Creator/Author:Αγγελοπούλου, Άννα
 
Καπλάνογλου, Μαριάνθη
 
Κατρινάκη, Εμμανουέλα
 
Title:Processing of tale Types and Variations AT 500-559
 
Title of Series:Historica Archive of Greek Youth
 
Nr. within series:41
 
Place of Publication:Athens
 
Publisher:General Secretariat for Youth
 
Date of Publication:2004
 
Pagination:511
 
Nr. of vol.:1 volume
 
Language:Greek
 
Subject:Greek fairytales-Catalogue
 
Spatial coverage:Greece
 
Description:Ce quatrième tome du Catalogue raisonné du conte grec (publié par la Fondation Nationale de la Recherche Scientifique) fait partie d'un ouvrage qui présente et analyse l'ensemble des contes merveilleux grecs de tradition orale, en se basant sur la typologie internationale d'Aarne et Thompson. Il s'appuie largement sur le catalogue manuscrit de Georges Mégas, qui, pour sa part, avait publié, de son vivant, un premier tome intitulé Mythes d'Animaux, édité par l'Académie d'Athènes en 1978. Ce nouveau volume du catalogue du conte merveilleux grec, élaboré par Anna Angelopoulos, Marianthi Kaplanoglou et Emmanuella Katrinaki, constitue de ce fait un pas de plus vers la publication progressive de l'ensemble du corpus. Le quatrième tome (AT 500-559), comme les deux précédents (AT 300-499 et AT 700-749), comporte pour chaque conte étudié une version grecque in extenso, le schéma des diverses versions attestées, la liste des versions publiées ou inédites, ainsi qu'une petite monographie sur chaque conte-type. Rappelons que Aarne et Thompson classent les contes dans les catégories suivantes : 1. Contes d'animaux (Animal Tales): Nos 1-299. 2. Contes proprement dits (Ordinary Tales): Nos 300-1199. Les contes merveilleux en font également partie (Tales of Magic): Nos 300-749). 3. Contes facétieux (Jokes and Anecdotes): Nos 1200-1999. 4. Contes énumératifs (Formula Tales): Nos 2000-2399. Dans ce tome, nous présentons les numéros AT 500 à AT 559 (Aides surnaturels). Le prochain tome comprendra les numéros AT 560 à AT 699 (Objets magiques, et Force et Savoir surnaturels) et achèvera l'édition de ce travail sur les contes merveilleux. A l'origine de cette publication, comme nous l'avons dit, se trouvent les archives de Georges Mégas. Nous avons cependant choisi, comme modèle d'analyse et de présentation de notre corpus, le catalogue de Paul Delarue et Marie-Louise Tenèze (Le Conte populaire français). Celui-ci présente non seulement une organisation détaillée et minutieuse du matériel, mais aussi l'avantage d'être agréable à la lecture. Notre souhait est que ce nouveau volume ne soit qu'une simple étape vers la publication intégrale du Catalogue du Conte grec.
 
License:This book in every digital format (PDF, GIF, HTML) is distributed under Creative Commons Attribution - NonCommercial Licence Greece 3.0
 
The book in PDF:Download PDF 11.9 Mb
 
Visible pages: 38-57 από: 514
-20
Current page:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/38.gif&w=600&h=915

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΤΟΥΣ ΤΥΠΟΥΣ AT 500 και AT 501

Ο Στούπας, παραμυθιακός τύπος AT 500, κατάγεται από τα Βρετανικά νησιά, κατά τον Stith Thompson, που τον κατατάσσει στους «θαυματουργούς κλώστες», μαζί με τον επόμενο τύπο AT 501, Οι τρεις Κλώστρες, (σουηδικής ή και γερμανικής καταγωγής), με τον οποίο και συμφύρεται συχνά. Τρεις συγγραφείς ασχολήθηκαν με τους δύο αυτούς τύπους, ο Edward Clodd, που αναζήτησε και κατέδειξε κυρίως τα πρωτόγονα στοιχεία τους, ενώ ο Georg Polivka και ο C. W. von Sydow ασχολήθηκαν με τα αφηγηματικά δεδομένα τους.

Στην Ελλάδα δεν έχουμε μεγάλη ανάπτυξη του Στούπα, που ακολουθεί τη σταθερή ευρωπαϊκή αφηγηματική δομή. Διάδοση του παραμυθιού εκτός Ευρώπης δεν παρατηρείται από τους ειδικούς, υπάρχουν κάποιες καταγραφές του στο Πόρτο Ρίκο, όπου σαφώς πρόκειται για ισπανικά δάνεια. Τα κύρια χαρακτηριστικά της ιστορίας είναι καταρχήν μια κοινή αρχή με τις Κλώστρες (AT 501), όπου μια μάνα μαλώνει τη λαίμαργη κι οκνηρή κόρη της, που καταβρόχθισε μια τεράστια ποσότητα ψωμιού ή φαγητού. Εκείνην την ώρα περνάει το βασιλόπουλο και ρωτάει τι συμβαίνει. Η μάνα τότε, για να μη δυσφημήσει την κόρη της, καυχιέται πως της έγνεσε μια τεράστια ποσότητα μαλλιού σε χρόνο μηδέν κι αμέσως το βασιλόπουλο προτείνει γάμο. Η κόρη δέχεται αλλά ο μέλλων σύζυγος της ζητά να του αποδείξει τις ικανότητες της, γνέθοντας την ίδια ποσότητα που ανέφερε η μάνα της σε ελάχιστη προθεσμία, ειδάλλως θα της κόψει το κεφάλι.

Εδώ γίνεται η διαφοροποίηση των δύο τύπων, με την εμφάνιση διαφορετικών θαυμάσιων βοηθών. Στις Κλώστρες (AT 501) παρεμβαίνουν οι τρείς μυθικές μορφές των Μοιρών, παραμορφωμένες από την πολλή δουλειά, -η Χερού η Δοντού κι η Χειλού, όπως τις αποκαλούν ορισμένες παραλλαγές- κι αναλαμβάνουν αφιλοκερδώς να σώσουν την ηρωίδα, κάνοντας τις δουλειές στη θέση της. Ενώ στον Στούπα (AT 500) εμφανίζεται ένα ανθρωπάκι μιας σπιθαμής, που είναι συχνά ο διάβολος και προτείνει στην κόρη να γνέσει εκείνος το μαλλί για λογαριασμό της. Σε αντάλλαγμα όμως, πρέπει η ηρωίδα να βρει τ' όνομά του. Κι αν δεν τα καταφέρει μέσα σε μια σύντομη προθεσμία, τότε ο Στούπας θα την παντρευτεί με το ζόρι, θα τη φάει ή θα της πάρει το πρώτο της παιδί.

Απελπισμένη η κόρη βλέπει να πλησιάζει η προθεσμία. Τυχαία, την παραμονή, η ίδια ή κάποιος άλλος, ακούει το ανθρωπάκι να λέει το όνομά του τραγουδώντας θριαμβευτικά: π.χ.

«Γεια σου καημένε Στούπα, να γνέσεις την τουλούπα, να φάγεις την κυρία, να ευφρανθεί η καρδία»

p. 38
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/39.gif&w=600&h=915

ή ακούει που τον φωνάζουν οι άλλοι διάβολοι. Έτσι ο δαιμονικός βοηθός χάνει το στοίχημα. Η κόρη του λέει επίτηδες άλλο όνομα, όταν έρχεται να την πάρει τις δύο πρώτες φορές, αλλά την τρίτη φορά, του ανακοινώνει καθαρά το όνομά του, που είναι στις ελληνικές παραλλαγές, «Τιν Τον», «Μπουκαλόγερος», «Παπατούμπας», «Φαουστουπής», «Ξανθοστούπης» «Μπόμπιρας», «Μπάμπαλος», «Μποέμης» ή «Ντριζόκωλη», γιατί υπάρχει και μια γριά βοηθός σε δυό καταγραφές της Θράκης, που είναι σχεδόν πανομοιότυπες. Στο άκουσμα του ονόματος του, το ανθρωπάκι σκάει ή χάνεται κι έτσι η ηρωίδα μπορεί να χαρεί το γάμο της ελεύθερη.

Στις τρεις Κλώστρες (AT 501), η απεικόνιση των τριών Μοιρών γίνεται με παρωδικό τρόπο, διότι εμφανίζονται ως δύσμορφες, λόγω εργασιακού μόχθου (με κρεμασμένα χείλια, τεράστια δόντια ή χέρια και πισινό), ούτως ώστε η εργασία να προκαλέσει τελικά απέχθεια στον πρίγκηπα, που θέλει να έχει μια ελκυστική γυναίκα και της απαγορεύει να ξαναδούλεψει. Ανάμεσα στα πρόσωπα που βοηθούν την τεμπέλα κόρη να γνέσει είναι και η μάνα της, όπως στην παραλλαγή που δημοσιεύουμε εδώ. Η «γριά» δίνει το μπαμπάκι σε διάφορα σπίτια για να γνεστεί συλλογικά, ως ρεαλιστικότερη αντιμετώπιση της αδύνατης ατομικής δοκιμασίας. Η μητέρα της ηρωίδας είναι ιδιαίτερα σημαντική και κατά την πλεκτάνη που πλάθεται στον παραμυθιακό τύπο του Ύπνου (AT *514C, όπου βλέπε ανάλυση). Είναι το κατεξοχήν πρόσωπο που συνωμοτεί είτε για να παντρέψει την κόρη της (AT 500 και AT 501) είτε για να βρει γαμπρό δια της τεκνοποιίας (AT *514C). Οι τρεις Μοίρες, με έντονο διαμεσολαβητικό ρόλο στα συνοικέσια και των τριών παραμυθιών -μαζί με τις γειτόνισσες—, εκπροσωπούν τη γενεαλογική γυναικεία σοφία (και πονηριά) στα περί του γάμου.

Ο συνδυασμός φαγητού και γνεσίματος είναι διαφωτιστικός ως προς την βασική αντίθεση γύρω από την οποία διαπλέκεται αυτή η ιστορία. Στο παραμύθι της Ψαροκεφάλης (AT *514D, όπου βλέπε ανάλυση), που αρχίζει με την ίδια εισαγωγή των AT 500 και AT 501, η εξέλιξη της ηρωίδας είναι τελείως διαφορετική, διότι, όπως δηλώνεται εξαρχής, η κόρη δεν τρώει. Αντίθετα, δίνει την τροφή της μάνας της στο ζητιάνο ή στη γάτα, προκαλώντας έτσι την οριστική ρήξη μαζί της. Βλέπουμε, σ' όλες αυτές τις εκδοχές, ότι πρόκειται για δύο αλληλοαποκλειόμενες δράσεις, φαγητό και εργασία, που προκαλούν τον γέλωτα όταν συνδυάζονται. Γελούν οι Μοίρες και το αγέλαστο βασιλόπουλο τους, βλέποντάς την να τρώει κλώθοντας, ξαπλωμένη, κι ανταμείβουν για το γέλιο την ακαμάτρα κόρη, γνέθοντάς της όλο το μαλλί.

Όσο για την τεχνική της ύφανσης, εναναλλακτικά χρησιμοποιείται η εικόνα του φούρνου σε διάφορες παραλλαγές, όπου το ύφασμα ετοιμάζεται όπως ψήνεται το ψωμί. Φουρνίζεται η πρώτη ύλη, το μαλλί, το λινάρι ή το μπαμπάκι από τις Μοίρες και, μετά από κάποιο μαγικό διάστημα, ανοίγεται ο σφαλισμένος φούρνος και το πανί είναι έτοιμο. Μάλιστα, πότε-πότε, είναι και

p. 39
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/40.gif&w=600&h=915

τα ρούχα του γαμπρού και της νύφης ραμμένα. Σε μια καταγραφή από την Κέρκυρα, γίνεται και το γνέσιμο ακόμα μέσα στο φούρνο, όπου η Μοίρα στέκεται μπροστά στην πόρτα του μαζί με την κόρη και, μιλώντας στο μαλλί, του δίνει οδηγίες: «Αλλού να πηγαίνει το ψιλό κι αλλού να πηγαίνει το χοντρό». Την προετοιμασία του φούρνου, που αποτελεί μεταφορική εικόνα της κυοφορίας, δεν πρέπει να διακόψει η ηρωίδα, ούτε ν' ανοίξει να κοιτάξει, γιατί, αν ανοίξει πρόωρα το φούρνο, τα υφάσματα καίγονται κι ο γαμπρός τη διώχνει.

Τα δύο παραμύθια, Στούπας και Κλώστρες, μοιάζουν τόσο πολύ στην εισαγωγή τους, που συχνά συμφύρονται, όπως είδαμε. Μοιάζουν όμως κι ως προς το τελικό επεισόδιο, της απαλλαγής από την εργασία, κοινό σε παραλλαγές και των δύο τύπων. Όπου η ηρωίδα (με συμβουλή του δαιμονικού βοηθού ή της μάνας της) βάζει κάτω από το στρώμα της καρύδια ή τσόφλια αυγών και το στρώμα της τρίζει όταν ξαπλώνει. Έτσι, παραπονιέται πως τρίζουν τα κόκκαλά της από τη δουλειά κι ο βασιλιάς δεν την αφήνει πιά να ξαναδουλέψει. Ηθικό δίδαγμα: «Οι ακαμάτρες κι οι οκνές έχουν τις τύχες τις καλές».

Η διαφορετική απεικόνιση του μαγικού βοηθού στους τύπους AT 500 και AT 501 είναι ενδιαφέρουσα ως προς τη μύηση της ανύπαντρης κόρης στο γάμο. Οι τρεις Κλώστρες, Μοίρες της κόρης και προστάτριες δυνάμεις του γνεσίματος και της ύφανσης, αναλαμβάνουν να διεκπεραιώσουν στη θέση της τα γυναικεία συλλογικά ζητήματα, ηθικές επιταγές του φύλου της ηρωίδας. Ανάδοχες στις γενεαλογικές, διαχρονικές δοκιμασίες, όπου ωστόσο η κάθε κόρη πρέπει να δώσει τη δική της μοναδική απάντηση.

Όσο για τον Στούπα, σε μια μελέτη όπου αναλύει τις δύο ιστορίες, ο Géza Róheim τονίζει, τη φαλλικότητα του συμβόλου του μικρού ανθρωπάκου, της μιας πιθαμής μάκρους, και το συσχετισμό του με την απόκτηση τέκνου ή φαλλού από την ηρωίδα. Οπωσδήποτε, οι μοναχικές γυναίκες εμφανίζονται στις Κλώστρες ως παραμορφωμένες, όπως είδαμε, (Μυτού, Τσαχειλού, Κωλού), από το γνέσιμο, που ερμηνεύεται από τον Róheim ως απασχόληση αυνανιστική, παρθενική, που διακόπτεται κι εξαλείφεται με τον γάμο1.

1. Róheim G., «Tom, Tit, Tom», in: Fire in the Dragon and other Psychonalytic Essays on Folklore, Princeton University Press, Princeton, New Jersey 1992, σ. 23-28.

p. 40
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/41.gif&w=600&h=915

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 502

p. 41
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/42.gif&w=600&h=915 01 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

p. 42
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/43.gif&w=600&h=915

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 502

Ο Αγριάνθρωπος

AT: The Wild Man (Ο Αγριάνθρωπος) Delarue-Tenèze: L' Homme Sauvage (Ο Αγριάνθρωπος) Grimm no 136: Der eiserne Hans (Ο Σιδερένιος Χανς)

«Ο Αρσλάν Μπέης και η Μαρκάλτσα»

'Σ αμ bρώdo ζαμάνι ήτουν α βασιλός. Ήdουν j' α φουqαράς. Eρχoύdoυvε κάτα ημέρα σο βασιλό την gάπνη λένκεν di κι: «Ε βασιλέ, σήμερο α ινή α φσόκκο, α σε κατεβάση στο τάχτι». Ο βασιλές δώjεν dελάλι είπεν di κι: «Τιζ γέντσε σήμερο;» Nέvgωσαvε. Κανείς co γέντσε. Στέρου τηνεβή πάλι ήρτε η γρα. Είπεν di κι: «Ενότουν α φσόκκο, α σε κατεβάση στο τάχτι». Ο βασιλές αράτσε. Έντσε α σήρο ναίκα. Ήφαράν dα το φσόκκο σο βασιλό. Είπεν d' ο βασιλός: «Adέ το φσόκκο ναν dα φσάξετε. Να βoυdήσετε το ιμάτιν dou σ' όϊμαν dou ναν dα φέρετε».

Στέρου πήραν do φσόκκο. Πηάγανε, τα φσάξουνε. Έgwαψε η γρα είπεν di κι: «Μη dα φσάγνετε. Φσάξεdε αdέ το σουλί βoυτήσεdε το ιμάτιν dou σ' όϊμαν dου, cαι παγάσεdε dα το βασιλό. Πέdε di κι, έφσαξαν dα». Στέρου είbαν di jαι jείναοι: «Αφ αjεί σο χωρίο μη έρcεσαι». Είπεν di κι jαι jείνη: «Jó 'ρχομαι». Στέρου πήρεν do φσόκκο. Πήγε πάγασέν dα σου μαλιέρη το σπήλο. Πήγεν jαι jείνη να ζηdήση ψωμί, να ζουλεψη το μαχσούμι. Ήρτεν στέρου αjείνο η μαρκάλτσα. Είβεν dι κι: «Ερ αdέ do φσόκκο, ερ να μέγα βξήση, co τρώγω τα». Στέρου co πτιέσε σο φσόκκο πάνου.

Qαβούσισέν dα τη μαρκάλτσα. Jαι να πάη η μαρκάλτσα. Στέρου ποίjεν dα μαχτσούμι. Πήρεν d' αbιjεί πάγασέν dα σου jείνου το σπήλο. Στέρου πααίνκανε μο do φσόκκο 'ς αβλίχι.

Στέρου ήρτανε του βασιλό οι ασκέροι. Είδαν dα είπαν di κι: «Αdέ έν' α φσόκκου ποράδι, j' έν α μαρκάλτσας χνάδι». Στέρου πηάγαν bαρcεί είδαν το φσόκκο μο dη μαρκάλτσα. Στέρου ήρτανε είβαν dα το βασιλό. Είπεν di ο βασιλός: «Qoρdιέσετε α μάνgaνo, jαι πιέσεdε dα». Στέρου ποίκαν α μάνgaνo. Πηάγανε, qορdιέσαν dα. Πιέσανε το φσόκκο. Ήφαράν dα σο σπίτι. Kόνσαν da σο μαπουσλιέχι.

Στέρου είπεν di ο υιός του: «Σαχζαdές, αdένα σαμ' αν dα κοδιjής, γροικά

p. 43
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/44.gif&w=600&h=915

ένι ρουσού νομάτ». Στέρου έβgαλέν dα το φσόκκο, αjείvo του κοδίξανε το νομάτη. Παγασέν dα 'ς αν bερbέρη ξούρσεν dα. Φόρεσέν dα α ζι ρούχα. Κάτσανε σο σκόλειο έμαθανε να gαjέψη, jαι να ψάλη. Στέρου είπαν di κι: «Π' αν dα ειπούμε τ' όνομάν dου; Αν dα ειπούμε Aσλάμbέγoς». Στέρου έφαγανε, έbανε, έφτασανε σα μoυράdε τουνε.

Dawkins, Modern Greek in Asia Minor, Cambridge 1916, σ. 527-529, παραλλαγή από τα Φάρασα.

Απόδοση στην κοινή νεοελληνική

Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας βασιλιάς. Υπήρχε επίσης ένας φτωχός άνθρωπος. Ερχόταν κάθε μέρα στου βασιλιά την καμινάδα και του έλεγε: «Βασιλιά, σήμερα θα γεννηθεί ένα μικρό αγόρι' αυτό θα σε ρίξει από το θρόνο σου».

Ο βασιλιάς έβγαλε τελάλη" είπε: «Ποιος γέννησε σήμερα;» Οι τελάληδες κάναν ένα γύρο. Καμιά δεν είχε γεννήσει. Την επομένη το πρωί ξανάρθε η γριά. Είπε: «Ένα παιδί γεννήθηκε που θα σε ρίξει από το θρόνο σου». Ο βασιλιάς άρχισε να ψάχνει. Μια χήρα είχε γεννήσει. Έφεραν το μωρό στο βασιλιά. Ο βασιλιάς είπε: «Άντε να σκοτώσετε αυτό το αγοράκι. Βουτήξτε το πουκάμισο του στο αίμα του και να μου το φέρετε».

Υστερα πήραν το αγοράκι. Πήγαν να το σκοτώσουν. Η γριά έκλαιγε. Είπε: «Μην το σκοτώσετε. Σκοτώστε αυτό το σκυλί" βουτήξτε το πουκάμισο στο αίμα του και να το πάτε στον βασιλιά. Πείτε του ότι το σκοτώσατε». Υστερα είπαν κι εκείνοι: «Μην έρθεις ξανά στο χωριό». Κι εκείνη είπε: «Δεν θα έρθω». Υστερα αυτή πήρε το παιδί. Πήγε' το πήγε στη σπηλιά του τριχωτού τέρατος. Και πήγε να ζητήσει ψωμί για να θρέψει το παιδί. Υστερα ήρθε η Μαρκάλτσα. Είπε: «Αυτό το παιδάκι αν μεγαλώσει, δεν θα το φάω». Υστερα δεν επιτέθηκε στο αγοράκι.

Αυτό συνάντησε τη Μαρκάλτσα. Και η Μαρκάλτσα πήγε μαζί του. Το είχε σαν μωρό της. Το πήρε από εκεί και το πήγε στη σπηλιά της. Υστερα πήγαιναν για κυνήγι μαζί με το αγοράκι.

Υστερα ήρθαν οι στρατιώτες του βασιλιά. Είδαν. Είπαν: «Αυτό είναι ίχνος από το πόδι μικρού αγοριού και αυτό είναι ίχνος μιας Μαρκάλτσας». Υστερα πήραν αυτό το δρόμο. Είδαν το αγοράκι με τη Μαρκάλτσα. Υστερα επέστρεψαν. Το είπαν στο βασιλιά. Ο βασιλιάς είπε: «Βάλτε μια παγίδα να τους πιάσετε». Έφτιαξαν την παγίδα. Πήγαν και την έστησαν. Έπιασαν το αγοράκι. Το έφεραν στο σπίτι. Το έβαλαν στη φυλακή.

p. 44
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/45.gif&w=600&h=915

Ύστερα ο γιος του είπε: «Πρίγκηπα, αν καταδικάσεις αυτό το αγοράκι, καταλαβαίνει" είναι ένας άνθρωπος των βουνών». Ύστερα έβγαλε το αγοράκι έξω, ο άνθρωπος που το είχε καταδικάσει. Το πήγε στον κουρέα, τον ξύρισε. Τον έντυσε με ρούχα. Τον έβαλαν στο σχολείο. Του έμαθαν να διαβάζει και να γράφει. Ύστερα είπαν: «Τι όνομα θα του δώσουμε; Θα τον πούμε Ασλάν Μπέη». Ύστερα έφαγαν, ήπιαν, ευχαριστήθηκαν.

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

I. Το δυνατό παιδί

α: Ο ήρωας είναι' α1: γιος μιας άκληρης γυναίκας (ζευγαριού) που χρόνια παρακαλούσε (αν) να αποκτήσει (ουν) παιδί" α2: γιος χήρας' α3: γιος καλόγριας' α4: γιος παπά και παπαδιάς' α5: γιος ενός βασιλιά' α6: άλλο' α7: γεννιέται πολύ δυνατός.

β: Ένας βασιλιάς βάζει τους υπηρέτες του να το πάρουν και να το σκοτώσουν' β1: να του φέρουν ως απόδειξη το ματωμένο ρούχο του' β2: επειδή φοβάται τη δύναμη του' β3: επειδή σύμφωνα με μια προφητεία ένα νεογέννητο θα του πάρει κάποτε το θρόνο' β4: θα τον σκοτώσει' β5: οι υπηρέτες λυπούνται το μωρό και το αφήνουν στην ερημιά' β6: σκοτώνουν στη θέση του ένα σκυλάκι.

γ: Το παιδί εγκαταλείπεται στην ερημιά' γ1: από τον πατέρα του' γ2: με προτροπή της μητριάς, που θέλει να απαλλαγεί από αυτό' γ3: ρίχνεται στη θάλασσα' γ4: μέσα σε μια κάσσα' γ5: από τη μάνα που θέλει να το γλιτώσει από το βασιλιά' γ6: διώχνεται.

δ: Το παιδί μεγαλώνει' δ1: μια αρκούδα' δ2: μια ελαφίνα' δ3: ένα θηλυκό τέρας' δ4: άλλο' δ5: ζει στην ερημιά' δ6: γίνεται αγριάνθρωπος' δ7: γίνεται πολύ δυνατό επειδή ανατράφηκε από ένα άγριο ζώο' δ8: ανθρωποφάγος' δ9: προκαλεί καταστροφές.

ΙΑ. Ο αγριάνθρωπος

α: Ο ήρωας είναι' α1: ένας αγριάνθρωπος· α2: πολύ δυνατός' α3: άλλος.

II. Η σύλληψη του αγριάνθρωπου και η απελευθέρωση του

α: Ένας βασιλιάς επιχειρεί να συλλάβει τον αγριάνθρωπο' α1: που τον χρειάζεται για να ενισχύσει τη δύναμη του βασιλείου του' α2: για άλλο λόγο'

p. 45
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/46.gif&w=600&h=915

α3: μετά από πολλές αποτυχημένες προσπάθειες' α4: ο αγριάνθρωπος συλλαμβάνεται" α5: με πονηριά' α6: από τους απεσταλμένους του βασιλιά' α7: από τον ίδιο το βασιλιά' α8: από το βασιλόπουλο.

β: Ο αγριάνθρωπος κλείνεται σε σιδερένιο κλουβί' β1: το χρυσό μήλο με το οποίο έπαιζε το βασιλόπουλο πέφτει μέσα στο κλουβί του αγριάνθρωπου και εκείνος δεν το επιστρέφει παρά μόνο αν το παιδί πάρει το κλειδί και τον λευτερώσει" β2: το βασιλόπουλο λευτερώνει τον αγριάνθρωπο' β3: κι εκείνος το σκάει" β4: το βασιλόπουλο στέλνεται μακριά από τη μητέρα του για να γλιτώσει το θυμό του βασιλιά' β5: περιπλανιέται' β6: ο αγριάνθρωπος το περιμαζεύει και το φιλοξενεί.

γ: Μετά την απελευθέρωσή του, ο αγριάνθρωπος παραμένει στο παλάτι και γίνεται φίλος με το βασιλόπουλο' γ1: που τον ημερεύει' γ2: του κόβει τις τρίχες' γ3: τον ντύνει' γ4: άλλο' γ5: έτσι ξαναγίνεται άνθρωπος.

III. Οι άθλοι

α: Ο αγριάνθρωπος κάνει μια σειρά άθλους για χάρη του βασιλόπουλου' α1: κερδίζει μια νύφη για το βασιλόπουλο' α2: την Πεντάμορφη" α3: νικώντας τους φύλακές της' α4: τους 40 δράκους' α5: νικά τους εχθρούς του βασιλόπουλου' α6: άλλο.

β: Ακολουθώντας τις συμβουλές του αγριάνθρωπου' β1: το βασιλόπουλο κατεβαίνει στο υπόγειο παλάτι των νεράιδων και κερδίζει χαρίσματα' β2: κερδίζει για νύφη μια βασιλοπούλα, κατορθώνοντας το αδύνατο ζήτημα που αυτή έχει βάλει' β3: έχει μια σειρά από άλλες περιπέτειες (συνέχεια όπως στους παραμυθιακούς τύπους AT 516, 301Β, 300).

γ: Ο αγριάνθρωπος επιστρέφει στην πατρίδα του' γ1: σκοτώνει το βασιλιά' γ2: ξαναβρίσκει τη μητέρα του' γ3: παντρεύεται.

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

1. ΛΑ 1180 (ΣΜ 10), 7-10, Μεσημέρι Θεσσαλονίκης, άτιτλο. Ι: γ, γ1, γ2, δ, δ1, δ6, δ7. II: α, α3, α8, β, γ, γ1, γ2, γ5. III: γ3.

p. 46
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/47.gif&w=600&h=915

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ α. Δωδεκάνησα

2. Pio, 179-192, Αστυπάλαια, «Ο Αγριάθρωπος». ΙΑ: α, α1, α2. II: α, α1, α3, α4, α6, β, β1, β2, β3, β4, β5, β6. III: α5, β, β1, β2.

β. Εύβοια-Β. Σποράδες

3. ΛΑ 2744, 220-237, Γιάλτρα Ιστιαίας, άτιτλο. Ενωμένο με AT 516. Ι: α5, β, β3 (η προφητεία ότι το παιδί θα είναι η καταστροφή του παλατιού), β5, δ, δ2, δ7. II: α3, α4, α5 (τον μεθάει), α8, β, γ. Η συν. όπως AT 516, βλ. παρ. αρ. 19.

γ. Κυκλάδες

4. Roussel, αρ. 30, Μύκονος, άτιτλο. I: α, α3 (ο βασιλιάς της θάλασσας, ο μισός ψάρι κι ο μισός άνθρωπος). II: α, α2 (θέλει να τον σφάξει για να πλυθεί με το αίμα του), β2. III: α, α6 (γυρίζει πίσω στο βασιλόπουλο τη βασιλοπούλα που του έκλεψε ένας καπετάνιος για να την πάει πίσω στον πατέρα της που ήθελε να τη σφάξει).

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

5. ΛΑ 2934, 215-218, περιοχή Καλαμάτας, άτιτλο. Ενωμένο με AT 301Β. ΙΑ: α, α1. II: γ, γ1. III: α, α1, α2. Η συνέχεια όπως 301Β, βλ. παρ. αρ. 104.

6. ΑΦ 829, 1-11, Πυλία, «Ασκλαμπέης». I: α, α3, α7, γ6, δ8, δ9. II: α, α1, α4, γ.

7. ΣΠ 45, 6-10, Γύθειο, άτιτλο. I: α, α1, β, β4, γ3, γ4, γ5, δ, δ2 (ελάφια). II: α4, β, β2. III: α1, α2, α3, α4, γ, γ1, γ2.

ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

8. ΑΦ 1691, 14-21, Ορχομενός, «Ο Αρκουδογιάννης». I: α, α1, α4, α7, β, β2, β5, δ, δ1, δ6, δ9. II: α4, α5, γ. III: α, α1, α2, α3, α4.

p. 47
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/48.gif&w=600&h=915

ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ - ΠΟΝΤΟΣ - ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑ Καππαδοκία

9. Dawkins, MG in AM, 527-529, Φάρασα, «Ο Αρσλάν Μπέης και η Μαρκάλτσα». Η παραλλαγή που δημοσιεύουμε εδώ.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Η ιστορία του Αγριάνθρωπου είναι ένα κατεξοχήν ευρωπαϊκό παραμύθι, αν και έχει μεταφερθεί και σε λίγα μέρη εκτός Ευρώπης, όπως στο Σιαμ, το Μισσούρι και τη Βραζιλία. Η υπόθεση στον διεθνή κατάλογο παρουσιάζεται ως εξής: ένας Αγριάνθρωπος (άνθρωπος από σίδερο) συλλαμβάνεται από ένα βασιλιά και κλείνεται σε ένα κλουβί. Από κει ελευθερώνεται από το βασιλόπουλο, που άφησε το παιχνίδι του να κυλήσει μέσα στο κλουβί του. Ο Αγριάνθρωπος μεταφέρει μαζί του το παιδί, ή αυτό φεύγει για να γλιτώσει από την κακιά μητριά του. Άλλοτε ο Αγριάνθρωπος προκαλεί τη γέννηση ενός παιδιού σε ένα άκληρο ζευγάρι με την υπόσχεση να το πάρει πίσω αργότερα. Στον τόπο του αγριάνθρωπου, το παιδί παραβαίνει τις εντολές του και αποκτά χρυσά μαλλιά. Το παραμύθι συνεχίζεται όπως ο τύπος AT 314, με τον ήρωα να καλύπτει τα χρυσά μαλλιά του και να γίνεται κηπουρός στο περιβόλι του βασιλιά, όπου τον ερωτεύεται η βασιλοπούλα. Κάνει διάφορα κατορθώματα (γνωστά και από άλλους παραμυθιακούς τύπους, όπως ο AT 300, 303, κλπ.). Στο τέλος αναγνωρίζεται ο θαυμαστός εαυτός του, όπως στα παραπάνω παραμύθια, ενώ ο Αγριάνθρωπος ξεμαγεύεται.

Η κατάταξη των Aarne - Thompson συνδέει λοιπόν το παραμύθι κυρίως με τον παραμυθιακό τύπο AT 314. Όπως επισημαίνεται όμως και στο γαλλικό κατάλογο των παραμυθιών από τους Delarue-Tenèze, το παραμύθι παρουσιάζει μεγάλη σταθερότητα στο πρώτο μέρος, ενώ στο δεύτερο τείνει να συμφύρεται με μια ποικιλία άλλων παραμυθιακών τύπων.

Το παραμύθι γνώρισε λογοτεχνική επεξεργασία ήδη από το 16ο αιώνα στο έργο του Straparola, ενώ αντιπροσωπεύεται και στη συλλογή των αδελφών Grimm. Τις ανταλλαγές ανάμεσα στα γραπτά λογοτεχνικά κείμενα και την προφορική παράδοση συζητούν και οι Delarue-Tenèze στα σχόλια του γαλλικού καταλόγου, με αφορμή την αντικατάσταση του Αγριάνθρωπου σε τρεις παραλλαγές από ένα πρόσωπο της αρθουριανής λογοτεχνίας, τον μάγο Μέρλιν, αλλά και τη σχέση του παραμυθιού με την Histoire de Valentin et Orson, ένα λαϊκό βιβλίο, πολυδιαβασμένο από το τέλος του 15ου έως τα μέσα του 19ου αιώνα.

p. 48
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/49.gif&w=600&h=915

Όπως γίνεται φανερό από τον Κατάλογο των παραλλαγών, το παραμύθι του Αγριάνθρωπου δεν παρουσιάζει ιδιαίτερη διάδοση στον ελλαδικό χώρο. Σε σχέση με το διάγραμμα που παρουσιάζει ο διεθνής κατάλογος, οι ελληνικές παραλλαγές έχουν αρκετές ιδιομορφίες. Κυρίως το εισαγωγικό επεισόδιο παρουσιάζεται με δυο μορφές: άλλοτε ακολουθεί το σχήμα του διεθνούς καταλόγου, όπου ένας βασιλιάς μαθαίνει για έναν αγριάνθρωπο που ζει στην ερημιά και προσπαθεί να τον συλλάβει. Συχνότερα όμως η εισαγωγή είναι πιο αναπτυγμένη και αφορά ένα παιδί που μεγαλώνει στην ερημιά και ανατρέφεται από ένα άγριο ζώο (μια αρκούδα ή μια ελαφίνα) ή από κάποιο θηλυκό τέρας (τη Μαρκάλτσα των μικρασιατικών παραμυθιών) και γίνεται Αγριάνθρωπος.

Είναι φανερό ότι σε αυτήν την περίπτωση οι αφηγητές μεταφέρουν στην ιστορία του Αγριάνθρωπου ένα πιο γνωστό στην ελληνική παραμυθιακή παράδοση θέμα, αυτό του Αρκουδογιαννάκη, που είναι επίσης ένα παιδί που ανατρέφεται από μιαν αρκούδα ή γεννιέται από το σμίξιμό της με έναν ξυλοκόπο (βλ. τα σχόλια στον παραμυθιακό τύπο AT 301Β).

Το πώς ο ήρωας κατέληξε στην ερημιά εξηγείται με διαφορετικούς τρόπους. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το μοτίβο του Ηρώδη που συναντάμε σε δύο από τις παραλλαγές μας: ένας βασιλιάς μαθαίνει πως κάποιο από τα νεογέννητα παιδιά στη χώρα του θα του πάρει, όταν μεγαλώσει, το θρόνο. Σκοτώνει όλα τα παιδιά αλλά ο ήρωας φυγαδεύεται από τη μητέρα του και επιβιώνει στο δάσος. Άλλοτε η προφητεία αφορά ένα συγκεκριμένο παιδί, το οποίο ο βασιλιάς διατάζει να το πάνε μακριά και να το σκοτώσουν. Αυτό όμως πάλι επιβιώνει και μεγαλώνει ως παιδί ενός άγριου θηρίου. Η εισαγωγή του ελληνικού παραμυθιού θυμίζει μια άλλη γνωστή ιστορία, αυτή της Δανάης: ο Ακρίσιος, βασιλιάς του Άργους, ειδοποιημένος από έναν οιωνό ότι ο μελλοντικός εγγονός του θα τον σκοτώσει, φυλακίζει τη μονάκριβη κόρη του Δανάη σε ένα υπόγειο δωμάτιο, όπου όμως την επισκέπτεται ο Δίας με τη μορφή χρυσής βροχής. Από την ένωση τους γεννιέται ο Περσέας, που η Δανάη μεγαλώνει στα κρυφά, μέχρι που ο Ακρίσιος ακούει τη φωνή του παιδιού. Ο βασιλιάς βάζει μητέρα και παιδί μέσα σε ένα ξύλινο κιβώτιο και το ρίχνει στη θάλασσα. Τα κύματα το φέρνουν στην ακτή της Σερίφου, όπου περιμαζεύονται από έναν ψαρά.

Η συνηθέστερη λοιπόν ελληνική εισαγωγή ανατρέχει στην προϊστορία του ήρωά μας: πώς δηλαδή ένα παιδί μετατρέπεται σε αγριάνθρωπο από τη συμβίωση του με άγρια ζώα στην ερημιά και πώς, μετά τη σύλληψή του, «εκπολιτίζεται» και ξαναγίνεται άνθρωπος μέσα από τη συμβίωση του με τους ανθρώπους.

Στην ελληνική παράδοση αυτή η ιστορία είτε λέγεται αυτοτελώς είτε χρησιμεύει ως εισαγωγή σε άλλους παραμυθιακούς τύπους, κυρίως τον παραμυθιακό τύπο AT 516 για τον πιστό σύντροφο, ή τους παραμυθιακούς τύπους AT 301 Β, και AT 300, ενώ η απόκτηση κάποιων θαυμαστών χαρισμάτων στο σπίτι του Αγριάνθρωπου, που θα οδηγούσε σε συμφυρμό με τον AT 314, σχεδόν απουσιάζει.

p. 49
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/50.gif&w=600&h=915 01 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

p. 50
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/51.gif&w=600&h=915

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 503

p. 51
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/52.gif&w=600&h=915 01 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

p. 52
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/53.gif&w=600&h=915

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 503

Οι δύο καμπούρηδες

AT: The Gifts of the little people (Τα δώρα των μικροκαμωμένων ανθρώπων)

Delarue- Tenèze: Les deux bossus (Οι δυο καμπούρηδες) Grimm no 182: Die Geschenke des kleinen Volkes (Τα δώρα των μικροκαμωμένων ανθρώπων)

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

α. Νησιά Ανατολικού Αιγαίου

1. Georgeaki-Pineau, 81-83, Λέσβος, «L' andromède et les démons».

β. Δωδεκάνησα

2. Dawkins, 45 Stories, 265-269, αρ. 25, «Δυο αδελφές τσαι δυο καμπούρηδες». Ενωμένο με τον AT 480.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Το παραμύθι αυτό είναι ιδιαίτερα δημοφιλές στη Δυτική Ευρώπη. Είναι πολύ γνωστό στη Γαλλία και λέγεται επίσης συχνά στην Ιρλανδία, στο Βέλγιο, στην Ιταλία και τη Γερμανία. Ο γεωγραφικός χώρος διάδοσής του είναι

p. 53
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/54.gif&w=600&h=915

λοιπόν μάλλον περιορισμένος. Η Ina-Maria Greverus1 σε σχετική μονογραφία τείνει να υποδείξει την κελτική προέλευση του θέματος. Πρόκειται για ένα από τα λίγα λαϊκά παραμύθια που αναφέρεται σε νεράιδες, οι οποίες συνήθως είναι ηρωίδες των παραδόσεων και όχι των παραμυθιών. Η υπόθεσή του έχει ως εξής: ένας καμπούρης συναντά τις νεράιδες ενώ χορεύουν. Κερδίζει την εύνοιά τους χορεύοντας μαζί τους ή παίζοντάς τους μουσική. Μερικές φορές οι νεράιδες προσπαθούν να ονομάσουν τις μέρες της βδομάδας αλλά δεν τα καταφέρνουν μέχρι το τέλος και αυτός τις βοηθάει. Οι νεράιδες τον ανταμείβουν εξαφανίζοντας την καμπούρα του και μερικές φορές του προσφέρουν χρυσάφι. Ο κακός σύντροφος του προσπαθεί να αποκτήσει και αυτός ό,τι κατάφερε ο ήρωας, αλλά οι νεράιδες, θυμωμένες, του δίνουν την καμπούρα που έχουν πάρει από τον πρώτο και, αντί για χρυσάφι, του δίνουν κάρβουνα.

Το παραμύθι αυτό αποτελεί ένα τυπικό παράδειγμα για τη σχέση του παραμυθιού και της παράδοσης. Οι ίδιες οι νεράιδες είναι πρόσωπα κυρίως των παραδόσεων και λιγότερο των λαϊκών παραμυθιών. Ο συχνός εντοπισμός των παραλλαγών του AT 503, όπως δηλώνεται στο γαλλικό κατάλογο, επιβεβαιώνει τη σχέση τους με την παράδοση. Στην Ελλάδα αναφέρονται μόνο δύο παραλλαγές, η μία ενωμένη με τον AT 480. Ωστόσο, όπως φαίνεται και στη συλλογή του Νικολάου Πολίτη, Παραδόσεις2, επιμέρους στοιχεία του παραμυθιού απαντώνται σε παραδόσεις με νεράιδες ή καλικάντζαρους που γνωρίζουν μεγάλη διάδοση στον ελλαδικό χώρο.

1. Ina-Maria Greverus, «Die Geschenke des kleines Volkes, KHM 182 = AT 503. Eine vergleichende Untersuchung», Fabula I, 1958, σ. 263-279.

2. Ν. Πολίτης, Παραδόσεις Α', Αθήνα 1965, σ. 331-381.

p. 54
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/55.gif&w=600&h=915

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 505

p. 55
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/56.gif&w=600&h=915 01 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

p. 56
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/57.gif&w=600&h=915

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 505

Ο νεκρός ως βοηθός

AT: Deαd Man as Helper (Ο Νεκρός ως βοηθός)

Στον τύπο αυτόν υπάρχουν καταγραμμένες από το Γ. Μέγα 7 παραλλαγές, από τις οποίες κρατήσαμε τις 5 μόνον, που ωστόσο διαφέρουν ελάχιστα από τους επόμενους δύο παραμυθιακούς τύπους, AT 506Α και AT 507C, που οργανώνονται γύρω από την ιδέα του ευγνώμονος προγόνου και της δαιμονικής γυναίκας. Επιχειρούμε μια συνθετική παραλλαγή, παρόλο που δεν διαγράφεται ουσιαστικά ξεχωριστός παραμυθιακός τύπος στις παρακάτω παραλλαγές.

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

I. Ο ήρωας

α: Ένας βασιλιάς έχει' α1: έναν μοναχογιό' α2: τρία παιδιά' α3: και δοκιμάζει ποιος από τους τρεις θα γίνει βασιλιάς. Στους πρώτους δυο δίνει λίρες και τους στέλνει στην ξενιτιά. Γυρίζουν με τα διπλά και τα τριπλά αντιστοίχως. Στον τρίτο τα λεφτά που δίνει δε φτάνουν κι επιστρέφοντας ζητάει κι άλλα' α4: για να ξεχρεώσει κάποιον πεθαμένο" α5: πληρώνει τα χρέη του νεκρού και τον θάβει' (άλλο)' α6: ο βασιλιάς διαλέγει αυτόν για τον θρόνο.

β: Το βασιλόπουλο ναυαγεί σ' ένα έρημο νησί. Συντηρείται από τα καρύδια της καρυδιάς, ώσπου να σωθούν" β1: ενώ αποφασίζει να πέσει από το γκρεμό, βλέπει μια βάρκα, μ' ένα γέρο, που του προτείνει να τον πάει σπίτι του" β2: με τη συμφωνία ότι εφεξής θα μοιράζονται τα πάντα" β3: ο ήρωας παντρεύεται ' β4: και κάνει παιδί' β5: ο γέρος ζητά το μερτικό του, το μισό παιδί' β6: ο ήρωας βγάζει το σπαθί του για να το κόψει στα δύο' β7: κι ο γέρος φανερώνεται ως ευγνώμων νεκρός' β8: του τα χαρίζει όλα και χάνεται.

p. 57
Search form
Search the book: Processing of tale Types and Variations AT 500-559
Search results
    Digitized books
    Page: 38
    

    ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΤΟΥΣ ΤΥΠΟΥΣ AT 500 και AT 501

    Ο Στούπας, παραμυθιακός τύπος AT 500, κατάγεται από τα Βρετανικά νησιά, κατά τον Stith Thompson, που τον κατατάσσει στους «θαυματουργούς κλώστες», μαζί με τον επόμενο τύπο AT 501, Οι τρεις Κλώστρες, (σουηδικής ή και γερμανικής καταγωγής), με τον οποίο και συμφύρεται συχνά. Τρεις συγγραφείς ασχολήθηκαν με τους δύο αυτούς τύπους, ο Edward Clodd, που αναζήτησε και κατέδειξε κυρίως τα πρωτόγονα στοιχεία τους, ενώ ο Georg Polivka και ο C. W. von Sydow ασχολήθηκαν με τα αφηγηματικά δεδομένα τους.

    Στην Ελλάδα δεν έχουμε μεγάλη ανάπτυξη του Στούπα, που ακολουθεί τη σταθερή ευρωπαϊκή αφηγηματική δομή. Διάδοση του παραμυθιού εκτός Ευρώπης δεν παρατηρείται από τους ειδικούς, υπάρχουν κάποιες καταγραφές του στο Πόρτο Ρίκο, όπου σαφώς πρόκειται για ισπανικά δάνεια. Τα κύρια χαρακτηριστικά της ιστορίας είναι καταρχήν μια κοινή αρχή με τις Κλώστρες (AT 501), όπου μια μάνα μαλώνει τη λαίμαργη κι οκνηρή κόρη της, που καταβρόχθισε μια τεράστια ποσότητα ψωμιού ή φαγητού. Εκείνην την ώρα περνάει το βασιλόπουλο και ρωτάει τι συμβαίνει. Η μάνα τότε, για να μη δυσφημήσει την κόρη της, καυχιέται πως της έγνεσε μια τεράστια ποσότητα μαλλιού σε χρόνο μηδέν κι αμέσως το βασιλόπουλο προτείνει γάμο. Η κόρη δέχεται αλλά ο μέλλων σύζυγος της ζητά να του αποδείξει τις ικανότητες της, γνέθοντας την ίδια ποσότητα που ανέφερε η μάνα της σε ελάχιστη προθεσμία, ειδάλλως θα της κόψει το κεφάλι.

    Εδώ γίνεται η διαφοροποίηση των δύο τύπων, με την εμφάνιση διαφορετικών θαυμάσιων βοηθών. Στις Κλώστρες (AT 501) παρεμβαίνουν οι τρείς μυθικές μορφές των Μοιρών, παραμορφωμένες από την πολλή δουλειά, -η Χερού η Δοντού κι η Χειλού, όπως τις αποκαλούν ορισμένες παραλλαγές- κι αναλαμβάνουν αφιλοκερδώς να σώσουν την ηρωίδα, κάνοντας τις δουλειές στη θέση της. Ενώ στον Στούπα (AT 500) εμφανίζεται ένα ανθρωπάκι μιας σπιθαμής, που είναι συχνά ο διάβολος και προτείνει στην κόρη να γνέσει εκείνος το μαλλί για λογαριασμό της. Σε αντάλλαγμα όμως, πρέπει η ηρωίδα να βρει τ' όνομά του. Κι αν δεν τα καταφέρει μέσα σε μια σύντομη προθεσμία, τότε ο Στούπας θα την παντρευτεί με το ζόρι, θα τη φάει ή θα της πάρει το πρώτο της παιδί.

    Απελπισμένη η κόρη βλέπει να πλησιάζει η προθεσμία. Τυχαία, την παραμονή, η ίδια ή κάποιος άλλος, ακούει το ανθρωπάκι να λέει το όνομά του τραγουδώντας θριαμβευτικά: π.χ.

    «Γεια σου καημένε Στούπα, να γνέσεις την τουλούπα, να φάγεις την κυρία, να ευφρανθεί η καρδία»