Creator/Author:Παπαθανασίου, Μαρία
Title:Growing up in Mountainous Regions
Subtitle:Children and Childhood in Krokylio, Doris, Greece, during the 20th century`s first decades
Title of Series:Historical Archive of Greek Youth
Nr. within series:38
Place of Publication:Athens
Publisher:General Secretariat for Youth
Date of Publication:2003
Nr. of vol.:1 volume
Subject:Mentalities and Behaviour
Social integration
Spatial coverage:Krokylio, Doris, Greece
Temporal coverage:αρχές 20ού αι.
Description:During the last two decades fundamental work on the history of childhood has been carried out in Greece, concentrating mainly on social care and educational politics in regard to children. This study is rather a history of childhood «from below». It examines childhood in rural Greece, during the early twentieth century and the interwar period. It deals with children's everyday lives, experiences and socialization processes in Krokylio, a mountain village in central mainland Greece. Main research on the subject was financed within the context of the project «Istoriko Archio Ellinikis Neolaias» («Historical Archives of Greek Youth» at the Center of Modern Greek Studies/National Research Center) and conducted from May 1997 to June 1998. On a first level the book tackles fundamental questions in the history of childhood: What it meant to be a child in the society under study? How did villagers perceive «childhood»? How long did the state of childhood last? In which ways did gender and the social state of the family affect child-rearing and the experience of childhood? On a second level it traces the relation between urbanization processes and child-rearing as well as childhoodexperience in rural Greece. Oral evidence is the key source (combined with fieldwork): 40 open interviews held by the author with 22 men and 18 women from different social groups. In addition to this, the book draws on various archival sources: a population register held probably since 1915 and throughout the interwar period, sparse evidence from various school archives regarding principally the 1920s and the 1930s, church birth and marriage registers dating from the late 1920s, another civil birth register for the period between 1914 and 1935 as well as two civil death registers covering 1922 to 1925 and 1932 to 1937 (all three, namely the birth and the two death registers, actually contain very poor evidence on the period before 1930). Furthermore the study makes use of social and economic data gathered by a villager of the post-second world war generation, the economist Dr. Paraskevas Bakarezos, US Internet archives on migration (since many villagers migrated to the US during the early 20th century), of a few (available) notary records as well as of various published sources. Questions, sources, methodology (including remarks on memory construction as well as oral history theory and techniques) are dealt with in the introductory chapter. Four chapters constitute the main part of the book. The first one, titled «Economy, Society, Population», examines social and economic structures in the village in relation to the evolution of greek society and economy. The second chapter, called «Between old and new life patterns: Childhood in the family», examines children's contribution to family economy and their material living conditions, as well as interpersonal relations within families and aspects of child-rearing in the village. The third chapter, titled «Towards future: School», deals with the value of school education in villagers' eyes, as well as with school experience, regarding learning, social control and corporal punishments. The fourth chapter, called «Ties to dismantling structures - Cultural Expressions» examines children within the context of social life and habits in the village as well as aspects of children's culture, especially play. The last, short, concluding chapter summarizes research results and stresses the need for further research, comparing childhhood(s) in different rural regions. The book argues that: a) Since children and, in general, young adolescents were attributed specific rights and tasks as they grew up, rural society recognized the existence of childhood. However, the idea of childhood as a strictly separate age period in villagers' life was promoted by school mechanisms, b) Children lived between traditional and urban patterns, in a world which was at once closed and open. It was closed because it preserved traditional social structures and mentalities, which were reflected in social events as well as in children's play (and were also reinforced by it). It was open due to its poverty, its infertile soil, and low productive livestock, that led people to transatlantic and internal migration and brought villagers in contact with urban, modern living patterns. Although most villagers would have preferred to abandon rural life, the structural social and economic problems of the interwar period did not permit this. Families seem to have been trapped in a curious present, between a past without future and a future not ample enough to allow for structural changes. For the mountain rural society school education of its offspring was the way out of the impasse. But this was a dominant social ideal, not the dominant social reality. Children of those who had a steady monetary income had a greater chance of completing their school education; children of shepherds had barely any chance, due to shepherds' demanding and isolating working and living patterns. Above all, boys had far more chances of completing their education than girls. And those who would manage it, would become vehicles of their families' urbanization and living patterns. In a way girls expressed the link to traditional social structures, whereas a considerable number of boys (but not all boys or most boys) expressed the slow disintegration of such structures. To integrate the history of childhood and the family in general, into Greek social history, addressing such crucial questions as the urbanization process and comparing cases of, say, different mountain village societies could be really fruitful.
License:This book in every digital format (PDF, GIF, HTML) is distributed under Creative Commons Attribution - NonCommercial Licence Greece 3.0
The book in PDF:Download PDF 24.57 Mb
Visible pages: 329-348 από: 395
Current page:

όνα 8

φία μάλλον της δεκαετίας του 1950

p. 329

Εικόνα 9

8 Ιουλίου 1928. Όσοι παρευρέθηκαν στο γαμήλιο γεύμα για το γάμο του Χαράλαμπου Χρήστου Τριανταφύλλου στα 30 του χρόνια και της Μαρίας Ιωαν. Αθανασοπούλου στα 22 της χρόνια (στο κέντρο της φωτογραφίας): 47 άτομα, εκ των οποίων 9 με 10 παιδιά. Στα δεξιά του γαμπρού ο πατέρας της νύφης (59 ετών) και στα δεξιά της νύφης ο πατέρας του γαμπρού (52 ετών). Χαρακτηριστικά τα μεγαλύτερα αγόρια (όχι όμως τα κορίτσια) υψώνουν όπως οι ενήλικες ποτήρια με κρασί. Ένα μικρό αγόρι (ο εξάχρονος Παναγιώτης Δ. Αρμάος), πρώτος εξάδελφος της νύφης κρατά το δίσκο με τα στέφανα.

Όλα τα κορίτσια που εικονίζονται δεν φορούν μαντήλια και έχουν τα μαλλιά κομμένα «καρρέ», σύμφωνα με τη μόδα της εποχής. Από τις γυναίκες οι γηραιότερες φορούν μαντήλια, όσες δίνουν την εντύπωση πως είναι άνω των 40 ετών, είτε έχουν τα μαλλιά πλεγμένα σε κοτσίδες, γυρισμένες «στεφάνι», είτε φορούν μαντήλια. Μια γυναίκα έχει κομμένα μαλλιά.

Πηγή: Εφ., Το Κροκύλιο, αρ. φ. 49 (1992): Η Παληά μας Φωτογραφία, σ. 3.

p. 330

Εικόνα 10

Γύρω στα 1920. Αποκριάτικος γάμος: Η φωτογραφία είναι βγαλμένη στην πλατεία του χωριού. Τρίτο από αριστερά και δεύτερο από δεξιά δύο αγόρια ντυμένα συμπεθερόπουλα ανάμεσα στους μεταμφιεσμένους χωριανούς. Ολοι είναι άνδρες και φορούν μάσκες (στο χωριό τις αποκαλούσαν προσωπίδες). Έκτος και έβδομος από αριστερά ο γαμπρός και η νύφη. Πίσω (στα σκαλοπάτια του καφενείου) κάθονται άνδρες και γυναίκες χωρίς μάσκες, καθώς και ένας χωροφύλακας. Δεξιά ο καλοντυμένος άντρας με το μπαστούνι και τη χρυσή αλυσίδα στο γιλέκο ίσως είναι μετανάστης - Αμερικάνος όπως έλεγαν.

Από τα ονόματα που είναι γραμμένα στο πίσω μέρος αυτής της φωτογραφίας σε συνδυασμό με τις χρονολογίες γέννησης που είναι καταγεγραμμένες στο Γενικό Μητρώο μπορεί κανείς να υπολογίσει κατά προσέγγιση τις ηλικίες των περισσότερων εικονιζομένων. Το ένα παιδί (το τρίτο από αριστερά) ήταν περίπου 8 ετών, 9 από τους 11 «μεγάλους» είχαν γεννηθεί μεταξύ 1903 και 1906. Επειδή δε γνωρίζουμε την ακριβή χρονολογία φωτογράφισης μπορούμε να πούμε χονδρικά ότι τα 9 αυτά άτομα ήταν ηλικίας 15 με 20 ετών (το ανώτερο). Αυτό σημαίνει ότι ο «αποκριάτικος γάμος» αποτελούσε υπόθεση των νέων, ανύπαντρων ανδρών της κοινότητας.

Πηγή: Εφ., Το Κροκύλιο, αρ. φ. 48 (1992): Η Παληά μας Φωτογραφία, σ. 3.

p. 331

Εικόνα 11

Χάρτης της Φωκίδας πριν την κατασκευή του φράγματος Μόρνου

p. 332

Σημερινή άποψη του Κάτω Μαχαλά στο χωριό. Tu περισσότερα σπίτια είναι προπολεμικά κτίσματα. Οι στέγες από κεραμίδια έχουν αντικαταστήσει τις στέγες με σχιστόλιθους

Εικόνα 12

p. 333

Εικόνα 13

Άποψη του χωριού σήμερα. Διακρίνονται η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου (κέντρο-δεξιά), το νεκροταφείο και οι διάφοροι «μαχαλάδες»

p. 334

Εικόνα 14

Παλιά σπίτια και ξερολιθιές

στο χωριό

p. 335 01 - 0002.htm


p. 336


p. 337 01 - 0002.htm


p. 338


ι. προφορικές

Α' Συνεντεύξεις - Συνομιλίες:

Αναγράφονται τα αρχικά του ονοματεπώνυμου' για τις γυναίκες χρησιμοποιείται το αρχικό του πατρικού τους επωνύμου και η χρονολογία γέννησης. Η ένδειξη α. σημαίνει άνδρας και η ένδειξη γ. γυναίκα. Ακολουθούν ο τόπος και ο χρόνος διεξαγωγής των συνεντεύξεων. Πρόκειται για 40 συνεντεύξεις με κριτήριο την ημερομηνία τους. Τα αρχικά παρατίθενται αλφαβητικά με βάση το πρώτο αρχικό. Α. Κ. σημαίνει «Απομαγνητοφωνημένο Κείμενο»: Πρόκειται για τα τμήματα των συνεντεύξεων, τα οποία απομαγνητοφώνησα και στα οποία παραπέμπω στην εργασία. Στην εργασία παραπέμπω στον αριθμό σελίδας κάθε συνέντευξης χωριστά' ταυτόχρονα όμως υπάρχει ενιαία αρίθμηση όλων των απομαγνητοφωνημένων συνομιλιών και εδώ σημειώνω σε ποιες σελίδες αντιστοιχούν οι συνομιλίες με βάση την ενιαία αυτή αρίθμηση (Πβ. σ. 10 και 23-25, ειδικότερα υποσημείωση 30).

1) Αδελφοί Α., α. 1915, 1922, 1924 - Κροκύλειο (18.8.1997): Α. Κ., σ. 293-315.

2) Α. Μ., α. 1903 - Κροκύλειο (14.7.1997: ορισμένη ώρα παρευρισκόταν και συμμετείχε στη συζήτηση ο γιος του): Α. Κ., σ. 145-152.

3) Α. Π., γ. 1911 - Κροκύλειο (18.7.1997): Α. Κ., σ. 335-355.

4) Αρ. Μ., α. 1915 - Κροκύλειο (16.7.1997): Α. Κ., σ. 356-377.

5) Α. Σ., γ. 1922 - Κροκύλειο (25.8.1997 και 10.6.2001: Συν. 2): Α. Κ., σ. 178-190 και 458-463.

6) Β. Σ., γ. 1915 - Κροκύλειο (12.8.1997: αφηγήσεις που μαγνητοφωνήθηκαν στο καφενείο της παρουσία τριών παραθεριστών): Α. Κ., σ. 82-85.

7) Β. Κ., γ. 1916 - Αθήνα (12.6.1997): Α. Κ., σ. 36-43.

8) Γ. Α., γ. 1913 - Κροκύλειο (27.8.1997): Α. Κ., σ. 124-134.

9) Γ. Λ., α. 1908 - Κροκύλειο (16.8.1997): Α. Κ., σ. 55-59.

10) Γ. Π., α. 1899 - Κροκύλειο (14.7.1997 και 21.8.1997: Συν. 2): Α. Κ., σ. 153-177.

p. 339

11) Γ. P., α. 1917 (επίσκεψη του Π. Β. που γεννήθηκε το 1922 στη διάρκεια της συνέντευξης και σύντομη συνομιλία με τους δύο μαζί) - Κροκύλειο (20.8.1997): Α. Κ., σ. 191-200.

12) Γ. Σ., α. 1911 και Φ. Σ., γ. 1914 (ανδρόγυνο) - Κροκύλειο (20.7.1997): Α.Κ., σ. 387-400.

13) Γ. Σ., γ. 1917-Αθήνα (6.6.1997 και 13.6.2001: Συν. 2): Α.Κ., σ. 43-54 και 481-487.

14) Γ. Ψ., α. 1924 - Κροκύλειο (24.8.1997): Α.Κ., σ. 277-282.

15) Ε. Γ., γ. 1905 - Κροκύλειο (14.8.1997): Α. Κ., σ. 6-12.

16) Αδέλφια Ε. Ζ., γ. 1916 και Ν. Ζ., α. 1929 - Αθήνα (19.6.1997: κατά διαστήματα παρευρισκόταν και η κόρη της Ε. Ζ. και συμμετείχε στη συζήτηση): Α. Κ., σ. 260-276.

17) Αδελφοί Η. Χ., α. 1915 και Κ. Χ., α. 1920 - Κερασιά (22.8.1997): Α. Κ., σ. 108-114.

18) Θ. Α., α. 1920 - Αθήνα (18.6.1997): Α. Κ., σ. 235-259.

19) Κ. Σ., γ. 1914 - Κροκύλειο (17.7.1997: στη συνέντευξη συμμετείχε και η Π. Α., η οποία με συνόδευσε στο σπίτι της Κ. Σ.): Α. Κ., σ. 13-23.

20) Λ. Γ., α. 1901 και Α. Γ., γ. 1913 (ανδρόγυνο) - Κροκύλειο (19.7.1997): Α. Κ., σ. 135-144.

21) Λ. Π., γ. 1915 - Κροκύλειο (21.8.1997 και 9. 6. 200: Συν. 2): Α. Κ., σ. 87-107 και σ. 464-467.

22) Μ. Ζ., α. 1922 - Κροκύλειο (23.8.1997): Α. Κ., σ. 283-292.

23) Μ. Μ., α. 1926 και Κ. Μ., γ. 1932 (ανδρόγυνο) - Κροκύλειο (19.8.1997· πρώτα συνομίλησα με την Κ. Μ. και αμέσως μετά με τον Μ. Μ. που ήρθε να φυλάξει με τη σειρά του το κοπάδι τους και 10.6.2001: μόνο με τον Μ. Μ.): Α. Κ., σ. 316-333 και 451-457.

24) Μ. Ν., γ. 1912 - Αθήνα (9.6.1997: κατά διαστήματα παρευρισκόταν και η κόρη της Μ. Ν. και συμμετείχε στη συζήτηση): Α. Κ., σ. 60-81.

25) Π. Γ., γ. 1908 (πριν αρχίσει η πρώτη συνέντευξη-συνομιλία και με το γιο της Θ. Μ., 1929) - Κροκύλειο (15.7.1997 και 22.8.1997: Συν. 2 και 7.6.2001: Συν. 3 και 8.6.2001: Συν. 4): Α. Κ., σ. 401-450 και σ. 488-525.

26) Π. Κ., γ. 1914 - Αθήνα (6.6.1997 και 13.6.2001: Συν. 2' κατά διαστήματα παρευρισκόταν και η κόρη της Π. Κ. και συμμετείχε στη συζήτηση): Α. Κ., σ. 2435 και 468-480.5).

27) Π. Α., γ. 1918 - Κροκύλειο (17.7.1997): Α. Κ., σ. 201-211.

28) Π. Μ., γ. 1914 - Κροκύλειο (26.8.1997): Α. Κ., σ. 1-5.

p. 340

29) Π. Π., α. 1915 - Κροκύλειο (17.8.1997): Α. Κ., σ. 115-123.

30) Χ. Μ., α. 1909 - Κροκύλειο (19.8.1997): Α. Κ., σ. 378-386.

31) Χ. T., α. 1914 - Αθήνα (30.5.1997): Α. Κ., σ. 212-234.

Β' Τετράδιο σημειώσεων


Α' Σχολικά Αρχεία

I. Στο Κροκύλειο (κτίριο ξενοδοχείου):

α. Γενικός Έλεγχος Α', Β', Γ', Α' Τάξεων του Δημοτικού Σχολείου Κροκυλείου

(1927/28 έως 1945/46). β. Γενικός Έλεγχος Ε' και ΣΤ' τάξεων του Δημοτικού Σχολείου Κροκυλείου

(1930/31 έως 1946/47). γ. Δημοτικόν Σχολείον Κροκυλείου, Μαθητολόγιον Από του Σχολικού Έτους

1930/31 (έως το 1937/38). δ. Δημοτικόν Σχολείον Κροκυλείου, Μαθητολόγιον Από του Σχολικού Έτους 1938/39 (έως το 1943/44).

II. Στο Λύκειο Λιδωρικίου (Γραφείο Διευθυντή):

α. Ελληνικόν Σχολείον Κροκυλίου. Γενικός Έλεγχος Αποτελεσμάτων Ενιαυσίων

Εξετάσεων, 1903/04 - 1932/33. β. Ημιγυμνάσιον εν Κροκυλίω. Γενικός Έλεγχος Αποτελεσμάτων Ενιαυσίων Εξετάσεων (από του έτους 1929/30). γ. Ελληνικόν σχολείον εν Κροκυλίω. Σχολικόν Έτος 1928/29. Κατάστασις εμφαίνουσα τα υπό του ανωτέρω σχολείου εισπραχθέντα εκπαιδευτικά τέλη ανανεώσεως εγγραφής.

δ. Ημιγυμνάσιον εν Κροκυλίω. Σχολικόν Έτος 1929/30. Κατάστασις εμφαίνουσα τα υπό του ανωτέρω σχολείου εισπραχθέντα εκπαιδευτικά τέλη ανανεώσεως εγγραφής.

ε. Γυμνάσιον εν Λιδωρικίω. Γενικός Έλεγχος από Σχολικού Έτους 1924/25 έως Σχολικόν Έτος 1943/44.

III. Στο Λύκειο Άμφισσας (Γραφείο Διευθυντή):

Γυμνάσιον Αμφίσσης Ν. Γιαγτζή. Γενικός Έλεγχος από Σχολικού Έτους 1921/22 έως Σχολικόν Έτος 1936/37.

Β' Κοινοτικά και Εκκλησιαστικά Αρχεία (Γραφεία Κοινότητας)

α. Βιβλίον Γάμων του ενοριακού Ναού Αγίου Γεωργίου Δωρίδος, 1929-1977.

p. 341

β. Βιβλίον Γεννήσεων και Βαπτίσεων του ενοριακού Ναού Αγίου Γεωργίου Δωρίδος, 1929-1971.

γ. Βιβλίον Ληξιαρχικών Πράξεων Κοινότητος Κροκυλείου, Θανάτων, Τόμος Α, 1.1.1932 έως 31.12.1939.

δ. Γενικόν Μητρώον Αρρένων και Θηλέων της Κοινότητος Κροκυλείου. Συνταχθέν την 11ην Ιανουαρίου 1890 (αρχίζει όμως κατά πάσα πιθανότητα από το 1915, Μ. Π.)

ε. Ληξιαρχικόν Βιβλίον Αποβιώσεων της κοινότητος Παλαιοκατούνου, 19221925.

στ. Ληξιαρχικόν Βιβλίον Γεννήσεων της κοινότητος Παλαιοκατούνου, 1914-1935.

Γ' Συμβολαιογραφικά έγγραφα (φυλάσσονται από τον Π. Παγώνη)

Αριθμός εγγράφου και χρονολογία:

300/1900, 440/1900, 2138/1900, 99/1901, 374/1901, 496/1900, 3804/1914, 3512/1914, 3578/1914, 3613/1914, 3688/1914, 3814/1914, 3905/1914, 11519/1931, 11575/1931, 11577/1931, 11596/1931, 11649/1931, 11780/1932.

Δ' Διαδίκτυο (Passenger Search) - Στοιχεία Δεκεμβρίου 2001 (βλ. Κεφάλαιο πρώτο, σημ. 14).


α. Βασίλειον της Ελλάδος, Υπουργείον των Εσωτερικών, Γραφείον Απογραφής, Στατιστικά Αποτελέσματα της Γενικής Απογραφής του Πληθυσμού κατά την 27 Οκτωβρίου 1907, Μέρος Δεύτερον, Πίνακες Αριθμητικοί, Εν Αθήναις 1908.

β. Ελληνική Δημοκρατία, Υπουργείον Εθνικής Οικονομίας, Γενική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, Στατιστικά Αποτελέσματα της Απογραφής του Πληθυσμού της Ελλάδος της 15-16 Μαΐου 1928, Πραγματικός και Νόμιμος Πληθυσμός - Πρόσφυγες, Εν Αθήναις 1933.

γ. Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος (ΕΣΥΕ), Λεξικόν των Δήμων, Κοι-

p. 342

Κοινοτήτων και Οικισμών της Ελλάδος, επί τη βάσει της απογραφής του πληθυσμού του έτους 1961, περιέχον εν παραρτήματι τας επελθούσας διοικητικάς μεταβολάς και εγκριθείσας μετονομασίας μέχρι της 31.12.1962, Αθήνα 1963.

δ. Ελληνική Δημοκρατία, Υπουργείον Εθνικής Οικονομίας, Γενική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, Στατιστική των Βουλευτικών Εκλογών της 19η< Αυγούστου 1928, Αθήναι, Εθνικόν Τυπογραφείον, 1931.

ε. Ελληνική Δημοκρατία, Υπουργείον Εθνικής Οικονομίας, Γενική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, Στατιστική των Βουλευτικών Εκλογών της 5η< Μαρτίου 1933, Αθήναι, Εθνικόν Τυπογραφείον, 1933.


Δημοσιευμένο στην εφ. Το Κροκύλ(ε)ιο, αρ. φύλ. 44, 48, 49, 50, 51, 52, 53, 54, 56, 70, 77 (Δημοσιεύεται εδώ, σ. 321-336.


α. Στοιχεία για την οικονομία του χωριού και των νοικοκυριών για το 1930 που συγκέντρωσε στις αρχές της δεκαετίας του 1980 ο καταγόμενος από το Κροκύλειο οικονομολόγος Παρασκευάς Μπακαρέζος.

β. Αρχείο Λαογραφικού Σπουδαστηρίου Πανεπιστημίου Αθηνών: Χειρόγραφα 2227 (1975), 2594 (Θ. Σαράμπαλη, 1973).

γ. Κέντρο Ερεύνης Ελληνικής Λαογραφίας (ΚΕΕΛ): Χειρόγραφα 1682 (Α. Στασινοπούλου, 1951;) - 3988 (Θ. Σαράμπαλη, 1973) - 4221 (Ε. Αλεξάκης, 1984).

p. 343 01 - 0002.htm


p. 344



Αγγελοπούλου Α., Μπρούσκου Α., Επεξεργασία Παραμυθιακών Τύπων και Παραλλαγών 700-749, Αθήνα 1994 (Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας, 23).

Αγγελοπούλου Α., Λουμίδης Σ., Nestlé, 100 χρόνια στην Ελλάδα, Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο (ΕΛΙΑ), Αθήνα 2001.

Αγριαντώνη Χρ., «Βιομηχανία», στο Χατζηιωσήφ Χρ. (επιμ.), Ιστορία της Ελλάδας του 20ού αιώνα, 1900-1922. Οι απαρχές, τ. ΑΙ, Αθήνα 1999, σ. 173-221.

Αθανασόπουλος Θ., «Τα Κλικούρδα», εφ. Το Κροκύλιο, αρ. φ. 44 (1991), σ. 1.

-, «Λαογραφικός Θησαυρός: Η Γρούνα κι τα Κουκουρέλια», Το Κροκύλειο,

Αριθμός Φύλλου 47 (1992), σ. 1.

-, «Λαογραφικός Θησαυρός: Χρουνιάρις Μέρες», εφ. Το Κροκύλειο, αρ. φ.

56 (1994), σ. 1.

Αικατερινίδης Γ., «Το παιδί σε εθιμικούς αγερμούς και ευετηρικά δρώμενα», στο Αναγνωστόπουλος Β. Δ. (επιμ.), Λαϊκή Παράδοση και Παιδί, Αθήνα 1999, σ. 57-68.

Αλεξάκης Ε. Π., Τα παιδιά της σιωπής. Οικογένεια, συγγένεια και γάμος στους Αρβανίτες της ΝΑ. Αττικής-Λαυρεωτικής (1850-1940), Αθήνα 1996.

-, «Γυναίκες, Γάλα, Συγγένεια: Κοινά παλαιοβαλκανικά στοιχεία στο λαϊκό

πολιτισμό των Βαλκανικών Λαών», Επετηρίς του Κέντρου Ερεύνης Ελληνικής Λαογραφίας 28 (1999), σ. 49-67.

——, «Ο κύκλος ανάπτυξης της οικιακής ομάδας στην ορεινή κοινότητα Καστάνιανης Κόνιτσας», στο Νιτσιάκος Β., Κασίμης Χ. (επιμ.), Ο ορεινός χώρος της Βαλκανικής. Συγκρότηση και μετασχηματισμοί, Κόνιτσα 2000, σ. 119-147.

Αμηρά Α., Μαράτου-Αλιμπράντη Α., «Μετανάστευση και Οικογένεια. Η κοινωνικοποίηση των παιδιών σε μια αγροτική κοινότητα», Πρακτικά του Ελληνογαλλικού Συνεδρίου, Ο Αγροτικός Κόσμος στον Μεσογειακό Χώρο, Αθήνα 47 Δεκ. 1984, Αθήνα 1988, σ. 284-307.

Αναγνωστόπουλος Β. Δ. (επιμ.), Λαϊκή Παράδοση και Παιδί, Αθήνα 1999, σ. 57-68.

Αναγνωστόπουλος Ξ., Λαογραφικά Ρούμελης, Αθήνα 1955.

Άντερσον Μπ., Φαντασιακές κοινότητες. Στοχασμοί για τις απαρχές και τη διάδοση του εθνικισμού, (μετ. Π. Χαντζαρούλα), Αθήνα 1997.

p. 345

Αντμάν Μ. Ε., Βία και Πονηριά. Άντρες και Γυναίκες σ' ένα ελληνικό χωριό, Αθήνα 1987.

Αργυριάδη Μ., «Οι επιδράσεις της χριστιανικής λατρείας και παράδοσης στο παιδικό παιχνίδι: Το θρησκευτικό παιχνίδι», Εθνογραφικά 9 (1993), 83-102 (επιμέλεια Γκουγκουλή Κ.).

-, «Στην Κατοχή και την Απελευθέρωση. Τα αυτοσχέδια και ομαδικά παιχνίδια που έπαιζαν παιδιά μέσα από προσωπικές μαρτυρίες», Η Καθημερινή: ένθετο Επτά Ημέρες («Το Ελληνικό Παιχνίδι»), 21 Δεκεμβρίου 1997, σ. 2730.

Αριές Φ., Αιώνες Παιδικής ηλικίας, (μετ. Γ. Αναστοπούλου), Αθήνα 1990.

Αρσενίου Λ., Τα Τσελιγγάτα, Αθήναι 1972.

Ασδραχάς Σ., Οικονομία και Νοοτροπίες (Νεοελληνικά Μελετήματα, 10), Αθήνα 1988.

--, «Ο εκχρηματισμός στις αγροτικές οικονομίες: Το ελληνικό παράδειγμα»,

στο Σ. Ασδραχάς, Οικονομία και Νοοτροπίες, ό.π., σ. 43-55.

-, Ιστορικά Απεικάσματα, Αθήνα 1995.

Αυδίκος Ε., Το Παιδί στην παραδοσιακή και τη σύγχρονη κοινωνία, Αθήνα 1996.

--, «Λαογραφία και παιδική ηλικία: οπτικές και προοπτικές», στο Β.Δ. Αναγνωστόπουλος, Λαϊκή Παράδοση και Παιδί, Αθήνα 1999, σ. 23-42.

Βαλαώρας Β., Στοιχεία Βιομετρίας και Στατιστικής. Δημογραφική μελέτη του πληθυσμού της Ελλάδος, Αθήναι 1943.

Βαν Μπούσχοτεν P., Ανάποδα Χρόνια. Συλλογική μνήμη και Ιστορία στο Ζιάχα Γρεβενών (1900-1950), Αθήνα 1997 (Λαϊκός Πολιτισμός/Τοπικές Κοινωνίες).

--, «Κλεφταρματολοί, ληστές και κοινωνική ληστεία», Μνήμων 13 (1991), 9-


Βερβενιώτη T., Η γυναίκα της Αντίστασης. Η είσοδος των γυναικών στην πολιτική, Αθήνα 1994.

Βεργόπουλος Κ., Το Αγροτικό Ζήτημα στην Ελλάδα. Η Κοινωνική ενσωμάτωση της γεωργίας, Αθήνα 1975.

Γιαννόπουλος I., Η Διοικητική Οργάνωσις της Στερεάς Ελλάδος κατά την Τουρκοκρατίαν (1393-1821). Συμβολή εις την Μελέτην της Επαρχιακής Διοικήσεως του κυριάρχου Οθωμανικού κράτους, Διατριβή επί Διδακτορία (Βιβλιοθήκη Σοφίας Ν. Σαριπόλου, 18), Εν Αθήναις 1971.

Γκουγκουλή Κ., «Εισαγωγή», Εθνογραφικά 9 (1993) (επιμέλεια Γκουγκουλή Κ.), Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα, Το παιδικό παιχνίδι, σ. 9-15.

Γκουγκουλή Κ., Κούρια Α. (επιμ.), Παιδί και παιχνίδι στη νεοελληνική κοινωνία (19ος και 20ός αιώνας), Αθήνα 2000.

Γκουγκουλή Κ., «Ανθρωπολογικές και λαογραφικές προσεγγίσεις του παιδικού παιχνιδιού», στο Χ. Χατζητάκη-Καψωμένου (επιμ.), Ελληνικός Παραδοσιακός Πολιτισμός. Λαογραφία και Ιστορία, Συνέδριο στη μνήμη της Αλκής Κυριακίδου-Νέστορος, Θεσσαλονίκη 2001, σ. 57-72.

Caillois R., Τα Παιγνίδια και οι Άνθρωποι, (μετ. Ν. Κούρκουλος), Αθήνα 2001 (α' έκδ. 1958).

p. 346

Cowan J., Η πολιτική του σώματος. Χορός και κοινωνικότητα στη βόρεια Ελλάδα, Αθήνα 1998.

Δαμιανάκος Στ., Παράδοση Ανταρσίας και Λαϊκός Πολιτισμός. Μελέτες (Λαϊκός Πολιτισμός/Τοπικές Κοινωνίες), Αθήνα 21995, (μετάφραση Γ. Σπανός).

-, «Κοινωνική Ληστεία και Αγρο-ποιμενικός πολιτισμός στην Ελλάδα», στο

Στ. Δαμιανάκος, Παράδοση Ανταρσίας..., ό.π., σ. 71-107.

Δαμιανάκος Στ. (επιμ.), Διαδικασίες κοινωνικού μετασχηματισμού στην αγροτική Ελλάδα, Αθήνα 1987.

Δαμιανάκος Στ., Ζακοπούλου Ε., Κασίμης Χ., Νιτσιάκος Β., Εξουσία, εργασία και μνήμη σε τρία χωριά της Ηπείρου. Η τοπική δυναμική της επιβίωσης, Αθήνα 1997.

Δαμιανάκος Στ., «Ληστρική κοινωνία και ληστρικός πολιτισμός στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου (με αφορμή ένα λησμονημένο κείμενο του Στρατή Δούκα)», στο Χ. Χατζητάκη-Καψωμένου (επιμ.), Ελληνικός Παραδοσιακός Πολιτισμός..., ό.π., σ. 183-200.

Da Silva J. G., «H Ιστορικότητα της Παιδικής Ηλικίας και της Νεότητας στην πρόσφατη ιστορική παραγωγή», (μετ. Ν. Μαυροκορδόπουλος, Β. Πάτσιου, Ρ. Μπενβενίστε, Π. Πολέμη), Πρακτικά του Διεθνούς Συμποσίου, Ιστορικότητα της Παιδικής Ηλικίας και της Νεότητας, Αθήνα, 1-5 Οκτωβρίου 1984, τ. Α', Αθήνα 1986, σ. 37-78 (Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας, 1).

Δημαράς Α., Νεοελληνική Εκπαίδευση (Ιστορικόν Σχεδίασμα), Αθήναι 1965.

Διαμαντόπουλος Α., Η πεδιάς του Μόρνου, Αθήναι 1940 (Αρχείον Γεωργοοικονομικών Μελετών, ΑΤΕ, 6).

Δορμπαράκης Π., Χαραμής Π., Ξενάκη Χ. (επιμ.), Παιδαγωγική-Ψυχολογική Εγκυκλοπαίδεια-Λεξικό, τ. 7, Αθήνα 1991, λήμμα «παιδονόμος» (σ. 3664-3665).

Δουμάνη-Χρηστέα Μ., Η ελληνίδα μητέρα άλλοτε και τώρα, Αθήνα 1989.

Δρακάκης Α.Θ., Κούνδουρος Σ. I., Αρχεία περί της συστάσεως και εξελίξεως των Δήμων και Κοινοτήτων 1836-1939 και της διοικητικής διαιρέσεως του Κράτους, Αθήναι 1939, τ. Β', Αθήναι 1940.

Εθνογραφικά 9 (1993) (επιμέλεια Γκουγκουλή Κ.), Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα, Το παιδικό παιχνίδι.

Eisenstadt S. Ν., «Ηλικιακές ομάδες και κοινωνική δομή: το πρόβλημα», στο Δ. Μακρυνιώτη (επιμ.), Παιδική Ηλικία (μετ. Κ. Αθανασίου), Αθήνα 1997, σ. 174-183.

Ελεφάντης Α., Minima Memorialia. Η ιστορία του παππού μου, Αθήνα 2001.

Ελίας Ν., Η εξέλιξη του πολιτισμού. Κοινωνιογενετικές και Ψυχογενετικές Έρευνες, τ. Β' (Αλλαγές της κοινωνίας. Σχεδίασμα για μια θεωρία του πολιτισμού), μετ. Ε. Βαϊκούση, Αθήνα 1997.

Ελληνική Δημοκρατία. Βουλή των Ελλήνων, Διεύθυνση Διοικητικού, Τμήμα Μητρώου Βουλευτών, Μητρώο Πληρεξουσίων, Γερουσιαστών και Βουλευτών 1822-1935, Αθήναι 1986.

Εταιρεία Μελέτης Νέου Ελληνισμού - περιοδικό Μνήμων, Αναζητήσεις της νεότερης γερμανόφωνης ιστοριογραφίας, (Θεωρία και Μελέτες Ιστορίας, 18) (μετ. Μ. Παπαθανασίου, Κ. Ράπτης, Δ. Φ. Μαρκάτου), Αθήνα 2000.

p. 347

Ευελπίδης Χ., Η Γεωργία της Ελλάδος. Οικονομική και Κοινωνική Άποφις, Αθήναι 1944.

Ηλιόπουλος Γ., Λαογραφικά Δωρίδας, Αθήνα 1987.

Θάνος Χ., Ο Δάφνος Δωρίδος, πρώην Βοστινίτσα. Ιστορία. Χωρογραφία. Κάτοικοι. Ασχολίαι. Λαογραφία, Αθήνα 1975.

Θωμάς Γ., «Γύρω απ' το παραδοσιακό παιχνίδι του πετροπολέμου», στο Β. Δ. Αναγνωστόπουλος (επιμ.), Λαϊκή παράδοση και παιδί, Αθήνα 1999, σ. 103-112.

Καββαδίας Γ. Β., Καραγκούνηδες. Συμβολή στην Κοινωνιολογία των δοξασιών, Αθήνα 1980.

Εφ. Η Καθημερινή: Επτά Ημερες, ένθετο «Το Ελληνικό Παιχνίδι», 21 Δεκεμβρίου 1997.

Καλαφάτη Ε., Τα σχολικά κτίρια της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης (1821-1929). Από τις προδιαγραφές στον προγραμματισμό, Αθήνα 1987 (Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας, 8).

Καλλιβρετάκης Α., Η δυναμική του αγροτικού εκσυγχρονισμού στην Ελλάδα του 19ου αιώνα, Αθήνα 1990.

Καραβίδας Κ. Δ., Αγροτικά. Μελέτη Συγκριτική, Αθήνα 1991 (α' έκδ. 1931).

Καραπατάκης Κ., Η μάνα και το παιδί στα παλιότερα χρόνια, Αθήναι 1983.

Καυτατζόγλου P., «Η ιστορία της οικογένειας στην Ελλάδα. Μερικά προβλήματα μεθόδου», Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών 69 (1988), 225-342.

-, (επιμ.), Οικογένειες του παρελθόντος. Μορφές οικιακής οργάνωσης στην

Ευρώπη και τα Βαλκάνια, Αθήνα 1996.

Καψάλης Γ., Στη Φωκίδα του 1851. Άνθρωποι, λίμνες, μετάξια, μπαμπάκια, Αθήνα 1974.

KayserB., Ανθρωπογεωγραφία της Ελλάδος, (μετ. Τ. Τσαβέας, Μ. Μερακλής), Αθήναι 1968.

Κλωνή Α., «Εργασία, παιδί και παιχνίδι στην ελληνική ύπαιθρο: Η περίπτωση της Λυγαριάς. Ανθρωπολογική προσέγγιση», στο Γκουγκουλή Κ., Κούρια Α. (επιμ.), Παιδί και παιχνίδι στη νεοελληνική κοινωνία (19ος και 20ός αιώνας), Αθήνα 2000, σ. 417-473.

Κολιόπουλος Γ., Ληστές. Η κεντρική Ελλάδα στα μέσα του 19ου αιώνα, Αθήνα 1988.

Κοντζέλος Κ., «Η Λαϊκή Αρχιτεκτονική των Ορεινών Οικισμών», εφ., Το Κροκύλειο, αρ. φ. 87 (2002).

Κοντονή Α., Το Νεοελληνικό Σχολείο και ο πολιτικός ρόλος των Παιδαγωγικών Συστημάτων, Αθήνα 1997.

Κουλούρη Χρ., Ιστορία και γεωγραφία στα σχολεία (1834-1914). Ανθολόγιο Κειμένων - Βιβλιογραφία σχολικών εγχειριδίων, Αθήνα 1988 (Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας, 18).

Κρίκος Α., «Τα Οικονομικά των Αγροτών. Στατιστική Μελέτη επί των οικονομικών των κατοίκων του χωρίου Σουρουστίου της Δωρίδος, διά το έτος 1914. Συνολικαί πρόσοδοι. Δαπάναι διαβιώσεως. Προκύπτουσα διαφορά», Αθήναι 1932 (= Α. Κρίκος, Μελέτες Β', Αθήνα 1991, σ. 7-32: εκδόθηκαν από τους απογόνους του Α. Κρίκου).

p. 348
Search form
Search the book: Growing up in Mountainous Regions
Search results
    Digitized books
    Page: 329

    όνα 8

    φία μάλλον της δεκαετίας του 1950