στις λέσχες της. Άλλοι τις θεώρησαν σταθερή τους στέγη, άλλοι στεγάστηκαν περιστασιακά. Ανεξάρτητα από τις διάρκειες και τους βαθμούς της ένταξης, οφείλουμε να συγκρατήσουμε μια ακόμη διαπίστωση που αφορά τις ηλικιακές κατηγορίες που εκπροσωπήθηκαν. Η ΔΝΛ συ-

159. Η κριτική αντιπαράθεση ξεπέρασε σε φάσεις έντασης τα αποδεκτά πολιτικά όρια. Βλ. «Νέοι! Μακρυά από την 'Δ.Κ. Λαμπράκης' του σταρ κοττεράκια παριζιάνου μπουζουξή και ολίγον τι και 'κομμουνιστή' Μίκυ (Μάους) Θεοδωράκη!», από Διακήρυξη της ΠΑΝΔΗΚ - Φίλοι Σωτήρη Πέτρουλα, κ. 299.1.3.

160. Στην ίδια εκτίμηση καταλήγει και η Κατ. Σαιν-Μαρτέν, Λαμπράκηδες. Ιστορία μιας γενιάς, ό.π., σ. 81.

Σελ. 103
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/104.gif&w=600&h=915

συσπείρωσε στους κόλπους της τρεις γενιές. Οι επονίτες των χρόνων 19431947 μοιράστηκαν τα ηγετικά της κλιμάκια μαζί με στελέχη της παράνομης ΕΠΟΝ των χρόνων 1950-1957. Νεολαίοι με εμπειρίες από την Κατοχή και την Απελευθέρωση με όλα τα κομματικά εχέγγυα που παρείχε η παραμονή στις εξορίες και στις φυλακές συνευρέθηκαν με δοκιμασμένα στελέχη του μετεμφυλιοπολεμικού νεολαιίστικου κινήματος αναλαμβάνοντας την καθοδήγηση της οργάνωσης. Όμως, το κύριο σώμα της αποτέλεσαν, χωρίς αμφιβολία, «αυτοί που γεννήθηκαν μέσα στην Κατοχή, μεγάλωσαν μέσα στις φλόγες του εμφυλίου πολέμου και ανδρώθηκαν μέσα στον καραμανλικό μεσαίωνα».161 Αυτή είναι η γενιά που με την έξοδό της στο προσκήνιο αναμετρήθηκε και πρακτικά διαμορφώθηκε με τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της ΔΝΛ και η οποία διεκδικεί και φέρει ως παρακαταθήκη τον τίτλο των «Λαμπράκηδων», ανεξαρτήτως του χρόνου και του βαθμού της ένταξης. Για όλους αυτούς, η Δημοκρατική Νεολαία Λαμπράκη εγγράφεται ως σταθερή αναφορά, στοιχείο της πολιτικής τους ταυτότητας, ακόμη και όταν η μνήμη λειτουργώντας επιλεκτικά με βάση τις μεταγενέστερες επεξεργασίες αξιολογεί με διαφορετικά κριτήρια και με βαθμούς που ποικίλλουν τη βιωμένη εμπειρία.

Οι νέες συλλογικότητες, ο πολιτισμός και η κουλτούρα, οι κοινωνικές δραστηριότητες συνυπάρχουν στις αναφορές, αναπόσπαστα στοιχεία της πολιτικής δράσης. Ανεξίτηλες ψηφίδες συνέθεσαν τη βιωμένη εμπειρία διατηρώντας, μέχρι σήμερα, ενεργό το μύθο της οργάνωσης. Αντιστοιχούν στα ποιοτικά χαρακτηριστικά της ΔΝΛ που συνδιαμόρφωσαν την πολιτική της φυσιογνωμία και στοιχειοθετήθηκαν σε πολλαπλά επίπεδα. Στη συγχρονία της «εφήμερης άνοιξης», την ώρα των μεγάλων νέων προκλήσεων που ορθώνονταν απέναντι στην ελληνική κοινωνία, η Νεολαία Λαμπράκη έπαιρνε τη σκυτάλη από τη ΔΚΝΓΛ στα ζητήματα προώθησης του πολιτισμού. Αν η παρουσία του Μίκη Θεοδωράκη στην προεδρία των δύο οργανώσεων ενείχε εκ των πραγμάτων πραγματική και συμβολική διάσταση, οι πολιτιστικές συντεταγμένες υποδηλώνονταν εξίσου στα ηχηρά ονόματα των λογοτεχνών και καλλιτεχνών που πλαισίωσαν την Ιδρυτική Επιτροπή της Κίνησης και στη συνέχεια το Εθνικό Συμβούλιο162 του νέου αριστερού σχήματος. Στην κατεύθυνση αυτή, εκτός από την πρόταση για τον πολιτισμό της Ν.ΕΔΑ και τη σημαντική εκστρατεία της ΔΚΝΓΛ, παρακαταθήκες τις οποίες ενσωμάτωσε, επεξεργάστηκε και διεύρυνε, η ΔΝΛ συνέβαλε

161. Μ. Θεοδωράκη, Το μανιφέστο των Λαμπράκηδων. Ποιοι είμαστε, τι θέλουμε, γιατί μας πολεμούν, Βιβλιοθήκη του Πρωτοπόρου, Αθήνα 1966, σ. 50.

162. Τεκμήρια του Εθνικού Συμβουλίου και η ονομαστική κατάσταση των προσωπικοτήτων που το ενίσχυσαν με την παρουσία τους στο Αρχείο ΔΝΛ, κ. 277.1-23.

Σελ. 104
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/105.gif&w=600&h=915

στην πολιτιστική αφύπνιση των τοπικών κοινωνιών μέσα από πολιτιστικές δραστηριότητες. Οι διαλέξεις, οι θεατρικές παραστάσεις, οι εκθέσεις και οι συναυλίες, παρ' όλα τα πάσης φύσεως εμπόδια, διάνοιγαν τον κοινωνικό ορίζοντα γύρω από τον σταθερό πυρήνα που προσέφεραν οι διάσπαρτες στην ελληνική περιφέρεια λέσχες της.163 Αντίστοιχα, οι εκστρατείες για τη διάδοση του βιβλίου και η ίδρυση ενημερωμένων και χρηστικών βιβλιοθηκών στις λέσχες της οργάνωσης έφεραν τους νέους κοντά στον κόσμο της γνώσης. Συνέτειναν στην εξοικείωση τους με την κλασική αλλά και τη σύγχρονη, ελληνική και παγκόσμια, λογοτεχνία της εποχής, χωρίς να εγκλωβίζουν υποχρεωτικά στα πρότυπα αναγνώσματα που προέκρινε ο σοσιαλιστικός ρεαλισμός και η κομματική ορθοδοξία.

Ο προσανατολισμός στον πολιτισμό ατόνισε προσωρινά. Στις αιτίες καταγράφονται τα «Ιουλιανά» και η πολιτική αντιμεταρρύθμιση που υιοθετήθηκε από την κυβέρνηση Στεφανόπουλου, όπως και το κύμα των διώξεων εναντίον της οργάνωσης. Η σιωπηλή απομάκρυνση του Μίκη Θεοδωράκη από τα καθήκοντά του στην οργάνωση164 πρέπει ίσως να συνυπολογισθεί στις καταγεγραμμένες αιτίες. Η επιβολή της στρατιωτικής δικτατορίας, όμως, και η απαγόρευση λειτουργίας της ΔΝΛ ήρθαν, στη φάση ανάκαμψης των συγκεκριμένων στρατηγικών στόχων της, όταν η εκστρατεία για την «εθνική και πολιτιστική αναγέννηση», σχεδιασμένη για μία ακόμη φορά από τον Ανδρέα Λεντάκη, ήταν ήδη σε πλήρη εξέλιξη.165

Την ίδια περίπου τροχιά φαίνεται ότι ακολούθησαν και οι κοινωνικές δραστηριότητες της οργάνωσης.166 Η λογική της κοινωνικής προσφοράς,

163. Βλ. το διάγραμμα 17 στο πέμπτο μέρος του παρόντος τόμου που αφορά τα πολιτιστικά δρώμενα καθώς και τα διαγράμματα 6 και 7 που αφορούν αντίστοιχα τη συμμέτοχη σε εκδηλώσεις για την Εθνική Αντίσταση και εθνικές επετείους.

164. Από την άνοιξη του 1966 ο Μ.Θεοδωράκης ενσωματώνεται στην Εκτελεστική Επιτροπή της ΕΔΑ και αναλαμβάνει το «Τμήμα Πολιτισμού» του κόμματος, παραμένοντας τυπικά στην προεδρία της ΔΝΛ. Σχεδόν ένα χρόνο αργότερα, καθώς οι αντιθέσεις αρχίζουν να εκδηλώνονται και δημόσια (βλ. το δημοσίευμα «Περισσότερες νότες, λιγότερες λέξεις», Επιθεώρηση Τέχνης, τχ. 139-140, Ιούλιος-Αύγουστος 1966, σ. 86-87), η δυσαρέσκειά του απέναντι στο κόμμα και στη νεολαία κορυφώνεται και καταθέτει την πρόθεση για την οριστική παραίτησή του, η οποία δεν θα δημοσιοποιηθεί. Βλ. την επιστολή-παραίτηση του Μ. Θεοδωράκη προς το ΚΣ της οργάνωσης στις 8.1.1967. Αρχείο ΔΝΛ, κ. 276.62. Παράβαλε το περιεχόμενο της επιστολής με όσα αφηγήθηκε για το ίδιο ζήτημα στην Κατ. Σαιν-Μαρτέν, Λαμπράκηδες. Η ιστορία μιας γενιάς, ό.π., σ. 239-242, αλλά και πρόσφατα στον Γ. Μαλούχο, Άξιος Εστί, ό.π., σ. 570.

165. Για τη νέα πολιτιστική εξόρμηση που μέρος της υλοποιήθηκε μέχρι την επιβολή της δικτατορίας, βλ. Αρχείο ΔΝΛ, κ. 279.57-65.

166. Βλ. στο πέμπτο μέρος του παρόντος τόμου τα διαγράμματα 9 και 10 που αφορούν αντίστοιχα τις πολιτιστικές εκστρατείες και την κοινωνική προσφορά της ΔΝΛ.

Σελ. 105
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/106.gif&w=600&h=915

που εντοπίζεται στο χριστουγεννιάτικο «δώρο του παιδιού», στον καλλωπισμό και στην αποκατάσταση δημόσιων κτιρίων, στις αναδασώσεις, την αιμοδοσία και την παροχή υλικής βοήθειας σε σεισμόπληκτους αποτυπώνει ενδεχομένως πρακτικές που συνδέονται με τα «κόκκινα Σάββατα» των νεαρών «Κομσομόλων» και με την προσφορά εθελοντικής εργασίας στα πρότυπα της κομμουνιστικής ιδεολογίας. Απευθυνόμενη, ωστόσο, σε μια κοινωνία που δεν γνώρισε το αντίστοιχο κοινωνικό και πολιτικό σύστημα, υπογράμμιζε το παράδειγμα της συμμετοχής, της ανιδιοτελούς προσφοράς και του εθελοντισμού λειτουργώντας θετικά προς δύο κατευθύνσεις. Από τη μια πλευρά, άμβλυνε τις αντιθέσεις στις τοπικές κοινωνίες ανασκευάζοντας την πολεμική και τα επιχειρήματα, ενώ στην εσωτερική ζωή της ΔΝΛ έδινε κίνητρα στη διοργάνωση της περίφημης «άμιλλας» μεταξύ των διαφορετικών τοπικών οργανώσεων.

Στα πρότυπα που είχε ήδη δοκιμάσει η ΕΠΟΝ, η εγγύτητα των σχέσεων που καλλιεργούσαν οι νέες συλλογικότητες και η «άμιλλα» που ανέπτυσσαν μεταξύ τους δημιούργησαν δίκτυα ανταλλαγών των νέων. Η σύγκλιση τους σε ένα βασικό σημείο αναφοράς, στην οδό Πειραιώς 4, όπου στεγάστηκαν τα κεντρικά γραφεία της οργάνωσης, δεν εμπόδισε την αυτόνομη επικοινωνία. Αντίθετα, την ενίσχυσε τόσο σε τοπικό επίπεδο, όσο και μέσα από την επιβράβευση επιμέρους ανταλλαγών και ειδικών ενδιαφερόντων. Το ειδικό και το επιμέρους απέκτησαν υπόσταση με τη μορφή νέων κινήσεων, όπως η «Κίνηση Νέων Φίλων του Χωριού» στη Μακεδονία, εκδηλώσεων σε επίπεδο νομαρχιακών διαμερισμάτων σε θέματα κοινού ενδιαφέροντος ή ακόμη και σεμιναρίων, όπως τα σεμινάρια για τις νέες κοπέλες, τα αγροτικά ή τα αθλητικά σεμινάρια. Τα δίκτυα ανταλλαγών, άλλωστε, δεν περιορίστηκαν στα όρια της οργάνωσης ούτε κάλυψαν απλώς την ελληνική επικράτεια. Οι υποδομές της ΠΟΔΝ και οι σχέσεις με τις πολιτικές νεολαίες των ευρωπαϊκών κυρίως κομμουνιστικών κομμάτων επέτρεψαν τις ανταλλαγές, τα ταξίδια και τις επικοινωνίες. Σε διεθνείς επιτροπές, παγκόσμια φεστιβάλ και συνέδρια μέχρι κατασκηνώσεις εργασίας, υποτροφίες και θερινές διακοπές, νέοι από όλο τον κόσμο διασταυρώθηκαν.167 Οι συναντήσεις αφορούσαν βεβαίως κατά κύριο λόγο το στελεχικό δυναμικό. Εκτείνονταν, ωστόσο, κατά την περίσταση χωρίς αποκλεισμούς, μέχρι τη βάση της οργανωτικής πυραμίδας, αν και τα κριτήρια επιλογής των αντιπροσωπειών, στις περισσότερες περιπτώσεις, υπάκουαν σε κομματικές προδιαγραφές.

167. Πλουσιότατα τεκμήρια των διεθνών αυτών επαφών φυλάσσονται ως επιμέρους αρχειακή ενότητα στο πλαίσιο των «Τμημάτων και Επιτροπών του ΚΣ». Βλ Αρχείο ΔΝΛ, κ. 284, κ.285 και κ.311.

Σελ. 106
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/107.gif&w=600&h=915

Ασαφείς ως προς το ακριβές περιεχόμενο τους, οι κομματικές προδιαγραφές συνιστούν, τέλος, ένα διαφορετικού τύπου χαρακτηριστικό στην εσωτερική κυρίως ζωή της ΔΝΛ, το οποίο επηρέασε σε σημαντικό βαθμό τις σχέσεις της τόσο με τους πολιτικούς εταίρους όσο και με τους αντιπάλους. Αν και το ζήτημα υπερβαίνει σαφώς τα όρια του παρόντος εγχειρήματος, είναι γεγονός ότι η περίφημη «κομματικότητα», την οποία μέλη και στελέχη της οργάνωσης επικαλέστηκαν ή/και με την οποία ήρθαν κάποιες φορές αντιμέτωποι, δεν προκύπτει σε γραμμική συνάρτηση με το ΚΚΕ και τους κομματικούς μηχανισμούς του Βουκουρεστίου. Τα διαφορετικά επίπεδα πρόσληψης και ερμηνείας της, που παρατηρούνται από εκείνη την εποχή, επιβεβαιώνουν ότι, αφενός, μεταφέρει εκ προοιμίου στο χώρο της νεολαίας στοιχεία από την παθολογία που χαρακτήρισε τις σχέσεις της κομμουνιστικής Αριστεράς ανάμεσα στο εσωτερικό και στο εξωτερικό της χώρας και ότι, αφετέρου, εκπορεύεται κυρίως από νοοτροπίες οι οποίες προσδιορίστηκαν και προσδιόρισαν το χαρακτήρα της Αριστεράς στις μετεμφυλιακές πραγματικότητες. Οι κομματικές αυστηρότητες, ωστόσο, όπως και οι επιζητούμενες, ειδικά από τις πολιτικές νεολαίες, πειθαρχίες και οι επακόλουθοι καταναγκασμοί δεν αποτέλεσαν αποκλειστικό «προνόμιο» των κομμουνιστών, καθώς οι ανισότιμες σχέσεις μεταξύ κόμματος και νεολαίας άγγιζαν όλους τους πολιτικούς χώρους δημιουργώντας εντάσεις που εκτονώνονταν μέσα από προγραφές στελεχών και διαγραφές.168 Από την άποψη αυτή, η εσωτερική ζωή στη ΔΝΛ, παρά τις περί αντιθέτου απόψεις που κατατέθηκαν εκ των υστέρων στον εσωτερικό διάλογο της ανανεωτικής Αριστεράς, χαρακτηρίζεται μάλλον από την αποκλιμάκωση των εντάσεων που προηγήθηκαν και κορυφώθηκαν στη φάση της ίδρυσης της.

Σε «ιδιάζοντες» καιρούς, μπροστά σε όσα συνειδητοποιήθηκαν και σε εκείνα που εκκρεμούσε να συνειδητοποιηθούν, η ΔΝΛ κατάφερε να δημιουργήσει νέες ισορροπίες χωρίς μείζονες αντιφάσεις. Οι νέες εικόνες αφορούν τις ανακατατάξεις στο πολιτικό και κοινωνικό τοπίο, τη θέση της ΕΔΑ απέναντι στην ισχυροποίηση του Κέντρου και στην έξαρση της αντικομμουνιστικής εκστρατείας. Αφορούν, επίσης, τις αλλαγές στο εσωτερικό τοπίο της Αριστεράς. Παρά τα προβλήματα που έθεσε η δημιουργία των «κομματικών στηριγμάτων» και τις διαφορετικές ταχύτητες που αναπτύχθηκαν , η ΔΝΛ δεν υπέπεσε στον εργατισμό και στο συγκεντρωτισμό

168. Μια ενδιαφέρουσα αναφορά στα προβλήματα που δημιουργήθηκαν στη Νεολαία του Κέντρου με τη διάλυση της ΟΝΕΚ και στη συνέχεια εντός της ΕΔΗΝ, βλ. Γ. Γιάνναρης, Φοιτητικά κινήματα και ελληνική παιδεία, ό.π., σ. 273-275. Βλ. επίσης τη συνέντευξη του Δ. Παφίλη στο αφιέρωμα του Π. Μακρή «Η γενιά του 114», εφ. Ελευθεροτυπία,5ΛΛ982.

Σελ. 107
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/108.gif&w=600&h=915

που καλλιεργούσε μια μονοδιάστατη αντίληψη της κομμουνιστικής λογικής. Αν και οι τάσεις αυτές είχαν συγκεκριμένους αποδέκτες στο εσωτερικό του ηγετικού της πυρήνα,169 δεν έγιναν κυρίαρχες. Η ΔΝΛ παρέμεινε μέχρι το τέλος και για τα δεδομένα της εποχής της μια «ανοιχτή» οργάνωση, που διαχειρίστηκε με συνέπεια τις ανακατατάξεις στο νεολαιίστικο κίνημα και τις μετατοπίσεις στο τετράεδρο του πολιτικού ακροατηρίου της.

Οι εποχές που οι φοιτητές αποτελούσαν την αιχμή του δόρατος στη διαμόρφωση των προτάσεων του αριστερού νεολαιίστικου κινήματος είχαν περάσει. Καθώς ο φοιτητικός κόσμος εγκλωβίστηκε στις εσωτερικές πολιτικές αντιπαραθέσεις του, οι νέοι εργαζόμενοι, κυρίως οι νέοι εργάτες, είχαν μπεί δυναμικά στο προσκήνιο μέσα από τις κινητοποιήσεις της ΣΕΕΝΕ και των 115 ΣΕΟ. Αντίστοιχα, το μαθητικό κίνημα, μετά την αφύπνιση του στις αρχές της δεκαετίας του '60, συμπιεζόταν ξανά από τα νέα κατασταλτικά μέτρα. Αντίθετα, στην αποστασιοποιημένη από την Αριστερά υπαίθρια ενδοχώρα, η διαμαρτυρία και η ανάγκη χειραφέτησης των νέων αποκτούσε πολιτική έκφραση και οργανωτική υπόσταση.

Αποδίδοντας σημασία σε όλες τις κοινωνικές συνιστώσες της, αναγνωρίζοντας τις διαφορετικές ανάγκες τους, η ΔΝΛ δημιούργησε την πρώτη, μετά την ΕΠΟΝ, ιδιαίτερη και μοναδική συλλογικότητα. Παρά το βραχύβιο της ύπαρξής της, σε αντίξοες συνθήκες, κατάφερε να προσδώσει στοιχεία ταυτότητας σε μια γενιά, ιδιαίτερα καθώς την μύησε σε μια νέα πολιτική κουλτούρα της Αριστεράς διαμορφώνοντας, παράλληλα, συμπεριφορές, αξιακούς κώδικες και στάσεις ζωής. Τα «κορίτσια με τις μαύρες κάλτσες», που συχνά κατηγορήθηκαν ότι προσπαθούσαν να παρασύρουν σε ηθικό κατήφορο αξιωματικούς και άλλα χρηστά μέλη της ελληνικής κοινωνίας,170 ζυμώθηκαν στη συνάντηση τους με τη ΔΝΛ με μια διαφορετική

169. Οι αντιθέσεις για την «ελαστικότητα» της ένταξης και τον προσδιορισμό της έννοιας του μέλους της οργάνωσης, έντονες από τις ημέρες της επεξεργασίας και ψήφισης του Καταστατικού, η εκφρασμένη αμφισβήτηση για το ρόλο και τη λειτουργία του Σπουδαστικού Τμήματος της οργάνωσης καθώς και μια επιφύλαξη στο ρόλο των «διανοουμένων» αποτελούν δείγματα μιας τάσης που εκδηλώθηκε, χωρίς να αποκτήσει ιδιαίτερα ερείσματα στο εσωτερικό του ηγετικού πυρήνα και χωρίς να επηρεάσει ιδιαίτερα τη φυσιογνωμία της ΔΝΛ. Βασικός εκφραστής της υπήρξε, κατά τη γνώμη μας, ο τρίτος τη ιεραρχική τάξει, Γ. Χριστοφιλόπουλος, οργανωτικός γραμματέας της ΔΝΛ μέχρι τη στράτευση του τον Ιανουάριο του 1966, ο οποίος προορίζεται να διαδεχτεί στη θέση του γραμματέα τον Τ. Μπενά μετά την εκπλήρωση των στρατιωτικών του υποχρεώσεων. Βλ. την «αυτοβιογραφική» συνέντευξή του στο έκτο μέρος του παρόντος τόμου.

170. Η πλέον χαρακτηριστική επίσημη καταγγελία για το ζήτημα αυτό έγινε από τον αρχηγό της EPE. Τις δηλώσεις του Π. Κανελλόπουλου ανασκεύασε με την ομιλία του στη Βουλή ο Ηλ. Ηλιού στις 23.2.1965. Βλ. τα σχετικά δημοσιεύματα στην εφ. Η Αυγή, 19. 21, 24.2.1965. Το ζήτημα αυτό και οι βολές περί ηθικής δεν έπαψαν να απασχολούν τον δεξιό

Σελ. 108
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/109.gif&w=600&h=915

άποψη για το ρόλο της νέας γυναίκας στο κοινωνικό και πολιτικό γίγνεσθαι, αν και τελικά μάλλον υπο-εκπροσωπήθηκαν στα ηγετικά κλιμάκια της οργάνωσης.171 Αντίστοιχα, τα αγόρια, οι νέοι άνδρες, που συχνά οδηγήθηκαν στα αστυνομικά τμήματα για εξακρίβωση στοιχείων ή γιατί τραγουδούσαν στο δρόμο τα «απαγορευμένα τραγούδια», μυήθηκαν σε πρότυπα μιας κοινωνίας πολιτών, έμαθαν να διεκδικούν, να συνομιλούν και να αντιστέκονται.

Στα όσα, τελικά, ενέπνευσε η ΔΝΛ, μαζί και παράλληλα με την αξία της συλλογικότητας, το σεβασμό στους θεμελιώδεις κανόνες της δημοκρατίας και στον πολιτισμό, ήταν το ότι καλλιέργησε μια νέα αριστερή κουλτούρα, μια κουλτούρα ελεύθερου και ενεργού πολίτη που υπερέβη τις αυστηρότητες, τους πολιτικούς και κοινωνικούς συντηρητισμούς της πολιτικής καθοδήγησης. Εντός και εκτός της πολιτικής τους οργάνωσης και των λεσχών της, οι «Λαμπράκηδες» δεν έπαψαν να συνδιαμορφώνουν και να συνδιαμορφώνονται με τα γόνιμα ερεθίσματα που καλλιέργησε μια ολόκληρη εποχή που τους ανήκει.

Ποιος πιστεύει, άραγε, ότι αυτό το «φορτηγό», που τους μετέφερε, δεν συντόνισε ποτέ τις συχνότητές του στον Καζαντζίδη, τη Μαίρη Λίντα και τους ρεμπέτες ; Ποιος φαντάζεται ότι οι νέοι επιβάτες του δεν σφύριξαν ή σιγοτραγούδησαν, κάπου στα μέσα της διαδρομής, εκτός από την Ξαστεριά και τα αντάρτικα, τα άλλα τραγούδια ή ότι δεν στροβιλίστηκαν στα πάρτυ τους και με τους ρυθμούς της «ροκ» και του «τουίστ»; Ίσως, άλλωστε, για όλα αυτά που εκ των υστέρων θεωρήθηκαν κομματικές παρεκκλίσεις, αλλά και για τις επιλογές που υπερασπίστηκαν,172 να έμειναν για σαράντα και πλέον χρόνια στο περιθώριο της στρατευμένης ιστοριογραφίας...

τύπο μέχρι τις παραμονές της δικτατορίας, βλ. την καταγγελία για δημοσίευμα εντύπου της EPEN, Η Αυγή, 31.3.1967.

171. Είναι γεγονός ότι η εκπροσώπηση του γυναικείου φύλου στα ηγετικά κλιμάκια της ΔΝΛ υπολείπεται σημαντικά ακόμη και εκείνης της Ν.ΕΔΑ. Τρεις μόνο γυναίκες στελεχώνουν το ΚΣ της ΔΝΛ και μία συμμετέχει στην Εξελεγκτική Επιτροπή της. Για το πώς αντιλήφθηκαν οι ίδιες την παρουσία και το ρόλο τους στο ΚΣ της οργάνωσης, βλ. τις «αυτοβιογραφικές» συνεντεύξεις της Αργυρώς Ζαννή-Ρεκελείτη, της Βάσως Βυσόκαλη-Γεωργίου και της Ζαχαρούλας Χονδροκούκη-Καπουράνη στο έκτο μέρος του παρόντος τόμου.

172. Βλ. τον «απολογισμό» της γενιάς που καταθέτει η Αργυρώ Ζαννή-Ρεκλείτη στο αφιέρωμα της εφ. Θούριος, «Από το Μανιφέστο των Λαμπράκηδων στον Καταστατικό Χάρτη του Ρήγα», 19 Μάρτη 1978, τχ. 98, σ. 9.

Σελ. 109
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/110.gif&w=600&h=915 01 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 110
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/111.gif&w=600&h=915

ΑΡΧΕΙΑΚΕΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΕΙΣ

Σελ. 111
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/112.gif&w=600&h=915 01 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 112
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/113.gif&w=600&h=915

ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ TOY ΚΕΝΤΡΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ ΛΑΜΠΡΑΚΗ

Σιωπηλός μάρτυρας της Ιστορίας, κάθε αρχείο, ανεξάρτητα από τους όρους της συγκρότησης του, ενσωματώνει σταθερά τα ίχνη του παρελθόντος. Φθαρμένα και ξεχασμένα τεκμήρια, στοιχεία από την παρουσία και τις διαδρομές του παραγωγού τους εγκλωβίζονται σε ένα ανενεργό «άλλοτε». Ανεξάρτητα από τους γενικούς και ειδικούς λόγους, τη δεοντολογία και τις αρχές που διέπουν τη διάσωση και τη διαφύλαξη των αρχείων, κάθε «εγχείρημα σωτηρίας» εμπεριέχει ad hoc μια απόπειρα ενεργοποίησης του «χθες» και την ένταξή του στο προσδιορίσιμο «τότε». Θεματοφύλακας του παρελθόντος, κάθε αρχείο μετατρέπεται έτσι, μέσα από την επεξεργασία του και την αποκατάσταση του, σε αυτόπτη μάρτυρα της ιστορίας του και της ιστορίας του καιρού του. Καθίσταται ενεργό, έτοιμο να μεταφέρει και να καταθέσει όσα γνωρίζει από «τότε» στα ερωτήματα που του θέτουμε σήμερα.

Σ' αυτό το δύσκολο παιχνίδι με το χρόνο, η ενεργοποίηση του σχετικά άμεσου αλλά ταυτόχρονα και απόμακρου παρελθόντος έγινε εμφανής με την αποκατάσταση και επεξεργασία του αρχείου της Νεολαίας Λαμπράκη. Για μια ακόμη φορά, η ένταξη των αρχειακών τεκμηρίων στο σαφές χρονικό πλαίσιο, που ορίζεται από το «τότε» και το «όταν», μας επέτρεψε να τα ανασύρουμε από την απραξία του αφηρημένου «άλλοτε». Με τη βοήθεια της μνήμης των παραγωγών τους, τα λεηλατημένα ίχνη βρήκαν τις χρονικές και θεματικές σειρές και ακολουθίες τους. Απόχτησαν υπόσταση και ταυτότητα και μαζί τους αφυπνίστηκαν οι φωνές των ατόμων που τα παρήγαγαν. Άνθρωποι ξαναβρήκαν τους ρόλους, τους ήχους και την τονικότητα του «όταν», που προσδιόρισε τη συγκυρία της κάθε εγγραφής.

Δεν πρόκειται για επιχείρηση «φετιχοποίησης» των πηγών. Κανένα αρχείο δεν μπορεί να αποτελέσει μοναδική πηγή στην ιστοριογραφία. Το εγχείρημα που αναλάβαμε απαντά ακριβώς στην αφελή αντίληψη, που συναντούμε πολλές φορές, συμπυκνωμένη στην έκφραση «τα ντοκουμέντα μιλούν από μόνα τους». Απαντά, όμως, και στις ποικίλες, συχνά επικίνδυνες, χρήσεις των αρχειακών τεκμηρίων που παρακολουθούμε στις μέρες μας και που χρεώνονται με ευκολία στις αναδιατάξεις των κοινωνιών και

Σελ. 113
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/114.gif&w=600&h=915

στις σύγχρονες βαρβαρότητες. Η προσπάθεια μας έχει σαφή στόχο. Παραδίδει στην έρευνα για τις πολιτικές νεολαίες μία, ακόμη, σημαντική αρχειακή ενότητα, επεξεργασμένη με τις ασφαλέστερες δυνατές προϋποθέσεις. Η απόπειρα της αποκατάστασης του «χθες» επιτρέπει, σήμερα, την προσέγγιση της ιστορίας μιας πολιτικής οργάνωσης της αριστερής νεολαίας και συμβάλλει στην κατανόηση των διαδρομών των ατόμων που ενεπλάκησαν, μια δεδομένη στιγμή, σε αυτή την ιδιαίτερη συλλογικότητα, που άφησε το αποτύπωμά της στην ιστορία και στη μνήμη.

Στη διάρκεια του έργου, συνειδητοποιήσαμε ακριβώς μία ακόμη συνεισφορά. Πλην των τεκμηριώσεων που προσφέρει στον ερευνητή, το αποκατεστημένο αρχείο επιτρέπει διασταυρώσεις και διευκρινίσεις με όσα η μνήμη έχει απολέσει ή αλλοιώσει μέσα από τον αναστοχασμό της ατομικής εμπειρίας και τις μεταγενέστερες επεξεργασίες, όλα τα χρόνια που μεσολάβησαν. Μετά την επεξεργασία του, το αρχείο του Κεντρικού Συμβουλίου της Νεολαίας Λαμπράκη δεν είναι μόνο θεματοφύλακας της ιστορίας μιας νεολαιίστικης οργάνωσης με δράση στα άμεσα προδικτατορικά χρόνια. Είναι ο αυτόπτης και συχνά ενοχλητικός μάρτυρας που μεταφέρει, με σχετική ακρίβεια και κάτω από μια συγκεκριμένη πάντα οπτική, πληροφορίες για την ιστορία ενός πολιτικού οργανισμού, όπως η Νεολαία Λαμπράκη, από το «τότε» στο «σήμερα», πιθανώς και στο «αύριο» που θα το υποβάλει στα δικά του νέα ερωτήματα.

Όπως αναφέρουμε και στη γενική εισαγωγή του παρόντος τόμου, η ιδέα για την πλήρη αποκατάσταση και την αυτόνομη παρουσίαση των αρχειακών τεκμηρίων που αφορούσαν τα κινήματα της νεολαίας και εντοπίστηκαν σύμμεικτα με το κατασχεμένο, από τις υπηρεσίες της Ασφάλειας, αρχείο της προδικτατορικής ΕΔΑ χρονολογείται από την προηγούμενη δεκαετία. Προέκυψε από τη συνειδητοποίηση ότι δεν επρόκειτο για τυχαίες και αποσπασματικές σωρεύσεις τεκμηρίων της Νεολαίας αλλά για αρχειακά σύνολα τα οποία είχαν διαταραχθεί από τις παρεμβάσεις των αρχών και τις προσμείξεις τους με τα άλλα αρχειακά υλικά. Οι μεταγενέστερες περιπέτειες του αρχείου της προδικτατορικής ΕΔΑ είχαν επιβαρύνει την ήδη προβληματική κατάσταση του. Επρόκειτο τελικά για τέσσερα σημαντικά αρχεία της περιόδου 1956-1967, όπως πιστοποιήθηκε και από τη μαρτυρία του Τ. Μπενά, ο οποίος χρημάτισε από το 1961 γραμματέας της Ν.ΕΔΑ και στη συνέχεια της ΔΝΛ. Ένα τμήμα του αρχείου του Κεντρικού Συμβουλίου της Ν.ΕΔΑ της περιόδου 1956-1964 συνυπήρχε με το αρχείο του Κεντρικού Συμβουλίου της ΔΝΛ (1964-1967), το αρχείο του «Συλλόγου Εργαζομένων Φοιτητών-Σπου-

Σελ. 114
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/115.gif&w=600&h=915

Σπουδαστών» (ΣΕΦΣ) των χρόνων 1956-1967 και το αρχείο του Συλλόγου Εργαζομένων Μαθητών Μέσης Εκπαίδευσης (ΣΕΜΜΕ) της περιόδου 1962-1967. Τα δύο πρώτα είχαν κατασχεθεί, τις πρώτες ημέρες της δικτατορίας, από τα κεντρικά γραφεία του κόμματος όπου είχαν μεταφερθεί με ευθύνη του Τ. Μπενά, στα τέλη του 1966. Τα δύο άλλα είχαν κατασχεθεί από τα γραφεία των συλλόγων και ακολούθησαν την τύχη του αρχείου της προδικτατορικής ΕΔΑ, υποκείμενα σε πανομοιότυπους ελέγχους και ενιαίες διαβαθμισμένες ομαδοποιήσεις από τις αρχές.

Στις πρώτες επεξεργασίες που επιχειρήσαμε στο πλαίσιο της αποκατάστασης του αρχείου ΕΔΑ, τα τέσσερα αυτά αρχεία αποκαταστάθηκαν κατά το δυνατόν και μαζί τους ανασυγκροτήθηκαν οικογένειες τεκμηρίων, οι οποίες είτε είχαν εκπέσει από τον αρχειακό ιστό λόγω της παρέμβασης των υπηρεσιών της Ασφάλειας είτε απαντούσαν εξαρχής σε άλλες ταξινομήσεις. Συγκροτήθηκαν έτσι, με αυτή τη λογική, ευρύτερες αρχειακές σειρές που πλαισιώνουν τα εν λόγω αρχεία. Η πρώτη, τμήματα της οποίας αποτελούν το αρχείο της Ν.ΕΔΑ και το αντίστοιχο της ΔΝΛ, συμπληρώνεται με τεκμήρια της ΔΚΓΝΛ και άλλων πολιτικών νεολαιών και κινήσεων. Η δεύτερη αφορά το φοιτητικό κίνημα και περιλαμβάνει τεκμήρια των πανσπουδαστικών συνεδρίων, της ΔΕΣΠΑ και της ΕΦΕΕ καθώς και διαφόρων φοιτητικών και σπουδαστικών συλλόγων. Η τρίτη, αφιερωμένη στην εργαζόμενη νεολαία, περιέχει τα αρχεία του ΣΕΦΣ και του ΣΕΜΜΕ αλλά και τεκμήρια της «Συντονιστικής Επιτροπής Εργαζομένων Νέων Ελλάδας» (ΣΕΕΝΕ) και άλλων συλλόγων και επιτροπών εργαζομένων φοιτητών, σπουδαστών και νέων αποφοίτων. Η τελευταία σειρά αφορά τις σχέσεις της νεολαίας σε διεθνές επίπεδο και περιλαμβάνει τεκμήρια της «Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Δημοκρατικής Νεολαίας» (ΠΟΔΝ), τα συνέδριά της, τις συνόδους του Συμβουλίου της καθώς και πληροφορίες και υλικά από τα παγκόσμια φεστιβάλ και άλλες διεθνείς συναντήσεις των νέων.

Καθώς πολλαπλασιάζονταν, τα τελευταία χρόνια, τα αιτήματα των αναγνωστών για τα αρχεία της νεολαίας που απόκεινται στα ΑΣΚΙ, η αρχική εκείνη ιδέα για τη συστηματικότερη επεξεργασία του πλούτου των αρχειακών τεκμηρίων ωρίμασε, απαντώντας πλέον και σε μια πραγματική ανάγκη. Έτσι, αν και μια ιδιαίτερη μέριμνα κάλυψε στο σύνολό τους τις σειρές για τη νεολαία, η πλάστιγγα έγειρε τελικά στην αυτοτελή παρουσίαση του αρχείου του ΚΣ της ΔΝΛ. Στη δύσκολη αλλά και ενδιαφέρουσα, όπως αποδείχτηκε, επιλογή συνέτειναν αρκετοί λόγοι. Το αρχείο είναι κατ' αρχάς το ευρύτερο σε μέγεθος και το πληρέστερο ως προς τις πυκνότητες των εγγράφων του. Ενημερωμένο μέχρι την παραμονή της δικτατορίας και παρά τη λεηλασία που υπέστη από τις υπηρεσίες της Ασφάλειας, παρακολουθεί με ευκρίνεια τη συγκρότηση και τη βραχύβια διαδρομή της οργά-

Σελ. 115
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/116.gif&w=600&h=915

οργάνωσης. Τέλος, αλλά όχι τελευταίο, στην πρόκληση, στην οποία μπορέσαμε να απαντήσουμε με την υποστήριξη του ΙΑΕΝ, συνέβαλαν η φήμη των Λαμπράκηδων, ο απόηχος που άφησε πίσω της η οργάνωσή τους, κυρίως ο μύθος που συντηρείται ακόμη ζωντανός.

Το νέο εγχείρημα, που προέβλεπε τη συστηματική καταγραφή και τη σχολαστική ταύτιση των εγγράφων, στηρίχτηκε στην προγενέστερη επεξεργασία που αποτυπώνει την οργανωτική δομή της ΔΝΛ. Αναπαράγονται έτσι σε κεντρικό επίπεδο τα θεσμικά όργανα καθώς και οι επιτροπές και τα γραφεία που πλαισίωσαν το Κεντρικό Συμβούλιο και το Προεδρείο του. Η προσπάθειά μας δεν περιορίστηκε ωστόσο στα συγκεκριμένα έγγραφα. Χωρίς να παραβιάζονται οι προηγούμενες ταξινομικές επιλογές, το καταλογογραφημένο σώμα του Κεντρικού Συμβουλίου διευρύνθηκε με την αναλυτική παρουσίαση σειρών εγγράφων από τις τοπικές οργανώσεις της ΔΝΛ στις συνοικίες της Αθήνας, στη Θεσσαλονίκη και γενικότερα στην περιφέρεια που η τύχη τους συνδέθηκε με τα τοπικά αρχεία της προδικτατορικής ΕΔΑ. Το ταξινομικό δέντρο το οποίο προσπαθεί να αναπαραγάγει, στο μέγιστο δυνατό, το οργανόγραμμα της ΔΝΛ συμπληρώθηκε, τέλος, με τις καταγραφές τεκμηρίων από την παρουσία της στις κοινότητες των Ελλήνων του εξωτερικού.

Με βάση αυτές τις επιλογές, στην καταγραφή που επιχειρήσαμε συμπεριλήφθηκαν, επίσης, τεκμήρια του Κεντρικού Συμβουλίου της Ν.ΕΔΑ τα οποία σχετίζονται με τις αποφάσεις και τις διαδικασίες της συγχώνευσης. Αντίστοιχα συστηματοποιήθηκε και παρουσιάζεται υπό μορφή παραρτήματος, στο τέλος του καταλόγου της ΔΝΛ, η σειρά των εγγράφων της ΔΚΝΓΛ και των τοπικών της οργανώσεων που προέκυψε από τις αρχικές επεξεργασίες του αρχείου της προδικτατορικής ΕΔΑ. Συγκροτήθηκε έτσι ένας αναλυτικός κατάλογος που περιλαμβάνει συνολικά 3.342 τεκμήρια. Από αυτά 20 αναφέρονται στις διαδικασίες συγχώνευσης, 3.134 εγγράφονται αποκλειστικά στη ΔΝΛ και περιλαμβάνονται σε 5 διακριτές ενότητες, ενώ 188 απαρτίζουν το παράρτημα και αναφέρονται στη ΔΚΓΝΛ. Αναλυτικότερα το διάγραμμα του αποκατεστημένου αρχείου εμφανίζεται ως εξής :

Θεματική ενότητα

Αριθμός εγγράφων

I

II

III

IV

V

VI

Διαδικασία συγχώνευσης Ιδρυτικό Συνέδριο της ΔΝΛ Εθνικό Συμβούλιο της ΔΝΛ Κεντρικό Συμβούλιο της ΔΝΛ Τμήματα και επιτροπές του ΚΣ Οργανώσεις της ΔΝΛ__

387 1.725 929

20 70 23

Παράρτημα Τεκμήρια της ΔΚΝΓΛ

188

Σελ. 116
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/72/gif/117.gif&w=600&h=915

Ταξινομημένα στις παραπάνω ενότητες και σε υπο-ενότητες που αποτυπώνουν την οργανωτική δομή και σέβονται τις χρονικές ακολουθίες, τα αρχειακά τεκμήρια υπάκουσαν σε αναλυτικές περιγραφές και απέκτησαν ταυτότητα.

Τα έγγραφα περιγράφονται με σαφείς αναφορές στο περιεχόμενο τους και στον τύπο τους (π.χ. εισήγηση, επιστολή, σημείωμα, δελτίο τύπου κ.ά.). Οι περιγραφές εκτείνονται επίσης στα μορφολογικά στοιχεία των εγγράφων (π.χ. χειρόγραφο = χφ., δακτυλόγραφο = δακτ., πολυγραφημένο κ.ά.), ενώ επισημαίνεται πάντα ο χρόνος της γραφής και ο αριθμός των σελίδων. Η τυπική αυτή περιγραφή συμπληρώνεται με πρόσθετα στοιχεία. Στα περισσότερα χειρόγραφα που εντοπίστηκαν στο αρχείο έχουν ταυτιστεί οι γραφικοί χαρακτήρες των συντακτών τους. Όταν το έγγραφο διαθέτει τίτλο, αυτός μεταγράφεται στον κατάλογο και παρουσιάζεται σε εισαγωγικά. Στην περίπτωση όπου το τεκμήριο είναι ανυπόγραφο αλλά μπορούμε να αποδώσουμε με σχετική ασφάλεια το συντάκτη του, η σχετική εγγραφή γίνεται στην επεξηγηματική αγκύλη που ακολουθεί τον αρχικό χαρακτηρισμό του εγγράφου. Αντίστοιχα, μέσα σε αγκύλες αναγράφονται στοιχεία για το περιεχόμενο των εγγράφων όταν αυτό δεν προκύπτει από τον τίτλο τους, καθώς και για τις ημερομηνίες των τεκμηρίων όταν συνάγονται κατ' εκτίμηση.

Ο μοναδικός κωδικός που φέρει κάθε τεκμήριο σημειώνεται στο τέλος της εγγραφής και αντιστοιχεί στο ταξινομικό κουτί στο οποίο έχει τοποθετηθεί το έγγραφο και στον αύξοντα αριθμό που έχει λάβει στο πλαίσιο της συγκεκριμένης ενότητας. Αντίστοιχα στον κατάλογο οι θεματικές ενότητες δηλώνονται με λατινικούς αριθμούς, για τις υπο-ενότητες προκρίθηκαν τα κεφαλαία γράμματα της ελληνικής αλφαβήτου και οι φάκελοι πήραν αραβική αρίθμηση.

Οι διαδικασίες για τη συγχώνευση της ΔΚΝΓΛ και της Νεολαίας ΕΔΑ, η οποία ανακοινώνεται τον Σεπτέμβριο του 1964, αποτυπώνονται στην πρώτη αρχειακή ενότητα. Σε τρείς υπο-ενότητες περιέχονται τα τεκμήρια (αποφάσεις και εγκύκλιοι) της Ν.ΕΔΑ που αφορούν τη συγχώνευση, οι κοινές ανακοινώσεις των δύο οργανώσεων που προετοιμάζουν το καλοκαίρι του 1964 το έδαφος για την εξαγγελία της νέας οργάνωσης, καθώς και οι ομιλίες που εκφωνήθηκαν στις δημόσιες εκδηλώσεις για την ίδρυση της ΔΝΛ.

Κορυφαία στιγμή στη διαδρομή της ΔΝΛ, το Ιδρυτικό Συνέδριο της και η προετοιμασία του φιλοξενούνται στη δεύτερη ενότητα. Σημαντικές ενότητες για την οργανωτική προετοιμασία, τις προσυνεδριακές διαδικασίες και τις επιτροπές που εργάστηκαν για την κεντρική εισήγηση και το προς

Σελ. 117
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Η Νεολαία Λαμπράκη τη δεκαετία του 1960
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 98
    

    στα καθήκοντα που έθετε πια εκ νέου η παρανομία. Ένα στοιχείο που διατηρεί ωστόσο τη σημασία του, στο τέλος πριν από τη νέα κατάσταση και τους νέους αγώνες, εντοπίζεται στο ότι η ΔΝΛ, από τις αρχές του 1967, έμπαινε σε μια καινούρια φάση άνθησης, όχι μόνον οργανωτικής.

    Μετά την κάμψη τα μηνύματα για την ανάκαμψη ήταν πολλαπλά. Στον τομέα του πολιτισμού, η νέα εκστρατεία για την «πνευματική αναγέννηση» βρισκόταν σε εξέλιξη με ομιλίες και διαλέξεις σε όλες τις συνοικίες της Αθήνας, του Πειραιά και των μεγάλων πόλεων. Τα μηνύματα έρχονταν επίσης μέσα από τον πολιτικό ρόλο που αναλάμβανε στο πλαίσιο της προβλεπόμενης για τον Μάιο κοινοβουλευτικής αναμέτρησης, στις μεγάλες κινητοποιήσεις στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη για τον εκλογικό νόμο και στη συνέχεια για την παραίτηση της κυβέρνησης Κανελλόπουλου. Συμπυκνώνονταν στις καταγγελίες εναντίον των απειλών για την «εδραίωση μιας Χούντας των ανακτόρων», που προετοίμαζε ένα αντίστοιχο με εκείνο του 1961 εκλογικό πραξικόπημα. Ακολουθώντας την πολιτική «γραμμή» της Αριστεράς, η ΔΝΛ και το στελεχικό της δυναμικό προετοιμάζονταν, παράλληλα, για τα χειρότερα, καθώς διαισθάνονταν ότι αυτή τη φορά η αναμέτρηση με τον κατ' εξοχήν πολιτικό αντίπαλο, την ανακτορική Δεξιά, μπορούσε να υπερβεί την ασφαλιστική δικλείδα του κοινοβουλευτισμού.147

    Σε αντίθεση με το κόμμα, η ΔΝΛ βρέθηκε σχετικά έτοιμη να απαντήσει στη στρατιωτική δικτατορία. Οι πρώτες αντιδράσεις, οι δηλώσεις και οι έντυπες προκηρύξεις του ΠΑΜ προήλθαν από τις γραμμές της.148 Όπως και να έχει, η οργάνωση σύντομα φυλλορρόησε, διατηρούμενη πρακτικά ως σφραγίδα στα πρώτα χρόνια της δικτατορίας, ενώ μέλη και στελέχη της σήκωναν από την αρχή το βάρος του αντιδικτατορικού αγώνα. Στα ερωτήματα, στα πώς και στο γιατί, απαντά όμως μια άλλη ιστορία...

    3.4. Η ΔΝΛ και η εποχή της

    Η δημιουργία της ΔΝΛ υπαγορεύτηκε από το τέλος μιας εποχής και την ανάδυση μιας άλλης. Συμβαίνουν συχνά αλλαγές που προηγούνται των συνειδητοποιήσεων, όπως υπάρχουν και αποφάσεις που επισφραγίζουν άρρητα τις αλλαγές αυτές πριν ακόμα συνειδητοποιηθούν ευρύτερα και

    147. Βλ. την εισήγηση με τίτλο «Τα καθήκοντα της Δ.Ν.Λ. στη νέα φάση των πολιτικών εξελίξεων στην προοπτική της εκλογικής μάχης», Ε' Σύνοδος του ΚΣ, 25-26.2.1967, 16 σ., κ. 275.32.

    148. Για το ζήτημα αυτό βλ. την «έκθεση του Μπ. Δρακόπουλου για την 21η Απριλίου 1967 », Αρχειοτάξιο, τχ. 8, Μάιος 2006, σ. 87-88.