Creator/Author:Δημητρόπουλος, Δημήτρης
 
Ολυμπίτου, Ευδοκία
 
Title:EPON`s Central Council`s Archive
 
Subtitle:Collection of Contemporary Social History Archives. Catalogues and Indexes
 
Title of Series:Historical Archive of Greek Youth
 
Nr. within series:35
 
Place of Publication:Athens
 
Publisher:General Secretariat for Youth
 
Date of Publication:2000
 
Pagination:263
 
Nr. of vol.:1 volume
 
Language:Greek
 
Subject:Youth organisations
 
Spatial coverage:Greece
 
Temporal coverage:1943-1945
 
Description:L'Organisation Panhellénique Unifiée de la Jeunesse (EPON) a été fondée le 23 fevrier 1943. Très rapidement, elle est devenue la plus grande et la plus importante organisation de jeunes parmi celles qui ont lutté pendant l'Occupation, mais aussi la plus massive organisation de jeunesse, basee sur un recrutement volontaire, qui a jamais existé en Grèce; elle comprenait un réseau étendu d'organisations locales, couvrant non seulement les grandes villes mais aussi la plus grande partie des campagnes grecques, et a activement participé à la Resistance armée entre les lignes de l'Armée Populaire de la Libération Grecque (ELAS). Au bout d'un trajet aventureux, les Archives du Conseil Central de l'EPON sont aujourd'hui préservées par les Archives d'Histoire Sociale Contemporaine (ASKI). Une partie du fonds a été détruite ou gravement endommagée après avoir été ensevelie pendant 30 ans dans le jardin d'une villa à Ekali. La partie sauvegardée concerne l'action de l'organisation au temps de l'Occupation, jusqu'aux premiers mois de 1945. Il s'agit en fait d'une partie des documents émis par les organisations politiques locales et les détachements de l'armée, et rassemblés par le Conseil Central. Le fonds ne comprend pas, par contre, les documents émis par le Conseil lui-même, soit par rapport à son propre fonctionnement soit à l'intention des organisations locales ou des sections armées de l'EPON. Les Archives du Conseil Central de l'EPON contiennent des documents d'usage interne, d'information et de communication, mais aussi un riche matériel de propagande et de renseignement, édité par les organisations locales de l'EPON afin de diffuser ses idées et de mobiliser la jeunesse dans le cadre du mouvement de la résistance. L'étude de ces documents nous permet de comprendre la structure, la physionomie, les composantes idéologiques, les fonctions et les multiples activités de l'organisation, mais aussi la physionomie, les valeurs, les mentalités et les reflections, les modèles de pensée et de comportement de la jeunesse de l'époque, tout au moins de celle qui a participé à la Résistance. En plus, le fonds précis peut contribuer a nos connaissances sur l'histoire non seulement de l'EPON et de la Résistance, mais aussi des événements de la période 1942-1945 et de la société hellénique en général. Les documents sont classés dans les six ensembles suivants: A. Documents du Conseil Central et des organisations locales (1446). B. Documents des détachements militaires (1-408). C. Documents des autres organisations (hormis l'EPON) (1-53). D. Divers (faits culturels, monde étudiant, cours, poèmes, brochures etc. (1108). E. Feuilles volantes (1-486). F. Editions périodiques (revues et journaux) (1-220). Le document unique représente l'unité de base pour le classement des ensembles (A), (B), (C), (D) et (E). Chaque ensemble de documents a son propre cotation et est divisé en sous-ensembles en fonction du producteur, du type et du contenu des documents. À l'interieur de ces sous-ensembles, le materiel est range en fonction du type et du contenu des documents, ce qui a amene a distinguer des categories telles que: rapports, listes des organisations, circulaires, mémoires, declarations, ordres, motions, lettres. À l'intérieur de l'ensemble (F), les éditions périodiques sont rangées par ordre alphabétique en fonction de leur titre. Des informations plus détaillées sur le contenu des différents ensembles du fonds sont données ci-dessous. L'édition comprend une liste detaillée des documents, des brochures et des éditions périodiques, ainsi que des inventaires des noms, lieux et organisations.
 
License:This book in every digital format (PDF, GIF, HTML) is distributed under Creative Commons Attribution - NonCommercial Licence Greece 3.0
 
The book in PDF:Download PDF 11.95 Mb
 
Visible pages: 0-19 από: 266
-20
Current page:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/53/gif/0.gif&w=600&h=915

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ - ΕΥΔΟΚΙΑ ΟΛΥΜΠΙΤΟΥ

ΑΡΧΕΙΟ TOΥ ΚΕΝΤΡΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΟΝ

ΣΥΛΛΟΓΗ

ΑΡΧΕΙΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΙ ΚΑΙ ΕΥΡΕΤΗΡΙΑ

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ

ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ

———————————— 35 ————————————

ΚΕΝΤΡΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Ε.Ι.Ε. ΑΘΗΝΑ 2000

p. 0
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/53/gif/1.gif&w=600&h=915 03 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

p. 1
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/53/gif/2.gif&w=600&h=915 03 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

p. 2
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/53/gif/3.gif&w=600&h=915

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΝΙΑΙΑΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ (ΕΠΟΝ)

p. 3
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/53/gif/4.gif&w=600&h=915

ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ

ΣΠΥΡΟΣ Ι. ΑΣΔΡΑΧΑΣ, ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΙΑΝΝΟΥΛΟΠΟΥΛΟΣ, ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΣ Ε. ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ

© 2000, ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ Αχαρνών 417, τηλ. 25 32 465, Fax 25 31 420 ISBN 960-7138-26-0

p. 4
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/53/gif/5.gif&w=600&h=915

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ - ΕΥΔΟΚΙΑ ΟΛΥΜΠΙΤΟΥ

ΑΡΧΕΙΟ TOΥ ΚΕΝΤΡΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΟΝ

ΣΥΛΛΟΓΗ

ΑΡΧΕΙΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΙ ΚΑΙ ΕΥΡΕΤΗΡΙΑ

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ

--35-

ΚΕΝΤΡΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Ε.Ι.Ε. ΑΘΗΝΑ 2000

p. 5
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/53/gif/6.gif&w=600&h=915 03 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

p. 6
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/53/gif/7.gif&w=600&h=915

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Προλογικό σημείωμα..............................................9

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Α. Η ΕΠΟΝ για την ιστορία της..........................15

Β. Το Αρχείο του Κεντρικού Συμβουλίου της ΕΠΟΝ . . 27

1. Περιεχόμενα του Αρχείου..............................27

2. Επιμέρους χαρακτηριστικά - φυσιογνωμία .... 32

3. Ταξινόμηση..............................................36

α) Έγγραφα Κ.Σ. και τοπικών οργανώσεων -

Έγγραφα στρατιωτικών σωμάτων ..............40

- Εκθέσεις ..........................................44

- Οργανωτικές καταστάσεις......................46

- Εγκύκλιοι..........................................48

- Επιστολές ........................................49

β) Έγγραφα άλλων οργανώσεων ....................50

γ) Ποικίλο υλικό........................................52

δ) Προκηρύξεις..........................................54

ε) Περιοδικές εκδόσεις ................................60

4. Ταξινομικό δένδρο......................................66

5. Αρκτικόλεξα - Συντομογραφίες......................72

ΚΑΤΑΛΟΓΟΙ

Σημείωμα για τον αναγνώστη ................. 77

Α. Κεντρικό Συμβούλιο και Τοπικές Οργανώσεις ΕΠΟΝ 83

Β. Ένοπλα Σώματα ΕΛΑΣ-ΕΠΟΝ ............130

Γ. Άλλες Οργανώσεις (εκτός της ΕΠΟΝ)........167

Δ. Ποικίλα...........................172

Ε. Προκηρύξεις ........................184

ΣΤ. Περιοδικές εκδόσεις....................188

p. 7
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/53/gif/8.gif&w=600&h=915

8

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΕΥΡΕΤΗΡΙΑ

Σημείωμα για τον αναγνώστη .................217

Προσώπων ...........................219

Τόπων..............................227

Οργανώσεων - φορέων....................233

1) Ενιαία Πανελλαδική Οργάνωση Νέων (ΕΠΟΝ) . . . 233

2) Ελληνικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός (ΕΛΑΣ) 239

3) Άλλες οργανώσεις και φορείς..............242

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΕΙΚΟΝΩΝ ...................245

Κατάλογος εικόνων ......................246

Resumé...............................261

p. 8
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/53/gif/9.gif&w=600&h=915

ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΤΑ ΠΟΙΚΙΛΟΥ χαρακτήρα και προορισμού γραπτά ίχνη που άφησαν οι οργανώσεις της νεολαίας συνιστούν βασική πηγή προκειμένου να μελετηθούν οι πολιτικές επιλογές, οι ιδεολογικές κατευθύνσεις, οι κοινωνικές αναφορές και ευαισθησίες, η δράση και η νοοτροπία των ανθρώπων που εντάχθηκαν σε αυτές ή συνεργάστηκαν μαζί τους. Παράλληλα, τα τεκμήρια των οργανώσεων αυτών επιτρέπουν την ανίχνευση των σχέσεών τους με τους μητρικούς ή όμορους πολιτικούς σχηματισμούς και αναδεικνύουν όψεις της πολιτικής και κοινωνικής ιστορίας της εποχής που έδρασαν.

Η βιβλιοπαραγωγή για την κρίσιμη περίοδο 1940-1950 αριθμεί σήμερα εκατοντάδες τίτλους. Η αριθμητικά πλούσια όμως αυτή βιβλιογραφία, παρά τις αυξανόμενες τα τελευταία χρόνια εξαιρέσεις, σφραγίζεται συχνά από τρόπους διαχείρισης της ιστορικής ύλης που, αν και φαίνονται αλληλοσυγκρουόμενοι, καταλήγουν τελικά στο ίδιο αποτέλεσμα: στην αδυναμία συγκρότησης ενός λόγου συνεκτικού και οπλισμένου με εννοιολογικά εργαλεία ικανά να βοηθήσουν στην κατανόηση της εποχής. Η μία πρακτική ακολουθήθηκε κυρίως από πρωταγωνιστές των γεγονότων, οι οποίοι επιχείρησαν μέσα από την προσωπική τους μνήμη και με ατελή χρήση των πηγών να αναχθούν στη συγγραφή της ιστορίας της περιόδου. Η δεύτερη πρακτική, τα τελευταία χρόνια ιδιαίτερα δημοφιλής —καθότι εμπορικά αξιοποιήσιμη—, αφορά την πομπώδη, επιλεκτική δημοσιοποίηση «άγνωστων», «φοβερών» ντοκουμέντων, τα οποία υποτίθεται αλλάζουν ριζικά τις μέχρι τώρα ιστορικές γνώσεις, αναγορεύοντας τα αρχειακά τεκμήρια από συστατικό της ιστορικής έρευνας σε κλειδοκράτορα σκοτεινών θαλάμων της ιστορίας.

p. 9
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/53/gif/10.gif&w=600&h=915

10

ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

Η νηφάλια και ορθολογική αξιοποίηση των αρχειακών πηγών της περιόδου από ιστορικούς και άλλους μελετητές, παρότι αυτονόητη, εξακολουθεί να αποτελεί σε μεγάλο βαθμό αιτούμενο. Η ταξινόμηση, καταλογογράφηση και ευρετηρίαση των σχετικών τεκμηρίων είναι εργασίες που μπορούν να συνδράμουν στην αρτιότερη επεξεργασία των θεμάτων και στη διεύρυνση της θεματολογίας. Στο κείμενο που ακολουθεί επιχειρείται η σύνταξη ενός αναλυτικού καταλόγου, προσιτού σε όσους ερευνητές επιθυμούν να χρησιμοποιήσουν το Αρχείο του Κεντρικού Συμβουλίου της ΕΠΟΝ, το οποίο, μετά από μακρόχρονες περιπέτειες, φυλάσσεται σήμερα στα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας (Α.Σ.Κ.Ι.). Η εργασία αυτή δεν συνιστά φυσικά «ιστορία της ΕΠΟΝ», αλλά όργανο δουλειάς -ελπίζουμε χρήσιμο- για το μελετητή της ιστορίας της συγκεκριμένης οργάνωσης και της χρονικής περιόδου που αφορά το συγκεκριμένο Αρχείο.

Η ταξινόμηση και καταλογογράφηση του Αρχείου του Κεντρικού Συμβουλίου της ΕΠΟΝ εντάχθηκε το 1995 στα ερευνητικά έργα του Ιστορικού Αρχείου Ελληνικής Νεολαίας. Θα θέλαμε και από τη θέση αυτή να εκφράσουμε τις ευχαριστίες μας προς τα μέλη της Επιτροπής του I.A.Ε.Ν., Σπύρο Ασδραχά, Γιάννη Γιαννουλόπουλο, Τριαντάφυλλο Σκλαβενίτη, για την ανάθεση της σχετικής έρευνας, το ουσιαστικό τους ενδιαφέρον, όπως και για την απόφασή τους να ενταχθεί η εργασία αυτή στο εκδοτικό πρόγραμμα του I.A.Ε.Ν. Ιδιαίτερα ευχαριστούμε τον Τρ. Σκλαβενίτη για τις παρατηρήσεις και επισημάνσεις του στο κείμενο, καθώς και για την πολύπλευρη βοήθειά του. Ευχαριστούμε επίσης την Ευτυχία Λιάτα για τις υποδείξεις και τη βοήθειά της κατά την αρχική φάση ταξινόμησης του υλικού.

Η εργασία αυτή οφείλει τη σύλληψη και τη δυνατότητα πραγματοποίησής της στο Φίλιππο Ηλιού, ο οποίος σε όλη τη διάρκεια της προσπάθειας ήταν συνεχώς δίπλα μας προσφέροντας απλόχερα τις γνώσεις του. Τον ευχαριστούμε θερμά και από εδώ.

Ευχαριστίες ακόμη οφείλουμε στους Νίκο Κέντρο, Πωλίνα Ιορδανίδου, Άντα Κάπολα, Βαγγέλη Καραμανωλάκη, Άννα Ματθαίου, Ιωάννα Παπαθανασίου, Πόπη Πολέμη, Βάσω Ψιμούλη, συναδέλφους και φίλους που εργάζονται ή μετέχουν εθελοντικά στις

p. 10
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/53/gif/11.gif&w=600&h=915

ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ταξινομικές εργασίες των Α.Σ.Κ.Ι. δημιουργώντας ένα ζεστό φιλικό περιβάλλον συνεργασίας. Ευχαριστούμε επίσης τους Σταύρο Γιαννακόπουλο (Πέτρο Ανταίο), Πάνο Δημητρίου, Σταύρο Κασιμάτη, Φώφη Λαζάρου και Ηλία Στάβερη για τη συνδρομή τους στην ταύτιση προσώπων και ψευδωνύμων. Ευχαριστούμε τέλος τη Χριστίνα Αγριαντώνη, το Λεωνίδα Καλλιβρετάκη, τον Κώστα Ευθυμίου, το Γιάννη Μωυσίδη και την Αθηνά Χατζηδημητρίου, για τη βοήθεια που μας πρόσφεραν όπου χρειάστηκε, καθώς και το Γιάννη Μαμάη και τη Διονυσία Ροσγοβά, που δούλεψαν με μεράκι και έδωσαν στο κείμενο τη μορφή πού έχει σήμερα.

p. 11
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/53/gif/12.gif&w=600&h=915 03 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

p. 12
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/53/gif/13.gif&w=600&h=915

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

p. 13
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/53/gif/14.gif&w=600&h=915 03 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

p. 14
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/53/gif/15.gif&w=600&h=915

Α. Η ΕΠΟΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ

Ο ΔΕΥΤΕΡΟΣ παγκόσμιος πόλεμος, η κατάκτηση και κατοχή της Ελλάδας από τις δυνάμεις του Άξονα που επακολούθησαν, δημιούργησαν τους όρους για την ενεργητικότερη παρουσία των νέων στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Η επιλογή των πολιτικών σχηματισμών της αριστεράς για τη δημιουργία μαζικών οργανώσεων νεολαίας συνδυάστηκε με τα σοβαρότατα κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα και το αιτούμενο του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα, που άγγιξε τις ευαισθησίες των νέων και βρήκε θερμή ανταπόκριση σε αυτούς. Η δημιουργία και δράση, στα χρόνια αυτά, πολυάριθμων νεανικών οργανώσεων και κυρίως η μαζική ένταξη και η ενεργός συμμετοχή εκατοντάδων χιλιάδων νέων σε αυτές, αποτελούν μάρτυρα του σημαντικού ρόλου που διαδραμάτισαν. Δεσπόζουσα θέση ανάμεσα τους κατέχει η Ενιαία Πανελλαδική Οργάνωση Νέων (ΕΠΟΝ).

Η ΕΠΟΝ ιδρύθηκε στις 23 Φεβρουαρίου 1943 σε μυστική σύσκεψη αντιπροσώπων νεανικών οργανώσεων της εποχής.1 Είχε προηγηθεί απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου Νέων (ΕΑΜΝ)2 και αποφάσεις των οργανώσεων Ομοσπονδία Κομμουνιστικών Νεολαιών Ελλάδας (ΟΚΝΕ), Λεύτερη Νέα (ΛΕΝ), Σοσιαλιστική Επαναστατική Πρωτοπορία Ελλάδας (ΣΕΠΕ) για τη δημιουργία ενιαίας οργάνωσης νέων, της ΕΠΟΝ.3 Η οργάνωση στελεχώθηκε κατά κύριο λόγο, στα πρώτα

1. Την ιδρυτική διακήρυξη της ΕΠΟΝ δημοσιεύει ο Π. Ανταίος, Συμβολή στην ιστορία της ΕΠΟΝ, τ. Α2, Αθήνα, εκδ. Καστανιώτη, 1977, σ. 406, 420-422.

2. Την απόφαση του ΕΑΜΝ δημοσιεύει ο Π. Ανταίος, Συμβολή, ό.π.,

σ. 400-404.

3. Την απόφαση των οργανώσεων δημοσιεύει ο Π. Ανταίος, Συμβολή,

p. 15
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/53/gif/16.gif&w=600&h=915

τουλάχιστον βήματά της, από μέλη της Ομοσπονδίας Κομμουνιστικών Νεολαιών Ελλάδας (ΟΚΝΕ),4 η οποία αφενός μεν μετείχε στη δημιουργία της ΕΠΟΝ, και αφετέρου ήταν η ισχυρότερη από τις οργανώσεις νεολαίας που συναποτέλεσαν την ΕΠΟΝ, και διέθετε μηχανισμό και εμπειρία δράσης σε συνθήκες παρανομίας.5 Η ΕΠΟΝ, σε σύντομο χρονικό διάστημα από την ίδρυσή της, έγινε η σημαντικότερη και μεγαλύτερη οργάνωση νεολαίας που έδρασε στα χρόνια της κατοχής, αλλά και η μαζικότερη, βασισμένη σε εθελοντική ένταξη, οργάνωση νέων που υπήρξε ποτέ στον ελληνικό χώρο, με εκτεταμένο δίκτυο τοπικών οργανώσεων -που κάλυπτε όχι μόνο τις μεγάλες πόλεις αλλά και το μεγαλύτερο μέρος της ελληνικής υπαίθρου- και με σημαντική συμμετοχή στην ένοπλη Αντίσταση μέσα από τις γραμμές του Ελληνικού Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού (ΕΛΑΣ).

Αποτέλεσε τομή στις μέχρι τότε οργανώσεις γιατί συσπείρωσε στις γραμμές της χιλιάδες εφήβους και νέους-νέες υιοθετώντας το αίτημα της εθνικής απελευθέρωσης και συμμετέχοντας

ό.π., σ. 408-409. Η απόφαση αυτοδιάλυσης της ΟΚΝΕ και συγχώνευσης της στην ΕΠΟΝ δημοσιεύτηκε στο περιοδικό της Νεολαία, φ. 17 (27/2/1943) (βλ. ΑΣΚΙ, Αρχείο του Κ.Σ. της ΕΠΟΝ, ΣΤ144 και σε φωτοαντίγραφο Π. Ανταίος, Συμβολή, ό.π., σ. 411). Βλ. επίσης για τις διαδικασίες ίδρυσης της ΕΠΟΝ, Οντέτ Βαρών, Αντιστασιακές οργανώσεις νέων (1941-1944), δακτυλ. διδακτορική διατριβή, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα 1994, σ. 286-304.

4. Για την ΟΚΝΕ βλ. Χρ. Τσιντζιλώνης, ΟΚΝΕ 1922-1943. Λενινιστικό, Μαχητικό Σχολείο των Νέων, Αθήνα, εκδ. Σύγχρονη Εποχή, 1989. Βλ. επίσης Ά. Ελεφάντης, Η επαγγελία της αδύνατης επανάστασης. Κ.Κ.Ε. και αστισμός στον μεσοπόλεμο, 2η έκδ., Αθήνα, εκδ. Θεμέλιο, 1979, σ. 293-299, Α. Λιάκος, Η εμφάνιση των νεανικών οργανώσεων. Το παράδειγμα της Θεσσαλονίκης, Αθήνα, εκδ. Λωτός, [1988], σ. 34-39 (ανατύπωση από τα Πρακτικά του Διεθνούς Συμποσίου, Ιστορικότητα της παιδικής ηλικίας και της νεότητας, τ. 2, Αθήνα 1986, σ. 593-619). Μνήμες από τη συμμετοχή στην οργάνωση βλ. Αύρα Παρτσαλίδου, Αναμνήσεις από τη ζωή της ΟΚΝΕ, 4η έκδ., Αθήνα, εκδ. Σύγχρονη Εποχή, 1983.

5. Για τη στελέχωση της ΕΠΟΝ με μέλη της ΟΚΝΕ σημειώνουμε το χαρακτηριστικό παράδειγμα της ΟΚΝΕ Πολυτεχνείου που αποτέλεσε δεξαμενή στελεχικού δυναμικού για πολλές οργανώσεις της ΕΠΟΝ, βλ. Λ. Ελευθερίου, Το Πολυτεχνείο και η ΕΠΟΝ Θεσσαλονίκης στην εθνική αντίσταση. Αναμνήσεις, Αθήνα, εκδ. Θεμέλιο, [1992], σ. 31.

p. 16
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/53/gif/17.gif&w=600&h=915

ενεργά στην Εθνική Αντίσταση. Ταυτόχρονα στον πολιτικό τομέα πρόβαλε ένα όραμα κοινωνικής δικαιοσύνης και συμβάδισε με τις θέσεις του ΕΑΜ για τη λύση του πολιτειακού ζητήματος και τη μεταπολεμική διακυβέρνηση της χώρας, λαμβάνοντας ενεργά μέρος στα γεγονότα που διαδραματίστηκαν μετά την απελευθέρωση. Κυρίως όμως η ύπαρξη και η δράση της ΕΠΟΝ δημιούργησε νέα πρότυπα ζωής, ανέδειξε αξίες όπως η συλλογικότητα, η συντροφικότητα, η κοινωνική αλληλεγγύη και η ενεργός συμμετοχή στα κοινωνικά δρώμενα.6 Επιχείρησε επίσης να διαμορφώσει ένα συνολικό κοινωνικό όραμα, έπλασε τις συνειδήσεις όσων συμμετείχαν σε αυτήν και τελικά, δίνοντας το στίγμα των νέων της εποχής, ενσάρκωσε ένα από τα πιο ζωντανά κομμάτια της Αντίστασης.7

Σταθερή επιδίωξη του Κεντρικού Συμβουλίου της ΕΠΟΝ, από την ίδρυση σχεδόν της οργάνωσης, ήταν η συγκέντρωση πληροφοριών, εγγράφων, εντύπων, και άλλων τεκμηρίων που αφορούσαν τη δράση των κατά τόπους οργανώσεων.8 Η επιθυμία και η αναγκαιότητα συστηματικής ενημέρωσης του κεντρικού καθοδηγητικού οργάνου για τις δραστηριότητες που ανέπτυσσαν οι διάσπαρτες σε όλο τον κατακτημένο ελληνικό χώρο οργανώσεις της

6. Βλ. σχετικά και τις παρατηρήσεις της Οντέτ Βαρών, «Αντιστασιακές οργανώσεις νέων (1941-1944). Από το ατομικό στο συλλογικό», π. Μνήμων, τ. 14, 1992, σ. 126-131.

7. Το κλίμα αυτό και ο ενθουσιασμός με τον οποίο μετείχαν οι Επονίτες και οι Επονίτισσες στη ζωή της οργάνωσης αποτυπώνεται και στις μεταγενέστερες καταγραφές της μνήμης τους. Ενδεικτικά σημειώνουμε: Μαρία Καρρά, Επονίτισσα στους δρόμους και στις γειτονιές της Αθήνας, Αθήνα, εκδ. Δωρικός, 1982, Τάκης Μπενάς, Της Κατοχής. Μνήμες μικρές σαν χρέος, Αθήνα, εκδ. Θεμέλιο, [1990], σ. 65-99, Φανή Μανωλκίδου-Βέττα, Θα σε λέμε Ισμήνη. Οι αναμνήσεις είναι μεγαλύτερες απ' τη ζωή, Αθήνα, εκδ. Φιλίστωρ, 1997, σ. 33-45, Παγώνα Στεφάνου, Δύο τετράδια - Δύο τετραετίες, 2η έκδ., Αθήνα, εκδ. Θεμέλιο, [1998] σ. 31-37.

8. Για την ιδρυτική συνδιάσκεψη της ΕΠΟΝ και τη συγκρότηση του πρώτου Κεντρικού Συμβουλίου βλ. Π. Ανταίος, Συμβολή, ό.π., τ. Α2, σ. 415-426, Γ. Τρικαλινός, Δρόμος μακρύς και δύσκολος, 2η έκδ., Αθήνα, εκδ. Σύγχρονη Εποχή, 1985, σ. 51-53, Στ. Ζορμπαλάς, ΕΠΟΝ Πολεμούσαν και τραγουδούσαν για τη λευτεριά, Αθήνα, εκδ. Δελφίνι, 1993, σ. 40-47.

p. 17
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/53/gif/18.gif&w=600&h=915

ΕΠΟΝ είναι αυτονόητη. Παράλληλα όμως η συλλογή του υλικού αυτού εξυπηρετούσε και έναν ακόμη στόχο, τη διατήρηση της μνήμης των θυμάτων, των ηρώων της Αντίστασης, τη θεμελίωση υλικών και ηθικών διεκδικήσεων από το κράτος για τις οικογένειες των αγωνιστών μετά την αποχώρηση των κατακτητών, αλλά και την ανάδειξη της ΕΠΟΝ και της δράσης της ως αγωνιστικού προτύπου για τις επόμενες γενιές. Είναι χαρακτηριστικό ότι η συναίσθηση αυτής της ανάγκης υπήρξε έντονη στα μέλη του Κ.Σ. ήδη πριν την απελευθέρωση της Ελλάδας, όταν κυριαρχούσε ο ενθουσιασμός από τη μαζική ανάπτυξη και τις επιτυχίες του αντιστασιακού κινήματος.

Η μέριμνα αυτή καταγράφεται εύγλωττα στην εγκύκλιο υπ. αρ. 4, που εξέδωσε το Τμήμα Μόρφωσης και Διαφωτισμού του Κ.Σ. στις 20 Μαΐου 1944. Στην εγκύκλιο που υπογράφεται από τον Πέτρο Ανταίο και απευθύνεται προς «Όλα τα Συμβούλια Περιοχής και το Κλιμάκιο Προεδρείου Αθήνας-Πειραιά» αναφέρονται αδρά οι επιδιώξεις αυτές της οργάνωσης:

«Η Ελληνική Νεολαία μέσ' στις γραμμές της ΕΠΟΝ γράφει με το αίμα της το δικό της ηρωικό κομμάτι, απ' την ιστορία του τιτάνιου απελευθερωτικού αγώνα του Έθνους. Χιλιάδες ήρωες της Νέας μας Γενιάς, γράφουν την ιστορία αυτή με τη θυσία και το αίμα τους σε κάθε κορφή και κάθε πεζοδρόμιο, σε κάθε χωριό και σε κάθε πόλη της Ελλάδας.

Αποτελεί εθνικό χρέος για την ΕΠΟΝ η συγκέντρωση όλων των στοιχείων των ηρωικών παιδιών μας που πέσανε για τη λευτεριά της πατρίδας.

Τα περισσότερα θύματα της Νεολαίας μας, ανώνυμα τα περισσότερα ώς σήμερα δεν πρέπει να σβήσουν στην λησμονιά, αλλά να λάμψουν με τ' όνομα και τη δράση και τη λεβεντιά τους, στο Πάνθεο όλων των ηρώων του Έθνους. Τη δόξα τους αυτή την κατάχτησαν με την δράση, το αίμα και την ολοκληρωτική θυσία τους.

Δίχως τη θυσία τους λευτεριά και πολιτισμός δε θα βλάστανε ποτέ [[πολιτισμός]] σ' αυτή τη γη.

Ο καθένας απ' τους ήρωες μας ΔΕΙΧΝΕΙ ΤΟ ΔΡΟΜΟ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΖΕΙ... - το δρόμο που πρέπει ν' ακολουθήσει ολόκληρη η Νεολαία μας, το δρόμο του αγώνα και της θυσίας για τη συ-

p. 18
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/53/gif/19.gif&w=600&h=915

συντριβή του φασισμού, την κατάχτηση των ωραίων ιδανικών της.

Ακόμα είναι ιερή υποχρέωση της Οργάνωσής μας και θα σταθεί ένα από τα βασικώτερα αιτήματά της μετά την απελευθέρωση προς το Κράτος, η οικονομική ενίσχυση των οικογενειών των θυμάτων της Νεολαίας.

Γι' αυτούς τους λόγους είναι απαραίτητο να συγκεντρωθούν μ' όλη τη συναίσθηση της αξίας αυτής της δουλειάς όλα τα στοιχεία των θυμάτων της Νεολαίας ...».9

Η εγκύκλιος συμπληρώνεται με αναλυτικές οδηγίες σχετικά με τα στοιχεία και τις λεπτομερείς πληροφορίες που πρέπει να συγκεντρωθούν για κάθε επιμέρους πρόσωπο, καθώς και σχετικά με τη μέθοδο που πρέπει να ακολουθηθεί κατά τη συλλογή των στοιχείων.

Η καταγραφή αυτή όμως δεν αφορά μόνο τη δράση των μεμονωμένων προσώπων, ηρώων, νεκρών της Αντίστασης αλλά γενικότερα του αντιστασιακού κινήματος της ΕΠΟΝ. Η αγωνία για τη διάσωση της μνήμης των γεγονότων, την καταγραφή «των όσων έγιναν», δεν χαρακτηρίζει άλλωστε μόνο τους καθοδηγητές και τα στελέχη της οργάνωσης. Όπως φαίνεται από το υλικό του Αρχείου του Κ.Σ. -στο οποίο θα αναφερθούμε αναλυτικά παρακάτω- αποτελούσε μέλημα και ανάγκη των απλών αγωνιστών της ΕΠΟΝ και μάλιστα την ίδια την ώρα της μάχης. Η καταγραφή εδώ δεν είναι το καταστάλαγμα της θύμησης, οι αναμνήσεις που ανασύρονται και αποτυπώνονται στο χαρτί μετά από χρόνια ως αποτέλεσμα ιδεολογικοπολιτικών αποτιμήσεων. Δεν υπακούει άλλωστε στη λογική της δικαίωσης πράξεων και επιλογών, η οποία κατά κανόνα διατρέχει τα κείμενα που έχουν γραφτεί για τα γεγονότα μιας εποχής μετά την παρέλευση πολλών ετών. Είναι η καταγραφή της ιστορίας εν θερμώ, η «ζώσα» ιστορία που γράφεται σχεδόν ταυτόχρονα με τα γεγονότα.

Ενδεικτική είναι μια σειρά από χειρόγραφες «ιστορίες» αντάρτικων σωμάτων της ΕΠΟΝ, οι οποίες συντάσσονται από μέλη

9. Η εγκύκλιος έχει δημοσιευτεί από τον Π. Ανταίο, Συμβολή, ό.π., σ. 526 και σε φωτοαντίγραφο ο ίδιος, Χίλια σκοτωμένα παιδιά της ΕΠΟΝ, Αθήνα, εκδ. ΕΠΟΝ, 1986, σ. 8.

p. 19
Search form
Search the book: EPON`s Central Council`s Archive
Search results
    Digitized books
    Page: 0
    

    ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ - ΕΥΔΟΚΙΑ ΟΛΥΜΠΙΤΟΥ

    ΑΡΧΕΙΟ TOΥ ΚΕΝΤΡΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΟΝ

    ΣΥΛΛΟΓΗ

    ΑΡΧΕΙΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΙ ΚΑΙ ΕΥΡΕΤΗΡΙΑ

    ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ

    ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ

    ———————————— 35 ————————————

    ΚΕΝΤΡΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Ε.Ι.Ε. ΑΘΗΝΑ 2000