Συγγραφέας:Μαχαίρα, Ελένη
 
Τίτλος:Η Νεολαία της 4ης Αυγούστου
 
Υπότιτλος:Φωτο-γραφές
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:13
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1987
 
Σελίδες:216
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Νεανικές οργανώσεις
 
Νοοτροπίες και συμπεριφορές
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1936-1941
 
Περίληψη:Πρόκειται για μελέτη των απεικονίσεων της μεταξικής νεολαίας, με απώτερο στόχο να μελετηθεί μέσω των απεικονίσεων αυτών η αισθητική του καθεστώτος της 4ης Αυγούστου. Όμως η αισθητική ενός καθεστώτος είναι η καταγραφή της λογικής του, και για το λόγο αυτό γίνεται αναφορά στους βασικούς ιδεολογικούς άξονες σύμφωνα με τους οποίους «σχεδιάστηκαν» και παράχθηκαν τα μέσα προπαγάνδας του μεταξικού καθεστώτος. Διατυπώνονται μερικές πρώτες σκέψεις για τις απεικονίσεις της Ε.Ο.Ν., έπειτα γενικότερες σκέψεις γύρω από αυτές, και στη συνέχεια οι απεικονίσεις ταξινομούνται δίπλα στα κείμενα κατά τέτοιον τρόπο, ώστε από μόνες τους, μέσα από μια σύνθεση μικρών σεναρίων, να αποτελούν ένα συγγενικό λόγο, να συνθέτουν μια επιχειρηματολογία που δεν έχει ανάγκη τη διαμεσολάβηση μιας επεξήγησης «τεχνικής» φύσεως.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 31.39 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 87-106 από: 226
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/87.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

ΕΘΝΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΟΛΑΙΑΣ:

ΜΙΑ ΜΟΝΟΝ "ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ" ΟΡΓΑΝΩΣΗ

Η μεγάλη οικογένεια του Έθνους - Αγωγή τον πολίτη - Διαμόρφωση του έλληνα πατριώτη και χριστιανού - "Κατάργηση" των κοινωνικών διαφορών

Εάν στη Γερμανία, την Ιταλία και την Ισπανία υπήρξαν μεγάλες μαζικές οργανώσεις (νεολαία, γυναίκες, συνδικάτα) οι οποίες ήταν άμεσα εξαρτημένες από το κόμμα, στην Ελλάδα μπορεί κανείς να μιλήσει για μία μόνο μεγάλη Οργάνωση, που δημιουργήθηκε για να εξασφαλίσει την παρουσία του μεταξικού καθεστώτος στα διάφορα λαϊκά στρώματα. Η Ε.Ο.Ν είναι μια προσπάθεια να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για την κοινωνική συναίνεση, με την επιβολή της αίσθησης μιας φυλετικής κοινότητας.

Ο Β. Παπαδάκης δήλωνε απερίφραστα τον τριπλό στόχο της Ε.Ο.Ν: εξυγίανση της ηθικής, ενδυνάμωση της σκέψης (σε περιορισμένα πλαίσια), προετοιμασία στρατιωτών για την πατρίδα (στρατιωτικοποίηση)· "Κατά την στρατιωτικήν εκπαίδευσιν οι νέοι ωριμάζουν τόσο, που μέσα σε τρεις ημέρες μαθαίνουν τον χειρισμό των όπλων"1. Ο σκοπός της Ε.Ο.Ν είναι εκπαιδευτικός. Αφορά τη διαμόρφωση του Νέου Έλληνα. Οι "νέες" ηθικές αξίες εμφανίζονται στις στολές, στις συναθροίσεις, στις παρελάσεις, στους όρκους και σηματοδοτούν την ένταξη στο μεταξικό

——————————————

1. Β. Παπαδάκης, "Απολογισμός τριετίας", Το Νέον Κράτος, τ. 24, Αθήνα, Αύγουστος 1939, σ. 539.

Σελ. 87
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/88.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

κράτος καταστολής. "Με την σωματικήν και ψυχικήν προπαρασκευήν κατά τον χρόνον της παραμονής των στην Οργάνωσιν ΠΡΕΠΕΙ, οι Νέοι της Ε.Ο.Ν ν' αποτελούν το αυριανό επίλεκτο υλικό των ενόπλων δυνάμεων του Κράτους, προσαρμοζόμενοι ευθύς από της πρώτης ημέρας ευχερώς στην πειθαρχίαν του Στρατεύματος και να κριθούν άξιοι αμέσως της εμπιστοσύνης των ανωτέρων τους. Το γερό σώμα τους, οι πολυποίκιλες γνώσεις τους, ο καλός χαρακτήρας τους, η ενθουσιώδης και πατριωτική ψυχή τους, τα οποία τορνεύονται στην Οργάνωσιν κατά τον χρόνον της εκπαιδεύσεώς των, είναι τα ασφαλή στοιχεία ότι και εις τον στρατόν θα είναι τα εκλεκτά παιδιά των ενόπλων δυνάμεων, επί των οποίων μπορεί να στηρίζωνται η Πατρίς, ο Βασιλεύς και ο Αρχηγός"1.

Οι διοικήσεις των Ανωτέρων Σχολών είναι οι κύριοι πυρήνες προπαγάνδας της Ε.Ο.Ν. Τις διοικήσεις αποτελούσαν άνθρωποι που διεκδικούσαν για τους εαυτούς τους την πνευματική καθοδήγηση της χώρας. Δεν είναι τυχαίο που το Φεβρουάριο του 1939, ο Αλέξ. Κανελλόπουλος αναλαμβάνει την υπευθυνότητα της Διοίκησης εξαιτίας του θορύβου που δημιούργησε η πληροφορία ότι στις Ανώτατες Σχολές οι έλληνες φοιτητές προτιμούσαν την κόκκινη σημαία της Μόσχας από τη γαλανόλευκη της Ελλάδας2.

Σύμβολο ενότητας και πίστης της Ε.Ο.Ν είναι ο Βασιλιάς των Ελλήνων. Ιδεολογία της το εθνικό Κράτος που χαρακτηρίζεται από τους όρους "ελληνικότητα" και "ορθοδοξία". Είναι αλήθεια ότι η διάρκεια ζωής της Οργάνωσης και του καθεστώτος υπήρξαν σύντομες και δεν γνωρίζουμε, ούτε υποθέσεις μπορούμε να κάνουμε για το ποιες θα μπορούσαν να ήταν οι δυνατότητες εξέλιξής τους. Γνωρίζουμε μόνο ότι στον τρίτο επετειακό της χρόνο η Ε.Ο.Ν προγραμμάτιζε τη δημιουργία δύο περιοδικών στη θέση του ενός (Η Νεολαία). Το πρώτο θα είχε το ρόλο του θεωρητικού οργάνου και το δεύτερο, παραμένοντας όργανο, θα είχε ένα 

——————————————

1. Η Νεολαία, τ. 3, Αθήνα 1938, σ. 100.

2. Βλ. Αλέξ. Κανελλόπουλος, "Ο ναός της Ελληνικής Ιδέας", Η Νεολαία, τ. 30, Αθήνα, 6 Μαΐου 1939, σ. 974.

Σελ. 88
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/89.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

πλατύτερο περιεχόμενο. Προέβλεπε, επίσης, την ίδρυση "Σχολής Μονίμων Στελεχών" και μιας "Σχολής Πολιτικής Προπαγάνδας". Επιπλέον αύξησε τον αριθμό των διαλέξεών της για το κοινό στις σημαντικότερες πόλεις της Ελλάδας. Συγχρόνως φρόντιζε να δημιουργήσει ειδικότητες που θα βοηθούσαν "κάθε ευφυΐα και κάθε ταλέντο"1.

Η προσπάθεια του καθεστώτος να προσεταιριστεί βασικά τους νέους, ακόμα και τα παιδιά, το οδηγεί στη στράτευση των νέων στην Οργάνωση, η οποία κατά κάποιο τρόπο υποκαθιστούσε το σχολείο αλλά και την εκπαίδευση γενικότερα, αφού υπήρχε έλλειψη σχολείων και μεγάλο ποσοστό αναλφαβητισμού. Με σημαία το σύνθημα της Αρχαίας Σπάρτης "Άμμες δε γ' εσόμεθα πολλώ κάρρονες" (τονιζόταν ότι η ιδέα της Νεολαίας είναι καθαρώς ελληνικός θεσμός, ο οποίος είχε εφαρμοστεί και στη Σπάρτη και στην Αθήνα, όπου υπήρχαν τα "Εφηβεία" και σε όλες τις μεγάλες πόλεις της αρχαίας Ελλάδας), η ελληνική νεολαία ωθείται να γίνει ο φορέας του Τρίτου Ελληνικού Πολιτισμού, να καταστεί δηλαδή ο βασικός συντελεστής διατήρησης του "καθαρού" ελληνικού πολιτισμού.

Πολλά κείμενα στα έντυπα του καθεστώτος μαρτυρούν το θαυμασμό του για τον πολεμικό λαό της Σπάρτης και για την εκπαίδευσή του, φτάνοντας στο σημείο ακόμα και να δικαιολογούν τους φόνους των παιδιών που είχαν κάποιο πρόβλημα υγείας, υποστηρίζοντας τη θεωρία του ευγονισμού. Στην ουσία αυτό που γοήτευε το καθεστώς ήταν ο παρεμβατισμός των αρχαίων πολιτειών πάνω στα άτομα2. Το γεγονός ότι στις μέρες μας ο πόλεμος δεν

——————————————

1. στο ίδιο.

2. Η διατύπωση της "πειθαρχημένης ελευθερίας" παρουσιάστηκε από τον αρχηγό του Ενωτικού Μετώπου Π. Κανελλόπουλο, στην οποία αντέδρασε ο Γ. Καφαντάρης με παράνομη προκήρυξή του, ισχυριζόμενος ότι ακόμα και στη Σπάρτη υπήρχε περιφρόνηση για την απόλυτη εξουσία. Με τη σχέση Τρίτου Ελληνικού Πολιτισμού και Αρχαίας Σπάρτης καταπιάνεται και ο Νίκος Ζαχαριάδης στο βιβλίο του Θέσεις για την ιστορία του ελληνικού κομμουνιστικού κόμματος· βλ. Σπύρος Λιναρδάτος, "Η ιδεολογία της 4ης

Σελ. 89
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/90.gif&w=600&h=915 13. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

ΕΙΚΟΝΑ 27

ΕΙΚΟΝΑ 28

ΕΙΚΟΝΑ 29

ΕΙΚΟΝΑ 30

Σελ. 90
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/91.gif&w=600&h=915 13. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

ΕΙΚΟΝΑ 31

ΕΙΚΟΝΑ 32

ΕΙΚΟΝΑ 33

ΕΙΚΟΝΑ 34

Σελ. 91
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/92.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

ήταν πια ένα μόνιμο επάγγελμα όπως τότε, η Νεολαία εκτός από τις στρατιωτικές της ασκήσεις όφειλε να επιδοθεί σε "ήρεμες ασκήσεις"1. Οι άριστοι πολίτες του σήμερα έπρεπε να μοιάζουν στους άριστους του χθες.

Υποστηρίχτηκε, επίσης, ότι ακόμα και τα σχολικά παιχνίδια των σύγχρονων Ελλήνων μοιάζουν καταπληκτικά με αυτά των αρχαίων. Έτσι «η περίφημη σκαπέρδα ή διελκυνστίνδα των είναι το σημερινό "τραβηχτό". Ο αντίδρομος και το πέταυρον αντιστοιχούν με την "αμπάριζα" και την "τραμπάλα". Η κρυπτίνδα, η φιλίνδα και η σχοινοφιλίνδα των δεν ήσαν παρά τα δικά μας "κρυφτό", "κυνηγητό" και "λουρί". Ο δε "κουτσός", οι "πλακίτσες", οι "μπηχτές" και τα "κουταλάκια", που παίζουν σήμερα σ' όλα τα μέρη του κόσμου τα παιδιά, ήσαν τα αγαπημένα παιχνίδια των αρχαίων ασκωλιασμός, εφεδρισμός, κυνδαλισμός και εποστρακισμός!»2.

Όμως εκτός από "στρατιά των μετόπισθεν", η Ε.Ο.Ν αναλαμβάνει κυρίως έργο πολιτιστικό (βλ. γιορτές, τελετές) προσπαθώντας "να ανοίξη τον δρόμον της επιστροφής εις τας παλαιάς εξάρσεις της φυλής..."3.

ΑΠΟ ΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΙΔΕΩΔΕΣ ΣΤΟ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΔΕΩΔΕΣ

Θα αρχίσω με την άποψη4 που υποστηρίζει ότι με το μεταξικό καθεστώς του 1936, βρισκόμαστε "ευτυχώς", μπροστά σε μια

——————————————

Αυγούστου", Επιθεώρηση Τέχνης, τ. 137-138, Μάιος-Ιούνιος 1966,σ. 507-519.

1. "Η έννοια του αληθινού πολιτισμού", Η Νεολαία, τ. 15, Αθήνα, 12 Νοεμβρίου 1939, σ. 155.

2. Μιχ. Χαννούσης, "Τα ελληνικά παιχνίδια άλλοτε και τώρα", Η Νεολαία, τ. 2, Αθήνα, 14 Οκτωβρίου 1939, σ. 42.

3. "Οργάνωση Πολιτισμού" (από την Καθημερινή), Η Νεολαία, τ. 36 (87), Αθήνα, 8 Ιουνίου 1940, σ. 1123.

4. Βλ. Β. Α. Τσίριμπας, Διδάκτωρ της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Μονάχου, Διευθυντής Β' της Δημοτικής Εκπαίδευσης στο Υπουργείο Θρησκευμάτων και Εθνικής Παιδείας, Οι Πρωτοπόροι της Εθνικοσοσιαλιστικής Αγωγής, Θεσσαλονίκη, έκδ. Ελληνικόν Αύριον 4, 1981

Σελ. 92
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/93.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

κίνηση για την "εθνικοσοσιαλιστική αγωγή" των Ελλήνων, την οποία θεωρεί "γνήσιον ελληνικόν προϊόν" και όχι "ξένον" κι αναφέρεται στους "Πρωτοπόρους" της αγωγής αυτής, τους προγόνους μας, Αθηναίους και Σπαρτιάτες. Η άποψη αυτή σημειώνει μία και μοναδική διαφορά στο ζήτημα της παιδείας. Οι μεν αρχαίοι διαπαιδαγωγούσαν τους νέους στα σχολεία και η σχολική αγωγή εύρισκε τη συνέχειά της εκτός του σχολείου, οι δε μεταξικοί δημιούργησαν πρώτα έναν εξωσχολικό κοινωνικό πολιτικό φορέα, την Ε.Ο.Ν, με αποτέλεσμα η σχολική ζωή ν' αποτελεί συνέχεια της ζωής της Οργάνωσης.

Είναι γεγονός ότι η εθνικιστική αγωγή των νέων γινόταν κυρίως μέσα στην Ε.Ο.Ν και δευτερευόντως μέσα στα σχολικά πλαίσια. Η μαρτυρία του Επιθεωρητή των Δημοτικών σχολείων Θεσπρωτίας Δ. Μάγου μέσα από μια χαρακτηριστική εγκύκλιο που απηύθυνε στους δημοδιδασκάλους1, αναφέρει ότι το περιοδικά Η Νεολαία περιέχει ύλη κατάλληλη για τους μαθητές και θεωρείται το σπουδαιότερο μέσον για το δάσκαλο ν' αναπτύξει το θρησκευτικό, Πατριωτικό και καλαισθητικό συναίσθημα των μαθητών του. Διαφαίνεται και από απόψεις Φαλαγγαρχών-Δημοδιδασκάλων ότι η Οργάνωση θεραπεύει σχολικές ελλείψεις και διαπαιδαγωγεί καταλληλότερα κι απ' αυτήν τη σχολική εκπαίδευση. Η διπλή ζωή του παιδιού, μέχρι μιας ορισμένης ηλικίας (σχολική και εξωσχολική) καλύπτεται από την ιδεολογία της εκπαίδευσης και της διαπαιδαγώγησης που το θέλει νέο μέλος του νέου Εθνικού Κράτους. Η ανεξίτηλη χάραξη της εκπαίδευσης και της διαπαιδαγώγησης στα πολύ νέα άτομα είναι σε όλους μας γνωστή. Η πολλαπλή μόρφωση (γνώσεις, ψυχικός κόσμος, χαρακτήρας,

——————————————

(ανατύπωση από την πρώτη έκδοση, Αθήνα 1937. Το βιβλίο αφιερώνεται "εις τους ακραδάντως πιστεύοντας ότι το μεγαλείον της ελληνικής φυλής εξαρτάται από την ελληνική διαπαιδαγώγησιν της Ελληνικής Νεολαίας και εις τους αόκνως προς τούτο εργαζομένους").

1. Δ. Μάγου, επιθεωρητή των δημοτικών σχολείων Θεσπρωτίας, "Μία χαρακτηριστική Εγκύκλιος", Η Νεολαία, τ. 7, Αθήνα, 18 Νοεμβρίου 1939, σ. 218.

Σελ. 93
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/94.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

νοοτροπία) αντιμετωπίζεται ως σύνολο ενιαίο, στο οποίο όφειλαν όλοι να συμμορφωθούν (παιδιά, γονείς, εκπαιδευτικοί). Σ' αυτό βοήθησε η "αλληλέγγυα συνεργασία" δασκάλου (προγραμματική μόρφωση) και "ηγέτη" (ορισμένη μόρφωση, ιδίως στην πρακτική δράση μέσα στην Οργάνωση), η οποία όμως προϋπέθετε μια ιδιαίτερη συμπεριφορά του πρώτου προς το δεύτερο μέσα στις τάξεις των σχολείων. Η σύγκρουση των δύο θα είχε ως αποτέλεσμα ψυχολογικά επακόλουθα για τους υπόλοιπους: "να θάψη το κύρος του ηγέτου ή να ερεθίση τους μαθητάς εναντίον του δασκάλου"1, πράγμα που συνήθως συνέβαινε, αφού η "προσβολή" στον ηγέτη σήμαινε και προσβολή στην ομάδα, αφού οι δύο τελευταίοι συνδέονταν μεταξύ τους ψυχολογικά και συναισθηματικά, σύνδεση που δεν υπήρχε με το δάσκαλο. «Η εποχή που ο δάσκαλος νόμιζε τη θέση του αγκυροβόλημα στο λιμάνι της ησυχίας και το παιδί ως δυσάρεστο αντικείμενο της εργασίας του πέρασε. Οι σχολαστικοί "δάσκαλοι" με τα γυαλιά και την ομπρέλλα, που θεωρούσαν ως αποστολή των το παραγέμισμα του παιδικού κεφαλιού με γνώσεις, αφήνοντας άγγιχτα την ψυχή και τον χαρακτήρα, ευτυχώς όλο και λιγοστεύουν...»2. Ο δάσκαλος όφειλε να γίνει ξανά μαθητής στα "θρανία" της Ε.Ο.Ν, να συμμετέχει στις συναθροίσεις και στις τελετές της για ν' αποκτήσει τον "ψυχικό σύνδεσμο" μ' αυτόν το φορέα της "νέας ζωής" που ως "ανώτερη έννοια έχει πάντα δίκιο"3. Είναι σαφές ότι η παιδεία όφειλε να προσαρμοστεί στο χαρακτήρα της Οργάνωσης, δηλαδή να βρεθεί κάτω από τον απόλυτο έλεγχο του Κράτους. Όπως κατά την αρχαιότητα το παιδί παραδινόταν στον "παιδαγωγό", ο οποίος έπαιζε το ρόλο του εκπαιδευτή και συμβούλου και έλεγχε τα πρώτα βήματα του παιδιού, έτσι και τώρα παραδίνεται στον "παιδαγωγό-Οργάνωση" που ελέγχει απόλυτα το καθεστώς, για την ενίσχυση του σωματικού

——————————————

1. Βλ. Σίτσα Καραϊσκάκη-Νικολάου, "Ηγέτης και δάσκαλος Ε.Ο.Ν και σχολείο", Η Νεολαία, τ. 12, Αθήνα 1939, σ. 400-401.

2. στο ίδιο, σ. 401.

3. στο ίδιο.

Σελ. 94
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/95.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

ΕΙΚΟΝΑ 35

ΟΡΚΟΣ ΤΗΣ ΕON

Άρθρο 6ον του καταστατικού της

"Εν ονόματι, της Αγίας, ομοουσίου και αδιαιρέτου Τριάδος, ορκίζομαι ότι θα διαφυλάττω πίστιν εις τον Θεόν, εις τον Βασιλέα και εις την Πατρίδα, ότι θα διαφυλάττω πίστιν εις τον Αρχηγόν Α.Β.Υ. Διάδοχον του θρόνου και Εθνικόν Κυβερνήτην και Γενικόν Επιθεωρητήν, θα πειθαρχώ απολύτως και πάσαν αυτού διαταγήν, ότι θα αγωνισθώ παντού και πάντοτε διά πασών των δυνάμεών μου υπέρ των Εθνικών Ιδανικών, υπέρ των ιδεολογικών, πολιτικών, κοινωνικών και ηθικών αρχών της 4ης Αυγούστου. Να υπερασπίζωμαι τας Σημαίας και να υπακούω εις πάντα ανώτερόν μου, εις τους Νόμους και Διατάξεις του Κράτους και της Οργανώσεως, και ότι τον όρκον μου αυτόν θα τηρήσω επί θυσία και της ζωής μου ακόμη".

Σελ. 95
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/96.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

ΕΙΚΟΝΑ 36

ΕΙΚΟΝΑ 37

"Καμάρι είναι τα παιδιά εις τους γονείς τους μόνον όταν γίνουν ικανά να ανταποκρίνονται εις τας ανάγκας που έχει το σύνολον της κοινωνίας, το σύνολον του έθνους, η Πατρίς".

Ι. Μεταξάς

Σελ. 96
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/97.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

οργανισμού των παιδιών και των νέων αλλά και για τη διαμόρφωση της ψυχολογίας τους1. Κάτω απ' αυτό το σκεπτικό, απαγορεύτηκε η ίδρυση συλλόγων, σωματείων και ιδρυμάτων που είχαν ως σκοπό την αγωγή της νεολαίας και συντελέστηκε ακόμα και η ενσωμάτωση των προσκόπων στην Ε.Ο.Ν. Με νόμο καταργήθηκε ο ήδη υπάρχων Νόμος περί συστάσεως του Σώματος Προσκόπων (ν. 1966, 18-11-1917). Οι πρόσκοποι συγχωνεύθηκαν στην Ε.Ο.Ν, διατηρώντας τα διακριτικά των ειδικοτήτων τους και παίρνοντας ανάλογους βαθμούς στην Ε.Ο.Ν2.

Η φροντίδα του μεταξικού καθεστώτος για το παιδί άρχιζε από την ενδομήτρια ζωή του. Δημιουργεί στην πρωτεύουσα και την επαρχία τους "Συμβουλευτικούς Σταθμούς Επιτόκων", για την ιατρική παρακολούθηση των γυναικών που δεν διέθεταν οικονομικά μέσα, αλλά και για την παρακολούθηση του βρέφους στην ανάπτυξή του. Ιδρύονται νηπιαγωγεία ή Παιδικοί Κήποι στις περιφέρειες του Κράτους για παιδιά ηλικίας 3-6 χρονών που οι γονείς τους εργάζονται. Προς την ίδια κατεύθυνση ιδρύονται και οι "Εθνικοί Παιδικοί Σταθμοί", θεσμός που είχε αρχίσει να λειτουργεί, χωρίς μεγάλα αποτελέσματα, ήδη από το 1926. Σκοπός των Σταθμών είναι η περίθαλψη των μωρών των εργαζόμενων γυναικών και κατά προτίμηση των χηρών. Για παιδιά πάνω από επτά χρονών δημιουργούνται στην πρωτεύουσα αλλά και στις κύριες επαρχιακές πόλεις της Ελλάδας οι "Παιδικές Εξοχές", οι οποίες φιλοξενούν παιδιά που η υγεία τους έχει απόλυτη ανάγκη εξοχής. Κτίζονται ακόμα σε διάφορες συνοικίες τα "Κέντρα Νεότητας", όπου τα παιδιά μετά το σχολείο παίζουν ή κολυμπούν και το χειμώνα χρησιμοποιούνται ως μαθητικά αναρρωτήρια. Τα παιδιά εξετάζονται από τα πριν από γιατρούς για ν' αποφευχθεί ο 

——————————————

1. Βλ. Π. Αντύπας, καθηγητής φιλόλογος, "Η εφαρμογή των διδαγμάτων της ψυχολογίας προς ανύψωσιν των νέων", Η Νεολαία, τ. 29, Αθήνα 1939, σ. 946.

2. Βλ. "Η ενσωμάτωσις των προσκόπων", Η Νεολαία, τ. 37, Αθήνα 1939, σ. 1219.

Σελ. 97
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/98.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

συγχρωτισμός άρρωστων και υγιών παιδιών. Παράλληλα, η υπηρεσία Σχολικής Υγιεινής αναλάμβανε τα εμβόλια, για την προστασία των σχολείων από τα λοιμώδη νοσήματα. Για την προστασία της υγείας του παιδιού ιδρύονται και οι "Μαθητικές Πολυκλινικές", όπου τα παιδιά παρακολουθούνται τρεις φορές την εβδομάδα από τμήματα διαφόρων ειδικοτήτων. Ένα έργο μεγάλης κοινωνικής σημασίας ήταν η οργάνωση των "μαθητικών συσσιτίων" στα οποία συμμετείχαν οι άποροι μαθητές1. Η λειτουργία τους (εξασφάλιση στα άπορα και ασθενικά παιδιά υγιεινής τροφής) στηρίχτηκε κυρίως στην ιδιωτική πρωτοβουλία, μετά από έκκληση του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος και του Ιωάννη Μεταξά. Πέρα από το λαϊκισμό που χαρακτηρίζει την ιδεολογία του Ι. Μεταξά, ο ανθρωπιστικός χαρακτήρας της σχέσης του με τις φτωχότερες λαϊκές μάζες, τον οδηγεί σε κάθε ευκαιρία (συγκεντρώσεις, γιορτές Χριστουγέννων και Πάσχα) να παραγγέλνει στους Εονίτες του την κάθε είδους προσφορά τους στους στερημένους. "Όσα από σας είναι ευτυχισμένα", θα πει τα Χριστούγεννα του 1939, "συλλογισθήτε εκείνα που είναι άρρωστα, εκείνα που είναι ορφανά, εκείνα που είναι φτωχά και στερούνται, εκείνα που δώρα δεν θα δη το μάτι τους, εκείνα που δεν θα χορτάσουν αυτές τις ημέρες . Καθένας από σας ας κυττάξη τις γνωριμίες του, ας γυρίση τα μάτια του στη γειτονιά που κάθεται και θα εύρη τα δυστυχισμένα. Δόστε τους ό,τι μπορείτε. Χρήματα, ρούχα, φαγητό, παιγνίδια, αλλά προ παντός φιλία και αγάπη. Τίποτε δεν αξίζει περισσότερο από ένα χάδι, από ένα καλό λόγο. Γιατί πώς θα περάσετε εσείς ευτυχισμένες τις εορτές, όταν ξέρετε δίπλα στο σπίτι σας παιδάκια με κλαμένα τα μάτια και χωρίς φαγητό;"2.

Όμως το κατ' εξοχήν "αναδημιουργικό" έργο του καθεστώτος

——————————————

1. Βλ. "Το παιδί και η 4η Αυγούστου", Η Νεολαία, τ. 43, Αθήνα 1939, σ. 1392-1395.

2. Ι. Μεταξάς, "Προς τους Φαλαγγίτες, τις Φαλαγγίτισσες, τους Σκαπανείς και τις Σκαπάνισσες", Η Νεολαία, τ. 64, Αθήνα, Χριστούγεννα 1939, σ. 385.

Σελ. 98
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/99.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

ήταν η σωματική αγωγή των Ελλήνων και η στρατιωτική οργάνωση της Νεολαίας. Η γυμναστική έγινε μάθημα πρωτεύον για να συντελέσει στην αύξηση της φυσικής αποδοτικότητας των νέων και στη βελτίωση του μέσου φυλετικού τύπου. Πλήθυναν οι δάσκαλοι της σωματικής αγωγής και διατέθηκαν σημαντικά ποσά για την ίδρυση και συμπλήρωση δημόσιων σχολικών γυμναστηρίων και για την αγορά διαφόρων αθλητικών οργάνων. Ενισχύθηκαν επίσης διάφορα αθλητικά σωματεία για την τόνωση του εξωσχολικού αθλητισμού1. Αρχηγός του Αθλητισμού και της Ε.Ο.Ν κηρύσσεται ο Ι. Μεταξάς.

Για την επαγγελματική μόρφωση των νέων εργατών δημιουργούνται οι "Επαγγελματικές Σχολές" και για την ψυχαγωγία τους η "Εργατική Εστία", η Ε.Ο.Ν και τα "Αθλητικά Γήπεδα".

Για την τεχνική μόρφωση και την "εθνική ανάπλαση" των αγροτόπαιδων δημιουργούνται τα "Γεωργικά Σχολεία", για την εξωσχολική γεωργική εκπαίδευση οι "Σχολικοί Κήποι", όπου το αγροτόπαιδο έπαιρνε τα πρώτα του θεωρητικά και πρακτικά μαθήματα, τα "Πρακτικά Γεωργικά Σχολεία", γενικής γεωργικής μόρφωσης, οι "Μέσες Γεωργικές Σχολές", για την αρτιώτερη εκπαίδευση των μαθητών και τα "Ορφανοτροφεία". Η δενδροφύτευση γίνεται ένας τομέας της γενικότερης προσπάθειας για την καλλιέργεια της γης. Ακολουθούσαν: το μπόλιασμα των δέντρων, η δημιουργία φυτώριων, η καταδίωξη της κάμπιας από τα πεύκα, ο καθαρισμός των χωραφιών, το ράντισμα των λιόδεντρων και των αμπελιών, η δημιουργία κήπων. Η προσπάθεια αυτή, που είχε εκδηλωθεί στις αρχές της ίδρυσης της Ε.Ο.Ν, έδωσε κατά τη διάρκεια του πολέμου, και εξαιτίας της έλλειψης εργατικών χεριών, ένα μικρό στρατό "γεωργών" που αναπλήρωνε τους μεγάλους στις γεωργικές δουλειές2. Ο νεαρός αγρότης στη γη του (την εθνική γη) θεωρείται από το μεταξισμό και από τους φασισμούς ο 

——————————————

1. Βλ. "Εκπαίδευσις", Η Νεολαία, τ. 43, Αθήνα 1939, σ. 1397.

2. Βλ. Κ. Φαλτάιτς, "Η Νεολαία που οργώνει", Η Νεολαία, τ. 11(114), Αθήνα, 14 Δεκεμβρίου 1940, σ. 293.

Σελ. 99
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/100.gif&w=600&h=915 13. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

ΕΙΚΟΝΑ 38

Έπεσα και εκοιμήθηκα και ωνειρεύθηκα ότι η ζωή ήτο χαρά. Εξύπνησα και να! Η ζωή ήτο καθήκον. Εργάσθηκα και να! Το καθήκον ήτο χαρά.

Σελ. 100
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/101.gif&w=600&h=915 13. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

ΕΙΚΟΝΑ 39

Κατά τα αισθητικά πρότυπα του «σοσιαλιστικού ρεαλισμού» και το εργατικό στοιχείο εντάσσεται στη δημιουργία του Τρίτου Ελληνικού Πολιτισμού.

ΕΙΚΟΝΑ 40

Σελ. 101
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/102.gif&w=600&h=915 13. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

ΕΙΚΟΝΑ 41

Η συνηγορία του Μεταξά για τα δάση, το κήρυγμα υπέρ του πράσινου, αποτέλεσε ένα είδος εξόρμησης ενάντια στις εθνικές ζημιές που προκαλούσε η καταστροφή των δασών κι ένα είδος «ειρηνικής σταυροφορίας».

ΕΙΚΟΝΑ 42

Σελ. 102
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/103.gif&w=600&h=915 13. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

ΕΙΚΟΝΑ 43

Μέσω του Ελληνικού τοπίου και των εργατών της γης αναδύεται ο συμβολισμός της «επιστροφής στη γη».

ΕΙΚΟΝΑ 44

Σελ. 103
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/104.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

ΕΙΚΟΝΑ 45

Το "φυσιολάτρης" αντικαθιστά το "καφενόβιος". Στην "ανθυγιεινή" ατμόσφαιρα των καφενείων αντιπαρατίθεται η "υγιεινή" ατμόσφαιρα της εξοχής.

ΕΙΚΟΝΑ 46

Και δος ημίν σήμερον τον άρτον τον επιούσιον.

Σελ. 104
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/105.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

ΕΙΚΟΝΑ 47

ΕΙΚΟΝΑ 48

ΕΙΚΟΝΑ 49

Αφίσες από τον VII και VIII εθνικό διαγωνισμό για την "Νίκη του Σιταριού που ευλόγησε ο αρχηγός της Κυβέρνησης"

Σελ. 105
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/23/gif/106.gif&w=600&h=91513. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

"φυσικός" συνεχιστής των παραδόσεων και το υγιέστερο κοινωνικό στοιχείο.

Η Ε.Ο.Ν όμως είχε κυρίως ψυχολογική επίδραση πάνω στους νέους. Η ιδεολογία του Νέου Κράτους δεν διδασκόταν ως μάθημα, παρά ελάχιστες φορές και ιδίως στους μεγαλύτερης ηλικίας νεολαίους. Η διδασκαλία των αρχών του περνούσε μέσα από τις συνομιλίες με τους αρχηγούς, κατά τη διάρκεια ασκήσεων, πορειών, στρατιωτικών γυμνασίων, κ.ά. Είναι σημαντικό να σημειώσουμε ότι τα παιδιά στην Ε.Ο.Ν διοικούνται από άλλα παιδιά, τα οποία αναγνωρίζονται "καλύτερα". Βέβαια δεν είναι τα ίδια τα παιδιά που εκλέγουν τους καλύτερους, αλλά η διοίκηση που "ξέρει" ποιος είναι ο καλύτερος. Στην ανώτατη ιεραρχία χρησιμοποιήθηκαν κυρίως μεγάλοι του στρατού, του ναυτικού, της αεροπορίας και εκπαιδευτικοί (Η εκπαίδευση "έδωκε στελέχη όντως πολυτιμότατα")1. Όλοι αυτοί φορούν την ίδια στολή με τα παιδιά και "ταυτίζονται" μαζί τους όχι με τις παραπάνω ιδιότητές τους, αλλά ως φαλαγγάρχες, ως σύντροφοι "ανώτεροι". Εάν σκεφτεί κανείς ότι στη μέση εκπαίδευση δεν πήγαινε παρά το 1/10 μόνο των παιδιών του Δημοτικού σχολείου, είναι σαφής ο κοινωνικά εκπαιδευτικός ρόλος που έρχεται να καλύψει η Ε.Ο.Ν, κάθε Κυριακή και Τετάρτη (ημέρα διαπαιδαγώγησης των μελών της που φοιτούσαν σε σχολεία)2. Παιδιά αγροτών και εργατών, παιδιά-εργάτες, μικροί υπάλληλοι καταστημάτων, προκειμένου να μη γίνουν "λεία κακών αισθημάτων" και να σημαίνουν "φοβερή απώλεια διά το Έθνος"3, παραλαμβάνονται από την Ε.Ο.Ν για

——————————————

1. Από το λόγο του Ι. Μεταξά στη Β' συγκέντρωση του "Συλλόγου Γονέων", "Ο αρχηγός προς τους γονείς και κηδεμόνας", Η Νεολαία, τ. 58, Αθήνα 1939, σ. 194.

2. Η απόφαση να καθιερωθεί η Τετάρτη ημέρα διαπαιδαγώγησης των μελών της Ε.Ο.Ν (τα σχολικά μαθήματα κατανεμήθηκαν στις άλλες ημέρες της εβδομάδας) δημιούργησε ένα ρεύμα μαθητών που για ν' αποφεύγουν το σχολείο προφασίζονταν ότι απασχολούνταν στην Ε.Ο.Ν.

3. "Ο αρχηγός προς τους γονείς και κηδεμόνας", Η Νεολαία, τ. 59, Αθήνα 1939, σ. 226.

Σελ. 106
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Η Νεολαία της 4ης Αυγούστου
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 87
    13. Μαχαίρα, Νεολαία 4ης Αυγούστου

    ΕΘΝΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΟΛΑΙΑΣ:

    ΜΙΑ ΜΟΝΟΝ "ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ" ΟΡΓΑΝΩΣΗ

    Η μεγάλη οικογένεια του Έθνους - Αγωγή τον πολίτη - Διαμόρφωση του έλληνα πατριώτη και χριστιανού - "Κατάργηση" των κοινωνικών διαφορών

    Εάν στη Γερμανία, την Ιταλία και την Ισπανία υπήρξαν μεγάλες μαζικές οργανώσεις (νεολαία, γυναίκες, συνδικάτα) οι οποίες ήταν άμεσα εξαρτημένες από το κόμμα, στην Ελλάδα μπορεί κανείς να μιλήσει για μία μόνο μεγάλη Οργάνωση, που δημιουργήθηκε για να εξασφαλίσει την παρουσία του μεταξικού καθεστώτος στα διάφορα λαϊκά στρώματα. Η Ε.Ο.Ν είναι μια προσπάθεια να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για την κοινωνική συναίνεση, με την επιβολή της αίσθησης μιας φυλετικής κοινότητας.

    Ο Β. Παπαδάκης δήλωνε απερίφραστα τον τριπλό στόχο της Ε.Ο.Ν: εξυγίανση της ηθικής, ενδυνάμωση της σκέψης (σε περιορισμένα πλαίσια), προετοιμασία στρατιωτών για την πατρίδα (στρατιωτικοποίηση)· "Κατά την στρατιωτικήν εκπαίδευσιν οι νέοι ωριμάζουν τόσο, που μέσα σε τρεις ημέρες μαθαίνουν τον χειρισμό των όπλων"1. Ο σκοπός της Ε.Ο.Ν είναι εκπαιδευτικός. Αφορά τη διαμόρφωση του Νέου Έλληνα. Οι "νέες" ηθικές αξίες εμφανίζονται στις στολές, στις συναθροίσεις, στις παρελάσεις, στους όρκους και σηματοδοτούν την ένταξη στο μεταξικό

    ——————————————

    1. Β. Παπαδάκης, "Απολογισμός τριετίας", Το Νέον Κράτος, τ. 24, Αθήνα, Αύγουστος 1939, σ. 539.