Συγγραφέας:Κουλούρη, Χριστίνα
 
Τίτλος:Ιστορία και Γεωγραφία στα ελληνικά σχολεία (1834-1914)
 
Υπότιτλος:Ανθολόγιο κειμένων-Βιβλιογραφία σχολικών εγχειριδίων
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:18
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1988
 
Σελίδες:789
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Βιβλιογραφία
 
Εκπαίδευση-Δευτεροβάθμια
 
Εκπαίδευση-Πρωτοβάθμια
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1834-1914
 
Περίληψη:Στόχος του βιβλίου αυτού είναι η αναζήτηση των καταβολών της ιστορικής παιδείας στο νεοελληνικό κράτος, και κυρίως του τρόπου παροχής της, και η διερεύνηση των μηχανισμών διαμόρφωσης της Ιστορικής συνείδησης μέσα από το εκπαιδευτικό σύστημα στον 19ο αιώνα. Το βιβλίο αποτελείται από τρία μέρη: Μία ιστορική εισαγωγή, ένα ανθολόγιο πηγών και μία βιβλιογραφία σχολικών εγχειριδίων. Τα κείμενα του ανθολογίου φιλοδοξούν να σκιαγραφήσουν τη φυσιογνωμία του ιστορικού και του γεωγραφικού μαθήματος κατά τον 19ο αιώνα, με έμφαση κυρίως στην ιδεολογική λειτουργία της διδασκαλίας, και για το λόγο αυτόν προτιμήθηκαν κείμενα κατεξοχήν στρατηγικά, όπως οι πρόλογοι των διδακτικών βιβλίων και οι επίσημες και μη οδηγίες για τη διδασκαλία, πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια. Στη Βιβλιογραφία συγκεντρώθηκαν 727 τίτλοι σχολικών εγχειριδίων ιστορίας και γεωγραφίας για την περίοδο 1834-1914, που παρουσιάζονται με χρονολογική σειρά, και στο εσωτερικό κάθε έτους σύμφωνα με την αλφαβητική σειρά των ελλήνων συγγραφέων η μεταφραστών.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 54.55 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 89-108 από: 794
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/31/gif/89.gif&w=600&h=915 18. Κουλούρη, Ιστορία και Γεωγραφία

ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ

Σελ. 89
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/31/gif/90.gif&w=600&h=91518. Κουλούρη, Ιστορία και Γεωγραφία

Στα κείμενα του Ανθολογίου δεν έχει γίνει καμιά επέμβαση στην ορθογραφία η τη στίξη, εκτός από τις περιπτώσεις που θεωρήθηκε ότι πρόκειται για προφανές τυπογραφικό λάθος.

Σελ. 90
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/31/gif/91.gif&w=600&h=91518. Κουλούρη, Ιστορία και Γεωγραφία

l

ει δυνατόν

Διάταγμα για την Οργάνωση των δημοτικών σχολείων (1834)

Άρθρον 1.

Εις έκαστον δημοτικόν, η του λαού σχολείον θέλουν διδάσκεσθαι τα εξής: Κατήχησις, Στοιχεία της Ελληνικής, Ανάγνωσις, Γραφή, Αριθμητική, η γνώσις των κατά τους νόμους παραδεδεγμένων σταθμών και μέτρων, η Γραμμική Ιχνογραφία και η Φωνητική Μουσική, ει δυνατόν δε και στοιχεία της Γεωγραφίας, της Ελληνικής Ιστορίας, και εκ των φυσικών επιστημών τα αναγκαιότερα.

Σελ. 91
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/31/gif/92.gif&w=600&h=91518. Κουλούρη, Ιστορία και Γεωγραφία

2

με παραβολήν προς την παλαιάν

Νομοσχέδιο του Α. Ρ. Ραγκαβή για την οργάνωση της μέσης εκπαίδευσης (1834)

ΟΘΩΝ

ΕΛΕΩ ΘΕΟΥ ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Επί τη προτάσει της Ημετέρας επί των Εκκλησιαστικών κλπ. Γραμματείας της Επικρατείας, λαβόντες υπ' όψιν και την από 3 Ιουλίου 1833 έκθεσιν της κατά την 22 Μαρτίου (3 Απριλίου) 1833 διορισθείσης Επιτροπής προς διοργανισμόν της Εκπαιδεύσεως, ακούσαντες και την περί της εκθέσεως ταύτης γνώμην του 'Υπουργικού Μας Συμβουλίου, απεφασίσαμεν και διατάττομεν:

ΤΜΗΜΑ Α'.

Περί Ελληνικών σχολείων,

ΚΕΦΑΛ. Α'. Περί διδασκαλίας εν γένει.

§ 11

Τα Ελληνικά σχολεία είναι η βαθμίς της ανωτέρω διδασκαλίας. Εις αυτά θέλουν διδάσκεσθαι τα εξής:

1) Η κατήχησις κατά το Ανατολικόν δόγμα πλέον ανεπτυγμένη η εις τα δημοτικά σχολεία, και η Ιερά ιστορία.

2) Η Ελληνική γλώσσα εντελώς κατά το τεχνολογικόν, όρθογραφικόν και συντακτικόν, λογογράφοι, ποιηταί και σύνθεσις.

3) Αριθμητική κατ' έκτασιν, και αρχαί της Αλγέβρας μέχρι των σειρών.

4) Στοιχεία παλαιάς και νέας Γεωγραφίας,

5) Ελληνική ιστορία, μυθολογία, χρονολογία, και στοιχεία της γενικής παλαιάς και νέας ιστορίας.

Σελ. 92
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/31/gif/93.gif&w=600&h=91518. Κουλούρη, Ιστορία και Γεωγραφία

6) Αρχαί φυσιογραφίας.

7) Η Γερμανική η Γαλλική γλώσσα.

8) Καλλιγραφία και, ει δυνατόν, ιχνογραφία και μουσική,

9) Σωμασκία θέλει διδάσκεσθαι και εις τους μαθητάς του Ελληνικού σχολείου υπό του διδασκάλου του δημοτικού σχολείου, και συγχρόνως με τους μαθητάς εκείνου. Περί διδασκαλίας της κατηχήσεως ισχύει και ενταύθα ο,τι είρηται εις τον περί νομοδιδασκαλίας νόμον, αρθρ. 3,

§ 12

Εις όλα τα Ελληνικά σχολεία και τα γυμνάσια θέλουν εισαχθή ομοιόμορφα διδακτικά βιβλία. Περί συντάξεως τούτων, ως και περί της τάξεως των μαθημάτων, της διαιρέσεως των ωρών κλπ, θέλουν μας γείνει αι αναγκαίαι προτάσεις παρά της επί των Εκκλησιαστικών κλπ. Γραμματείας της Επικρατείας.

ΚΕΦΑΛ. Β'.

Περί των διδασκάλων. α) Περί των γνώσεων και του διορισμού των.

§ 16

Εις έκαστον Ελληνικόν σχολείον θέλουν διορίζεσθαι τρεις διδάσκαλοι (όπου κριθή ανάγκη και περισσότεροι) διαφόρων τάξεων, κατά την διαφοράν των γνώσεων και της ικανότητός των.

[.....]

γ) Ο τρίτος, όστις θέλει διευθύνει το Ελληνικόν σχολείον, φέρων τίτλον Σχολάρχου, [. . . ] θέλει παραδίδει την ιστορίαν, και εις μεν την πρώτην τάξιν την παλαιάν και ιδίως την της Ελλάδος, εις την δευτέραν την του μεσαιώνος, και εις την τρίτην την νεωτέραν. Κυρίως όμως θέλει περιέχει το μάθημα τούτο τας κυριωτέρας εποχάς, τα κυριώτερα ονόματα και τα πρώτιστα συμβάντα. - την γεωγραφίαν: εις την πρώτην τάξιν, την γνώσιν της σφαίρας και την γενικήν φυσχκήν και πολιτικήν διαίρεσιν της γης. Εις την δευτέραν την νεωτέραν γεωγραφίαν της Ελλάδος, με παραβολήν προς την παλαιάν, εις την τρίτην την γενικήν νεωτέραν γεωγραφίαν.

Σελ. 93
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/31/gif/94.gif&w=600&h=91518. Κουλούρη, Ιστορία και Γεωγραφία

ΤΜΗΜΑ Β'.

Περί  Γυμνασίων.

ΚΕΦΑΛ. Α'

Περί της διδασκαλίας εν γένει.

§ 69

Εις έκαστον γυμνάσιον θέλει διδάσκεσθαι:

α) Υψηλή Ελληνική φιλολογία, προοδευούσης της διδασκαλίας διά μεν τους πεζούς από των ιστοριογράφων εις τους ρήτορας και φιλοσόφους, διά δε τους ποιητάς από των επικών εις τους λυρικούς και δραματικούς, και προκειμένου ως κυρίου σκοπού αυτής όχι να έπιμένη εις την περί τον νουν ερμηνείαν και εις γραμματικάς αναπτύξεις, αλλά να διδάξη εις τους μαθητάς να εμβαθύνωσιν εις τον οργανισμόν της Ελληνικής γλώσσης και το πνεύμα της Ελληνικής φιλολογίας, η την ιστορίαν της γλώσσης κατά τας διαφόρους αυτής φάσεις, εφηρμοσμένων εις παοαδειγματα των κλασσικών και των μεταγενεστέρων συγγραφέων και ποιητών εν παραθέσει προς αλλήλους. Μετά της διδασκαλίας ταύτης θέλουν συνδέεσθαι και γραπτά γυμνάσματα εις την αρχαίαν και εις την νέαν και κατ' έκτασιν και καθ' ύλην μεταβαλλόμενα κατά την πρόοδον των μαθητών εις τας γνώσεις και τας τάξεις. Δις της εβδομάδος θέλουν γυμνάζεσθαι και εις το διαλέγεσθαι ελληνιστί.

β) Ρητορική, ποιητική, λογική θεωρητικώς και πρακτικώς συγχρόνως μετά της Ελληνικής και κατ' εκείνης τα παραδείγματα, με τρόπον ώστε αι επιστήμαι αύται να δίδωσι την ύλην των δι' εκείνων γινομένων γυμνασμάτων.

γ) Ιστορία παλαιά και νέα κατ' έκτασιν, και ιδίως της Ελλάδος μετά μυθολογίας και χρονολογίας, και γεωγραφία (ιδίως της Ελλάδος) πολιτική παλαιά και νέα, φυσική και μαθηματική,

δ) Μαθηματικά, άλγεβρα, γεωμετρία (και στερεομετρία), τριγωνομετρία επίπεδος,

ε) Στοιχεία της φυσικής, χημείας και φυσικής ιστορίας, ώστε να δώσωσιν εις τους μαθητάς γενικωτέραν ιδέαν των επιστημών και στρέψωσιν εγκαίρως την προσοχήν των και προς μελέτην των όντων.

ζ) Λατινικά και Γαλλικά (η Γερμανικά).

η) η κατήχησις ιστορικής και εξηγητικής με παραδείγματα των υπομνηματιστών της Γραφής και των Πατέρων,

θ) Ει δυνατόν, και εις εκτάκτους ώρας εις τους βουλομένους ζωγραφική και μουσική, και γυμναστική εις το στάδιον του κατά την πόλιν δημοτικού σχολείου.

Σελ. 94
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/31/gif/95.gif&w=600&h=91518. Κουλούρη, Ιστορία και Γεωγραφία

ΚΕΦΑΛ. Β'.

Περί των καθηγητών, α) Περί των γνώσεων και του διορισμού των.

[....]

§ 75

Εκ των λοιπών καθηγητών.

α) Ο μεν εις την πρώτην τάξιν [διδάσκει] Έλληνας πεζούς και ποιητάς μετά φιλολογικών αναπτύξεων, παλαιάν γεωγραφίαν εν παραλληλισμώ μετά της νεωτέρας, και παλαιάν ιστορίαν ιδίως ως προς την Ελλάδα, μετά γενικής χρονολογίας.

Εις την δευτέραν τάξιν ιστορίαν του μεσαίωνος και ιστορίαν της νεωτέρας φιλολογίας.

Εις την τρίτην τάξιν νεωτέραν ιστορίαν.

[.....] Ναύπλιον, την ......, 1834.

Εν ονόματι του Βασιλέως Η αντιβασιλεία

Σελ. 95
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/31/gif/96.gif&w=600&h=91518. Κουλούρη, Ιστορία και Γεωγραφία

3

μάθημα τερπνόν και διδακτικόν

"Δηλοποίησις" του Μ. Μανιάκη για την έκδοση βιβλίου με θέμα τη νεότερη ιστορία της Ευρώπης (1834)

ΔΗΛΟΠΟΙΗΣΙΣ

Είναι κοινώς ομολογουμενον, ότι η ιστορία είναι μάθημα' τερπνόν και, διδακτικόν· διότι με την ευχαρίστησιν, την οποίαν μας προξενεί η ανάγνωσις αυτής, μας διδάσκει και όλας τας σημαντικάς πράξεις του ανθρωπίνου γένους. Ήθελεν είναι διόλου περιττόν να ενασχοληθώμεν ν" αποδείξωμεν εις την δηλοποίησιν ταύτην την ώφέλειαν, την οποίαν μας παρέχει η ανάγνωσις της ιστορίας, ενώ αρκεί μόνον να είπωμεν, ότι η ιστορία φέρει τον αναγνώστην εις τα διάφορα έθνη της γης και εις τας πλέον μεμακρυσμένας έποχάς, του ανακαλύπτει τα αποτελέσματα των ανθρωπίνων παθών, τον διδάσκει την γένεσιν, ακμήν, και πτώσιν των διαφόρων εθνών, γνωστοποιεί τους νομούς, με τους όποιους αυτά διοικούνται, και εν συντόμω, μανθάνει ο άνθρωπος, ποίαι αρεταί τα υπερυψόνουν και διατηρούν, και ποία ελαττώματα τα κατακρημνίζουν και διαφθείρουν. Προς δε τούτοις, η ιστορία υψόνει τον νουν, πολλαπλασιάζει τας ιδέας, και κατασταίνει τον άνθρωπον ίκανόν να ανερευνά τα ανθρώπινα πράγματα, όχι ως κάτοικος μιας τινός πόλεως, επαρχίας, η κράτους, αλλ' ως πολίτης όλης της υδρογείου σφαίρας.

Το αναγεννώμενον έθνος μας, μεταξύ άλλων πολλών, έχει χρείαν και ιστορικών βιβλίων, και μάλιστα τοιούτων, οποία να περιγράφουν την νεωτέραν ιστορίαν των Εθνών της Ευρώπης, Τούτο στοχασθείς και παρατηρήσας, με πόσην προθυμίαν ο λαός της Ελλάδος αναγινώσκει ιστορικά βιβλία, ετόλμησα να δημοσιεύσω διά του τύπου εράνισμα σύντομον της νεωτέρας ιστορίας της Ευρώπης, αρχίζον από την εποχήν, καθ' ην εχωρίσθη η Δυτική από την Ανατολικήν Εκκλησίαν έως εις την άλωσιν της Κωνσταντινουπόλεως, υπό των Τούρκων,

Το ύφος του συγγράμματος είναι απλούν, ώστε να δύναται να το καταλαμβάνη ο καθείς' διότι νομίζω, ότι η σαφήνεια δεν πρέπει να θυσιάζεται εις την

Σελ. 96
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/31/gif/97.gif&w=600&h=91518. Κουλούρη, Ιστορία και Γεωγραφία

έρευναν λέξεων και φράσεων κλασικών μεν, μη εννοουμένων όμως από τον λαόν' όταν δε ο λαλών η ο γράφων μεταχειρίζεται λέξεις και φράσεις δυσνόητους, η ακατάληπτους, πράττει εναντίον του σκοπού του, και το άτοπον τούτο επάσχισα το κατά δύναμιν να αποφύγω.

Επειδή όμως απαιτούνται χρηματικά κεφάλαια διά την έκδοσιν του βιβλίου τούτου, και εις την αναγεννωμένην Ελλάδα δεν υπάρχουν ακόμη εκείνα τα βοηθήματα, διά των οποίων να δύναται ο συγγραφεύς να εκδίδη μόνος του τα συγγράμματα του, διά τούτο αναγκάζομαι να ζητήσω διά της παρούσης την συνδρομήν των φιλόμουσων ομογενών μου προς την εκτύπωσιν του βιβλίου, του οποίου η τιμή θέλει είναι δραχμαί πέντε, πληρωτεαι μετά την παραλαβήν. Όσοι. δε ευαρεστούνται, δύνανται να πληρώσουν και παραλαβόντως διά να ευκολυνθή περισσότερον η εκτύπωσις.

Ελπίζομεν, ότι το έργον τούτο, αν δεν ανταποκριθή με τας ελπίδας των συνδρομητών μας, τουλάχιστον θέλει επιτύχει την ευμένειάν των και εάν ενθαρρυνθώμεν, θέλομεν εξακολουθήσει την ιστορίαν ταύτην και έως, εις τας ημέρας μας.

Εν Ναυπλίω, 6 Απριλλίου 1834.

Μ. ΜΑΝΙΑΚΗΣ

Νομοδιδάσκαλος

Σελ. 97
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/31/gif/98.gif&w=600&h=91518. Κουλούρη, Ιστορία και Γεωγραφία

4

η κατ' ερωταπόκρισιν μέθοδος

Προοίμιον του Π.Ραυτόπουλόυ στη μετάφραση του Εγχειριδίου Γεωγραφικού . του J. Bradley (1834)

Η κατ' ερωταπόκρισιν μέθοδος γενικώς νομίζεται ότι αρμόζει περισσότερον, παρά πάσαν άλλην εις την στοιχειώδη ανατροφήν των νεανίσκων' διά της μεθόδου ταύτης περιορίζεται η προσοχή, γυμνάζονται αι μνημονικού δυνάμεις και πληροφορείται η κρίσις' διότι δι' αυτής ο μαθητής νομίζει ότι συνομιλεί με τον διδάσκαλόν του και, μολονότι δεν είναι καθαυτό εις μορφήν διαλόγου, πάσα ερώτησις όμως λαμβάνει ανάλυσιν εις ύφος τόσον απλούν, και αναφέρεται τόσον κατ' ευθείαν εις την μνήμην, ώστε είναι αδύνατον να μην συντέλεση κατά πολύ εις την παίδευσιν.

Ότι δε η μάθησις και η γνώσις της Γεωγραφίας είναι αναγκαία εις έκαστον άνθρωπον, ουδεμία αμφιβολία· επειδή χωρίς την γνώσιν ταύτης ουδείς δύναται να έχη καθαράς ιδέας των τόπων, όπου συνέβησαν μεγάλα και αξιόλογα έργα των ανθρώπων, αλλ' υπόκειται εις τα μέγιστα λάθη, συγχέων το εν μέρος του κόσμου με το άλλο. Χρησιμεύει προς τούτοις εις την Πάλαιαν καθώς και εις την Νέαν ιστορίαν, παρασταίνουσα την ευαρεστον συγκοινωνίαν των παλαιών και των νέων ονομάτων των τόπων, τους χαρακτήρας και τα έθιμα των διαφόρων κατοίκων. Οφελεί την μνήμην με τας ιδέας τας οποίας παρέχει, και η θεωρία τόπου τινός παρασταινομένου εις σφαίραν τινά, η γεωγραφικόν πίνακα, υπενθυμίζει εις τον νουν τας αξιοσημείωτους πράξεις, αι οποίαι εκτελέσθησαν εις αυτόν, καθώς και τους λαμπρότερους των ανδρών του.

Σελ. 98
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/31/gif/99.gif&w=600&h=91518. Κουλούρη, Ιστορία και Γεωγραφία

5

εις τον ιερόν αγώνα μας

Εγχειρίδιον της γεωγραφίας του Ν. Γ. Φαρδούλη (1835)

ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΛΛΑΣ

Η Ανατολική Ελλάς περιέχει την Δωρίδα, την κοιλάδα του Σπερχειού, τους Επικνημιδίους και Οπουντίους Λοκρούς, την Φωκίδα, την Βοιωτίαν, την Αττικήν και την Μεγαρίδα. Έχει επιφάνειαν 400 τετραγ. λευγών 11 πόλεις, 585 κώμας, και κατ. 131.000. Αι επισημότεραι πόλεις τηςι είναι· Σάλωνα (Άμφισσα), μητρόπολις του νομού Λοκρίδος και Φωκίδος, και πρωτεύουσα της επαρχίας Παρνασίδος, εις τα βόρεια ομωνύμου κόλπου, επί τους πρόποδας λόφου, απέχουσα από την θάλασσαν 3 ώρας περίπου, με κατ. 1.500 περίπου. Η θέσις των Σαλώνων είναι τερπνότατη διά τους εις τα πέριξ ελαιώνας και αμπελώνας. Γαλαξίδιον, εις την δυτικήν ε'ίσοδον του κόλπου των Σαλώνων, ναυπηγείον με αγαθόν λιμένα, Εκάη από τους Τούρκους την 2 Οκτωβρίου 1821' αλλ' η εμπορική θέσις του συνήργησεν εις το να ανεγερθή πολλά γρήγορα. Οι κάτοικοι του είναι έως 3,000. Ζητούνιον, πλησίον του Σπερχειού, εν μίλλιον μακράν του Λαμιακού κόλπου, με κατ. 4.000. Η πόλις αύτη έχει αλυκάς εις τα πέριξ, Ταλάντιον, εν μίλλιον μακράν ομωνύμου κόλπου, με φρουριον και κατ, 3.0Ο0. Λεβαδία, εις τερπνήν πεδιάδα, με κατ. 6,000 Χριστιανούς και Εβραίους. Θήβαι, παρά τον Ισμηνόν ποταμόν, καθέδρα έπαρχου, εις ωραίον λόφον, με κατ, 6.000 περίπου.

Αθήναι, μητρόπολις του νομού Αττικής και Βοιωτίας, πρωτεύουσα της Αττικής, καθέδρα της κυβερνήσεως, ήτις μετέβη εκεί την 1 Δεκεμβρίου του 1834 έτους. Η πόλις αυτή, η το πάλαι λαμπροτάτη και πλέον πολιτισμένη πόλις του κόσμου και μητρόπολις των επιστημών και τεχνών, κείται εις ωραίαν πεδιάδα, μεταξύ των ποταμών Ιλισσού και Κηφισσού, 2 ώρας περίπου μακράν του Πειραιώς, Η ακρόπολις κείται εις βράχον 240 ποδών το ύψος. Από τας αρχαιότητας της σώζεται δ ναός του Θησέως με 32 δωρικάς στήλας·

Σελ. 99
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/31/gif/100.gif&w=600&h=91518. Κουλούρη, Ιστορία και Γεωγραφία

ο ναός του Ερεχθέως ιωνικής αρχιτεκτονικής, και λείψανα του Παρθενώνος δωρικής αρχιτεκτονικής. Περιέχει κατ. 6.000 περίπου.

ΔΥΤΙΚΑΙ ΣΠΟΡΑΔΕΣ

Ύδρα (Υδραία), αντικρύ της Αργολίδος, νήσος βραχώδης και ξηρά, λιμήν ελεύθερος με λοιμοκαθαρτήριον, πατρίς των γενναίων ηρώων, οίτινες έσωσαν την Ελλάδα, καταστρέψαντες πολλάκις με τα εμπορικά πλοία των τους υπερήφανους Τουρκικούς στόλους. Εις τον ιερόν αγώνα μας είχε πάντοτε η Ύδρα εις ενέργειαν 120 πλοία της γραμμής, και 300 μικρά. Την σήμερον μόλις έχει 100 μικρά και μεγάλα πλοία. Περιέχει δε 3,450 οικίας, μεταξύ των οποίων είναι πολλαί μεγαλοπρεπέσταται, και κατ. 20.000. Απέχει από την Σύραν 62 μίλλια, και εχει περίμετρον μιλλίων 20. Σπέτσαι (Τιπάρινος), νήσος επίπεδος εις την είσοδον του Αργολικού κόλπου, περίφημος διά τα υπέρ της Ελλάδος ηρωικά ανδραγαθήματα των ατρόμητων κατοίκων της, απέχουσα από την Σύραν 80 μίλλια. Εις τον ιερόν αγώνα μας είχαν αι Σπέτσαι 50 πλοία εις ενέργειαν, Την σήμερον έχουν 120 μεγάλα πλοία και 60 μικρά, και κατ. 13,000, Πόρος (Καλαβρία), αντικρύ της Τροιζήνος, νήσος κατάφυτος από δένδρα, με λιμένα εξαίρετον και ναυπηγείον, και κατ, 4.464. Απέχει από την Σύραν 65 μίλλια, Αίγινα, νήσος επίπεδος, εις τον Σαρωνικόν κόλπον, απέχουσα από την Σύραν 66 μίλλια, με κατ. 5.572. Αγκίστριον, προς δυσμάς της Αιγίνης, με κατ. 1.552. Σαλαμίν, προς βορράν της Αιγίνης, απέχουσα από την Σύραν 70 μιλ. με κατ. 1.150.

Σελ. 100
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/31/gif/101.gif&w=600&h=91518. Κουλούρη, Ιστορία και Γεωγραφία

6

να εντυπώνη εις την μνήμην

Πρόγραμμα Ελληνικών σχολείων και γυμνασίων (1836)

ΤΜΗΜΑ III. Περί διδασκαλίας εις τα Ελληνικά σχολεία.

Άρθρον 8.

Εις τα έχοντα τρεις τάξεις ελληνικά σχολεία θέλει διαιρείσθαι η διδασκαλία, ως ακολούθως.

Εις την πρώτην τάξιν θέλει παραδίδεσθαι,

1. Το ετυμολογικον της ελληνικής κατά την παραδεχθησομένην γραμματικήν' ως δε κείμενον θέλει χρησιμεύει ο πρώτος τόμος της εισαχθησομένης έγκυκλοπαιδείας.

2. Ιερά ιστορία της παλαιάς και νέας γραφής.

3. Σύντομος γεωγραφία της Ελλάδος κατά το παραδεχθησόμενον βιβλίον.

4. Αριθμητική, τα τέσσαρα πάθη, τα κλάσματα, και τα δεκαδικά μέχρι των μεθόδων, και ιδίως η πρακτική και εκ μνήμης αριθμητική,

5. Καλλιγραφία κατά πρωτότυπα.

6. Αρχαί της Γαλλικής.

Θέλουν γίνεσθαι και ασκήσεις αναγνώσεως και απαγγελίας. Εις την δευτέραν τάξιν.

1. Ελληνική, τεχνολογία, σύνταξις, διάλεκτοι' ως κείμενον ο δεύτερος τόμος της εγκυκλοπαιδείας.

2. Κατήχησις.

3. Παλαιά ιστορία, και η της Ελλάδος.

4. Γεωγραφία της Ευρώπης,

5. Αριθμητική από τας μεθόδους μέχρι της Αλγέβρας.

6. Καλλιγραφία.

7. Γαλλικά.

Σελ. 101
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/31/gif/102.gif&w=600&h=91518. Κουλούρη, Ιστορία και Γεωγραφία

8. Φυσική ιστορία, εξακολούθησις μέχρι τέλους. Εις την τρίτην και ανωτάτην τάξιν,

1. Ελληνική, σύνταξις, και ρίζαι, και κείμενον το τρίτον μέρος της εγκυκλοπαιδείας.

2. Σύνταξις και συνθέσεις εις την νέαν Ελληνικήν.

3. Αρχαί ανθρωπολογίας και ηθικής.

4. Ιστορία της Ρώμης, και τα πρώτιστα της μεσαίας και νεωτέρας ιστορίας.

5. Γεωγραφία (τα λοιπά μέρη του κόσμου).

6. Αρχαί της άλγεβρας και γεωμετρίας.

7. Αρχαί της λατινικής διά τους μεταβησομένους εις γυμνάσια.

8. Γαλλικά.

9. Αρχαί πειραματικής φυσικής,

[....]

Άρθρον 11.

Η διδασκαλία της ιστορίας θέλει έχει πρώτιστον σκοπόν να εντυπώνη εις την μνήμην των μαθητών τα κυριώτερα συμβάντα, ονόματα και χρονολογίας, περιοριζόμενης της διηγήσεως εις τα αναπόφευκτα και τα τερπνότερα, και αποβλεπούσης πάντοτε εις το να μορφόνη την εις ελευθέραν έκθεσιν των ιδεών των έξιν των μαθητών' χρεωστούν δε οι διδάσκαλοι να δεικνύουν πάντοτε επί γεωγραφικών χαρτών τους τόπους, περί ων διηγούνται, να συνδέωσι δε και το μάθημα της γεωγραφίας μετ' άλλων παντοδαπών ειδήσεων, και ιδίως εκ της φυσικής ιστορίας.

[..,..]

ΤΜΗΜΑ ΙΧ.

Περί της διδασκαλίας εις τα Γυμνάσια.

[.....]

Άρθρον 77.

Το μάθημα της ιστορίας είναι το αυτό ως και εις τα ελληνικά σχολεία, αλλά παραδίδεται με περισσοτέραν έκτασιν, αναφέρονται αι πηγαί και διαιρείται ούτως, ώστε εις μεν την α', τάξιν παραδίδεται η γενική ιστορία απ' αρχής των ιστορικών χρόνων μέχρι του 5, αιώνος μετά Χριστόν, εις την β'. απ' αρχής του 6, μέχρι αρχής του 16. και εις την γ', απ' αρχής του 16. μέχρις ημών. Εις δε την τετάρτην η ελληνική ιστορία, καθ' όλην αυτής την έκτασιν. με την διδασκαλίαν ταύτην θέλουν συνδέεσθαι τα πρώτιστα της πολιτικής γεωγραφίας εκάστης εποχής.

Σελ. 102
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/31/gif/103.gif&w=600&h=91518. Κουλούρη, Ιστορία και Γεωγραφία

ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ 6 (1836)

Άρθρον 80

Τα μαθήματα θέλουν παραδίδεσθαι 24 ώρας καθ' εβδομάδα, και διαιρείσθαι ούτω πως, ώστε μίαν μεν ημέραν να δι,αρκώσι τρεις ώρας προ μεσημβρίας, δύο δε ημέρας ανά δύο ώρας προ μεσημβρίας, προσέτι μίαν ημέραν δύο ώρας μετά μεσημβρίαν. ,

[....] Άρθρον 81

Η διαίρεσις των ωρών τούτων θέλει γίνει κατά τον ακόλουθον τρόπον, Εις μεν την πρώτην τάξιν.

8 ώρας διά την ελληνικήν·

4 διά την λατινικήν·

2 διά γύμνασιν εις το γράφειν ελληνιστί'

2 διά την κατήχησιν'

2 διά την ιστορίαν και γεωγραφίαν·

2 διά την μαθηματικήν'

2 διά την φυσικήν και φυσικήν ιστορίαν·

2 διά την γαλλικήν. ,Εις την δευτέρα ν.

6 ώρας διά την ελληνικήν

6 διά την λατινικήν

2 διά την θεωρίαν των περί τον λόγον επιστημών'

2 διά την κατήχησιν·

2 διά την ιστορίαν και γεωγραφίαν·

2 διά την μαθηματικήν·

2 διά την φυσικήν και φυσικήν ιστορίαν·

2 διά την γαλλικήν, Εις την τρίτη ν,

5 ώρας διά την ελληνικήν·

5 διά την λατινικήν

2 διά την θεωρίαν των περί τον λόγον επιστημών

2 διά την κατήχησιν·

2 διά την ιστορίαν και γεωγραφίαν·

4 διά την μαθηματικήν και μαθηματικοφυσικήν γεωγραφίαν

2 διά την φυσικήν και φυσικήν ιστορίαν·

2 διά την γαλλικήν. Εις δε την τετάρτην,

4 ώρας διά την ελληνικήν

4 διά την λατινικήν·

2 διά την θεωρίαν των περί τον λόγον επιστημών'

Σελ. 103
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/31/gif/104.gif&w=600&h=91518. Κουλούρη, Ιστορία και Γεωγραφία

2 διά την ιστορίαν και γεωγραφίαν· 1 διά την κατήχησιν·

4 διά την μαθηματικήν και μαθηματικοφυσικήν γεωγραφίαν· 3 διά την φυσικήν, φυσικήν ιστορίαν, και αρχάς της χημείας· 2 διά την λογικήν και σύντομον γενικήν εισαγωγήν εις την φιλοσοφίαν· και 2 διά την γαλλικήν

2 εκ των προσδιωρισμένων διά την ελλ. θέλουν δαπανάσθαι εις την εβραϊκήν γραμματικήν διά τους μέλλοντας θεολόγους, όπου μέσα προς παράδοσιν αυτής υπάρχουν.

Εμπεριέχονται εις τας ώρας του ελληνικού και λατινικού μαθήματος και αι των γραπτών γυμνασμάτων.

Σελ. 104
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/31/gif/105.gif&w=600&h=91518. Κουλούρη, Ιστορία και Γεωγραφία

υποκείμενον μέγα της γεωγραφικής επιστήμης είναι ο άνθρωπος

Επιστολή του Φ.Δ.Ε. "Πρός τους Δημοδιδασκάλους" στην εφημερίδα Αθηνά  (1836)

ΣΤ'. Περί δε της Γεωγραφίας παρατηρούμεν ότι ο καλός και φιλάνθρωπος πολίτης, πρέπει να ηξεύρη την κατάστασιν όχι μόνον της πατρίδος του, αλλά και των λοιπών μερών του κόσμου. Λαμβάνει ειδήσεις περί της προόδου της ανθρωπίνης κοινωνίας και άλλων συμβάντων εις διάφορα μέρη του κόσμου· ταύτα όλα αλλέως δεν δύναται να καταλαμβάνη παρά με την βοήθειαν της Γεωγραφίας. Προσέτι και την παλαιάν και νέαν Ιστορίαν, και δύναμαι να είπω και την Αγίαν Γραφήν, δεν δύναται κανείς να εννοήση καθώς πρέπει, χωρίς τας γενναίας εκείνας γνώσεις περί των εις διάφορα μέρη του κόσμου ανθρώπων, τας όποιας αποκτά από την μελέτην της Γεωγραφίας.

Όσον δε είναι ωφέλιμον το μάθημα τούτο τόσον είναι και τερπνόν διότι ενώ αι άλλαι επιστήμαι πραγματεύονται περί υποθέσεων έξω από τα όρια της συμπαθείας μας, υποκείμενον μέγα της γεωγραφικής επιστήμης είναι ο άνθρωπος.

Υπάρχουν και άλλα μαθήματα τα οποία αν και δεν μέλλη να παραδώση ο διδάσκαλος, είναι όμως πολλά επιθυμητόν να τα γνωρίζη. Μεταξύ τούτων είναι η Ιστορία, αι αρχαί της Φυσικής και της Χημείας, η Αστρονομία, καθ' όσον αφορά τας κινήσεις των πλανητών, η Ζωολογία και η Βοτανική.

Σελ. 105
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/31/gif/106.gif&w=600&h=91518. Κουλούρη, Ιστορία και Γεωγραφία

περί του τρόπον της παραδόσεως του μαθήματος της γεωγραφίας

εις τα δημοτικά σχολεία κατά την αλληλοδιδακτικών

και κατά την συνδιδακτικήν μέθοδον

Εισαγωγικό σημείωμα "Προς τους Δημοδιδασκάλους", Γεωγραφίας Στοιχειώδη Μαθήματα του Ι. Π. Κοκκώνη (1836)

Όσοι μαθηταί της Η' κλάσεως αναγινώσκουσιν ελευθέρως και απταίστως, σπουδάζουσι το μάθημα της Γεωγραφίας τρις της έβδομ. μετά μεσημβρίαν εις την ώραν του μαθήματος της αναγνώσεως.

Έκαστον μάθημα προσδιορίζεται αναλογιζόμενον με τον χρόνον τον καταδαπανώμενον εις το μάθημα της Αναγνώσεως, ώστε να προφθάνωσιν οι μαθηταί ν' αναγινώσκωσι και το της Γεωγραφίας κατά τους εφεξής τρόπους, ' Α' Τρωτός. Οι μαθηταί, όντες κατά χορείας τεταγμένοι, κρατούσιν ανά εν βιβλίον, Ο ερμηνευτής αναγινώσκει αργά, καθαρά, και εξάκουστα κατά περιόδους' όλοι δε οι μαθηταί με χαμηλήν φωνήν ακολουθούσιν επαναλαμβάνοντες συγχρόνων τα υπό του ερμηνευτού αναγινωσκόμενα. Πάσαν περίοδον, εις την οποίαν απαντώνται περιγραφαί τόπων, ονόματα πόλεων, ποταμών, κ,τ.λ. ενώ προφέρει ο ερμηνευτής, δεικνύει εν ταυτώ και τα ονομαζόμενα αντικείμενα επί του προκειμένου γεωγραφικού πίνακος' δύναται δε και να επαναλαμβάνη και να δεικνύη τα αυτά κατά τον όμοιον τρόπον, έως ου να τα γνωρίσωσιν οι μαθηταί καλώς, Ούτος είναι ο A΄ τρόπος:

Β' Τρόπος. Καθείς των της χορείας μαθητών αναγινώσκει αλληλοδιαδόχως εν τεμάχιον, η μίαν περικοπήν, την οποίαν όλοι οι μαθηταί συγχρόνως αναγινώσκουσιν επαναλαμβάνοντες, ως ανωτέρω. Έκαστον δε μαθητήν, τελειόνοντα το τεμάχιον, ερωτά ο ερμηνευτής περί εκάστου αντικειμένου (πόλεως, ποταμού κ,τ.λ.) απαντηθέντος εις την άνάγνωσιν, και ο ερωτώμενος δεικνύει ονομάζων αυτό επί του προκειμένου πίνακος.

Γ' Τρόπος. Αποτιθεμένων των βιβλίων, ο ερμηνευτής ερωτά αλληλοδιαδόχως τους μαθητάς εκ των σημειωμένων ερωτήσεων προς άσκησιν, κρατών αυτός μόνος ανά χείρας το βιβλίον. Αι δε ερωτήσεις αύται ειμπορούν να ποικίλλωνται κατά τα εκτεθέντα παραδείγματα εις την αρχήν του παρόντος.

Σελ. 106
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/31/gif/107.gif&w=600&h=91518. Κουλούρη, Ιστορία και Γεωγραφία

 λαόν αγχίνουν και φιλομαθή, αλλ' όχι ακόμη και πολυμαθή

Γεωγραφίας Στοιχειώδη Μαθήματα του Ι.Π. Κοκκώνη (1836)

Α. ΕΛΛΑΣ

9. Η Ελλάς έχει καρποφόρον και πάμφορον γήν, είναι θαυμασίως τοποθετημένη προς εμπόριον -έχει κλίμα τερπνόν και υγιεινόν, και κατοικείται από λαόν αγχίνουν και φιλομαθή, 'αλλ' όχι ακόμη 'και πολυμαθή. - Πληθυσμός περί το εν εκατομμύριον.- Επικρατούσα θρησκεία είναι η της Ορθοδόξου Ανατολικής Εκκλησίας' εις τας νήσους είναι έως 30 χιλ. Λατίνοι. - Κυβέρνησις, μοναρχία συγκερασμένη - Τα προϊόντα της είναι σίτος, και άλλα γεννήματα, μετάξιον, ελαιόλαδον, κρασίον, τυρίον, οπωρικά, κ,τ,λ., μέλι, σύκα και σταφίδες κορινθιακαί,

Β. ΤΟΥΡΚΙΑ

1. Η Τουρκική Αυτοκρατορία ήτο ποτέ μία των πρώτων δυνάμεων της Ευρώπης, περιλαμβάνουσα εκτεταμένας χώρας εις την Ευρώπην, Ασίαν, και Αφρικήν· εσχάτως όμως εσμικρύνθη και εις τα τρία ταύτα μέρη.

- Το κλίμα της είναι ωραίον, και η γη της εύκαρπος, κάκιστα όμως γεωργημένη,

- Τα προϊόντα της είναι σίτος, ορύζιον, βαμβάκιον, μετάξιον, ελαιόλαδον, κρασίον, καπνός, και άλλα διάφορα.

2. Κατοικείται από Τούρκους, Γραικούς, Αρμενίους και 'Ιουδαίους.- Οι Τούρκοι ήλθαν εις την Ευρώπην από την Ασίαν και φυλάττουν τα Ασιακά των έθιμα· εξ αιτίας δε της θρησκείας των, δεν έκαμαν καμμίαν πρόοδον εις τας τέχνας και επιστήμας.

- Χαρακτ. Είναι αμαθείς, δεισιδαίμονες, και κακοήθεις, πλην τίμιοι και φιλόξενοι.

- Κυβέρνησις· απόλυτος μοναρχία δεσποτική.- Πληθυσμός της μεν Ευρωπαϊκής Τουρκίας εσυμποσούντο προ χρόνων τινών εις περίπου δέκα εκατομμύρια

Σελ. 107
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/31/gif/108.gif&w=600&h=91518. Κουλούρη, Ιστορία και Γεωγραφία

οι κάτοικοι· οι δε της Ασιατικής, εις ένδεκα. - Θρησκεία επικρατούσα είναι η Μωαμεθανική,

3, Νήσοι Ελληνικαί υποκείμεναι εις την Τουρκίαν

Εις το Αρχιπέλαγος είναι και άλλαι νήσοι  αι οποίαι, αν και ήσαν και αυταί παλαιόθεν Ελληνικαί, υπόκεινται εις την Τουρκίαν ακόμη, και ανήκουν αι περισσότεραι εις την Ασίαν,

[....]

Οι Ιταλοί είναι έξοχοι εις την μουσικήν, ζωγραφικήν, και γλυπτικήν. - Χαρακτ. Εις τα βορεινά μέρη είναι φιλόπονοι, εις δε τα μεσημβρινά οκνηροί, και γενικώς όλοι έχουν ελλείψεις ως προς την ανατροφήν και ηθικήν.

Οι Ισπανοί είναι υπεροπτικοί και δεισιδαίμονες, ανδρείοι όμως και γενναίοι. - έχουν ύπεραγαπημένην διασκέδασιν την ταυρομαχίαν, διά την οποίαν σχεδόν έκαστον χωρίον έχει τόπον επί τούτου δημόσιον.

Οι Πορτογάλλοι είναι μεν φιλόξενοι, γενικώς όμως δεισιδαίμονες, υπεροπτικοί και φιλέκδικοι,

Οι Γάλλοι είναι εξευγενισμένοι, ζωηρότατοι και φιλόπονοι, περίφημοι διά την ευφυΐαν και εμπειρίαν των εις τας τέχνας και επιστήμας.

ΠΟΛΕΙΣ ΣHMANTIKAI ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

α') Εις την Ελλάδα

Η Ελλάς έχει πολλούς τόπους αξίους να σημειωθώσιν, όχι όμως διά την παρούσαν, αλλά διά την αρχαίαν των κατάστασιν.

... Οι Δελφοί (Καστρί), πόλις της Φωκίδος, κειμένη εις τους πρόποδας του Παρνασού, ήτο περίφημος διά τον αυτού ναόν και το μαντείον του Απόλλωνος. Το μαντείον τούτο εις όλον τον κόσμον ήτο εξακουσμένον, και εις αυτό ήρχοντο νομοθέται, στρατηγοί και βασιλείς διά να συμβουλευθώσιν, Οι τοιούτοι επρόσφεραν και δώρα πλούσια.

... Σπάρτη, η πατρίς του Λεωνίδα, ήτον η αξιολογωτέρα πόλις της Πελοποννήσου, και διά πολλούς χρόνους εχρημάτισε κυρία της Ελλάδος, Οι κάτοικοι της ήσαν ονομαστοί διά την ανδρείαν και πολεμικήν αυτών εμπειρίαν. (Τώρα Παλαιόκαστρον, πλησίον του Μιστρά αναγειρομένη από τα ερείπια της).

Σελ. 108
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Ιστορία και Γεωγραφία στα ελληνικά σχολεία (1834-1914)
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 89
    18. Κουλούρη, Ιστορία και Γεωγραφία

    ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ