Συγγραφέας:Ρηγίνος, Μιχάλης
 
Τίτλος:Μορφές παιδικής εργασίας στη βιομηχανία και τη βιοτεχνία (1870-1940)
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:27
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1995
 
Σελίδες:173
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Μαθητεία και εργασία
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1870-1940
 
Περίληψη:Η μελέτη αυτή έχει ως αντικείμενο την απασχόληση των παιδιών και των νεαρών ατόμων στη βιομηχανική και τη βιοτεχνική παραγωγή στην Ελλάδα κατά τα τέλη του 19ου αιώνα και τις πρώτες δεκαετίες του 20ού. Η έρευνα κινείται προς δύο κατευθύνσεις. Αρχικά εξετάζεται η θέση των παιδιών στον καταμερισμό της εργασίας, τόσο στην παραδοσιακή βιοτεχνία όσο και στο νέο εργοστασιακό σύστημα. Μέσω της ανάλυσης των παραγωγικών δομών σκιαγραφούνται οι παράγοντες που διαμόρφωναν τη ζήτηση της παιδικής και νεανικής εργασίας στη δευτερογενή παραγωγή. Κατόπιν η έρευνα στρέφεται προς την κατεύθυνση της προσφοράς εργασίας, για να εντοπιστούν οι όροι και οι συνθήκες που οδηγούσαν τα παιδιά στο βιοτεχνικό εργαστήριο ή το βιομηχανικό εργοστάσιο, σε απασχολήσεις όχι κατ’ ανάγκην εναλλακτικές. Τέλος, αναζητείται απάντηση στο ερώτημα, κατά πόσον οι νέες βιομηχανικές συνθήκες διαφοροποίησαν την αρνητική θέση που κατείχε η μισθωτή εργασία στο σύστημα συλλογικών αξιών και τροποποίησαν τις οικογενειακές προσδοκίες και στρατηγικές για επαγγελματική αποκατάσταση και κοινωνική ανέλιξη των νεαρών, αρρένων κυρίως, μελών τους.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 19.54 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 157-176 από: 178
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/44/gif/157.gif&w=600&h=915 27. Ρηγίνος, Παιδική εργασία

ΓΕΝΙΚΟ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ

Σελ. 157
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/44/gif/158.gif&w=600&h=915 27. Ρηγίνος, Παιδική εργασία

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 158
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/44/gif/159.gif&w=600&h=91527. Ρηγίνος, Παιδική εργασία

Αγγλία 20, 21, 24, 26, 91, 94

Αγροτική έξοδος 26

Αθήνα 27, 28, 29, 46, 49, 53, 78, 80, 84, 88, 107

Αλευροβιομηχανία 108

Αλευρόμυλοι 35

Αμερική 27

Ανάπλι 29

Άνδρος 28

Ανθρακείς 73

Αρκαδία 20, 29, 44

Αρτοποιεία 44, 53, 70

Ασπιώτης 44, 74, 90

Ατυχήματα, εργατικά 85, 86

Αυστρία 26

Βαμβακουργεία 51, 68

Βαμβακουργία 24, 26, 35, 36

Βαφείς 72

Βέλγιο 27, 94

Βιβλιάριο εργασίας 96, 98

Βιομηχανία

δέρματος· βλ. Βυρσοδεψία

ενδυμάτων 38, 53, 58, 62, 65, 104, 111

καπνού 26, 38, 40, 58, 62, 73, 74, 93, 104, 106,110

ξύλου 38, 53, 62,104, 111

τροφίμων 38, 53, 104

τσιμέντου 106

χαρτιού 38, 40, 58, 62, 73, 106,110

χημική 38, 40, 62, 110

Βιομηχανική Επανάσταση 20, 24

Βιομηχανικό προλεταριάτο 39

Βιοτεχνία πλεκτών 26

Βόλος 80

Βουλγαρία 94

Βουλή των Ελλήνων 16, 69

Βυζάντιο 12

Βυρσοδεψεία 44, 53, 83

Βυρσοδέψες 44

Βυρσοδεψία 38, 53, 58, 62

Βύρωνας 88

Γαλλία 22, 92, 94

Γερμανία 26, 92, 94

Γεωργοί 33

Γορτυνία 29

Γραφείο Εργασίας 49

Διεθνείς Σοσιαλισταί 92

Διεθνής Οργάνωση Εργασίας 99

Εκπαίδευση 11, 14, 32, 112

τεχνική 42, 76, 77-82, 113

Ελληνική Ατμοπλοΐα 68

Ελληνική Εριουργία 88

Εργασία

αγροτική 11, 20

γεωργική 95

δασική 95

κτηνοτροφική 20, 95

οργάνωση της 24-25, 72, 89

Εργαστήρια

ενδυμάτων 50

ενδυμάτων γυναικείων· βλ. Ραφεία γυναικείων ενδυμάτων

Εργατικό Κέντρο Αθήνας 93

Εργατικό νοικοκυριό 107

Εφημεριδοπώλαι 29

Ζαχαροπλαστεία 84

Ηλεκτροτεχνίτες 70

Θερμαστές 73

Θεσσαλία 44

Θεσσαλονίκη 75

Ιατρεία 28

Ισπανία 94

Ιταλία 20, 94

Καισαριανή 88

Σελ. 159
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/44/gif/160.gif&w=600&h=91527. Ρηγίνος, Παιδική εργασία

Καλλέργης, Σταύρος 92

Καλλιθέα 80

Καλογρέζα 88

Καλτσοποιεία 49

Καπνεργάτες 93

Καπνεργοστάσια 75, 93

Καπνοβιομηχανία

Άτλας 75

Νέστος 75

Καπνός 21

Καφεπώλαι 33

Κέα 28

Κεντρικός Σοσιαλιστικός Όμιλος 92

Κεραμοποιεία 43

Κέρκυρα 44, 74

Κλωστές 73

Κλωστήρια 53

Κλωστοϋφαντουργεία 45, 46

Κλωστοϋφαντουργία· βλ. Υφαντουργία

Κοινωνία

αγροτική 11, 19, 20

παραδοσιακή 13, 19, 20

προβιομηχανική 19

των Εθνών 49

Κομπανίες μαστόρων 23

Κορινθία 29

Κρανίδι 28

Κρήτη 28

Κρίση του 1929 93, 99

Κτίστες 29, 44

Κυνουρία 28

Κυτιοποιεία 43, 49, 73

Λάρισα 87

Λαχειοπώλες 30

Λεβητοποιεία 39

Λιβαδειά 51, 90

Λιθοξόοι 29

Λιπαντές 73

Λούστροι· βλ. Στιλβωταί υποδημάτων

Λυγινός, κλωστήριο 44, 53, 89

Μάντσεστερ 75

Μεγαλόπολη 29

Μεσαιωνική Δύση 11, 12

Μεσσηνία 44

Μεταλλουργία 26

Μετανάστευση 36

Μεταξουργεία 50

Μηχανικοί 73

Μηχανουργεία 39, 53, 100

Μηχανουργία 38, 53, 58, 62, 71, 104, 111

Μηχανουργοί 70

Μικρά Ασία 49, 58

Μικρασιατική καταστροφή 37, 62, 99, 107

Μικροπωλητές 30

Μοδίστρες· βλ. Ράπτριες

Μολάοι 30

Μονεμβασία 30

Μπέρμινχαμ 21

Νέα Ιωνία 88

Νέο Φάληρο 88

Νεώριον Σύρου 100

Ξάντες 73

Ξυλουργεία 53, 78

Ξυλουργοί 29, 70

Οδοντιατρεία 28

Οικογένεια 41, 112

αγροτική 19, 27, 95, 109

αστική 14, 27

εργατική 107

Οικογενειακό εισόδημα 106

Οικοδομικές κατασκευές 62, 104

Οικοδόμοι· βλ. Κτίστες

Οινοπώλαι 33

Ορυχεία 26, 27, 96

Ορφανοτροφείο

Αίγινας 17

Ελένης Ν. Ζάννη 78

Χατζη-Κώστα 78

Οψοκομισταί 29

Παιδική ηλικία 11, 15, 16, 17

Πανεπιστήμιο 32

Παντοπώλαι 33

Παντοπωλεία 28, 40

Παπούλιας Δ. 29

Σελ. 160
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/44/gif/161.gif&w=600&h=91527. Ρηγίνος, Παιδική εργασία

Παραγωγής, οργάνωση 39, 104, 110

Παραγωγική διαδικασία 22, 39, 69, 110

Πάτρα 68, 82

Πειραιάς 27, 28, 29, 35, 44, 46, 49, 53, 68, 78, 84, 90, 107

Πειραϊκός Σύνδεσμος 79

Πελοπόννησος 27, 36

Περιστέρι 88

Πιλοποιεία 71

Ποδονίφτης 88

Πολυτεχνείο 32, 76

Πόρος 53

«Προμηθεύς»· βλ. Σχολή Ελλήνων Μηχανικών

Πρόσφυγες 39, 46, 49, 58, 75, 99, 107

Ράπτες 29

Ραπτική 79

Ράπτριες 31

Ραφεία ανδρικών ενδυμάτων 43, 87

Ραφεία γυναικείων ενδυμάτων 42, 65, 71, 87, 101

Ρετσίνα, Αφοί 36, 73, 86, 91, 107

Ρωσία 27

Σιγαροποιητικές μηχανές 74, 75, 93

Σιδηρόδρομοι 21

Σιδηροπωλεία 21

Σιδηρουργεία 53, 78

Σιδηρουργοί 29, 69, 93

ΣΠΑΠ 21

Σπάρτη 30

Σπέτσες 28, 53

Στιλβωταί υποδημάτων 29

Σύλλογος «Παρνασσός» 29

Συνδικάτο 24

Συντεχνιακοί κανονισμοί 22, 67

Συντεχνίες 23, 24, 67

Σύρος 100

Σχολείο

Καλών Τεχνών 76

Πολυτεχνικό· βλ. Πολυτεχνείο

Σχολή

Απόρων Παίδων 29

Διπλάρειος, Νυκτερινή 80

Ελλήνων Μηχανικών «Ο Προμηθεύς» 79

Επαγγελματική, Ενώσεως Ελληνίδων 80

Επαγγελματική, Τεγεατικού Συνδέσμου 80

Εσπερινή Βιοτεχνική, Αθηνών 79

Μηχανικών Πανθεσσαλικής Ενώσεως 80

Μηχανικών Πειραϊκού Συνδέσμου 79

Ρουσοπούλου 79

Σεβαστοπούλειος 79

Σιβιτανίδειος 80

Τριάντειος 82

Σωματεία, εργατικά 91, 93

Ταπητουργεία 49, 50, 70

Τεγεατικός Σύνδεσμος 78

Τήνος 28

Τοσκάνη 20

Τροιζήνα 28

Τυπογραφία 62, 79, 104, 106

Tixier A. 49

Ύδρα 28, 53

Υπάλληλοι 33

Υπηρέτες 21, 28, 29, 33

Υπηρέτριες 28, 29, 31

Υποδηματοποιεία 50, 53, 78, 84

Υποδηματοποιοί 29

Υφαντές 73

Υφαντουργία 26, 38, 40, 53, 62, 73, 85, 87, 90, 101, 104, 106, 108, 110

Φανελοποιεία 70

Φυλακές Συγγρού 17, 79

Χαλβαδοποιεία 84

Χειροτεχνικό εργαστήριο 24

Χρυσαλλίς, μεταξουργία 88

Χυτήρεια 39

Ψηκτροποιία 79

Ώρες εργασίας 86-87

Σελ. 161
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/44/gif/162.gif&w=600&h=915 27. Ρηγίνος, Παιδική εργασία

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 162
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/44/gif/163.gif&w=600&h=91527. Ρηγίνος, Παιδική εργασία

RÉSUMÉ

Michalis Riginos

Formes du travail enfantin dans l'industrie et l'artisanat grecs, 1870-1940

Dans la société rurale grecque comme dans toute société traditionnelle, les enfants, ces «petits adultes», occupaient leur place dans la répartition des tâches au sein de la famille rurale, en fonction de leur sexe et de leur constitution physique; une répartition, dont le but était d'assurer la subsistance du ménage rural, tout en lui gardant son autonomie, et de conserver le lopin de terre qu'il avait réussi à acquérir ou à s'approprier, grâce aux conditions très particulières qui avaient régné, après la fondation de l'État grec.

Le secteur de la transformation, qui a commencé à se développer après 1870 dans l'espace urbain, a constitué le véhicule potentiel qui engagerait le pays dans la voie de l'industrialisation. Le processus, long et pénible, qui a conduit à cette industrialisation, n'a pas progressé de manière linéaire et homogène, mais par bonds successifs, fait qui a permis dans le même temps la survie des structures traditionnelles de production. Plusieurs facteurs ont contribué à donner à ce phénomène ses particularités: les inerties du secteur agricole, le morcellement du marché et, surtout, l'attitude des industriels capitalistes. Ces derniers ne prêtaient guère à l'industrie qu'un intérêt occasionnel et ont évité, à quelques rares exceptions près, d'y engager de gros capitaux qu'ils préféraient rentabiliser à court terme. Les unités industrielles, nées de cette stratégie d'investissements étaient, dans leur majorité, d'une intensité de travail qui entraînait leur faible productivité. Il en résulte que l'industrie, non seulement n'était pas en mesure de déstructurer les relations sociales issues de la division traditionnelle du travail, mais, bien au contraire, renforçait les phénomènes qui en dérivaient, à savoir la prolifération des petits métiers. Ainsi, à côté des usines, se sont développés une multitude de petits ateliers de caractère individuel ou familial, dont les moyens techniques étaient réduits au minimum et dont les frais de fonctionnement étaient d'une grande élasticité.

Σελ. 163
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/44/gif/164.gif&w=600&h=915 27. Ρηγίνος, Παιδική εργασία

Le décor que nous venons de dresser a également déterminé les rôles que les enfants étaient appelés à jouer dans le cadre de la division du travail dans l'industrie et l'artisanat. Ces rôles étaient en fonction de l'organisation de la production qui prévalait sur les divers milieux de travail.

Dans les branches où prédominaient les grandes unités, la relative mécanisation de la production avait remplacé l'artisan traditionnel, tout au moins à certains stades du processus de production. Le travail industriel se limitait, désormais, à veiller au bon fonctionnement des machines, à les pourvoir en matière première et à les entretenir régulièrement (industries textiles, industrie du tabac, industrie chimique). Dans d'autres cas (industrie du papier), le processus de production consistait en une série de mouvements simples qui se répétaient de façon mécanique. La simplification du processus de production supprimait les longs apprentissages et rendait l'ouvrier productif dès son entrée à l'usine. Dans le cadre de la division du travail, les hommes occupaient des emplois d'ouvriers qualifiés, emplois de type traditionnel, ou de nouveaux emplois dont la création avait été nécessitée par l'introduction des machines. La reproduction de cette force de travail qualifiée se faisait par le système de l'apprentissage. Le personnel en apprentissage était en majorité constitué de garçons. Toutefois, la majorité des enfants travaillant dans ces branches —des filles surtout s'il s'agissait des industries textiles, du tabac et du papier—, ainsi que les femmes occupaient, après une courte période d'apprentissage et d'adaptation, les emplois non-qualifiés qu'avaient engendrés les nouvelles conditions industrielles. Ils constituaient ainsi une force de travail d'un type nouveau, laquelle devait se soumettre à la discipline et aux rythmes de travail, imposés par «l'organisation rationnelle» de l'usine. Le demande de main d'œuvre non-qualifiée était couverte par l'intermédiaire des mécanismes du marché du travail.

L'enfant était rémunéré dès son entrée à l'usine et son salaire journalier représentait, au moins sur le plan théorique, le coût de sa force de travail. Il est significatif qu'il n'existait pas d'importantes différenciations de salaires entre les branches industrielles qui employaient des enfants, en tant que force de travail non-qualifiée. Les salaires journaliers les plus élevés, que pouvait toucher un enfant, étaient offerts par les branches les plus industrialisées, telles que l'industrie textile et l'industrie du tabac, lieux par excellence où prévalait le travail féminin non-qualifié.

Ceci s'explique par le fait que les jeunes filles constituaient un pourcentage considérable de la main d'œuvre féminine employée dans ces branches, ce qui aboutissait à la compression vers le bas du salaire journalier moyen du personnel féminin. Parallèlement, le faible différence entre les salaires des ouvrières révèle lès faibles possibilités de promotion professionnelle pour les filles, ainsi que la faible hiérarchie professionnelle des femmes dans la plupart des branches industrialisées. En d'autres termes, la rémunération journalière du travail non-qualifié, féminin dans son ensemble, dépendait, non pas d'une promotion professionnelle que l'ouvrière

Σελ. 164
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/44/gif/165.gif&w=600&h=91527. Ρηγίνος, Παιδική εργασία

obtenait après des années d'ancienneté, mais plutôt du degré de productivité de son travail.

Dans la fabrication de machines, les industries du bois et du vêtement, où prédominaient les petits ateliers artisanaux, l'artisan constituait l'élément le plus cher et le plus irremplaçable de l'organisation traditionnelle du travail. Il s'agissait d'une main d'œuvre qui, pour devenir productive, devait passer par une longue période d'apprentissage. L'enfant entrait en apprentissage dans un atelier, pour y apprendre un métier. Pendant son apprentissage, il ne participait pas activement au processus de production, mais exécutait divers travaux auxiliaires. Ces travaux étaient la contrepartie qu'offrait l'enfant à l'artisan pour le savoir-faire que celui-ci lui transmettait. Néanmoins, étant donné que le régime de l'apprentissage n'était généralement pas assujetti à des règlements de type corporatif ou contractuel, l'enfant n'était nullement engagé envers l'artisan et pouvait le quitter dès qu'il considérait avoir appris le métier. De l'autre côté, l'ordinaire tactique des artisans consistait à dissimuler les secrets de leur art, afin de prolonger au maximum la durée de l'apprentissage et, par conséquent, d'exploiter le travail de l'enfant aussi longtemps que possible. Ainsi, l'apprentissage, en raison de l'absence d'un cadre juridique, tendait à se transformer en travail non-qualifié dissimulé. Néanmoins, l'enfant, garçon ou fille, qui entrait en apprentissage, se soumettait à ce régime de dépendance vis-à-vis du maître, comme à un état provisoire, car il considérait l'apprentissage et ses contraintes comme un stade transitoire, nécessaire à sa future promotion sociale, qu'il choisît de rejoindre la multitude des petits métiers ou de trouver un emploi dans le secteur public. La «demande» d'apprentis de la part des petits ateliers était principalement couverte grâce à un mécanisme de relations interpersonnelles, qui fonctionnaient, soit dans l'environnement familial et la parenté large, soit dans un entourage social que l'origine commune réunissait. Il s'agit d'une main d'œuvre, par nature ouvrière, qui, dans un processus de développement d'un autre type, aurait été absorbée par l'industrie.

Le salaire journalier de l'apprenti peut être considéré comme «symbolique», dans le sens où sa rémunération principale pour le travail qu'il offrait à l'atelier et à l'artisan était d'apprendre un métier. Ce «salaire» était complété par une somme d'argent dérisoire et, éventuellement, par quelques prestations en nature, telles que le vivre et le couvert. Habituellement, au début de son apprentissage, l'enfant n'était pas du tout payé. Par la suite, il touchait un salaire qui augmentait progressivement et dépendait de ses progrès dans l'apprentissage du métier, progrès mesurés à sa capacité d'exécuter des travaux plus complexes. La plupart du temps, l'enfant, après son apprentissage et avant de devenir lui-même artisan, passait par le stade de l'aide-artisan, ce qui le maintenait dans un rôle secondaire dans le processus de production. Il est significatif que, dans les branches que nous avons mentionnées précédemment, le salaire journalier d'un ouvrier de moins de 19 ans était nettement

Σελ. 165
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/44/gif/166.gif&w=600&h=915 27. Ρηγίνος, Παιδική εργασία

inférieur au salaire journalier moyen d'un homme, fait qui reflète également la forte hiérarchisation du travail, ressortissant à la division traditionnelle du travail.

Nous constatons donc que les enfants travaillant dans le secteur de la transformation étaient employés principalement, soit comme ouvriers non-qualifiés dans l'industrie, soit comme apprentis dans de petits ateliers. Deux différentes formes de travail s'ouvrant sur deux différentes perspectives. Cette double possibilité dans le choix du travail de l'enfant a déterminé l'existence de diverses stratégies quant à l'offre de travail enfantin, lesquelles se formaient au niveau de la famille et inclinaient à opter pour l'une ou l'autre forme de travail.

La décision qui conduisait l'enfant à la recherche d'un emploi était prise au sein de la famille et était fonction des besoins de celle-ci ou de la stratégie qu'elle avait adoptée pour l'établissement social et professionnel futur de son jeune membre.

L'indigence, la nécessité d'être solidaire à la famille afin d'assurer la survie de la petite entreprise familiale, étaient les raisons économiques pour lesquelles l'enfant se voyait obligé de travailler. Dans le premier cas, le travail devait avoir un rendement financier immédiat, c'est pourquoi l'usine était l'unique choix. Dans le deuxième cas, l'enfant travaillait dans l'atelier familial, paternel en principe, dans lequel il fournissait une aide saisonnière ou permanente, sans ou presque sans salaire. Toutefois, durant les périodes de crise économique, conjoncturelle ou saisonnière, les enfants et parfois l'épouse demandaient un emploi à l'usine, tandis que l'homme continuait à faire sous-fonctionner son petit atelier. Cette tactique visait à préserver l'indépendance économique de la famille.

Enfin, les parents envoyaient leurs enfants dans des ateliers artisanaux pour qu'ils y apprennent un métier qui leur permettrait de s'établir professionnellement. L'apprentissage d'un métier renvoyait au désir de correspondre au modèle du travailleur indépendant et —sur le plan imaginaire tout au moins— à l'ambition sociale de s'intégrer aux couches de la petite bourgeoisie. Quoi qu'il en soit, il nous faut souligner que le choix de l'apprentissage d'un métier constituait une solution obligatoire, non pas un choix qui s'inscrivait dans les conceptions dominantes que la société grecque avait de l'ascension sociale. Cette société était caractérisée, pour les raisons que nous avons analysées, par l'absence de barrières de classes imperméables, ainsi que par les possibilités d'une promotion sociale relativement facile. Le moyen socialement admis pour parvenir à cette fin était l'instruction classique au sens large. Aussi chaque famille, indépendamment de son origine sociale, considérait-elle de son devoir d'offrir à ses enfants, aux garçons surtout, la possibilité d'une formation, serait-elle élémentaire. D'un autre côté, le travail manuel, en particulier sous sa forme salariée, ôtait la perspective d'une ascension sociale et s'en trouvait déconsidéré. A cet égard, ce n'était nullement un hasard si les couches les plus basses mésestimaient la formation technique qui, de par sa nature même, était un indice de classe et conduisait à la prolétarisation, même si les conditions en étaient meilleures.

Σελ. 166
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/44/gif/167.gif&w=600&h=915 27. Ρηγίνος, Παιδική εργασία

«Je vais t'envoyer en apprentissage», était la menace proférée par les parents, notamment de ceux qui considéraient qu'ils appartenaient à la petite bourgeoisie, quand leur enfant n'était pas bon élève. Elle exprime, de la manière la plus claire, le discrédit jeté sur les métiers manuels dans le système des valeurs sociales.

«Il était incapable d'apprendre...», expliquaient les parents, lorsque la menace, pour diverses raisons, devenait réalité.

Σελ. 167
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/44/gif/168.gif&w=600&h=915 27. Ρηγίνος, Παιδική εργασία

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 168
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/44/gif/169.gif&w=600&h=915 27. Ρηγίνος, Παιδική εργασία

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ................................................... 9

ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Η ιστορικότητα της παιδικής ηλικίας ................... 11

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι: Η εργασία των παιδιών: Από τις αγροτικές ασχολίες των παραδοσιακών κοινωνιών στο βιομηχανικό εργοστάσιο. Σύντομη επισκόπηση ........ 19

1. Η οικονομική αξία του παιδιού στις αγροτικές κοινωνίες ........ 19

2. Η παιδική εργασία στις πόλεις. Η μαθητεία .................. 21

3. Η τομή της Βιομηχανικής Επανάστασης. Το παιδί στο εργοστάσιο ........... 24

4. Η απασχόληση των παιδιών στις ελληνικές πόλεις. 19ος-20ός αιώνας ....... 27

5. Η θέση της εργασίας στο σύστημα των κοινωνικών αξιών: Μορφωτικό επίπεδο των εργαζόμενων παιδιών και οι προσδοκίες κοινωνικής ανέλιξης .................................. 30

ΚΕΦΑΛΑΙΟ II: Η παιδική εργασία στη βιομηχανία και τη βιοτεχνία. Οικονομικές προϋποθέσεις, κοινωνικές στρατηγικές και η «μαρτυρία» των αριθμών ................... 35

1. Το φαινόμενο «ελληνική εκβιομηχάνιση»: Ο θρίαμβος της συγκυρίας ........... 35

2. Η προσφορά της παιδικής εργασίας. Ηλικία και λόγοι ένταξης των παιδιών στην παραγωγή ................................... 41

3. Αριθμοί: Η κατανομή της παιδικής εργασίας στη βιομηχανία και τη βιοτεχνία ...... 50

ΚΕΦΑΛΑΙΟ III: Η θέση των παιδιών στον τεχνικό καταμερισμό της εργασίας. Βιοτεχνία, βιομηχανία και τεχνική εκπαίδευση .............. 67

1. Το βιοτεχνικό εργαστήριο και η μαθητεία .................... 67

2. Το εργοστάσιο ........................................... 72

3. Η τεχνική εκπαίδευση ..................................... 76

Σελ. 169
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/44/gif/170.gif&w=600&h=91527. Ρηγίνος, Παιδική εργασία

ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV: Συνθήκες εργασίας και διαβίωσης των εργαζόμενων παιδιών ...... 83

1. Οι συνθήκες εργασίας ..................................... 83

2. Η παρέμβαση του Κράτους. Νομοθεσία για την εργασία των παιδιών ............ 91

3. Το παιδικό ημερομίσθιο και η συμβολή του στο οικογενειακό εισόδημα ....... 100

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ .............................................. 109

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ .................................................. 115

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΝΑΚΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ....................... 143

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ................................................ 147

ΓΕΝΙΚΟ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ............................................ 157

ΠΕΡΙΛΗΨΗ (RÉSUMÉ) ........................................... 163

Σελ. 170
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/44/gif/171.gif&w=600&h=915 27. Ρηγίνος, Παιδική εργασία

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 171
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/44/gif/172.gif&w=600&h=915 27. Ρηγίνος, Παιδική εργασία

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 172
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/44/gif/173.gif&w=600&h=915 27. Ρηγίνος, Παιδική εργασία

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ

TOY ΜΙΧΑΛΗ ΡΗΓΙΝΟΥ

ΜΟΡΦΕΣ ΠΑΙΑΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΟΤΕΧΝΙΑ

1870-1940

ΕΙΚΟΣΤΟ ΕΒΔΟΜΟ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑ ΤΟΥ

ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΟΘΕΤΗΘΗΚΕ ΚΑΙ ΣΕΛΙΔΟΠΟΙΗΘΗΚΕ

ΣΤΟ ΑΤΕΛΙΕ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ «ΠΟΡΕΙΑ»

ΖΩΟΔΟΧΟΥ ΠΗΓΗΣ 6 - ΑΘΗΝΑ - ΤΗΛ. 38.31.622

ΤΟΥΣ ΠΙΝΑΚΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ

ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΤΗΚΕ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ Ο ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΑΡΟΥΣΟΣ

ΤΥΠΩΘΗΚΕ ΣΤΟ ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟ ΤΟΥ ΑΓΓΕΛΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ

ΜΕ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΣ ΠΕΤΡΑΝΤΗ

ΤΟΝ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟ ΤΟΥ 1995

ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΗΣ

ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ

Σελ. 173
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/44/gif/174.gif&w=600&h=915 27. Ρηγίνος, Παιδική εργασία

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 174
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/44/gif/175.gif&w=600&h=915 27. Ρηγίνος, Παιδική εργασία

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 175
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/44/gif/176.gif&w=600&h=915 27. Ρηγίνος, Παιδική εργασία

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 176
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Μορφές παιδικής εργασίας στη βιομηχανία και τη βιοτεχνία (1870-1940)
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 157
    27. Ρηγίνος, Παιδική εργασία

    ΓΕΝΙΚΟ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ