Creator/Author:Παπαθανασίου, Μαρία
 
Title:Growing up in Mountainous Regions
 
Subtitle:Children and Childhood in Krokylio, Doris, Greece, during the 20th century`s first decades
 
Title of Series:Historical Archive of Greek Youth
 
Nr. within series:38
 
Place of Publication:Athens
 
Publisher:General Secretariat for Youth
 
Date of Publication:2003
 
Pagination:387
 
Nr. of vol.:1 volume
 
Language:Greek
 
Subject:Mentalities and Behaviour
 
Social integration
 
Spatial coverage:Krokylio, Doris, Greece
 
Temporal coverage:αρχές 20ού αι.
 
Description:During the last two decades fundamental work on the history of childhood has been carried out in Greece, concentrating mainly on social care and educational politics in regard to children. This study is rather a history of childhood «from below». It examines childhood in rural Greece, during the early twentieth century and the interwar period. It deals with children's everyday lives, experiences and socialization processes in Krokylio, a mountain village in central mainland Greece. Main research on the subject was financed within the context of the project «Istoriko Archio Ellinikis Neolaias» («Historical Archives of Greek Youth» at the Center of Modern Greek Studies/National Research Center) and conducted from May 1997 to June 1998. On a first level the book tackles fundamental questions in the history of childhood: What it meant to be a child in the society under study? How did villagers perceive «childhood»? How long did the state of childhood last? In which ways did gender and the social state of the family affect child-rearing and the experience of childhood? On a second level it traces the relation between urbanization processes and child-rearing as well as childhoodexperience in rural Greece. Oral evidence is the key source (combined with fieldwork): 40 open interviews held by the author with 22 men and 18 women from different social groups. In addition to this, the book draws on various archival sources: a population register held probably since 1915 and throughout the interwar period, sparse evidence from various school archives regarding principally the 1920s and the 1930s, church birth and marriage registers dating from the late 1920s, another civil birth register for the period between 1914 and 1935 as well as two civil death registers covering 1922 to 1925 and 1932 to 1937 (all three, namely the birth and the two death registers, actually contain very poor evidence on the period before 1930). Furthermore the study makes use of social and economic data gathered by a villager of the post-second world war generation, the economist Dr. Paraskevas Bakarezos, US Internet archives on migration (since many villagers migrated to the US during the early 20th century), of a few (available) notary records as well as of various published sources. Questions, sources, methodology (including remarks on memory construction as well as oral history theory and techniques) are dealt with in the introductory chapter. Four chapters constitute the main part of the book. The first one, titled «Economy, Society, Population», examines social and economic structures in the village in relation to the evolution of greek society and economy. The second chapter, called «Between old and new life patterns: Childhood in the family», examines children's contribution to family economy and their material living conditions, as well as interpersonal relations within families and aspects of child-rearing in the village. The third chapter, titled «Towards future: School», deals with the value of school education in villagers' eyes, as well as with school experience, regarding learning, social control and corporal punishments. The fourth chapter, called «Ties to dismantling structures - Cultural Expressions» examines children within the context of social life and habits in the village as well as aspects of children's culture, especially play. The last, short, concluding chapter summarizes research results and stresses the need for further research, comparing childhhood(s) in different rural regions. The book argues that: a) Since children and, in general, young adolescents were attributed specific rights and tasks as they grew up, rural society recognized the existence of childhood. However, the idea of childhood as a strictly separate age period in villagers' life was promoted by school mechanisms, b) Children lived between traditional and urban patterns, in a world which was at once closed and open. It was closed because it preserved traditional social structures and mentalities, which were reflected in social events as well as in children's play (and were also reinforced by it). It was open due to its poverty, its infertile soil, and low productive livestock, that led people to transatlantic and internal migration and brought villagers in contact with urban, modern living patterns. Although most villagers would have preferred to abandon rural life, the structural social and economic problems of the interwar period did not permit this. Families seem to have been trapped in a curious present, between a past without future and a future not ample enough to allow for structural changes. For the mountain rural society school education of its offspring was the way out of the impasse. But this was a dominant social ideal, not the dominant social reality. Children of those who had a steady monetary income had a greater chance of completing their school education; children of shepherds had barely any chance, due to shepherds' demanding and isolating working and living patterns. Above all, boys had far more chances of completing their education than girls. And those who would manage it, would become vehicles of their families' urbanization and living patterns. In a way girls expressed the link to traditional social structures, whereas a considerable number of boys (but not all boys or most boys) expressed the slow disintegration of such structures. To integrate the history of childhood and the family in general, into Greek social history, addressing such crucial questions as the urbanization process and comparing cases of, say, different mountain village societies could be really fruitful.
 
License:This book in every digital format (PDF, GIF, HTML) is distributed under Creative Commons Attribution - NonCommercial Licence Greece 3.0
 
The book in PDF:Download PDF 24.57 Mb
 
Visible pages: 317-336 από: 395
-20
Current page:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/57/gif/317.gif&w=600&h=915

διαδρομών και των εμπειριών των παιδιών στον ορεινό χώρο θα συνέβαλε ώστε να εμβαθύνουμε στη διαδικασία εξαστισμού της ελλαδικής κοινωνίας και ίσως να οριοθετήσουμε τις εκδοχές της στο χρόνο και το χώρο, συγκρίνοντας λ.χ. παραδείγματα από τη Στερεά με παραδείγματα από την Ήπειρο, όπου οι διαδικασίες εξαστισμού αγροτικών πληθυσμών ανάγονται στο 17ο αιώνα και συνδέθηκαν άρρηκτα με τη συγκρότηση εμπορικών αστικών στρωμάτων.7

Με δυο λόγια: Οι διαδικασίες αστικοποίησης δεν συντελούνται αποκομένες από το πεδίο της ανθρώπινης εμπειρίας'8 μικρο-ιστορία της παιδικής ηλικίας (και της οικογένειας) και μακρο-ιστορία της εξέλιξης της κοινωνίας στον ελλαδικό χώρο σχετίζονται λειτουργικά μεταξύ τους. Όπως σημειώνει ένας γερμανός παιδαγωγός στο πλαίσιο μιας εργασίας θεωρητικού χαρακτήρα «ιστορική θεώρηση της παιδικής ηλικίας και της κοινωνικοποίησης δε σημαίνει μόνο ότι αντιμετωπίζουμε την παιδική ηλικία ως προϊόν της ιστορίας ή ως κατηγορία που μεταβάλλεται, αλλά σημαίνει επίσης ότι την αντιλαμβανόμαστε ως συστατικό στοιχείο των περίπλοκων μηχανισμών μεταβολής της ίδιας της κοινωνίας».9

Στο επίπεδο αυτό, όπως και στο επίπεδο της μελέτης της ανθρώπινης εμπειρίας και της καθημερινότητας, η ιστορία των παιδιών, των παιδικών ηλικιών, της παιδικής ηλικίας, αποτελεί πρόκληση για την ιστοριογραφία γενικότερα και την ελληνική ιστοριογραφία ειδικότερα.

των Αλεξάκη, Οικονόμου, Ψυχογιού, Αράπογλου), και. γ) Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, Numéro Spécial: Aspects du changement social dans la campagne grecque. 18 (1981) (κείμενα των Collard, Couroucli, Piault, Saulnier, Capetanakis) ' βλ. επίσης Σ. Δαμιανάκος (επιμ.), Διαδικασίες Κοινωνικού μετασχηματισμού στην αγροτική Ελλάδα, Αθήνα 1987 (κείμενα των Collard, Κουρούκλη, Piault, Saulnier μεταφρασμένα στα ελληνικά από το ειδικό τεύχος της Επιθεώρησης Κοινωνικών Ερευνών).

7. Τσουκαλάς, Εξάρτηση και Αναπαραγωγή, ό.π., σ. 428' πβ. και Γ. Παπαγεωργίου, Οικονομικοί και Κοινωνικοί Μηχανισμοί στον ορεινό χώρο. Ζαγόρι (μέσα 18ου-αρχές 20ού αιώνα), Ιωάννινα 1995, σ. 182' Β. Ρόκου, «Μεταναστεύσεις στον ορεινό χώρο», Πρακτικά του Ελληνογαλλικού Συνεδρίου, ό.π., σ. 251, 252.

8. Πβ. τη μελέτη της κοινωνιολόγου Γεωργίας Πετράκη για τη διαδικασία προλεταριοποίησης των χωρικών μέσω της απασχόλησης στη βιομηχανία. Η μελέτη της Πετράκη εξετάζει την περίπτωση των Θεσσαλών χωρικών που μετά το 1960 περίπου εργάστηκαν στην κλωστοϋφαντουργία ΑΙΓΑΙΟΝ στο Λαύριο. Η εργασία της στηρίζεται κατά μεγάλο μέρος σε προφορικές συνεντεύξεις: Γ. Πετράκη, Από το χωράφι στο εργοστάσιο. Η διαμόρφωση του βιομηχανικού προλεταριάτου στο σύγχρονο Λαύριο, (μετ. Δ. Τσιφλικά, Γ. Πετράκη), Αθήνα 2002.

9. M. S. Honig, Entwurf einer Theorie der Kindheit, Φρανκφούρτη στο Μάιν 1999, σ.

p. 317
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/57/gif/318.gif&w=600&h=915 01 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

p. 318
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/57/gif/319.gif&w=600&h=915

ΕΙΚΟΝΕΣ

p. 319
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/57/gif/320.gif&w=600&h=915 01 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

p. 320
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/57/gif/321.gif&w=600&h=915

Εικόνα 1

Γύρω στα 1900. Καθιστοί: στη δεύτερη σειρά: ο Θόδωρος Καντάς με τη δεύτερη γυναίκα του Ευαγγελία. Όρθιοι από δεξιά: δύο από τα τρία παιδιά τους, πιθανότατα ο Αντώνης με τη γυναίκα του, και η Μαρία. Στην πρώτη σειρά: 3 από τα 60 εγγόνια του Θόδωρου Καντά, παιδιά του πρωτότοκου γιου του Χαράλαμπου: από αριστερά προς τα δεξιά: η Τασιούλα, ο Παναγιώτης, η Μαρία (η Τασιούλα πρέπει να είναι ηλικίας περίπου 5 ετών, ο Παναγιώτης 3 ή 4 (παρά το μαθητικό πηλίκιο) και η Μαρία 10 ετών. Στο Μητρώο δεν καταγράφεται το νοικοκυριό του Θόδωρου Καντά, γεγονός που σημαίνει ότι είχε πεθάνει όταν άρχισε να τηρείται συστηματικά (γύρω στα 1915).

Δε νομίζω ότι είναι τυχαίο το γεγονός ότι το αγόρι φωτογραφίζεται ανάμεσα στα πόδια του παππούλη και όχι της κυρούλας του: παραπέμπει στην αξία της αρρενογονίας και τη συνέχεια μέσω της πατρογραμμικής συγγένειας.

(Σχετικά με την εμφάνιση των παιδιών βλ. τις παρατηρήσεις μου στο κείμενο: σ. 116-125). Πηγή: Εφ. Το Κροκύλιο, αρ. φ. 56 (1994): Η Παληά μας Φωτογραφία, σ. 3.

p. 321
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/57/gif/322.gif&w=600&h=915

Εικόνα 2

Γύρω στα 1905. Καθιστοί: ο Ζαχαρίας Λουκόπουλος (σε ηλικία 60 ετών), η γυναίκα του, Ασήμω (51 ετών) και ανάμεσα τους η μικρή τους κόρη Πολυξένη, 10 περίπου ετών στη φωτογραφία. Όρθιες από αριστερά προς τα δεξιά: η μεγάλη κόρη Ασπασία 21 ετών, η Μαρία 15 ετών, μια φίλη της οικογένειας από τη Ναύπακτο και η Βασιλική, ίσως 18 ετών (στο Μητρώο ως χρονολογία γέννησής της αναφέρεται το 1897, αλλά είναι προφανές ότι είναι μεγαλύτερη από την Πολυξένη που σύμφωνα με το Μητρώο γεννήθηκε το 1895). Στην εφημερίδα αναφέρεται ρητά ότι η Πολυξένη ήταν η μικρότερη κόρη των Ζαχαρία και Ασήμως Λουκοπούλου. Η ανάμιξη παραδοσιακών και δυτικών-αστικών στοιχείων στην εμφάνιση των εικονιζόμενων είναι εμφανής. Το παιδί είναι ντυμένο με λευκό φόρεμα αλλά τα μαλλιά είναι χτενισμένα παραδοσιακά (σε κοτσίδες). Η πρωτότοκη κόρη είναι χαρακτηριστικά ντυμένη με παραδοσιακή γιορτινή φορεσιά προφανώς για τη φωτογράφιση.

Πηγή: Εφ. Το Κροκύλιο, αρ. φ. 70 (1998): Η Παληά μας Φωτογραφία, σ. 3

p. 322
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/57/gif/323.gif&w=600&h=915

Εικόνα 3

Στην πραγματικότητα πρόκειται για δύο φωτογραφίες, από τις οποίες η νεότερη με τους τρεις άνδρες αριστερά είναι ένθετη στην παλαιότερη. Από τα πρόσωπα, τις πληροφορίες της εφημερίδας και τα στοιχεία του Γενικού Μητρώου του χωριού προκύπτει πως η μεταγενέστερη πρέπει να χρονολογείται γύρω στα 1915 με 1920 και η παλαιότερη στα 1908. Δεν γνωρίζουμε πού έγινε το μοντάζ, στην Αμερική ή στην Αθήνα. Δηλώνει πάντως τη συνοχή της οικογένειας παρά τη γεωγραφική απόσταση που χωρίζει τα μέλη της. Καθιστός με τα τσαρούχια ο Αριστείδης Καντάς σε ηλικία 53 ετών. Στα δεξιά του καθιστή η γυναίκα του Κωνσταντινιά, 48 ετών. Αριστερά, στη μεταγενέστερη φωτογραφία, οι γιοι του Ανάργυρος, Χαράλαμπος και Δημήτριος. Πίσω από τον Αριστείδη και τη γυναίκα του όρθιοι από αριστερά προς τα δεξιά οι κόρες του Μαρία (28 ετών) και Σταυρούλα (21 ετών), ο γιος του Παναγιώτης και η κόρη του Κατίνα (15 ετών). Καθισμένη ανάμεσα στους γονείς της η Φροσύνη (το πολύ 10 ετών) και στην «ποδιά» της μάνας της το στερνοπαίδι της οικογένειας, η Διαμάντω (το πολύ 7 ετών, μάλλον μικρότερη). Η χρονολογία γέννησης του Παναγιώτη, κατά το Γενικό Μητρώο (1882) είναι προφανώς λανθασμένη, αφού στη φωτογραφία δεν είναι 26, ούτε καν 20 ετών. Εάν γεννήθηκε το 1892 (που εκ παραδρομής καταγράφηκε ως 1882), απεικονίζεται σε ηλικία 15 περίπου ετών.

Η εμφάνιση των μικρών κοριτσιών έχει σαφώς αστικό χαρακτήρα (όπως και ο φιόγκος στα μαλλιά). Άλλωστε, το αστικό στοιχείο κυριαρχεί στην εμφάνιση όλων των παιδιών (λ.χ. τσεμπέρι φορά μόνο η μια κόρη). Φυσικά αυτό δεν σημαίνει ότι πρόκειται για την καθημερινή εμφάνιση των μελών της οικογένειας· προφανώς έχουν φορέσει «τα καλά τους» για να φωτογραφηθούν. Ωστόσο το γεγονός ότι φωτογραφίζονται με ενδύματα και κομμώσεις δυτικού-αστικού τύπου συνδηλώνει την υψηλή αξία που τους αποδίδουν.

Πηγή: Εφ. Το Κροκύλιο, αρ. φ. 52 (1993): Η Παληά μας Φωτογραφία, σ. 3.

p. 323
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/57/gif/324.gif&w=600&h=915

Εικόνα 4

Γύρω στο 1913. Ο ιερέας Ζαχαρίας Νασιόπουλος (Παπαζαχαρίας) σε ηλικία 67 ετών περίπου. με την κατά τέσσερα χρόνια νεότερη γυναίκα του Παρασκευή και τρία από τα πέντε παιδιά του: από αριστερά προς τα δεξιά η περίπου 22 ετών Ερατώ, η περίπου 26 ετών Μαρία και η Τασιούλα, περίπου 18 ετών. στη φωτογραφία. Η δυτικότροπη εμφάνιση των κοριτσιών έρχεται σε προφανή αντίθεση με την παραδοσιακή εμφάνιση της μητέρας.

Πηγή: Εφ. Το Κροκύλιο, up. φ. 51 (1993): Η Παληά μας Φωτογραφία, σ. 3.

p. 324
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/57/gif/325.gif&w=600&h=915

Εικόνα 5

Γύρω στα 1900. Ο Αναστάσιος Σακκαρέλλος (22 περίπου ετών στη φωτογραφία) και η γυναίκα του Παναγιούλα ( 17 περίπου ετών στη φωτογραφία) το γένος Ζωγράφου, με τον κροπότοκο γιο τους και το πρώτο από τα 7 παιδιά τους Παναγιώτη.

Το μωρό φορά το αστικής προέλευσης φουστανάκι για παιδιά βρεφικής και νηπιακής ηλικία (πβ. Μπάδα-Τσομώκου. Ενδυματολογικοί Κώδικες της παιδικής-νεανικής ηλικίας, σ. 69) αλλά και παραδοσιακό «φεσάκι» στο κεφάλι. Νομίζω πως το γεγονός ότι ο γιος φωτογραφίζεται στην αγκαλιά του πατέρα και όχι της μάνας συνδέεται με τον κυρίαρχο πατρογραμμικό και ανδροπατροτοπικό χαρακτήρα του οικογενειακού-συγγενειακού συστήματος. Μόνο τα άρρενα μέλη της οικογένειας μπορούν να εγγυηθούν τη συνέχειά της στο χώρο και το χρόνο. Από την άλλη πλευρά ο Αναστάσιος Σακκαρέλλος ανήκε στους ελάχιστους που έστειλαν όχι απλώς τους γιους αλλά και τις κόρες τους στο Γυμνάσιο (Αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι «Σακκαρελλαίοι» είναι καταγεγραμμένοι στη μνήμη των ανθρώπων ως ένα από τα «αρχοντόσογα» του χωριού).

Πηγή: Εφ. Το Κροκύλιο, αρ. φ. 54 (1994): Η Παληά μας Φωτογραφία, σ. 3.

p. 325
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/57/gif/326.gif&w=600&h=915

Εικόνα 6

Μάιος 1926. Οι Κροκυλειώτισσες μαθήτριες του Γυμνασίου Λιδωρικίου με συμμαθήτριές τους από το Λιδωρίκι και τους καθηγητές τους. Όρθιες από αριστερά προς τα δεξιά: Ξένη Θρασυβούλου Ζωγράφου (16 ετών), Σοφία Αθανασίου Σταυροπούλου (21 ή 19 ετών), Κωνσταντούλα Αναστασίου Σακκαρέλλου (21 ετών), η Λιδωρικιώτισσα Ευθυμία Τριανταφύλλου, Αλεξάνδρα Κων/νου Στράτου (15 ή 14 ετών), Ευαγγελία Αναστασίου Σακκαρέλλου (14 ετών), Αφροδίτη Γεωργίου Παπαζαχαρίου (17 ή 15 ετών) και η Λιδωρικιώτισσα Βασιλική Καγκάλου.

Οι ηλικίες υπολογίστηκαν με βάση τα στοιχεία του Γενικού Μητρώου και του Γενικού Ελέγχου του Γυμνασίου Λιδωρικίου - όπου υπήρχε απόκλιση σημείωσα και τις δύο πιθανές ηλικίες. Στην περίπτωση της Ευαγγελίας Σακκαρέλλου έλαβα υπόψη μόνο τα δεδομένα του Γενικού Ελέγχου, επειδή η χρονολογία γέννησης που αναγράφεται στο Γενικό Μητρώο είναι προφανώς λανθασμένη (1916, οπότε θα έπρεπε να εικονίζεται σε ηλικία 10-11 ετών, πράγμα αδύνατο).

Το γεγονός ότι σε σύνολο 6 κοριτσιών απαντά μια μαθήτρια (της Τρίτης Γυμνασίου) σε ηλικία 21 και μια άλλη (της Τετάρτης) σε ηλικία 19 ή 21 ετών υποδεικνύει άραγε πως οι γυμνασιακές σπουδές ορισμένες φορές καθυστερούσαν λόγω των εξόδων που απαιτούνταν; (Πρόκειται για μαθήτριες που προάγονταν χωρίς καθυστερήσεις στο σχολείο - άλλωστε διαφορετικά οι οικογένειές τους δε θα τις έστελναν να φοιτήσουν στο Γυμνάσιο).

Πηγή: Εφ. Το Κροκύλειο, αρ. φ. 77 (1999): Η Παληά μας Φωτογραφία, σ. 3

p. 326
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/57/gif/327.gif&w=600&h=915

Εικόνα 7

Γύρω στα 1924. Κροκυλειώτες μαθητές του Γυμνασίου της Άμφισσας. Από αριστερά προς τα δεξιά: Όρθιοι οι: Χαράλαμπος I. Αθανασόπουλος (16 ετών), Ιωάννης Γ. Περλίγκας (19 ετών), Χρήστος Θρ. Ζωγράφος (16 ετών), Παναγιώτης Ν. Σακκαρέλλος (19 ετών). Καθιστοί οι: Γεώργιος Τρ. Τριανταφύλλου (17 ετών), Σπυρίδων Χαρ. Κατσίμπας (17 ετών), Αθανάσιος Ευθ. Σαΐτης (20 ετών). Το σχολικό έτος 1923/24 ο Χ. Αθανασόπουλος φοιτούσε στην πρώτη, ο Γ. Τριανταφύλλου στην τρίτη και οι άλλοι πέντε στη δευτέρα Γυμνασίου. Από τις ηλικίες των μαθητών είναι σαφές ότι οι περισσότεροι είτε δεν ξεκινούσαν τις γυμνασιακές σπουδές αμέσως μετά την αποφοίτηση από το Ελληνικό, είτε αποφοιτούσαν από αυτό με καθυστέρηση και επομένως ότι οι γυμνασιακές σπουδές κάθε άλλο παρά απλή υπόθεση ήταν για όσες οικογένειες ήθελαν να στείλουν παιδιά στο Γυμνάσιο.

Κρατούν στα χέρια το μαθητικό πηλίκιο με τη γλαύκα της Αθηνάς. Όλοι φορούν κοστούμια και γραβάτες, έχουν καρφιτσωμένο στο πέτο λουλουδάκι, μαντηλάκι στην τσέπη και είναι καλοχτενισμένοι. Ορισμένοι έχουν στο γιλέκο κρεμασμένες αλυσιδίτσες (ίσως ρολόγια). Φορούν μποτάκια ή άρβυλα και κάλτσες (μάλλον τσουράπια πλεχτά με βελονάκι).

Πηγή: Εφ. Το Κροκύλιο, αρ. φ. 44 (1991): Η Παληά μας Φωτογραφία, σ. 3.

p. 327
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/57/gif/328.gif&w=600&h=915

Εικόνα

Άποψη του Κροκυλείου. Φωτογραφία

p. 328
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/57/gif/329.gif&w=600&h=915

όνα 8

φία μάλλον της δεκαετίας του 1950

p. 329
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/57/gif/330.gif&w=600&h=915

Εικόνα 9

8 Ιουλίου 1928. Όσοι παρευρέθηκαν στο γαμήλιο γεύμα για το γάμο του Χαράλαμπου Χρήστου Τριανταφύλλου στα 30 του χρόνια και της Μαρίας Ιωαν. Αθανασοπούλου στα 22 της χρόνια (στο κέντρο της φωτογραφίας): 47 άτομα, εκ των οποίων 9 με 10 παιδιά. Στα δεξιά του γαμπρού ο πατέρας της νύφης (59 ετών) και στα δεξιά της νύφης ο πατέρας του γαμπρού (52 ετών). Χαρακτηριστικά τα μεγαλύτερα αγόρια (όχι όμως τα κορίτσια) υψώνουν όπως οι ενήλικες ποτήρια με κρασί. Ένα μικρό αγόρι (ο εξάχρονος Παναγιώτης Δ. Αρμάος), πρώτος εξάδελφος της νύφης κρατά το δίσκο με τα στέφανα.

Όλα τα κορίτσια που εικονίζονται δεν φορούν μαντήλια και έχουν τα μαλλιά κομμένα «καρρέ», σύμφωνα με τη μόδα της εποχής. Από τις γυναίκες οι γηραιότερες φορούν μαντήλια, όσες δίνουν την εντύπωση πως είναι άνω των 40 ετών, είτε έχουν τα μαλλιά πλεγμένα σε κοτσίδες, γυρισμένες «στεφάνι», είτε φορούν μαντήλια. Μια γυναίκα έχει κομμένα μαλλιά.

Πηγή: Εφ., Το Κροκύλιο, αρ. φ. 49 (1992): Η Παληά μας Φωτογραφία, σ. 3.

p. 330
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/57/gif/331.gif&w=600&h=915

Εικόνα 10

Γύρω στα 1920. Αποκριάτικος γάμος: Η φωτογραφία είναι βγαλμένη στην πλατεία του χωριού. Τρίτο από αριστερά και δεύτερο από δεξιά δύο αγόρια ντυμένα συμπεθερόπουλα ανάμεσα στους μεταμφιεσμένους χωριανούς. Ολοι είναι άνδρες και φορούν μάσκες (στο χωριό τις αποκαλούσαν προσωπίδες). Έκτος και έβδομος από αριστερά ο γαμπρός και η νύφη. Πίσω (στα σκαλοπάτια του καφενείου) κάθονται άνδρες και γυναίκες χωρίς μάσκες, καθώς και ένας χωροφύλακας. Δεξιά ο καλοντυμένος άντρας με το μπαστούνι και τη χρυσή αλυσίδα στο γιλέκο ίσως είναι μετανάστης - Αμερικάνος όπως έλεγαν.

Από τα ονόματα που είναι γραμμένα στο πίσω μέρος αυτής της φωτογραφίας σε συνδυασμό με τις χρονολογίες γέννησης που είναι καταγεγραμμένες στο Γενικό Μητρώο μπορεί κανείς να υπολογίσει κατά προσέγγιση τις ηλικίες των περισσότερων εικονιζομένων. Το ένα παιδί (το τρίτο από αριστερά) ήταν περίπου 8 ετών, 9 από τους 11 «μεγάλους» είχαν γεννηθεί μεταξύ 1903 και 1906. Επειδή δε γνωρίζουμε την ακριβή χρονολογία φωτογράφισης μπορούμε να πούμε χονδρικά ότι τα 9 αυτά άτομα ήταν ηλικίας 15 με 20 ετών (το ανώτερο). Αυτό σημαίνει ότι ο «αποκριάτικος γάμος» αποτελούσε υπόθεση των νέων, ανύπαντρων ανδρών της κοινότητας.

Πηγή: Εφ., Το Κροκύλιο, αρ. φ. 48 (1992): Η Παληά μας Φωτογραφία, σ. 3.

p. 331
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/57/gif/332.gif&w=600&h=915

Εικόνα 11

Χάρτης της Φωκίδας πριν την κατασκευή του φράγματος Μόρνου

p. 332
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/57/gif/333.gif&w=600&h=915

Σημερινή άποψη του Κάτω Μαχαλά στο χωριό. Tu περισσότερα σπίτια είναι προπολεμικά κτίσματα. Οι στέγες από κεραμίδια έχουν αντικαταστήσει τις στέγες με σχιστόλιθους

Εικόνα 12

p. 333
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/57/gif/334.gif&w=600&h=915

Εικόνα 13

Άποψη του χωριού σήμερα. Διακρίνονται η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου (κέντρο-δεξιά), το νεκροταφείο και οι διάφοροι «μαχαλάδες»

p. 334
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/57/gif/335.gif&w=600&h=915

Εικόνα 14

Παλιά σπίτια και ξερολιθιές

στο χωριό

p. 335
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/57/gif/336.gif&w=600&h=915 01 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

p. 336
Search form
Search the book: Growing up in Mountainous Regions
Search results
    Digitized books
    Page: 317
    

    διαδρομών και των εμπειριών των παιδιών στον ορεινό χώρο θα συνέβαλε ώστε να εμβαθύνουμε στη διαδικασία εξαστισμού της ελλαδικής κοινωνίας και ίσως να οριοθετήσουμε τις εκδοχές της στο χρόνο και το χώρο, συγκρίνοντας λ.χ. παραδείγματα από τη Στερεά με παραδείγματα από την Ήπειρο, όπου οι διαδικασίες εξαστισμού αγροτικών πληθυσμών ανάγονται στο 17ο αιώνα και συνδέθηκαν άρρηκτα με τη συγκρότηση εμπορικών αστικών στρωμάτων.7

    Με δυο λόγια: Οι διαδικασίες αστικοποίησης δεν συντελούνται αποκομένες από το πεδίο της ανθρώπινης εμπειρίας'8 μικρο-ιστορία της παιδικής ηλικίας (και της οικογένειας) και μακρο-ιστορία της εξέλιξης της κοινωνίας στον ελλαδικό χώρο σχετίζονται λειτουργικά μεταξύ τους. Όπως σημειώνει ένας γερμανός παιδαγωγός στο πλαίσιο μιας εργασίας θεωρητικού χαρακτήρα «ιστορική θεώρηση της παιδικής ηλικίας και της κοινωνικοποίησης δε σημαίνει μόνο ότι αντιμετωπίζουμε την παιδική ηλικία ως προϊόν της ιστορίας ή ως κατηγορία που μεταβάλλεται, αλλά σημαίνει επίσης ότι την αντιλαμβανόμαστε ως συστατικό στοιχείο των περίπλοκων μηχανισμών μεταβολής της ίδιας της κοινωνίας».9

    Στο επίπεδο αυτό, όπως και στο επίπεδο της μελέτης της ανθρώπινης εμπειρίας και της καθημερινότητας, η ιστορία των παιδιών, των παιδικών ηλικιών, της παιδικής ηλικίας, αποτελεί πρόκληση για την ιστοριογραφία γενικότερα και την ελληνική ιστοριογραφία ειδικότερα.

    των Αλεξάκη, Οικονόμου, Ψυχογιού, Αράπογλου), και. γ) Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, Numéro Spécial: Aspects du changement social dans la campagne grecque. 18 (1981) (κείμενα των Collard, Couroucli, Piault, Saulnier, Capetanakis) ' βλ. επίσης Σ. Δαμιανάκος (επιμ.), Διαδικασίες Κοινωνικού μετασχηματισμού στην αγροτική Ελλάδα, Αθήνα 1987 (κείμενα των Collard, Κουρούκλη, Piault, Saulnier μεταφρασμένα στα ελληνικά από το ειδικό τεύχος της Επιθεώρησης Κοινωνικών Ερευνών).

    7. Τσουκαλάς, Εξάρτηση και Αναπαραγωγή, ό.π., σ. 428' πβ. και Γ. Παπαγεωργίου, Οικονομικοί και Κοινωνικοί Μηχανισμοί στον ορεινό χώρο. Ζαγόρι (μέσα 18ου-αρχές 20ού αιώνα), Ιωάννινα 1995, σ. 182' Β. Ρόκου, «Μεταναστεύσεις στον ορεινό χώρο», Πρακτικά του Ελληνογαλλικού Συνεδρίου, ό.π., σ. 251, 252.

    8. Πβ. τη μελέτη της κοινωνιολόγου Γεωργίας Πετράκη για τη διαδικασία προλεταριοποίησης των χωρικών μέσω της απασχόλησης στη βιομηχανία. Η μελέτη της Πετράκη εξετάζει την περίπτωση των Θεσσαλών χωρικών που μετά το 1960 περίπου εργάστηκαν στην κλωστοϋφαντουργία ΑΙΓΑΙΟΝ στο Λαύριο. Η εργασία της στηρίζεται κατά μεγάλο μέρος σε προφορικές συνεντεύξεις: Γ. Πετράκη, Από το χωράφι στο εργοστάσιο. Η διαμόρφωση του βιομηχανικού προλεταριάτου στο σύγχρονο Λαύριο, (μετ. Δ. Τσιφλικά, Γ. Πετράκη), Αθήνα 2002.

    9. M. S. Honig, Entwurf einer Theorie der Kindheit, Φρανκφούρτη στο Μάιν 1999, σ.