Συγγραφέας:Μαχαίρα, Ελένη
 
Τίτλος:Η Νεολαία της 4ης Αυγούστου
 
Υπότιτλος:Φωτο-γραφές
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:13
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1987
 
Σελίδες:216
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Νεανικές οργανώσεις
 
Νοοτροπίες και συμπεριφορές
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1936-1941
 
Περίληψη:Πρόκειται για μελέτη των απεικονίσεων της μεταξικής νεολαίας, με απώτερο στόχο να μελετηθεί μέσω των απεικονίσεων αυτών η αισθητική του καθεστώτος της 4ης Αυγούστου. Όμως η αισθητική ενός καθεστώτος είναι η καταγραφή της λογικής του, και για το λόγο αυτό γίνεται αναφορά στους βασικούς ιδεολογικούς άξονες σύμφωνα με τους οποίους «σχεδιάστηκαν» και παράχθηκαν τα μέσα προπαγάνδας του μεταξικού καθεστώτος. Διατυπώνονται μερικές πρώτες σκέψεις για τις απεικονίσεις της Ε.Ο.Ν., έπειτα γενικότερες σκέψεις γύρω από αυτές, και στη συνέχεια οι απεικονίσεις ταξινομούνται δίπλα στα κείμενα κατά τέτοιον τρόπο, ώστε από μόνες τους, μέσα από μια σύνθεση μικρών σεναρίων, να αποτελούν ένα συγγενικό λόγο, να συνθέτουν μια επιχειρηματολογία που δεν έχει ανάγκη τη διαμεσολάβηση μιας επεξήγησης «τεχνικής» φύσεως.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 31.39 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 132-151 από: 226
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/132.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

Χίτλερ, και αντανακλούν τη "μνημειακή" άποψη του Χίτλερ, η οποία προκαλεί το δέος και συγχρόνως δημιουργεί ένα αίσθημα κατωτερότητας σε όποιον είναι "μέσα". Δεν είναι λοιπόν δυνατό να συγκρίνουμε τους χορούς, τις γυμναστικές ασκήσεις και τη γιορταστική ατμόσφαιρα (τοπικές ενδυμασίες, τοπικοί χοροί, θεατρικές παραστάσεις, μικροσχηματισμοί, ύμνοι) του μεταξικού καθεστώτος με την "προκατασκευασμένη" ατμόσφαιρα των φασιστικών τελετών.

β) Η διακόσμηση των χώρων (δρόμων, πλατειών, σπιτιών, εθνικών μεγάρων) με αφίσσες και σημαιάκια.

γ) Η μουσική, τα εμβατήρια, οι λόγοι.

Η 25η Μαρτίου

Η επέτειος της 25ης Μαρτίου συνοδευόταν με γιορτές στα σχολεία, με πολλούς πανηγυρικούς λόγους, με χαιρετιστήριες κανονιές από το Λυκαβηττό, με στεφάνια δάφνης στα μνημεία του Άγνωστου Στρατιώτη, με ελληνικά αεροπλάνα να πετούν "σαν ελπιδοφόρα πουλιά", στρατιωτικές παρελάσεις, φώτα τη νύχτα στους δρόμους1. Με αφορμή το γιορτασμό αυτής της επετείου, το καθεστώς ή διάφοροι ακαδημαϊκοί έκαναν μια σύντομη ιστορική επισκόπηση με επίκεντρο την πορεία του ελληνισμού από τα προϊστορικά χρόνια2. Η υπεροχή της ελληνικής φυλής που κάνει το "θαύμα", το άφθαρτο της Ελληνικής Ιδέας, η καθοδήγηση του "Σταυρού" επισημαίνονται ως οι κύριες αιτίες της Ανάστασης του Έθνους. Τον αγώνα, τον ηρωισμό και τη νίκη αυτών των προγόνων καρπώνονται ο Βασιλιάς και ο Ι. Μεταξάς, ως άξιοι συνεχιστές της ελληνικής ιστορίας. Το 1936 θεωρείται η επανάληψη του αγώνα του 1821 και κάθε νικητήριου αγώνα εδώ και 3.000

——————————————

1. Βλ. Μιχ. Στρούζας, "25η Μαρτίου", Η Νεολαία, τ. 26 (129), Αθήνα, 25 Μαρτίου 1941, σ. 657.

2. Βλ. Γρηγ. Ξενόπουλος, "Ο Ελληνισμός και η 25η Μαρτίου", σύντομη ιστορική ανασκόπηση, Η Νεολαία, τ. 24, Αθήνα, 24-25 Μαρτίου 1939, σ. 791 και 808.

Σελ. 132
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/133.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

χρόνια, αφού η ιδεολογία του καθεστώτος διατείνεται ότι συνιστά την περιφρούρηση των ίδιων αξιών. Μ' αυτόν τον τρόπο το μεταξικό καθεστώς "δικαιώνεται" ως ιστορικός προορισμός της εθνικής ύπαρξης και ως μεγαλείο της ελληνικής φυλής"1.

Μέρος του γιορτασμού της 25ης Μαρτίου αποτελούσαν θεατρικές παραστάσεις πατριωτικών έργων, δραμάτων, όπως "τα Σουλιωτόπουλα δεν πέθαναν", το "Ήλθε μια μέρα" και το "Μπροστά στο θάνατο"2.

Η κύρια προσπάθεια σύνδεσης του καθεστώτος με την 

——————————————

1. Βλ. "Ημερήσια διαταγή του κυβερνητικού Επιτρόπου Αλεξ. Κανελλόπουλου επί τη 25η Μαρτίου προς άπαντας τους σχηματισμούς", στο ίδιο, σ. 806-807. (Σημειώνουμε ότι η εικονογράφηση του περιοδικού είναι έργα του Γερμανού ζωγράφου Φον Ες των οποίων τα πρωτότυπα βρίσκονται στο Μόναχο: Ο Αθ. Διάκος με τα παλικάρια του και ο Κανάρης μετά την πυρπόληση της Τουρκικής Ναυαρχίδας στη Χίο).

2. Το πρώτο έργο έγραψε ο αρχισυντάκτης της Νεολαίας Ν. Τσεκούρας. Η μουσική ήταν του Κ. Π. Γλυκοφρίδη. Παίχτηκε με πρωτοβουλία της Διοίκησης Θηλέων Αθήνας και ανεβάστηκε από την Νέλλη Μαρσέλου-Γλυκοφρίδη. Τις σκηνογραφίες ετοίμασε ο Ν. Ζωγράφος. Παραβρέθηκε ο Ι. Μεταξάς και το Υπουργικά Συμβούλιο. Το δεύτερο γράφτηκε από τον Μ. Ανύσιο, ειδικά για την Ε.Ο.Ν κι αναφέρεται σε τέσσερεις εποχές, την αρχαία, τη βυζαντινή, το 1821 και τελειώνει με χορωδία φαλαγγιτών. Παίχτηκε από την Υποδιοίκηση Αρρένων Αθήνας, στο ίδιο, σ. 807.

Το τρίτο έγραψε ο Φρέρης και αφορά την ανατίναξη του μοναστηριού στο Αρκάδι· βλ. Μ. Δεϊμέζης, "Αι παραστάσεις της Ε.Ο.Ν κατά την 25ην Μαρτίου", Η Νεολαία, τ. 25, Αθήνα 1939, σ. 839. Βλ. επίσης την "Ιερή Φλόγα" του Δ. Μπόγρη σε σκηνοθεσία Θ. Κωτσόπουλου. Εκτελεστές του έργου φαλαγγίτες, φαλαγγίτισσες, σκαπανείς και σκαπάνισσες. Υπόθεση του έργου: "Το αθάνατο ελληνικό πνεύμα που φορεύς είναι η ανά τους αιώνας ελληνική νεότης, που το δυναμώνει με το σφρίγος της, και συμβολισμός του η ιερή φλόγα, που ακοίμητη καίει εις τον ελληνικό βωμό, τον ένα στα μακραίωνα διαστήματα της ελληνικής ζωής, που δεν μπορεί παρά να συμβολίζη το ενιαίο και αδιαίρετο της ελληνικής φυλής, που από τα βάθη των αιώνων είναι μια και η αυτή, αυτή που φώτισε τον Κόσμο με τα υπέρλαμπρα δημιουργήματά της στην κλασσική, την Αλεξανδρινή και τη Βυζαντινή εποχή...", Άγγ. Μεταξάς, "Η ιερή φλόγα", Η Νεολαία, τ. 49 (98), Αθήνα, 24 Αυγούστου 1940, σ. 1479.

Σελ. 133
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/134.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

αρχαιότητα ήταν οι "Αθλητικοί Αγώνες" της Ε.Ο.Ν. Η αθλητική αγωγή των νέων και ο αθλητισμός που "θέλει να αναζωογονήση μέσα στο αίμα της ψυχής εκείνο το κόκκινο, το ταχύ, το φωσφορίζον αιμοσφαίριο, που γέννησε Σόλωνες και Αισχύλους, Περικλείς και Ευριπίδηδες, που δόξασε Μαραθώνες και Σαλαμίνες"1 δεν απέβλεπε στη δημιουργία πρωταθλητών αλλά στην εκπαίδευση της νεολαίας (εύρωστο σώμα άλκιμος ψυχή).

Ο πρωταθλητισμός, ως ανάδειξη της ατομικότητας των αθλούμενων είναι στοιχείο που δεν συμβαδίζει με την ιδεολογία του καθεστώτος. Ενάντια στον πρωταθλητισμό ήταν και η Γερμανική εκπαίδευση των νέων, η οποία αναγκάστηκε να πάρει αυστηρά μέτρα, όταν παρουσιάστηκε το φαινόμενο νέων που προσπαθούσαν να σπάσουν προσωπικά ρεκόρ. Στην Ελλάδα, και γι' αυτούς που έχουν τις καλύτερες επιδόσεις, το καθεστώς έχει προβλέψει την "απορρόφησή" τους, με την προαγωγή τους μέσα στις φάλαγγες. Αριστοτέλης ("επιγέννημα"), Αμερικάνοι, Γάλλοι και Γερμανοί ψυχολόγοι (Τζέιμς, Παγιώ, Σπράγγερ, "σχέση υγείας και χαράς") και Φιλόσοφοι (Ντεκάρτ, Σπινόζα, Μαλμπράνς και Λάιμπνιτζ, "η χαρά της δράσης", "συναίσθημα τελειότητας") καλούνται να υποστηρίξουν θεωρητικά τον αθλητισμό ως αιτιογένεια της ευφροσύνης, της ευεξίας και της ενέργειας, του ενθουσιασμού και της συγκίνησης, να υποστηρίξουν την ηδονή της δράσης. Πρόκειται για μια προσπάθεια εξάπλωσης του αθλητισμού των συνόλων, που αντιπαρατίθεται στον αμερικάνικο αθλητισμό των υψηλών ρεκόρ και στη λατρεία των μυών και των νεύρων, για να ξεπεραστεί το αξίωμα "ο αθλητισμός για τον αθλητισμό" και να υπάρξει εγγύηση της βιολογικής εξέλιξης της ελληνικής φυλής. Στον ελληνικό αθλητισμό περιλαμβάνονται αγώνες ανωμάλου δρόμου, ποδόσφαιρο, σφαιροβολία, δρόμοι, δρόμος μετ' εμποδίων, άλμα εις μήκος, εις ύψος και τριπλούν, ακοντισμός, μαραθώνιος, δισκοβολία, σκυταλοδρομία, λιθοβολία, κ.ά. Μία ακόμα προσπάθεια για τη σύνδεση

——————————————

1. Σίτσα Καραϊσκάκη, "Το βαθύτερο πνεύμα του αθλητισμού", Η Νεολαία, τ. 33, Αθήνα 1939, σ. 1074.

Σελ. 134
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/135.gif&w=600&h=915 13. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

ΕΙΚΟΝΑ 78

Σελ. 135
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/136.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

ΕΙΚΟΝΑ 79

Σήκω επάνω Ελληνική Νεολαία. Δεν υπάρχει διά σε άλλη πραγματικότητα παρά η Ελληνική Πατρίς. Μόνον εκεί θα επανεύρης τον εαυτόν σου...

Δεν είναι ο καθένας σας χωριστός από τους άλλους, ούτε η κάθε μία σας χωριστή από την άλλη. Είσθε όλοι σας ένα σύνολο και θα εργασθήτε διά το σύνολον και θα γνωρίζετε ότι την ευτυχίαν σας δεν θα την εύρετε παρά μόνον στην ευτυχίαν του συνόλου..."

Ι. Μεταξάς

ΕΙΚΟΝΑ 80

Σελ. 136
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/137.gif&w=600&h=915 13. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

ΕΙΚΟΝΑ 81

«AIEIN ΑΡΙΣΤΕΥΕΙΝ» ΕΙΣ TON ΣΤΙΒΟΝ ΚΑΙ ΕΙΣ ΤΗΝ ΖΩΗΝ.

ΕΙΚΟΝΑ 82

Σελ. 137
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/138.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

ΕΙΚΟΝΑ 83

Ο Αθλητισμός εις την Ε.Ο.Ν νοείται ως καθολική εκπαίδευσις της όλης Ελληνικής νεότητος εις την οποίαν αυτή σκοπεί να δώση όλα τα πλεονεκτήματα του ευρώστου σώματος και της αλκίμου ψυχής...

...ώστε να καταστή αξία της μεγάλης αποστολής της ως πρωτοπόρου της νέας ελληνικής εκπολιτιστικής ανθήσεως.

ΕΙΚΟΝΑ 84

Σελ. 138
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/139.gif&w=600&h=915 13. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

ΕΙΚΟΝΑ 85

Ο νέος τον οποίο ο αθλητισμός και η γυμναστική κατέστησαν σκληρό σαν σίδερο νιώθει λιγότερο την ανάγκη των σαρκικών απολαύσεων.

Α. Χίτλερ

ΕΙΚΟΝΑ 86

Σελ. 139
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/140.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

με την αρχαιότητα είναι η αναβίωση των "Καλλιτεχνικών Αγώνων". Νέοι και νέες προσέρχονταν να διαγωνιστούν στον καλλιτεχνικό αγώνα των Μουσών, τον "στεφανίτην". Το πρόγραμμα άνοιγε η χορωδία της Ε.Ο.Ν "γιατί το μαζικό τραγούδι αποτελεί μια ψυχική σύνδεση και μίαν υποσυνείδητη αλληλεγγύη"1. Ο αγώνας περιλάμβανε απαγγελίες από την Ιλιάδα, από τις Ικέτιδες και χορούς δημοτικούς. Όπως και τότε έτσι και τώρα, στη μεσαία κερκίδα του θεάτρου Ηρώδου του Αττικού κάθονταν ο Άρχων με τους αγωνοδίκες. Μόνον που τότε οι τελευταίοι εξελέγονταν με κλήρο κι αργότερα από τη Βουλή των Πεντακοσίων2.

Αλλά και ο θεσμός των "Πνευματικών Αγώνων" είχε τις ρίζες του στην αρχαιότητα. Την ευθύνη αυτών των αγώνων αναλαμβάνει η Υποδιοίκηση του Πανεπιστημίου Αθηνών της Ε.Ο.Ν, η οποία καλεί με εγκύκλιο τα μέλη της ν' ασχοληθούν κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών διακοπών με τη συγγραφή πραγματειών για θέματα που αφορούν την πολιτεία, τη φυλή, το Έθνος, την πατρίδα, το λαό, το Κράτος και τον πολιτισμό3.

——————————————

1. Σίτσα Καραϊσκάκη, "Οι καλλιτεχνικοί αγώνες", Η Νεολαία, τ. 62, Αθήνα 1939, σ. 349.

2. Την επιτροπή των καλλιτεχνικών αγώνων αποτελούσαν ο Κεντρικός Επίτροπος Νεολαίας Αλεξ. Κανελλόπουλος, ο Γενικός Διευθυντής των Κρατικών Σκηνών Κ. Μπαστιάς, η ηθοποιός Μ. Κοτοπούλη και ο συνθέτης Πετρίδης.

3. Βλ. τίτλους εργασιών που κατατέθηκαν:

Ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ Δ.Α.Σ.

1) Η προσωπικότης του Αρχηγού, με το ρητόν: "Αι κοινωνίαι σήμερον δεν είναι δυνατόν παρά να ζήσουν ωργανωμέναι. Δεν υπάρχουν πλέον άτομα, δεν υπήρχον ποτέ άτομα". Ι. Μεταξάς.

2) Ελληνισμός - Χριστιανισμός, με το ρητόν: "Ή κακοίσιν συμμίσγης απολείς και τον εόντα νόον" Θέογνις.

3) Κλασσική Ελλάς - Βυζαντινή Ελλάς - Ελλάς 4ης Αυγούστου. Με το ρητόν: "Είμαι εγώ η ακατάλυτη ψυχή των Σαλαμίνων" Κ. Παλαμάς.

4) Το αιώνιον της Ελληνικής φυλής. Με το ρητόν: "Δεν χάνομαι στα Τάρταρα μονάχα ξαποσταίνω, στη ζωή ξαναφαίνομαι και λαούς ανασταίνω".

Σελ. 140
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/141.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

Πρέπει να σημειώσουμε και το θεσμό των "Πανθρακικών Εορτών και Αγώνων" που βασίζονταν σε ζωντανές αναπαραστάσεις του παρελθόντος. Σκοπός τους ήταν η τόνωση του εθνικού

——————————————

5) Η 4η Αυγούστου. Με το ρητό: "Ω ξείν' αγγέλλειν Λακεδαιμονίοις ότι τήδε κείμεθα τοις κείνων ρήμασι πειθόμενοι".

6) Η Νεολαία και η 4η Αυγούστου. Με το ρητόν: "Η σχέσις προς την Πατρίδα είναι σχέσις στενοτάτη, ακόμα στενοτέρα από την σχέσιν του παιδιού προς τους γονείς".

7) Διατί αποκηρύσσομε τον κομμουνισμό. Το ψεύδος του Μαρξισμού. Με το ρητόν: "Είς οιωνός άριστος, αμύνεσθαι περί πάτρης".

8) Το άτομον εις το Νέον Κράτος. Με το ρητόν: "Έργον μεν ουδέν τ' όνειδος αεργίη δε το όνειδος".

9) Τα άτομον εις το Νέον Κράτος. Με το ρητόν: "Η ιστορία του κάθε ανθρώπου έχει την αρχήν της μέσα εις το Έθνος". Ι. Δραγούμης.

10) Η Νεολαία και το Κράτος της 4ης Αυγούστου. Με το ρητόν: "Εμπρός για μια Ελλάδα νέα".

11) Η Νεολαία και το Κράτος της 4ης Αυγούστου. Με το ρητόν: "Σήκω επάνω Ελληνική Νεολαία". Ι. Μεταξάς.

12) Το αιώνιον της Ελληνικής φυλής. Με το ρητόν: "Ήστραπτεν, εβρόντα, ξυνεκύκα την Ελλάδα".

13) Η δύναμις του Ελληνισμού με το ρητόν: "Αιέν αριστεύειν υπείροχον έμμεναι άλλων".

14) Γιατί αποκηρύσσομε τον κομμουνισμόν. Το ψεύδος του Μαρξισμού. Με το ρητόν: "Μηδέν άγαν".

15) Εθνικόν Κράτος. Με το ρητόν: "Είς κάρανος έστω είς βασιλεύς".

16) Το άτομον εις το Νέον Κράτος. Με το ρητόν: "Είς κάρανος έστω είς βασιλεύς".

17) Η Ελληνικότης των επιστημών. Με το ρητόν: "Εμπρός για μια Ελλάδα νέα".

18) Γιατί αποκηρύσσομεν τον κομμουνισμόν. Το ψεύδος του Μαρξισμού Με το ρητόν: "Οι νέοι πρέπει να είναι γεροί στο σώμα και στην ψυχή".

19) Το αιώνιον της Ελληνικής φυλής. Ρητόν: "Είς οιωνός άριστος, αμύνεσθαι περί πάτρης".

20) Η Νεολαία και το Κράτος της 4ης Αυγούστου. Ρητόν: "Να είσθε κύριοι μεν της θελήσεώς σας, δούλοι δε της υποσυνειδήσεώς σας".

21) Το άτομον και το Νέον Κράτος. Ρητόν: "Η Ελλάς θέλει να ζήση και θα ζήση".

22) Κλασσική Ελλάς - Βυζαντινή Ελλάς - Ελλάς της 4ης Αυγούστου. Ρητόν: "Και όσα ημάρτομεν πρότερον, νυν αυτά ταύτα προσγενόμενα διδασκαλίαν παρέχει".

23) Η προσωπικότης του Αρχηγού. Ρητόν: "Όταν ένας Λαός ολόκληρος είναι αποφασισμένος να εκπληρώση τα όνειρά του... θα γίνη Λαός ισχυρός...".

Σελ. 141
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/142.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

φρονήματος των ακριτικών περιοχών. Με την ευκαιρία αυτών των γιορτών επιτεύχθηκε και ο αθλητικός εξοπλισμός (ανέγερση σταδίων και γυμναστηρίων) στις κυριότερες πόλεις της Ανατολικής Μακεδονίας και της Θράκης, μέσα σε πέντε χρόνια1.

Η γιορτή της 4ης Αυγούστου

Στο γιορτασμό της 4ης Αυγούστου, τελούνται τα "Ελευσίνια", οι παρελάσεις του "σίτου", της "ελαίας" και του "καπνού", με συνοδεία τον "Ύμνο της Εργασίας" που δοξάζει το πνεύμα της δουλειάς και "σμίγει τις χώρες, τις καρδιές και τους ανθρώπους"2.

Η γιορτή της Ε.Ο.Ν. Εξελίσσεται με ανάπτυξη διαφόρων σχηματισμών με πυρσούς μες στη νύχτα, οι οποίοι "χαράσσουν" παραστάσεις και γράμματα· ένα στέμμα, ένα Ι και ένα Μ και δίπλα ένα 4 και ένα Α, τα αρχικά του ονόματος του Αρχηγού και η "μεγάλη" ημερομηνία και παραδίπλα ο διπλούς πέλεκυς.

——————————————

24) Η Εθνική συνείδησις παρά τοις Έλλησιν από της Ομηρικής εποχής μέχρι σήμερον. Ρητόν: "Ελλήνων προμαχούντες Αθηναίοι Μαραθώνι χρυσοφόρων Μήδων εστόρεσαν δύναμιν".

25) Χριστιανισμός και Ελληνισμός. Ρητόν: "Το Ελληνικόν Έθνος δεν διεσώθη, τουλάχιστον δεν διέσωσε την ιστορικήν αυτού αξίαν, ειμή διά της μετά του Χριστιανισμού συμμαχίας".

26) Κλασσική Ελλάς - Βυζαντινή Ελλάς - Ελλάς της 4ης Αυγούστου. Ρητόν: "θαρσείν χρη τάχ' αύριον έστ' άμεινον"

από τη στήλη: "Ζωή και κίνησις της Νεολαίας μας", Η Νεολαία, τ. 62, Αθήνα 1939, σ. 349.

1. Βλ. Ευάγγ. Καλαντζής, πρώην υπουργός και γενικός γραμματέας της Γενικής Διοίκησης Θράκης και πρόεδρος της μόνιμης επιτροπής των "Πανθρακικών Εορτών", Σαράντα χρόνια αναμνήσεις, Αθήνα 1969, σ. 34.

2. Ο Ύμνος γράφτηκε από τον Μυριβήλη και συνοδευόταν από ρυθμικές παραστάσεις με τη διδασκαλία της Κούλας Πράτσικα· βλ. κ. ά-ς-, "Η Αιωνία Ελλάς εις το Στάδιον", Η Νεολαία, τ. 44, Αθήνα 1939, σ. 1443.

Σελ. 142
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/143.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

Η γιορτή των σκαπανέων

Περιλαμβάνει παρελάσεις, παρουσίαση όπλων, ανάπτυξη στρατιωτικών ασκήσεων, εικονικές μάχες, αθλητισμό κάτω από το φως ισχυρών προβολέων. "Αποβάλλουν κάθε παιδικό από πάνω τους και εκτελούν με επιτυχία ζηλευτές ασκήσεις πυκνής τάξεως"1.

Πανελλήνιες γιορτές

Στόχος τους η διατήρηση των τοπικών ενδυμασιών και χορών που σημαίνει και τη διατήρηση των ιδιαιτεροτήτων κάθε ελληνικού τμήματος. Πρόκειται για μια τάση διατήρησης των εναλλαγών της φουστανέλλας και της βράκας, τάση που εναντιώνεται στην "ισοπέδωση" και στην "ομοιομορφία" που επέβαλε η επικράτηση μιας ενδυμασίας Ευρωπαϊκής. Η σημασία που δίνεται στις διάφορες στολές αφορά το συμβολισμό τους, τη μακρινή διαδρομή του ελληνικού πολιτισμού2.

Όσο για τις άλλες γιορτές, η Πρωτομαγιά μετατρέπεται σε γιορτή της Άνοιξης και των λουλουδιών, γιορτή της χαράς και της δουλειάς και γίνεται αφορμή για ένα ακόμα χτύπημα στον κομμουνισμό αλλά και για την προπαγάνδιση του έργου του καθεστώτος για τον εργατικό κόσμο. Όσο για τα παιδιά, αυτά παρακινούνται να βγουν στις εξοχές να μαζέψουν λουλούδια και παραπέμπονται για άλλη μια φορά στις αρχαίες παραδόσεις μας, με την ταύτιση της Πρωτομαγιάς και των Ανθεστηρίων. Με την ευκαιρία της γιορτής γίνονται αναφορές στην καλλιέργεια και το εμπόριο των λουλουδιών3.

Η γιορτή των Χριστουγέννων, συμβολίζει τη γέννηση του

——————————————

1 Βλ. κ. ά -ς-, "Η εορτή των σκαπανέων", ό.π., σ. 1423.

2. Βλ. Φαλτάιτς, "Ελληνικός πολιτισμός πενήντα αιώνων", Η Νεολαία, τ. 45, Αθήνα 1939, σ. 1461, 1479. (Είναι χαρακτηριστικό γεγονός, η ίδρυση Ινστιτούτου χωρικής Βιοτεχνίας "Ιωάννης Μεταξάς" για τη διάδοση και προώθηση της ελληνικής λαϊκής Τέχνης· βλ. Μελής Νικολαΐδης, "Λαϊκή Τέχνη", Η Νεολαία, τ. 24 (75), Αθήνα, 16 Μαρτίου 1940, σ. 739).

3. Βλ. "Πρωτομαγιά, εορτή της χαράς και της εργατιάς", Η Νεολαία, τ. 31, Αθήνα, Μάιος 1939, σ. 1003.

Σελ. 143
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/144.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

Χριστού κι ενός καινούργιου κόσμου. "Παραδειγματίζει" για να συνεχιστεί ο δρόμος του καθεστώτος κάτω από την καθοδήγηση του "καινούργιου" που είναι ο Ι. Μεταξάς. Κι όπως ο Χριστός δημιούργησε χριστιανικό πολιτισμό, έτσι κι ο Μεταξάς δημιουργεί ελληνικό χριστιανικό πολιτισμό, εκδιώκοντας τους νέους Γραμματείς και Φαρισαίους, όσους δηλαδή δεν θ' αποδείξουν έμπρακτα την πίστη προς τις αρχές του1. Κατά τη διάρκεια των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς2, παιδιά απ' όλη την Ελλάδα πηγαίνουν στα σύνορα "δια να φέρουν τον χαιρετισμόν του Έθνους όλου" στους ακριτικούς πληθυσμούς που για το καθεστώς εκφράζουν την ανασύνδεση της βυζαντινής ελληνικής παράδοσης με την Ελλάδα του Μεταξά και τη διαιώνιση της ελληνικής στρατιωτικής παράδοσης3.

Εθνικές παραδόσεις

Εθνική παράδοση σημαίνει για τους μεταξικούς τη διατήρηση της γνησιότητας του "ελληνικού" και τη διαφύλαξή του από κάθε "ξενικό". Το καθεστώς εξαπέλυε ποικιλοτρόπως την προπαγάνδα του για την υποστήριξή του, σε ό,τι ήταν ελληνικό και το διαχωρισμό του ή ακόμα και την άρνησή του απέναντι σε κάθε ξενικό νεωτερισμό. Βεβαίως δεν έφτασε ποτέ να τον τιμωρεί αυστηρότατα και ν' απαγορεύει την παραμονή ξένων πέρα από ένα ορισμένο χρονικό διάστημα, όπως έκαναν οι αρχές του Σπαρτιατικού συστήματος, βασικό πρότυπο του μεταξικού καθεστώτος. Όμως με τον ίδιο άγρυπνο τρόπο που οι δημόσιες αρχές της Σπάρτης και της

——————————————

1. Βλ. Γεώρ. Δ. Μυλωνάς, "Η γιορτή των Χριστουγέννων και η σημασία της για την Ε.Ο.Ν", Η Νεολαία, τ. 63, Αθήνα 1939, σ. 354.

2. Ακόμα και ο Άγιος Βασίλης έγινε φαλαγγίτης. "Άμα έμαθε πως εδώ στην Ελλάδα όλα τα παιδιά έγιναν Φαλαγγίτες και Σκαπανείς τόσο έχάρηκε, ώστε εφέτος αντί να φορέση τη συνηθισμένη του στολή θα φορέση τη στολή του Φαλαγγίτου...", Ο μεγάλος σκαπανέας, "Έγινε φαλαγγίτης", Η Νεολαία, τ. 13 (64), Αθήνα, 30 Δεκεμβρίου 1939, σ. 408.

3. Βλ. "Η αξία της ποιότητος", Η Νεολαία, τ. 66, Αθήνα 1939, σ. 451.

Σελ. 144
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/145.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

Αθήνας ασκούσαν την επίβλεψή τους στη διαγωγή των πολιτών, ο κρατικός μηχανισμός της Ασφάλειας, υπό τη διεύθυνση του Μανιαδάκη, αγρυπνούσε πάνω στους πολίτες και τις "ξένες" φιλοσοφικές θεωρίες και τιμωρούσε (φυλάκιζε, βασάνιζε, εξόριζε) την ανυπακοή, την ασυμφωνία και την ανομοιότητα.

Σελ. 145
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/146.gif&w=600&h=915 13. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

ΕΙΚΟΝΑ 87

ΕΙΚΟΝΑ 88

ΕΙΚΟΝΑ 89

Σελ. 146
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/147.gif&w=600&h=915 13. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

ΕΙΚΟΝΑ 90

ΕΙΚΟΝΑ 91

ΕΙΚΟΝΑ 92

Σελ. 147
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/148.gif&w=600&h=915 13. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

ΕΙΚΟΝΑ 93

Σελ. 148
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/149.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

Ο ΜΥΘΟΣ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ

Προκειμένου να δημιουργήσει το μύθο της στρατευμένης ομάδας το καθεστώς κατ' αρχήν αντιπαραθέτει το άτομο στο σύνολο, για να συμπεράνει, όπως έκανε κι ο φασισμός, ότι ο ανταγωνισμός τους πρέπει να πάψει να υπάρχει, με την προϋπόθεση ότι το άτομο υποτάσσεται στο σύνολο, κι αυτό με τη σειρά του στο μεγαλύτερο σύνολο, στο Κράτος, αφού η ελευθερία του κάθε ατόμου δεν είναι παρά η μεγαλύτερη σκλαβιά του.

Η Εθνική Οργάνωση Νεολαίας είναι η τυπική έκφραση του συναισθήματος της ομάδας που βασίζεται στη "νέα" εθνική και κοινωνική ιδέα του μεταξισμού. Μέσα απ' αυτήν την ομάδα θα περιθωριοποιηθεί η πάλη των τάξεων, αφού η Οργάνωση συστεγάζει παιδιά όλων των κοινωνικών τάξεων και δεν ασχολείται με τα συμφέροντα των τάξεών τους, παρά μόνον προς το συμφέρον του Κράτους-Ισχύος των "εκλεκτών". Με τη μεγάλη αυτή ομάδα της Ε.Ο.Ν, ο Μεταξάς αποσκοπεί να πραγματοποιήσει τη μεγάλη σύναξη του ελληνικού λαού. Ανώτατος νόμος, η πειθαρχία. Η πειθαρχία στηρίζεται στις έννοιες του "Αρχηγού" και της "συνοδείας-παράταξης", η οποία έχει μοντέλο το "στρατιώτη". Μόνο με την επιβολή πειθαρχίας θ' αναχαιτίζονταν αυτοί οι νέοι με "τα φουντωτά μαλλιά" που περιγράφει στο Χρονικό μιας 

Σελ. 149
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/150.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

δεκαετίας ο Οδυσσέας Ελύτης, οι οποίοι συνιστούσαν ετοιμοπόλεμες αναμεταξύ τους ομάδες, αυτό το "αλλοπαρμένο" και "αλλοσούσουμο" πλήθος που "πηγαινοερχόταν", οι αναρίθμητοι σύλλογοι που καθόριζαν αιματηρές αρκετές φορές συγκεντρώσεις, συγκεντρώνοντας πάνω τους την προσοχή του κόσμου1. Κινητήρια δύναμη της ομάδας είναι η στρατιωτικοποίηση των μελών της και ουσιαστικά η υποταγή κάθε προσωπικής σκέψης και ελευθερίας στο σύνολο. Πρέπει να σημειωθεί εδώ ότι το μεταξικό στρατοκρατικό πνεύμα στην εκπαίδευση της Νεολαίας διαφοροποιείται απ' αυτό του Χίτλερ ή του Μουσολίνι. Διατηρεί μεν τα στοιχεία της υπακοής και της πειθαρχίας, της "ένταξης"· δεν δημιουργεί όμως πολεμόχαρους στρατιώτες γαλουχημένους με την "ευγένεια" του πολέμου και την άγρια εκπαίδευση των κατακτητών2. Κανένας νεολαίος της εποχής δεν θυμάται κάτι τέτοιο. Η ένταξη αυτή καθεαυτή πραγματοποιείται μέσα από το παιχνίδι, τις εκδρομές, τις σωματικές ασκήσεις, τον αθλητισμό, τα δωρεάν εισιτήρια στους κινηματογράφους, τις συναναστροφές με συνομηλίκους, τις κατασκηνώσεις (διακοπές), τις γιορτές... πράγματα ευχάριστα για παιδιά, σχεδόν διασκεδαστικά. Μόνο σήμερα, με την απόσταση που μας χωρίζει από την εποχή εκείνη, μπορούμε ν' αναρωτηθούμε κατά πόσο ο ηπιότερος "τόνος", που διαφοροποιεί το μεταξικό καθεστώς από τα φασιστικά καθεστώτα της Ευρώπης όσον αφορά την εκπαίδευση των νέων, δημιούργησε ή όχι τα δικά του αποτελέσματα μέσα στο ελάχιστο διάστημα τεσσάρων χρόνων. Κατά πόσο επαναπροσδιορίστηκε η αξία του νέου ατόμου μέσα στα προκαθορισμένα συλλογικά πλαίσια, κατά πόσο προσανατολίστηκε η ελευθερία του στις "νέες" αξίες του Έθνους και κατά πόσο, τελικά, χαρακτηρίζεται "φασιστική" η εκπαίδευση των ελληνόπουλων σε

——————————————

1. Βλ. Οδ. Ελύτης, Ανοιχτά Χαρτιά, Αθήνα, Ίκαρος, 1982, σ. 236.

2. Ο φασισμός στηρίζεται σε ένστικτα, σε μούσκουλα σιδερένια, στο γενναίο αίμα των σκληρών μαχών, στη θυσία. Είναι η βίαιη αντίδραση ένας δυνατού οργανισμού... · βλ. "Ο φασισμός είναι σύνθεση", στο Ohobre, τεύχ. 1, 1933.

Σελ. 150
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/151.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

σχέση με τις φασιστικές εκπαιδεύσεις των παιδιών της Ιταλίας και της Γερμανίας. Οι εθνικές οργανώσεις "Μπαλίλα" (8-14 χρόνων) και "Πρωτοπόροι" (14-18 χρόνων) προετοίμαζαν τους φασίστες του αύριο, εκπαιδεύοντάς τους να είναι υπερήφανοι Ιταλοί, ν' αγαπούν τον κίνδυνο και να είναι έτοιμοι να υπερασπιστούν με όπλα την πατρίδα και να πεθάνουν για το μεγαλείο της, υπηρετώντας την ιμπεριαλιστική της πολιτική1. Επρόκειτο για σχολεία του κόμματος και του πολέμου.

Η συμβολική, και μόνο, ένωση των παιδιών της Ιταλικής αστικής τάξης και του προλεταριάτου, αποδείχθηκε με την ενασχόληση των φασιστών με τους γιους της αστικής τάξης, για τους οποίους οργάνωναν ξεχωριστές εκδηλώσεις, με δαπανηρά δικαιώματα εγγραφής. Προείχε το ενδιαφέρον κυρίως για το αρσενικό στοιχείο των οργανώσεων. Το θηλυκό στοιχείο κινητοποιήθηκε βέβαια και εκτός σπιτιού, σε ρόλους όμως προπαγάνδας, πρόνοιας και αθλητισμού (βλ. Οργάνωση "Μικρών Ιταλίδων" και "Νέων Ιταλίδων)". Οι νέες εκπαιδεύονταν να γίνουν καλές Ιταλίδες μητέρες και δυνατές γυναίκες και υπέμειναν την έλλειψη μιας ουσιαστικής κεντρικής πολιτικής για τη νεολαία. Μετά το 1937 η "Ιταλική Νεολαία του Λίκτωρα", πρώην "Μπαλίλα", επέβαλε οι εγγραφές των μελών να είναι υποχρεωτικές με τη γέννηση2.

Πρέπει να σημειώσουμε ότι οι έννοιες "νέος" και "μοντέρνος"

——————————————

1. Η δύναμή μας είναι η σκληρότητά μας θα πει ο Χίτλερ. «Γι' αυτό διέταξα τα "Τάγματα θανάτου" να σκοτώνουν ανηλεώς όλους τους άνδρες, γυναίκες και παιδιά, που ανήκουν στην Πολωνική φυλή». (Από λόγο του στους στρατηγούς του, 22-8-1939). Κι αλλού: "Θέλω τον πόλεμο -και όλα τα μέσα γι' αυτόν είναι άγια! Ο πόλεμος είμαι εγώ", (Η. Rauschning, Συνομιλίες με το Χίτλερ) στο Μ. Πλωρίτης, Μπρεχτ και Χίτλερ, Αθήνα, Θεμέλιο, 1984, σ. 160-161.

2 Βλ. Carmen Betti, Η ένταξη των παιδιών και της νεολαίας κατά την διάρκεια του φασιστικού καθεστώτος στην Ιταλία, ανάτυπο από τα πρακτικά του Διεθνούς Συμποσίου "Ιστορικότητα της παιδικής ηλικίας και της νεότητας", Αθήνα 1986.

Σελ. 151
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Η Νεολαία της 4ης Αυγούστου
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 132
    13. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

    Χίτλερ, και αντανακλούν τη "μνημειακή" άποψη του Χίτλερ, η οποία προκαλεί το δέος και συγχρόνως δημιουργεί ένα αίσθημα κατωτερότητας σε όποιον είναι "μέσα". Δεν είναι λοιπόν δυνατό να συγκρίνουμε τους χορούς, τις γυμναστικές ασκήσεις και τη γιορταστική ατμόσφαιρα (τοπικές ενδυμασίες, τοπικοί χοροί, θεατρικές παραστάσεις, μικροσχηματισμοί, ύμνοι) του μεταξικού καθεστώτος με την "προκατασκευασμένη" ατμόσφαιρα των φασιστικών τελετών.

    β) Η διακόσμηση των χώρων (δρόμων, πλατειών, σπιτιών, εθνικών μεγάρων) με αφίσσες και σημαιάκια.

    γ) Η μουσική, τα εμβατήρια, οι λόγοι.

    Η 25η Μαρτίου

    Η επέτειος της 25ης Μαρτίου συνοδευόταν με γιορτές στα σχολεία, με πολλούς πανηγυρικούς λόγους, με χαιρετιστήριες κανονιές από το Λυκαβηττό, με στεφάνια δάφνης στα μνημεία του Άγνωστου Στρατιώτη, με ελληνικά αεροπλάνα να πετούν "σαν ελπιδοφόρα πουλιά", στρατιωτικές παρελάσεις, φώτα τη νύχτα στους δρόμους1. Με αφορμή το γιορτασμό αυτής της επετείου, το καθεστώς ή διάφοροι ακαδημαϊκοί έκαναν μια σύντομη ιστορική επισκόπηση με επίκεντρο την πορεία του ελληνισμού από τα προϊστορικά χρόνια2. Η υπεροχή της ελληνικής φυλής που κάνει το "θαύμα", το άφθαρτο της Ελληνικής Ιδέας, η καθοδήγηση του "Σταυρού" επισημαίνονται ως οι κύριες αιτίες της Ανάστασης του Έθνους. Τον αγώνα, τον ηρωισμό και τη νίκη αυτών των προγόνων καρπώνονται ο Βασιλιάς και ο Ι. Μεταξάς, ως άξιοι συνεχιστές της ελληνικής ιστορίας. Το 1936 θεωρείται η επανάληψη του αγώνα του 1821 και κάθε νικητήριου αγώνα εδώ και 3.000

    ——————————————

    1. Βλ. Μιχ. Στρούζας, "25η Μαρτίου", Η Νεολαία, τ. 26 (129), Αθήνα, 25 Μαρτίου 1941, σ. 657.

    2. Βλ. Γρηγ. Ξενόπουλος, "Ο Ελληνισμός και η 25η Μαρτίου", σύντομη ιστορική ανασκόπηση, Η Νεολαία, τ. 24, Αθήνα, 24-25 Μαρτίου 1939, σ. 791 και 808.