Συγγραφέας:Μαχαίρα, Ελένη
 
Τίτλος:Η Νεολαία της 4ης Αυγούστου
 
Υπότιτλος:Φωτο-γραφές
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:13
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1987
 
Σελίδες:216
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Νεανικές οργανώσεις
 
Νοοτροπίες και συμπεριφορές
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1936-1941
 
Περίληψη:Πρόκειται για μελέτη των απεικονίσεων της μεταξικής νεολαίας, με απώτερο στόχο να μελετηθεί μέσω των απεικονίσεων αυτών η αισθητική του καθεστώτος της 4ης Αυγούστου. Όμως η αισθητική ενός καθεστώτος είναι η καταγραφή της λογικής του, και για το λόγο αυτό γίνεται αναφορά στους βασικούς ιδεολογικούς άξονες σύμφωνα με τους οποίους «σχεδιάστηκαν» και παράχθηκαν τα μέσα προπαγάνδας του μεταξικού καθεστώτος. Διατυπώνονται μερικές πρώτες σκέψεις για τις απεικονίσεις της Ε.Ο.Ν., έπειτα γενικότερες σκέψεις γύρω από αυτές, και στη συνέχεια οι απεικονίσεις ταξινομούνται δίπλα στα κείμενα κατά τέτοιον τρόπο, ώστε από μόνες τους, μέσα από μια σύνθεση μικρών σεναρίων, να αποτελούν ένα συγγενικό λόγο, να συνθέτουν μια επιχειρηματολογία που δεν έχει ανάγκη τη διαμεσολάβηση μιας επεξήγησης «τεχνικής» φύσεως.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 31.39 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 155-174 από: 226
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/155.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

δόμησης ενός αυταρχικού, ολοκληρωτικού Κράτους. Έτσι η ζωή ενός ατόμου ισοδυναμεί με τη "θυσία" του, όπως διευκρινίζεται στο εικοστό έκτο άρθρο του Φαλαγγιτικού Προγράμματος, αφού είναι "θητεία" - άρα εμποτισμένη με το πνεύμα της υποταγής1 μια και οι ομάδες αυτές έχουν την απόλυτη εξουσία ελέγχου πάνω στο άτομο. Η κοινωνική ετερογένεια ελαχιστοποιείται κατ' αρχήν και τυπικά με την εξουδετέρωση των ταξικών διαφορών (στολή και κοινός τρόπος ζωής μέσα στις ομάδες) και ουσιαστικά με την ισοπέδωση του "διαφορετικού". Όσο για την ομαδοποίηση των Χιτλερικών Νεολαιών η παρέμβαση του Κράτους σ' αυτήν είναι καθολική. "Προστατεύει" ορφανά και παιδιά, που οι οικογένειές τους δεν ήταν σε θέση να τ' αναθρέψουν ιδεολογικά σωστά. Τα παιδιά αυτά μάθαιναν κάποια τέχνη, που κυρίως προοριζόταν για δουλειά στην ύπαιθρο.

Εάν μέχρι τα δεκαοχτώ τους χρόνια δεν είχαν μάθει καμιά τέχνη και δεν προσαρμόζονταν στην ομαδοποίηση, τα έστελναν σε Work House (Ιδρύματα) και ονομάζοντάς τα "βιολογικά κατώτερα" τους επέβαλαν στείρωοη2. Σ' αυτά τα Ιδρύματα κατέληγαν παιδιά κοινών γυναικών, αλκοολικών, εγκληματιών. Το χιτλερικό κράτος δημιούργησε και "στρατιωτική αστυνομία" κύριο έργο της οποίας είναι η παρακολούθηση των νέων και της παιδικής εγκληματικότητας. Θέλοντας το Κράτος να επιδείξει πλήρη αυτονομία, και να υπογραμμίσει πόσο υγιής ήταν η Γερμανική Νεολαία, της "επιτρέπει" να καθοδηγεί τη στρατιωτική αστυνομία. Τουλάχιστον φανερά, δεν υπήρξαν μεγάλης ηλικίας ηγέτες. Στα τέλη του 1932, όταν 13.000 ενήλικοι ψήφιζαν για τους ναζί, η Χιτλερική Νεολαία είχε 100.000 μέλη. Σε δύο χρόνια, ο αριθμός αυτός αυξήθηκε τριανταπέντε φορές. Από δέκα έως δεκαοχτώ χρονών κάθε νεαρό άτομο ήταν μέλος της, μέχρι το Β' 

——————————————

1. στο ίδιο, σ. 75.

2. Βλ. Richard Crunberger, The 12-Year Reich (A Social History of Nazi Germany, 1933-1945), Νέα Υόρκη, Holt, Rinehart and Winston, 1979, σ. 274

Σελ. 155
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/156.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

Παγκόσμιο Πόλεμο1. Μέχρι και το 1936, υποστηριζόταν ότι οι εγγραφές ήταν εθελοντικές. Αργότερα, με νομοσχέδιο, μετονομάστηκε σε "Κρατική Νεολαία" και η εγγραφή γινόταν υποχρεωτική. Δανειζόμενοι οι χιτλερικοί στοιχεία από άλλες οργανώσεις διαμορφώνουν το "ήθος", τη συμπεριφορά, και προσδιορίζουν τη δράση των δικών τους οργανώσεων. Πρόσκοποι και θρησκευτικές οργανώσεις εξαφανίζονται, αφού απορροφούνται από τη μεγάλη Κρατική Οργάνωση, η οποία έδινε έμφαση στη ζωή της κοινότητας.

Ενώ αρχικά οι ηγέτες της νεολαίας προέρχονταν από την εργατική τάξη, αργότερα αντικαθίστανται από νεαρούς λογιστές και νεαρούς βοηθούς καταστημάτων. Και όπως συνέβη με τη φασιστική νεολαία έτσι και η νεολαία των ναζί "χωρίζει" στη διάρκεια των διακοπών. Τα φτωχά παιδιά μένουν σε σκηνές και οι μικροαστοί κάνουν διακοπές με τους γονείς τους σε καλά ξενοδοχεία2. Γεγονός που τονίζει την αδυναμία του χιτλερισμού να ενοποιήσει τις κοινωνικές διαφορές. Αδυναμία αφενός, προσπάθεια αφετέρου να δοθεί στους έφηβους το συναίσθημα ότι δεν εξαρτώνται από τους μεγάλους. Έτσι, κυκλοφορεί το εξής ανέκδοτο: Μία μητέρα λέει στο δεκάχρονο αγοράκι της να πάει να παίξει με το κοριτσάκι της διπλανής πόρτας και το αγοράκι αρνείται λέγοντας "Μη το συζητάς, έχω υπηρεσία". Για να γίνει ένα παιδί Pimpf υποβαλλόταν σε τεστ "γνώσεων". Όφειλε να ξέρει τη σύνοψη του ναζιστικού δόγματος (Jungvolt), στίχους από τον ύμνο τους, ανάγνωση χαρτών, να "πολεμά" σε ψευτοπολεμικά παιχνίδια, να μαζεύει παλιόχαρτα κι ό,τι άχρηστο πετιέται από ένα σπίτι, να τρέχει 60m. σε 12', να πηδάει 2,7m. μήκος, να πορεύεται στην ύπαιθρο επί μιάμιση μέρα, να διαβάζει κώδικες, να διορθώνει ποδήλατα, να τοποθετεί καλώδια τηλεφώνου, να κάνει ασκήσεις ετοιμότητας με χρήση όπλων (ψεύτικες χειροβομβίδες)3. Είναι σαφές ότι όλη αυτή η εκπαίδευση προετοίμαζε μια Νεολαία έτοιμη να πολεμήσει.

——————————————

1. Βλ. στο ίδιο, σ. 275

2. Βλ. στο ίδιο, σ. 276.

3. Βλ. στο ίδιο, σ. 277.

Σελ. 156
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/157.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

Ο πυρήνας της χιτλερικής νεολαίας που "φρόντιζε" για τα παιδιά, ηλικίας 14-18 χρόνων, δεν αποτελείται από μία ελίτ. Οι περισσότεροι είχαν αφήσει τις σπουδές τους και είχαν παρακολουθήσει την προαναφερθείσα τετράχρονη εκπαίδευση. Σε σύγκριση με τη "Μηχανοκίνητη Νεολαία", τη "Ναυτική Νεολαία", την "Αστυνομική Νεολαία" και τη "Νεολαία των Ανεμόπλανων", το ηθικό και ο ενθουσιασμός τους ήταν μειωμένα. Για τα κορίτσια, η οργάνωση είχε προβλέψει διαφορετικά. Μέχρι την ηλικία των δεκατεσσάρων ανήκαν στις "Νέες Κοπέλλες" κι από τα δεκαεφτά έως τα εικοσιένα στην εθελοντική οργάνωση "Πίστη και Ομορφιά". Τα καθήκοντά τους απαιτούσαν να πηγαίνουν συχνά στις ενώσεις και σε αθλητικές συναντήσεις, να παίρνουν μέρος σε ταξίδια και κατασκηνώσεις, ν' αποστηθίζουν κείμενα που αφορούσαν το Χίτλερ και το περιβάλλον του, να γνωρίζουν τους στίχους του Ύμνου της Γερμανίας και της Νεολαίας, να γνωρίζουν τις "άγιες μέρες" του κόμματος, τα ονόματα των "μαρτύρων" της Χιτλερικής Νεολαίας, να διαβάζουν ένα γενικό χάρτη της Γερμανίας και ότι αφορά τις Γερμανικές μειονότητες σ' όλο τον κόσμο, να ξέρουν τοπική Ιστορία, συνήθειες του τόπου, λαϊκές παραδόσεις, τη Μεσαιωνική Ιστορία της Γερμανίας1. Διαπιστώνεται ότι οι θεωρητικές ικανότητες των γυναικών ήταν ανώτερες από των ανδρών. Κατά τ' αλλά έπρεπε να μπορούν να κάνουν σχεδόν ό,τι απαιτούσε η εκπαίδευση των ανδρών αλλά και να περπατούν με δεμένα τα πόδια, να κολυμπούν, να πηγαίνουν Σαββατοκύριακα σε Youth Hostels, να φτιάχνουν τα κρεβάτια, να πακετάρουν εξοπλισμό απαραίτητο για τις εξορμήσεις τους. Στα μέρη αυτά δεν τρώγαν· τις κλείδωναν μέσα για να ελέγχουν τη συμπεριφορά που προκαλούσαν διάφορες πιέσεις. Η οργάνωση που είχε τη μεγαλύτερη ανταπόκριση ήταν η "Πίστη και Ομορφιά", όπου γινόντουσαν διδασκαλίες υγιεινής, ρυθμικής, γυμναστικής, οικιακής οικονομίας. Η "μόδα" τους ήταν περιοριστική. Το παραδοσιακά μαντήλι της Γερμανίας, τα πιασμένα μαλλιά (ειδάλλως τους ξύριζαν το κεφάλι),

——————————————

1. Βλ. στο ίδιο, σ. 278.

Σελ. 157
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/158.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

οι άσπρες μπλούζες, τα σκούρα μαντήλια, οι μακριές φούστες μέχρι τον αστράγαλο και τα δυνατά σκληρά παπούτσια μαρτυρούσαν μία αντίληψη φολκλορική και κάπως ρομαντική των αρχών του 19ου αιώνα1. Για τον Χίτλερ η γυναίκα είναι ένας "μικρός χώρος" που παρέχεται για να είναι ο άνδρας ελεύθερος να υπερασπιστεί έναν άλλο κόσμο μεγαλύτερων διαστάσεων2. Παρ' όλο το συντηρητισμό της εμφάνισης, κρούσματα εγκυμοσύνης παρατηρήθηκαν πολλά, κάθε φορά που συνευρίσκονταν στους ίδιους χώρους αγόρια και κορίτσια, σε βαθμό που για ν' αποσιωπηθεί η ταραχή των γονιών και ν' αποκατασταθεί η καλή φήμη των Οργανώσεων, δημιουργήθηκαν κοινωνικά απογεύματα με την παρουσία δημοσιογράφων όπου συζητιόταν το θέμα της ευπρέπειας των δύο φύλων.

Αντίθετα, στη διάρκεια του πολέμου, τα κορίτσια πείθονταν από την Οργάνωση να προσφερθούν για να γεννηθούν τα παιδιά του Φύρερ. Παρ' όλο ότι η σεξουαλικότητα θεωρείται εγκληματικότητα, η χιτλερική ιδεολογία καλλιεργούσε μια μακάβρια "ρομαντική" σεξουαλικότητα. Στα τέλη του 1938, οι Χιτλερικές Νεολαίες αριθμούσαν 7.728.259 μέλη.

Όσο για την ανατροφή της ελίτ, είχαν προβλεφθεί τρεις τύποι σχολείων. Τα "Σχολεία Αδόλφος Χίτλερ", κάτω από την καθοδήγηση των Χιτλερικών Νεολαιών, τα "Εθνικά Πολιτικά Ινστιτούτα Εκπαίδευσης" και οι "Πύργοι της Τάξης" υπό την αιγίδα του Κόμματος. Τα πρώτα αποσπούσαν από τις νεολαιίστικες οργανώσεις τα δωδεκάχρονα μέλη που υπόσχονταν πολλά και τα υπέβαλλαν σ' εντατική εκπαίδευση επί έξι συνεχή έτη, προορίζοντάς τα για στελέχη του κόμματος και των δημόσιων υπηρεσιών. Οι μαθητές ζούσαν στα Σχολεία κι ανατρέφονταν σαν γνήσιοι Σπαρτιάτες. Όταν τελείωναν το Σχολείο γίνονταν δεκτοί στο Πανεπιστήμιο. Τα σχολεία επιτηρούσαν τα S.S. Διευθυντές και μεγάλος αριθμός δασκάλων προέρχονταν από τα Σώματα αυτά (3 σχολεία

——————————————

1. Βλ. στο ίδιο.

2. Βλ. στο ίδιο, σ. 280

Σελ. 158
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/159.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

το 1933 και 31 με την κήρυξη του πολέμου, εκ των οποίων 3 για γυναίκες). Τα "Πολιτικά Ινστιτούτα" είχαν σκοπό να επαναφέρουν τον τύπο της εκπαίδευσης που υπήρχε παλαιότερα στις Στρατιωτικές Ακαδημίες της Πρωσίας. Αυτή η επαναφορά θα επέτρεπε την καλλιέργεια του στρατιωτικού πνεύματος, του θάρρους και την αίσθηση του καθήκοντος και της λιτότητας.

Στο ύψος της ναζιστικής εκπαιδευτικής πυραμίδας ήταν οι "Πύργοι της Τάξης", τα "Ordensburgen", που θύμιζαν πολύ την ατμόσφαιρα των Πύργων της Τάξης των Τευτονικών Ιπποτών του XIV και XV αιώνα. Εκεί ανατρεφόταν η ελίτ της ναζιστικής ελίτ, η οποία υπάκουε απόλυτα στον Κύριο (Ordensmeister) και ήταν έτοιμη να θυσιαστεί για την κατάκτηση των σλαβικών εδαφών της Ανατολής. Για τους Πύργους, επιλέγονταν οι πιο φανατικοί νέοι εθνικοσοσιαλιστές ανάμεσα στους "καλύτερους" φοιτητές των Σχολείων Αδόλφου Χίτλερ και των Πολιτικών Ινστιτούτων. Οι Πύργοι ήταν τέσσερις και κάθε φοιτητής περνούσε διαδοχικά απ' όλους κατά τη διάρκεια της πεντάχρονης φοίτησής του. Τον πρώτο χρόνο παρακολουθούσε μαθήματα στον Πύργο που ήταν ειδικευμένος στις "Φυλετικές Επιστήμες" και σε άλλους τομείς της ναζιστικής ιδεολογίας. Το δεύτερο χρόνο διέμενε σε άλλο Πύργο όπου η προτεραιότητα δινόταν στον αθλητισμό και τα σπορ, συμπεριλαμβανομένων του αλπινισμού και του αλεξιπτωτισμού. Ο τρίτος Πύργος, όπου οι φοιτητές περνούσαν τους επόμενους δεκαοχτώ μήνες πρόσφερε πολιτική και στρατιωτική μόρφωση. Τέλος, στο τέταρτο στάδιο της εκπαίδευσης έστελναν το φοιτητή για δεκαοχτώ μήνες στο "Ordensburg" του Marienburg στην Ανατολική Πρωσία, κοντά στα Πολωνικά σύνορα. Εκεί ο πολιτικός και στρατιωτικός προσανατολισμός στρεφόταν στην "ανάγκη" και στο "δικαίωμα" που είχε η Γερμανία να εξαπλωθεί στο σλαβικό έδαφος1.

Η αποξένωση που προκλήθηκε από τον υπερβολικά μεγάλο

——————————————

1. Βλ. William L. Shirer, Le 3ème Reich. Des origines à la chute, τ. 1, Παρίσι, έκδ. Le livre de poche, 1983, σ. 334-339.

Σελ. 159
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/160.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

αριθμό μελών, η χρήση της φιλοσοφίας των σαμουράι ("Μέσω της πόρτας του θανάτου μπαίνουμε στην πόρτα της ζωής"), το " Γεννιέμαι για να πεθάνω για τη Γερμανία", η μη δημιουργία μιας πολιτικής ιδεολογίας, ανάγκασαν κάποιους νέους να δημιουργήσουν παράνομα κλαμπς1, για ν' απολαύσουν τις ανάγκες της ηλικίας τους. Τα κλαμπς αντιστοιχούσαν σε ομάδες που έφεραν ρομαντικά ονόματα και διάλεγαν ως έμβλημά τους το έντελβάις. Δημιουργήθηκαν επίσης από αντίδραση και εγκληματικές ομάδες που έκλεβαν τους στρατιώτες κι επιτίθενταν στις γυναίκες των οργανώσεων μες στη νύχτα. Με το τέλος του Πολέμου, η γενιά της Γερμανικής Νεολαίας δεν διέφερε από άλλες κοινωνικές ομάδες, μετά την αλλαγή στην εκπαίδευση που επέφεραν οι σύμμαχοι.

Εάν στη φασιστική άποψη που κέρδιζε συνεχώς έδαφος στην Ευρώπη αντιστοιχούσε ο "εσωτερικός" φασίστας άνθρωπος που "ξυπνούσε", στρατευόταν, μαγνητιζόταν και μαγευόταν, στην Ελλάδα η αντιστοιχία αυτή δεν σημειώθηκε τουλάχιστον σε μαζική κλίμακα. Ο προτεινόμενος συμβολικός χώρος του μεταξικού καθεστώτος δεν έπειθε ώστε να δημιουργηθούν σχέσεις συνενοχής που θα συνέδεαν τα άτομα με το καθεστώς. Έλειπαν η έπαρση, τα μέσα της σαγήνης, η πλευρά του "παιχνιδιού" και του θεάματος, η θεατρικότητα του πολιτικού χώρου που θα επέτρεπαν μια επανασύνδεση με τα ένστικτα, το υποσυνείδητο, τις επιθυμίες, τα ορμέμφυτα και το παράλογο. Ύμνοι, μουσικές, σημαίες στον αέρα, παρελάσεις, παρέμεναν στο επίπεδο σχολικών επιδείξεων.

Μέσα στα πλαίσια της θεατρικότητας περνάει και η ταύτιση του ναζισμού με το θάνατο (βλ. νυχτερινές σκηνοθεσίες στα "enchantements de Vendredis Saints", αισθητική υπερβολή του θανάτου, αδιαχώριστη από τα οράματα της Αποκάλυψης και της γερμανικής ρομαντικής παράδοσης που τρέφεται με το θέμα του θανάτου)2. Η γιορτή των νεκρών είναι από τις χαρακτηριστικότερες

——————————————

1. Βλ. στο ίδιο, σ. 281-282.

2. Βλ. Saul Friedländer, Reflets du Nazisme, Παρίσι, Seuil, 1982, σ. 39.

Σελ. 160
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/161.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

του ναζιστικού τελετουργικού· ένα είδος μνημόσυνου του ήρωα S.A. Horst Wesset που δολοφονήθηκε από τους κομμουνιστές σύμφωνα με την προπαγάνδα του εθνικοσοσιαλιστικού κόμματος1.

——————————————

1. στο ίδιο, σ. 43 (Η στιγμή της δολοφονίας του, είναι και η τελευταία σκηνή του φιλμ Hans Westmar, 1933).

Σελ. 161
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/162.gif&w=600&h=915 13. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

ΕΙΚΟΝΑ 94

Σελ. 162
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/163.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

Ο ΜΥΘΟΣ ΤΗΣ ΦΥΛΗΣ

"Διατί πρέπει να είμαστε υπερήφανοι και ευτυχισμένοι; Διότι είμαστε Έλληνες".

Ι. Μεταξάς

Δεν πρέπει να συγχέουμε το φυλετισμό στο μεταξισμό, το ναζισμό, το φασισμό και το φρανκισμό. Στο χιτλερισμό, ο φυλετικός μύθος παρουσιάζεται ως ριζική επεξήγηση του μηχανισμού της ζωής και των ανθρώπινων κοινωνιών. Υποστηρίζεται ότι είναι αντίληψη του κόσμου και θεμέλιο μιας φιλοσοφίας. Ο Χίτλερ διακήρυττε ότι η αδιάρρηκτη αλληλεγγύη που ενώνει τους Γερμανούς προέρχεται από τη φυλετική τους ομοιότητα. Ανάμεσα στο φασισμό ή το φαλαγγιτισμό και το χιτλερικό φυλετισμό υπάρχει μια διαφοροποίηση. Το φυλετικό δόγμα στους Γερμανούς αντιπροσωπεύει τη δημιουργία μιας θεωρίας. Η φυλή έχει βιολογική δύναμη που είναι ισχυρότερη από την ιδέα του Έθνους. Οι δεσμοί του αίματος, στη βάση της εθνικής κοινότητας, είναι αναλλοίωτοι, γιατί τα φυσικά τους χαρακτηριστικά δεν μπορούν ν' αμφισβητηθούν. Ο αγώνας για την καθαρότητα της φυλής μπορεί να είναι κινητήριος μοχλός δύναμης, περισσότερο κι από τον αγώνα για την ενότητα του Έθνους. Μόνο μέσα στο αίμα εδρεύει η δύναμη ή η αδυναμία του ανθρώπου. Ο δυναμισμός και η κυριαρχία της Γερμανικής φυλής, ανώτερη από κάθε άλλη φυλή, προέρχονται από τέτοιες ερμηνείες και καταλήγει στις απίστευτες δολοφονίες των Εβραίων που θεωρούνται κατώτεροι φυλετικά και υπεύθυνοι

Σελ. 163
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/164.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

για τις αρνητικές καταστάσεις. Θα έλεγε κανείς ότι η ταξική πάλη αντικαταστάθηκε από τη φυλετική. Ο φυλετισμός παίρνει παγκόσμια διάσταση. Αυτό που στην αρχή δεν είναι παρά ένα πυροτέχνημα καταλήγει να είναι το στήριγμα μιας ολόκληρης μυθολογίας. Η υλική δύναμη ("φυσική δύναμη", "κτηνώδης βία") έπρεπε να στηρίζεται σε μια πνευματική δύναμη ("ηθική δύναμη", "πανγερμανισμός") για ν' αντιμετωπίσει τις άλλες αντιλήψεις, ιδέες και κινήματα εκτός εάν ανελέητα τα εξολόθρευε1. Έτσι το Γ' Ράιχ δημιουργεί πρωτίστως την "εικόνα" αυτής της φυσικής δύναμης (βλ. νεοναζί) η οποία λειτουργεί με υπεροχή πάνω στις αντίπαλες εικόνες. Η αποφασιστικότητα στην έκφραση ερμηνεύεται εύκολα ως "στεγνότητα", "σκληρότητα", "βία", "πείσμα".

Η επιστροφή στη γη είναι κοινό σημείο όλων των φασιστικών θεωριών και των εθνικιστικών κινημάτων, προγόνων του φασισμού. Η συναισθηματική σχέση του ανθρώπου με τη γη εκφράζεται "μέσα από τη γλώσσα" και οδηγεί στη λατρεία των προγόνων. Λατρεία που ορισμένες φορές καταλήγει σε πνευματικό φυλετισμό όπως έγινε στη Γερμανία με τη λατρεία της λαϊκής γλώσσας, της Γερμανικής γης και του παρελθόντος της και στην Ελλάδα με την επιστροφή στη γη και στις εθνικές παραδόσεις, κυρίως στην αρχαϊκή και στην ορθόδοξη παράδοση. "Είμαστε στενά δεμένοι με τη γη μας και εμπνεόμαστε από το ελληνικό πνεύμα", δηλώνει Ο Αλ. Κανελλόπουλος στους φοιτητές των Ανωτάτων Σχολών, "γιατί αυτή η γη κι αυτό το ελληνικό πνεύμα υπήρξαν οι μόνες πηγές κάθε ανθρώπινου πολιτισμού κι απ' αυτές τις ίδιες, θέλουμε να δημιουργήσουμε τον τελειότερο των πολιτισμών, τον Τρίτο Ελληνικό Πολιτισμό"2. Η λέξη "Έλληνας" είναι ένα "μαγικό επίθετο", μια λέξη που αναβιώνει "αυτό το αξέχαστο παρελθόν της ανθρωπότητας, την Αρχαία Ελλάδα", παραπέμπει στο "συμπατριώτης του Μεγάλου Αλεξάνδρου, του Ομήρου",

——————————————

1. Βλ. A. Hitler, Mein Kampf, Παρίσι, Nouvelles éditions Latines, 1979, σ. 171.

2. Υ., "Διατί πρέπει να είμεθα υπερήφανοι και ευτυχείς διότι είμεθα Έλληνες", Η Νεολαία, τ. 6, Αθήνα, 19 Νοεμβρίου 1938, σ. 188.

Σελ. 164
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/165.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

σημαίνει "το τελειότερο υπόδειγμα της ανθρώπινης φυλής". Είναι χαρακτηριστικές οι φωτογραφικές συγκρίσεις που παρουσίαζαν ομοιότητες ανάμεσα σε Έλληνες αγρότες και αρχαία αγάλματα, και οι φωτογραφικές "ανακαλύψεις" της ελληνικής υπαίθρου, στα τεύχη των περιοδικών του Υφυπουργείου Τύπου και Προπαγάνδας.

Εάν η ιδέα της γης αντιμετωπίζεται ιδεαλιστικά, το ζήτημα της "γλώσσας" αντιμετωπίζεται επιφανειακά έως αδιάφορα. Εντάσσεται γενικώς και αορίστως στα πλαίσια των εθνικών αγώνων, συμβαδίζει με την εξέλιξη του Έθνους και καθρεφτίζει την κάθε κατάστασή του1. Όπως είναι φυσικό, μια τέτοια αντίληψη δεν λαμβάνει υπόψη της ούτε την "ταξικοποίηση" ούτε την "πολιτικοποίηση" του γλωσσικού ζητήματος και σηματοδοτείται μόνον ως σύνδεσμος του ελληνισμού. Η ενότητα της φυλής, άλλοτε ως Ιδέα (ανάσταση του Βυζαντινού Κράτους), άλλοτε ως Πραγματικότητα (σχέση "Ελλαδικών" και Ελλήνων) δεν είναι χαρακτηριστικό της μεταξικής ιδεολογίας· απασχολεί την ελληνική διανόηση από παλιά· είτε με την άποψη του Ίωνα Δραγούμη που υποστήριζε ότι κανένα κράτος ελληνικό δε θα είναι τελειωτικό, όσο δεν ενώνεται η Φυλή2, είτε με την άποψη του Πέτρου Βλαστού που υποστήριζε το ποιοτικό ενδυνάμωμα και το ποιοτικό ζωντάνεμα της φυλής με την άνοδο του μέσου όρου της φυλής και με τη βοήθεια ενός "Σύλλα Παντοκράτορα". Ως μοναδικό μέσο για την καλυτέρευση του μέσου όρου της φυλής, ο Π. Βλαστός βλέπει το φυλετικό πόλεμο με το Σλάβο (πόλεμος ενάντια στο "μαύρο αίμα"), το αδέλφωμα με τους Αρβανίτες (το αίμα τους είναι το πιο καθαρά Ελληνικό), την αλλαγή της μόρφωσης του παιδιού, τη "δυναμογονία", τη "θελογονία", τη συστηματική

——————————————

1. Βλ. την άποψη του Κ. Παπαμιχαλόπουλου, στη συζήτηση για τη γλώσσα στη Βουλή (Φεβρουάριος 1908), στο Δημοτικισμός και Κοινωνικό Πρόβλημα. Αθήνα, Ερμής, 1976, σ. ιζ'.

2. Βλ. Ίωνας Δραγούμης (Ίδας) "Το Έθνος, οι τάξεις και ο ένας" (Νοέμβριος 1907), (κριτική στο Κοινωνικό ζήτημα του Π. Σκληρού), ό.π., σ. 51-61.

Σελ. 165
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/166.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

"γνωμογονία", τη φιλοσοφική περιέργεια, το ξεσκλάβωμα των γυναικών, την ενεργοποίηση των "Ρωμιών" ως πολιτών, την πειθαρχία και το σεβασμό στους δυνατούς και την εθνική συνείδηση1.

Εάν ο Ιταλικός φασισμός ονειρευόταν την εξάπλωση της εξουσίας της Ρώμης σ' όλον τον κόσμο, εάν ο Χίτλερ διατύπωνε ότι ο φασισμός θα οδηγούσε τη Γερμανία στην υπεροχή της έναντι του κόσμου, εάν οι Άγγλοι και Γάλλοι ιμπεριαλιστές ήθελαν να εξουσιάζουν, ο καθένας για το συμφέρον του, την Ευρωπαϊκή Ήπειρο, το μεταξικό καθεστώς θεωρούσε τον ελληνισμό ως εκπολιτιστική δύναμη και προμαχώνα του πολιτισμού ενάντια στη βαρβαρότητα (κάθε έγχρωμη φυλή). Αλλά και ο Ι. Τουρνάκης, αποδεχόμενος την ύπαρξη ενός δημογραφικού προβλήματος, διαβλέπει τη "λύση" του στην ανάπτυξη των πολύ πλούσιων και αραιοκατοικημένων περιοχών της Εγγύς Ανατολής ("οι οποίες ήταν ανέκαθεν Ελληνικές"), με τη ζωογόνα δραστηριότητα του ελληνικού στοιχείου2. Η δύναμη του ελληνισμού, προβάλλεται ως ικανότητα σύνθεσης και προσαρμογής. Η παραπάνω άποψη χρησιμοποιεί για πρώτη φορά την έκφραση "ελληνικός ιμπεριαλισμός". Σύμφωνα μ' αυτήν ο ελληνικός ιμπεριαλισμός έχει κοσμοπολίτικες και ανθρωπιστικές τάσεις. Είναι αυτές που διαφοροποιούν τον ελληνικό ιμπεριαλισμό από τους υπόλοιπους, αφού ο πρώτος δεν πηγάζει από σκοτεινά ένστικτα όπως το φυλετικό μίσος3. Ο φυλετισμός του Ι. Τουρνάκη τον ωθεί σε ακραίες θέσεις σχετικά με την ελληνική μετανάστευση. Η μετανάστευση δεν αντιμετωπίζεται ως εθνικό πρόβλημα αλλά προσδιορίζεται ως μία αναγκαιότητα για τον ελληνισμό, μία επίδειξη δύναμης της 

——————————————

1. Βλ. Π. Βλαστός (Έρμονας), "Η φυλή" (Δεκέμβριος 1907), (απαντήσεις σε ερωτήματα που έθεσε ο Μ. Ζαβιτσιάνος, στο άρθρο του "Στους αριστοκράτες", Ο Νουμας, τ. 226, Αθήνα 21 του Οχτώβρη 1907, σ. 4-5· ό.π., σ. 83-89 / Η "χημική βάση του Ρωμιού" γράφεται από τον Βλαστό ως εξής: Άριος, πλημμυρισμένος αίμα σημιτικό κι αρκετό σλαβικό, φράγκικο κι αρμένικο.

2. Ι. Τουρνάκης, "Μελέτη επί του ελληνικού προβλήματος", Νέα Πολιτική, τ. 2, Αθήνα, 2 Φεβρουαρίου 1939, σ. 161.

3. στο ίδιο, σ. 171-175.

Σελ. 166
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/167.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

οικονομικής και πολιτιστικής εξάπλωσης της ελληνικής φυλής, η οποία βεβαίως θα έχει στόχο της την υπεράσπιση των οικονομικών και εθνικών συμφερόντων του ελληνικού κράτους. Η μετανάστευση θεωρείται επιζήμια μόνον όταν οφείλεται σε ψυχολογικά προβλήματα του μετανάστη ή όταν ο μετανάστης έρχεται από ένα κράτος όπου υπάρχουν ήδη πιθανότητες οικονομικής εξέλιξης. Κάτω απ' αυτήν τη φυλετική θεώρηση ακόμα και οι κατακτητικοί πόλεμοι του Μεγάλου Αλεξάνδρου δικαιολογούνται ως εκπλήρωση κοινωνικού έργου προς την ανθρωπότητα1.

ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΦΥΛΗ

Η σύνδεση του νεώτερου ελληνικού κόσμου με τον αρχαίο ελληνικό και γενικότερα με το χώρο της παράδοσης2, δεν πρωτοεμφανίζεται στους λόγους και τα κείμενα του μεταξικού καθεστώτος. Έχει τις ρίζες της στο παρελθόν, στις απόψεις που υποστήριζαν ότι η διατήρηση της ελληνικής γλώσσας, των εθίμων, των παραδόσεων, αποκαλύπτει την παραπάνω σύνδεση3. Η ιδιαίτερη προσπάθεια που καταβάλλει το μεταξικό καθεστώς, προσπάθεια που αδιαφορεί για την ιστορική γνώση των περασμένων,

——————————————

1. Ι. Τουρνάκης, "Σκέψεις για την Ελληνική Αναγέννηση", Νέα Πολιτική, τ. 9, Αθήνα, Σεπτέμβρης 1938, σ. 858.

2. Την παράδοση επικαλείται και ο Β. Π. Παπαδάκης, για ν' αποδείξει ότι ο γόνος μιας ιστορικής οικογένειας (Μεταξάδες) έχει, εκτός από την αριστοκρατία της γέννησής του, και την αριστοκρατία του πνεύματος. Η καταγραφή της διαδρομής της οικογενείας Μεταξά από το 1082 έως το 1936 μαρτυρεί την πολιτική της παράδοση, τον πατριωτισμό και τις αρετές της, που συμπίπτουν μ' αυτές της ελληνικής φυλής. Βλ. Β. Π. Παπαδάκη, "Παράδοσις", Η χθεσινή και η Αυριανή Ελλάς, Αθήνα, Μάρτιος 1946, σ. 178-187.

3. "Διότι ο ελληνικός λαός", θα πει ο Ν. Γ. Πολίτης, "διετήρησε πολλαχού τον αρχαίον ελληνικόν βίον· εν τοις διαφόροις εθίμοις ανακαλύπτει τις μετ' εκπλήξεως ίχνη αρχαίων ιδεών, αντιφάσκοντα όλως προς την επικρατούσαν θρησκείαν, ήτις δεν ηδυνήθη παντάπασι, καίτοι μεγάλας προσπαθείας καταβαλούσα, να εκριζώση αυτά". Ν. Γ. Πολίτης, "Μελέτη επί του βίου των νεωτέρων Ελλήνων" (1871), στο Ελληνική Παράδοση, Ανθολόγημα, Αθήνα, έκδ. Οργανισμού Διδακτικών Βιβλίων, σ. 19.

Σελ. 167
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/168.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

συγκεκριμενοποιείται στο ζωντάνεμα της συνείδησης για τα περασμένα και στη μετατροπή τους σε σύμβολα. Έτσι, ελληνισμός και παράδοση γίνονται σύμβολα ακαθόριστων ιερών παρακαταθηκών όχι μόνον της ελληνικής φυλής αλλά και όλου του πολιτισμένου κόσμου. Τόσο οι εποχές (αρχαιότητα, Βυζάντιο, Επανάσταση του '21), όσο και ορισμένες προσωπικότητες των εποχών αυτών είναι τα "λαμπιόνια" που φωτίζουν το ετερόφωτο καθεστώς, το οποίο, αδύναμο να δημιουργήσει νέες αξίες, επιστρέφει στις καθιερωμένες, αγνοώντας τη διαλεκτική σχέση παρελθόντος και παρόντος. Σ' αυτό ακριβώς το σημείο βρίσκεται η αδυναμία του να γίνει εκφραστής του "νέου", χωρίς όμως να μπορεί αντικειμενικά να είναι κι ένας γνήσιος εκφραστής του "παλιού". Είναι το "ανασκευασμένο", το "αναχρονιστικό".

Η παράδοση, είτε είναι το θυμάρι του χωριού, είτε η νεοελληνική φουστανέλα και το φλουρί, είτε ο καλαματιανός χορός και το τραγούδι των Κολοκοτρωναίων, είτε η χλαμύδα και τ' ακόντιο, ορίζεται ως "λαϊκή ομορφιά" και λατρεύεται ως είδωλο, επιβεβαιώνοντας τυπικά και μόνο τα ιστορικά περάσματα της ελληνικής παράδοσης, χωρίς καμιά αγωνία για το πώς "γράφει" κανείς τη φύση του, πώς εκφράζει τη φυσιογνωμία του1 και πώς μεσ' απ' αυτά διαγράφονται και χαράσσονται οι πραγματικά νέες μορφές του νεοελληνικού πολιτισμού. "Ξεσκέπασε τη δημοτική παράδοση", γράφει ο Ίωνας Δραγούμης, "και πρόσωπο με πρόσωπο θ' αντικρύσεις γυμνή την ψυχή σου" υπογραμμίζοντας την αδυναμία να προβλεφτούν νέοι δρόμοι εάν δεν υπάρξει καλλιέργεια της παράδοσης2. Την ίδια ανάγκη για καλλιέργεια της παράδοσης

——————————————

1. Παρόμοιες αναζητήσεις, που οδηγούν, από έρωτα του "ελληνικού", στο απόλυτο της ελληνικής φυσιογνωμίας, βλ. Περ. Γιαννόπουλου, "Η Ελληνική Γραμμή", Τα Νέα Γράμματα, έ. Δ', τ. 1-3, Αθήνα, Γεν. - Μάρτης 1938, σ. 115-165. Ως κύρια διακριτικά της ορίζονται η "ενότης των σπουδαίων χαρακτηριστικών και η άπειρος ποικιλία των δευτερευόντων...".

2. Ίωνας Δραγούμης, "Ελληνικός Πολιτισμός", στο Ελληνική Παράδοση, Ανθολόγημα, Αθήνα, έκδ. Οργανισμού Διδακτικών Βιβλίων, 1979, σ. 23.

Σελ. 168
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/169.gif&w=600&h=915 13. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

ΕΙΚΟΝΑ 95

Σελ. 169
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/170.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

ΕΙΚΟΝΑ 96

Ο μεταξικος "κλασικισμός" εκδηλώνεται με την αρχαιολατρία. Πέρα όμως από θεωρητικές κατασκευές δεν προχώρησε όπως ο ναζιστικός κλασικισμός σε έργα τέχνης που στηρίχθηκαν στη "θεωρία των ερειπίων" και στη "θεωρία του μεγέθους".

Σελ. 170
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/171.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

ΕΙΚΟΝΑ 97

H πολιτική της μίμησης των προγόνων μας θεμελίωσε τις γιορτές των σταδίων με τις χλαμύδες και τις παραδοσιακές στολές.

ΕΙΚΟΝΑ 98

Σελ. 171
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/172.gif&w=600&h=915 13. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

ΕΙΚΟΝΑ 99

ΕΙΚΟΝΑ 100

Σελ. 172
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/173.gif&w=600&h=915 13. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

ΕΙΚΟΝΑ 101

ΕΙΚΟΝΑ 102

ΕΙΚΟΝΑ 103

Αυλητρίδες, αιθέριες σχεδόν υπάρξεις, φαντασματικές παρουσίες, δήλωση της επίμονης παρουσίας του αρχαίου κόσμου στην αντίληψη του Νέου Κράτους.

Σελ. 173
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/174.gif&w=600&h=915 13. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

ΕΙΚΟΝΑ 104

ΕΙΚΟΝΑ 105

Σελ. 174
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Η Νεολαία της 4ης Αυγούστου
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 155
    13. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

    δόμησης ενός αυταρχικού, ολοκληρωτικού Κράτους. Έτσι η ζωή ενός ατόμου ισοδυναμεί με τη "θυσία" του, όπως διευκρινίζεται στο εικοστό έκτο άρθρο του Φαλαγγιτικού Προγράμματος, αφού είναι "θητεία" - άρα εμποτισμένη με το πνεύμα της υποταγής1 μια και οι ομάδες αυτές έχουν την απόλυτη εξουσία ελέγχου πάνω στο άτομο. Η κοινωνική ετερογένεια ελαχιστοποιείται κατ' αρχήν και τυπικά με την εξουδετέρωση των ταξικών διαφορών (στολή και κοινός τρόπος ζωής μέσα στις ομάδες) και ουσιαστικά με την ισοπέδωση του "διαφορετικού". Όσο για την ομαδοποίηση των Χιτλερικών Νεολαιών η παρέμβαση του Κράτους σ' αυτήν είναι καθολική. "Προστατεύει" ορφανά και παιδιά, που οι οικογένειές τους δεν ήταν σε θέση να τ' αναθρέψουν ιδεολογικά σωστά. Τα παιδιά αυτά μάθαιναν κάποια τέχνη, που κυρίως προοριζόταν για δουλειά στην ύπαιθρο.

    Εάν μέχρι τα δεκαοχτώ τους χρόνια δεν είχαν μάθει καμιά τέχνη και δεν προσαρμόζονταν στην ομαδοποίηση, τα έστελναν σε Work House (Ιδρύματα) και ονομάζοντάς τα "βιολογικά κατώτερα" τους επέβαλαν στείρωοη2. Σ' αυτά τα Ιδρύματα κατέληγαν παιδιά κοινών γυναικών, αλκοολικών, εγκληματιών. Το χιτλερικό κράτος δημιούργησε και "στρατιωτική αστυνομία" κύριο έργο της οποίας είναι η παρακολούθηση των νέων και της παιδικής εγκληματικότητας. Θέλοντας το Κράτος να επιδείξει πλήρη αυτονομία, και να υπογραμμίσει πόσο υγιής ήταν η Γερμανική Νεολαία, της "επιτρέπει" να καθοδηγεί τη στρατιωτική αστυνομία. Τουλάχιστον φανερά, δεν υπήρξαν μεγάλης ηλικίας ηγέτες. Στα τέλη του 1932, όταν 13.000 ενήλικοι ψήφιζαν για τους ναζί, η Χιτλερική Νεολαία είχε 100.000 μέλη. Σε δύο χρόνια, ο αριθμός αυτός αυξήθηκε τριανταπέντε φορές. Από δέκα έως δεκαοχτώ χρονών κάθε νεαρό άτομο ήταν μέλος της, μέχρι το Β' 

    ——————————————

    1. στο ίδιο, σ. 75.

    2. Βλ. Richard Crunberger, The 12-Year Reich (A Social History of Nazi Germany, 1933-1945), Νέα Υόρκη, Holt, Rinehart and Winston, 1979, σ. 274