Συγγραφέας:Κώτση, Αγαπούλα
 
Τίτλος:Νοσολογία των παιδικών ηλικιών και της νεολαίας (20ός αιώνας)
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:46
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:2008
 
Σελίδες:311
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Κοινωνική ενσωμάτωση
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:20ός αι.
 
Περίληψη:Η μελέτη «Νοσολογία των παιδικών ηλικιών και της νεολαίας» επιχειρεί να προσδιορίσει την ταυτότητα της ελληνικής νεολαίας κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα σε ένα θέμα ιδιαίτερα κρίσιμο για τις ηλικίες αυτές, αλλά και για την ποιότητα της μελλοντικής τους ζωής, ένα θέμα διαχρονικά επίκαιρο και κοινωνικά ευαίσθητο. Επιχειρεί αφενός μεν να αποτυπώσει την κατάσταση της υγείας της ελληνικής νεολαίας και τα νοσολογικά δεδομένα κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα, αφετέρου δε να ξεκαθαρίσει σχέσεις και εξαρτήσεις με τις ευρύτερες κοινωνικο-οικονομικές εξελίξεις της εποχής. Η όσο το δυνατόν πληρέστερη συγκέντρωση και αξιοποίηση του διαθέσιμου πληροφοριακού υλικού από διάφορες πηγές και κατά το δυνατόν η ενιαία παρουσίαση του, ώστε να είναι εφικτές συγκρίσεις, αποτέλεσε επίσης αυτοτελώς ένα σημαντικό στόχο της μελέτης.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 8.14 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 146-165 από: 314
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/71/gif/146.gif&w=600&h=915

5.4.4 Συχνότερες αιτίες θανάτου στις έξι επιμέρους ομάδες των παιδιών και των νέων

Προπολεμικά

Στις έξι ηλικιακές ομάδες οι συχνότερες αιτίες θανάτου είναι:

- Δύο κατηγορίες νόσων (λοιμώδη και παρασιτικά νοσήματα, νοσήματα του αναπνευστικού συστήματος) είναι οι συχνότερες αιτίες θανάτου των παιδιών και νέων άνω των 5 ετών και συχνές αιτίες θανάτου και των παιδιών κάτω από 4 ετών. Το 1938 ευθύνονται για το 63,0% των θανάτων των παιδιών 5-9 ετών, για το 55,4% των παιδιών 10-14 ετών, για το 61,1% των νέων 15-19 ετών και για το 65,6% των νέων 20-24 ετών.

- Αντίστοιχα, για τις ηλικιακές ομάδες άνω των 5 ετών πάνω από το 5% των θανάτων οφείλονται στις κακώσεις και δηλητηριάσεις.

- Για τα παιδιά 0-4 ετών είναι τα νοσήματα του πεπτικού συστήματος και για τα παιδιά έως 1 έτους οι συγγενείς ανωμαλίες και ορισμένες καταστάσεις που προέρχονται από την περιγεννητική περίοδο, που κατά την προπολεμική περίοδο 1921-1938 εμφανίζονται ως αδυναμία εκ γενετής ή αδυναμία εκ γενετής και ελαττωματική διάπλαση.

Στον Πίνακα 5.12 παρουσιάζονται οι συχνότερες αιτίες θανάτου των παιδιών έως 1 έτους και 1 -4 ετών. Επιπλέον πληροφορίες για τις αιτίες θανάτου σ' αυτές τις ηλικίες εμφανίζονται στους Πίνακες Π.3-Π.4 του Παραρτήματος (θάνατοι κατά αναλυτικές κατηγορίες νόσων των βρεφών για την περίοδο 1921-1937). Με βάση τα στοιχεία αυτά παρατηρείται:

Παιδιά ηλικίας έως 1 έτους

Από τις τέσσερις κατηγορίες νόσων (νοσήματα του αναπνευστικού συστήματος, νοσήματα του πεπτικού συστήματος, λοιμώδη και παρασιτικά νοσήματα, συγγενείς ανωμαλίες και ορισμένες καταστάσεις που προέρχονται από την περιγεννητική περίοδο) που αποτελούν τις κύριες αιτίες θανάτου των παιδιών ηλικίας έως 4 ετών:

- Τα νοσήματα του πεπτικού συστήματος αποτελούν τη συχνότερη αιτία θανάτου των παιδιών ηλικίας έως 1 έτους. Το ποσοστό θανάτων κυμαίνεται από 21,2% (1926) έως 34,1% (1933).

Σελ. 146
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/71/gif/147.gif&w=600&h=915

ΠΙΝΑΚΑΣ 5.12

Συχνότερες αιτίες θανάτου παιδιών έως 1 έτους και 1-4 ετών, 1921-1938,1956,1961,1971,1981,1991,2000

_Παιδιά ηλικίας έως 1 έτους

Έτη _Κωδικοί νόσων

_Παιδιά ηλικίας έως 1 έτους

Έτη _Κωδικοί νόσων

1

2

8

9

14

15

17

1921

8,7

0,0

18,1

23,6

21,2

-

0,8

1922

8,2

0,0

15,8

31,5

18,9

-

0,6

1923

10,7

0,0

15,8

31,9

23,6

-

0,7

1924

10,9

0,0

17,4

29,0

25,9

-

0,6

1925

10,6

0,0

17,6

30,6

25,1

-

0,5

1926

10,3

0,0

18,2

34,1

20,4

-

0,6

1927

11,3

0,0

21,1

33,4

17,8

-

0,6

1928

13,1

0,0

19,5

30,6

19,5

-

0,7

1929

11,3

0,0

21,5

30,6

22,3

-

0,4

1930

13,8

0,0

21,1

29,7

17,0

-

0,3

1931

13,4

0,0

20,7

29,6

16,4

-

0,3

1932

13,7

0,1

21,2

25,8

21,8

-

0,6

1933

13,4

0,0

26,3

21,2

22,4

-

0,6

1934

13,2

0,0

22,0

25,2

22,8

-

0,7

1935

11,1

0,0

25,2

24,5

13,0

9,5

0,5

1936

14,4

0,0

21,1

25,8

22,8

-

0,4

1937

12,6

0,0

30,7

22,2

20,3

-

0,5

1938

12,7

0,0

26,0

21,3

24,5

-

0,6

1956

10,7

0,4

18,0

7,5

4,7

40,6

1,1

1961

10,0

0,3

20,0

5,8

6,9

44,5

1,0

1971

8,4

0,4

13,9

0,9

16,3

50,8

1,7

1981

2,3

0,3

4,2

1,1

29,5

54,6

4,5

1991

0,4

0,2

0,3

0,1

49,3

44,3

4,9

2000

3,8

0,3

3,8

0,2

35,4

48,0

2,3

Σημείωση: Κωδικοί νόσων: (1)= Λοιμώδη και παρασιτικά νοσήματα, (2)= Νεοπλάσματα, (8)= Νοσήματα του αναπνευστικού συστήματος, (9)= Νοσήματα του πεπτικού συστήματος, (14)= Συγγενείς ανωμαλίες, (15)= Ορισμένες καταστάσεις που προέρχονται από την περιγεννητική περίοδο, (17)= Κακώσεις και δηλητηριάσεις.

Σελ. 147
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/71/gif/148.gif&w=600&h=915

ΠΙΝΑΚΑΣ 5.12 (συνέχεια) Παιδιά ηλικίας 1-4 ετών

Έτη Κωδικοί νόσων

Έτη Κωδικοί νόσων

1

2

8

9

14

15

17

1921

22,6

0,0

25,1

11,9

7,3

-

0,9

1922

23,1

0,0

24,6

14,2

4,3

-

1,0

1923

29,2

0,0

22,3

13,2

4,3

-

0,7

1924

27,7

0,0

24,4

10,4

4,3

-

1,0

1925

27,9

0,1

27,1

10,6

3,8

-

0,9

1926

27,7

0,0

23,5

12,4

3,9

-

1,1

1927

26,7

0,0

26,0

12,4

3,0

-

1,5

1928

31,5

0,1

24,2

10,9

2,2

-

1,7

1929

30,3

0,1

26,9

13,1

2,1

-

1,5

1930

34,9

0,1

25,2

11,1

2,0

-

1,6

1931

31,8

0,0

23,7

14,9

1,3

-

2,0

1932

33,7

0,1

24,6

21,8

0,2

-

2,2

1933

30,9

0,1

33,3

17,2

0,1

-

1,9

1934

29,6

0,2

28,3

22,6

0,2

-

2,7

1935

26,7

0,2

29,1

22,8

0,2

-

3,0

1936

32,4

0,1

24,6

23,6

0,1

-

2,4

1937

28,6

0,1

34,2

19,2

0,1

-

2,5

1938

30,4

0,3

29,5

20,7

0,1

-

3,8

1956

18,4

5,7

19,6

5,8

1,9

4,3

14,9

1961

16,5

9,5

17,3

5,1

4,3

-

15,6

1971

11,1

12,2

17,6

0,6

8,6

-

20,8

1981

4,9

17,8

7,3

3,8

16,7

-

30,7

1991

1,0

18,6

2,9

1,0

30,4

-

38,2

2000

5,3

14,5

5,3

0,0

26,3

-

34,2

Σημείωση: Κωδικοί νόσων: (1)= Λοιμώδη και παρασιτικά νοσήματα, (2)= Νεοπλάσματα, (8)= Νοσήματα του αναπνευστικού συστήματος, (9)= Νοσήματα του πεπτικού συστήματος, (14)= Συγγενείς ανωμαλίες, (15)= Ορισμένες καταστάσεις που προέρχονται από την περιγεννητική περίοδο, (17)= Κακώσεις και δηλητηριάσεις.

Σημείωση: Κωδικοί νόσων: (1)= Λοιμώδη και παρασιτικά νοσήματα, (2)= Νεοπλάσματα, (8)= Νοσήματα του αναπνευστικού συστήματος, (9)= Νοσήματα του πεπτικού συστήματος, (14)= Συγγενείς ανωμαλίες, (15)= Ορισμένες καταστάσεις που προέρχονται από την περιγεννητική περίοδο, (17)= Κακώσεις και δηλητηριάσεις.

- Τα νοσήματα του αναπνευστικού συστήματος αποτελούν σημαντική αιτία θανάτου των παιδιών ηλικίας έως 1 έτους. Το ποσοστό θανάτων κυμαίνεται από 15,8% (1922,1923) έως 30,7% (1937).

- Τα λοιμώδη και παρασιτικά νοσήματα αποτελούν λιγότερο σημαντική αιτία θανάτου των παιδιών ηλικίας έως 1 έτους. Το ποσοστό θανάτων κυμαίνεται από 8,2% (1922) έως 14,4% (1936).

Σελ. 148
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/71/gif/149.gif&w=600&h=915

- Οι συγγενείς ανωμαλίες και ορισμένες καταστάσεις που προέρχονται από την περιγεννητική περίοδο, που κατά την προπολεμική περίοδο 1921-1938 εμφανίζονται ως αδυναμία εκ γενετής ή αδυναμία εκ γενετής και ελαττωματική διάπλαση, αφορούν σχεδόν αποκλειστικά σε θανάτους παιδιών κάτω του 1 έτους. Αποτελούν σημαντική αιτία θανάτου αυτής της ομάδας και το ποσοστό θανάτων κυμαίνεται από 16,4% (1931) έως 25,9% (1924).

Ειδικότερα, σε σχέση με τις επιμέρους κατηγορίες της βρεφικής θνησιμότητας κατά αιτία θανάτου και με τις επιφυλάξεις σε σχέση με την αναφορά των αιτιών θανάτου, που στην κατηγορία αυτή είναι περισσότερο πιθανό να μην είναι σωστή, καθώς σε ένα σημαντικό ποσοστό θανάτων αναφέρεται λανθασμένη αιτία θανάτου ή οι θάνατοι καταγράφονται ως άγνωστης αιτιολογίας (πολλές από τις αιτίες θανάτου στη νεογνική ηλικία περιλαμβάνονται στην κατηγορία «όλες οι άλλες αιτίες», γιατί δηλώνονται με τρόπο ασαφή) και γενικότερα παρουσιάζονται περισσότερα προβλήματα αξιοπιστίας σε σχέση με τις άλλες ηλικιακές ομάδες, σημειώνεται:

Διαχωρίζοντας τη βρεφική θνησιμότητα σε νεογνική και μετανεογνική οι αιτίες θνησιμότητας διαφοροποιούνται στις επιμέρους περιόδους, ενώ παρουσιάζονται σημαντικές διαφορές μεταξύ ανεπτυγμένων και αναπτυσσόμενων χωρών. Οι συχνότερες αιτίες μετανεογνικών θανάτων στις ανεπτυγμένες χώρες είναι οι συγγενείς ανωμαλίες, τα ατυχήματα, το σύνδρομο αιφνίδιου βρεφικού θανάτου και άλλες ασαφώς ταξινομούμενες αιτίες. Αντίθετα, στις αναπτυσσόμενες χώρες οι συχνότερες αιτίες μετανεογνικής θνησιμότητας εξακολουθούν να είναι οι λοιμώξεις και οι διατροφικές ανεπάρκειες (34%), αιτίες που στις ανεπτυγμένες χώρες έχουν αντιμετωπιστεί κατά το παρελθόν (από τις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες).

Ανάλογη ήταν και η κατάσταση για την Ελλάδα κατά την προπολεμική περίοδο και την πρώτη μεταπολεμική περίοδο. Στη δεκαετία 1920-1930, οι συχνότερες αιτίες ήταν η διάρροια-εντερίτις, οι αδυναμίες κατά τη γέννηση, οι λοιμώξεις του αναπνευστικού, ο ελώδης πυρετός και η γρίπη, ενώ ο ανθυγιεινός τρόπος διαβίωσης, η διαμονή σε φτωχικές κατοικίες, καθώς και η ελλιπής διατροφή την εποχή εκείνη είχαν ως αποτέλεσμα τη σημαντική αύξηση της ιλαράς, του κοκίτη, των αναπνευστικών λοιμώξεων και του ελώδους πυρετού.

Όπως αναφέρει ο I. Αντωνιάδης23 με βάση στοιχεία για τη θνησιμότητα των εποπτευόμενων βρεφών υπό των ιατρείων υγιεινής, «τα αίτια της μεγάλης θνησιμότητας είναι πολλαπλά και ποικίλα. Εις τας πρώτας ημέρας

23. I. Αντωνιάδης, Η βρεφική θνησιμότης εν Αθήναις, Αθήνα 1925.

Σελ. 149
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/71/gif/150.gif&w=600&h=915

της γεννήσεως, το βρέφος αποθνήσκει συνεπεία εξαντλήσεως εκ καταβολής ή κληρονομικής συφιλίδος ή καταστάσεως ης αι αφορμαί προηγούνται της γεννήσεως και αποδεικνύουν ότι προ του τοκετού του βρέφους οφείλει ήδη να αρχίσει η προστασία αυτού. Μετά τας πρώτας ημέρας οι σπουδαιότεροι παράγοντες της μεγάλης θνησιμότητας είναι αι παθήσεις του πεπτικού συστήματος και αι διαταραχαί της θρέψεως. Παρετηρήθη δ' ότι αι παθήσεις αύται, ων η αθρεψία είναι η βαρύτερα συνέπεια, είναι αφορμή για το 40-50% του όλου των θανάτων».

Παιδιά ηλικίας 1 -4 ετών

- Τα λοιμώδη και παρασιτικά νοσήματα αποτελούν σημαντική αιτία θανάτου των παιδιών ηλικίας 1 -4 ετών. Το ποσοστό θανάτων κυμαίνεται από 22,6% (1921) έως 34,9% (1930).

- Τα νοσήματα του αναπνευστικού συστήματος αποτελούν συχνή επίσης αιτία θανάτου των παιδιών ηλικίας 1-4 ετών. Το ποσοστό θανάτων κυμαίνεται από 22,3% (1923) έως 34,2% (1937).

- Τα νοσήματα του πεπτικού συστήματος αποτελούν συχνή αιτία θανάτου των παιδιών ηλικίας 1-4 ετών. Το ποσοστό θανάτων κυμαίνεται από 10,4% (1924) έως 23,6% (1936).

Με βάση τα στοιχεία του Πίνακα 5.13, όπου παρουσιάζονται οι συχνότερες αιτίες θανάτου των παιδιών 5-9 ετών και 10-14 ετών, παρατηρείται:

Παιδιά ηλικίας 5-9 ετών

- Τα λοιμώδη και παρασιτικά νοσήματα αποτελούν σημαντική αιτία θανάτου των παιδιών ηλικίας 5-9 ετών. Το ποσοστό θανάτων κυμαίνεται από 35,3% (1921) έως 50,8% (1932).

- Τα νοσήματα του αναπνευστικού συστήματος αποτελούν συχνή επίσης αιτία θανάτου των παιδιών ηλικίας 5-9 ετών. Το ποσοστό θανάτων κυμαίνεται από 18,1% (1931) έως 25,6% (1929).

- Οι κακώσεις και δηλητηριάσεις δεν αποτελούν συχνή αιτία θανάτου των παιδιών ηλικίας 5-9 ετών, όμως το ποσοστό θανάτων παρουσιάζει μικρή αυξητική τάση και από 2,8% το 1921 διαμορφώνεται στο 6,2% το 1938.

Σελ. 150
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/71/gif/151.gif&w=600&h=915

ΠΙΝΑΚΑΣ 5.13

Συχνότερες αιτίες θανάτου παιδιών 5-9 ετών και 10-14 ετών, 1921-1938,1956,1961,1971,1981,1991,2000

Παιδιά ηλικίας 5-9 ετών Έτη Κωδικοί νόσων

Παιδιά ηλικίας 5-9 ετών Έτη Κωδικοί νόσων

1

2

8

9

14

17

1921

35,3

0,1

22,3

0,3

0,9

2,8

1922

38,0

0,1

21,1

0,5

0,3

2,7

1923

45,4

0,1

19,0

0,2

0,5

1,9

1924

39,3

0,1

21,7

0,4

0,3

2,7

1925

39,1

0,1

24,8

0,3

0,3

2,8

1926

39,6

0,0

22,6

0,4

0,3

3,3

1927

39,5

0,2

23,2

0,5

0,1

3,8

1928

45,4

0,2

19,6

0,4

0,0

4,4

1929

43,0

0,2

25,6

0,3

0,0

3,3

1930

45,8

0,3

20,5

0,5

0,1

3,5

1931

44,4

0,3

18,1

0,6

0,1

4,1

1932

50,8

0,3

18,2

4,1

0,0

3,8

1933

43,3

0,4

24,6

4,5

0,0

4,1

1934

46,2

0,6

20,0

4,6

0,1

4,6

1935

42,9

0,7

20,7

5,5

0,1

5,3

1936

43,5

0,9

18,2

6,6

0,1

5,1

1937

42,8

0,7

22,3

5,2

0,2

6,0

1938

42,6

0,8

20,4

5,0

0,1

6,2

1956

16,6

12,8

9,4

2,1

1,0

25,8

1961

14,8

14,1

9,8

3,2

3,0

24,8

1971

7,4

22,5

5,5

1,1

2,6

31,7

1981

3,3

21,5

5,5

2,2

9,9

38,1

1991

1,2

22,0

6,1

1,2

15,9

46,3

2000

1,4

24,6

4,3

0,0

15,9

44,9

Σημείωση: Κωδικοί νόσων: (1)= Λοιμώδη και παρασιτικά νοσήματα, (2)= Νεοπλάσματα, (8)= Νοσήματα του αναπνευστικού συστήματος, (9)= Νοσήματα του πεπτικού συστήματος, (14)= Συγγενείς ανωμαλίες, (17)= Κακώσεις και δηλητηριάσεις.

Σελ. 151
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/71/gif/152.gif&w=600&h=915

ΠΙΝΑΚΑΣ 5.13 (συνέχεια)

Παιδιά ηλικίας 10-14 ετών Έτη Κωδικοί νόσων

Παιδιά ηλικίας 10-14 ετών Έτη Κωδικοί νόσων

1

2

8

9

14

17

1921

34,0

0,1

20,0

0,5

0,5

5,1

1922

36,1

0,1

19,0

0,2

0,2

5,0

1923

43,7

0,2

16,3

0,5

0,2

3,9

1924

40,9

0,1

16,8

0,9

0,1

5,0

1925

43,5

0,1

18,6

1,1

0,1

6,0

1926

42,6

0,1

19,4

0,8

0,2

5,4

1927

39,7

0,2

19,7

0,7

0,0

6,2

1928

42,7

0,3

17,3

1,0

0,1

6,9

1929

39,5

0,3

19,8

0,9

0,1

6,5

1930

39,5

0,4

17,1

0,9

0,1

7,0

1931

39,5

0,4

17,0

1,2

0,0

6,4

1932

44,9

0,5

14,9

5,5

0,0

6,1

1933

40,8

0,5

19,4

4,1

0,0

6,4

1934

44,9

1,0

12,2

4,9

0,1

8,4

1935

42,8

0,9

15,5

4,5

0,1

6,5

1936

43,6

1,4

13,6

5,6

0,0

8,2

1937

40,8

1,2

18,4

6,0

0,2

6,4

1938

41,0

1,5

14,5

6,3

0,1

8,2

1956

11,3

11,6

4,1

2,5

0,0

30,4

1961

8,9

16,0

3,4

2,6

1,7

30,7

1971

5,5

19,9

8,1

1,7

3,4

28,0

1981

1,4

21,1

2,8

2,3

7,0

37,1

1991

0,8

16,0

2,3

0,8

12,2

51,9

2000

2,5

26,3

5,0

1,3

11,3

35,0

Σημείωση: Κωδικοί νόσων: (1)= Λοιμώδη και παρασιτικά νοσήματα, (2)= Νεοπλάσματα, (8)= Νοσήματα του αναπνευστικού συστήματος, (9)= Νοσήματα του πεπτικού συστήματος, (14)= Συγγενείς ανωμαλίες, (17)= Κακώσεις και δηλητηριάσεις.

Σημείωση: Κωδικοί νόσων: (1)= Λοιμώδη και παρασιτικά νοσήματα, (2)= Νεοπλάσματα, (8)= Νοσήματα του αναπνευστικού συστήματος, (9)= Νοσήματα του πεπτικού συστήματος, (14)= Συγγενείς ανωμαλίες, (17)= Κακώσεις και δηλητηριάσεις.

Σελ. 152
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/71/gif/153.gif&w=600&h=915

Παιδιά ηλικίας 10-14 ετών

- Τα λοιμώδη και παρασιτικά νοσήματα αποτελούν σημαντική αιτία θανάτου των παιδιών ηλικίας 10-14 ετών. Το ποσοστό θανάτων κυμαίνεται από 34,0% (1921) έως 44,9% (1932,1934).

- Τα νοσήματα του αναπνευστικού συστήματος αποτελούν συχνή επίσης αιτία θανάτου των παιδιών ηλικίας 10-14 ετών. Το ποσοστό θανάτων κυμαίνεται από 12,2%- (1934) έως 20,0% (1921).

- Οι κακώσεις και δηλητηριάσεις δεν αποτελούν συχνή αιτία θανάτου των παιδιών ηλικίας 10-14 ετών, όμως το ποσοστό θανάτων παρουσιάζει μικρή αυξητική τάση και από 5,1% το 1921 διαμορφώνεται στο 8,2% το 1938.

Με βάση τα στοιχεία του Πίνακα 5.14, όπου παρουσιάζονται οι συχνότερες αιτίες θανάτου των νέων 15-19 ετών και 20-24 ετών παρατηρείται:

Νέοι ηλικίας 15-19 ετών

- Τα λοιμώδη και παρασιτικά νοσήματα αποτελούν σημαντική αιτία θανάτου των νέων ηλικίας 15-19 ετών. Το ποσοστό θανάτων κυμαίνεται από 39,8% (1921) έως 53,4% (1934).

- Τα νοσήματα του αναπνευστικού συστήματος αποτελούν συχνή επίσης αιτία θανάτου των νέων ηλικίας 15-19 ετών. Το ποσοστό θανάτων κυμαίνεται από 10,8% (1936) έως 20,9% (1921).

- Οι κακώσεις και δηλητηριάσεις δεν αποτελούν συχνή αιτία θανάτου των νέων ηλικίας 15-19 ετών, όμως το ποσοστό θανάτων παρουσιάζει μικρή αυξητική τάση και από 6,2% το 1921 διαμορφώνεται στο 9,0% το 1938.

Νέοι ηλικίας 20-24 ετών

- Τα λοιμώδη και παρασιτικά νοσήματα αποτελούν σημαντική αιτία θανάτου των νέων ηλικίας 20-24 ετών. Το ποσοστό θανάτων κυμαίνεται από 41,7% (1921) έως 53,8% (1936).

- Τα νοσήματα του αναπνευστικού συστήματος αποτελούν συχνή επίσης αιτία θανάτου των νέων ηλικίας 20-24 ετών. Το ποσοστό θανάτων κυμαίνεται από 12,4% (1936) έως 19,6% (1921).

Σελ. 153
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/71/gif/154.gif&w=600&h=915

ΠΙΝΑΚΑΣ 5.14 Συχνότερες αιτίες θανάτου νέων 15-19 ετών και 20-24 ετών, 1921-1938,1956,1961,1971,1981,1991,2000

Νέοι ηλικίας 15-19 ετών Έτη Κωδικοί νόσων

Νέοι ηλικίας 15-19 ετών Έτη Κωδικοί νόσων

1

2

8

9

14

17

1921

39,8

0,3

20,9

0,7

0,0

6,2

1922

45,1

0,3

16,6

0,6

0,0

6,4

1923

50,8

0,2

14,6

0,6

0,0

4,5

1924

49,7

0,4

16,0

0,8

0,0

4,6

1925

49,5

0,5

15,9

0,9

0,0

6,4

1926

51,9

0,5

14,5

1,1

0,0

6,2

1927

51,7

0,4

15,5

1,4

0,0

6,4

1928

53,3

0,2

13,5

1,2

0,0

6,1

1929

46,7

0,3

18,9

1,1

0,0

6,7

1930

50,3

0,6

14,7

1,4

0,0

6,7

1931

49,6

0,6

13,7

1,3

0,0

7,3

1932

50,2

0,7

16,6

4,6

0,0

7,4

1933

49,1

0,8

18,9

3,9

0,0

6,6

1934

53,4

1,0

12,4

4,5

0,0

8,6

1935

49,4

0,9

14,2

5,6

0,0

8,3

1936

50,7

1,2

10,8

5,3

0,0

8,2

1937

51,4

1,3

13,6

4,4

0,0

8,4

1938

47,9

1,7

13,2

6,4

0,0

9,0

1956

9,2

7,0

2,8

1,7

0,0

40,8

1961

5,4

10,8

3,3

1,7

2,0

42,5

1971

3,4

13,6

4,1

0,5

1,2

42,2

1981

0,0

13,0

4,3

0,5

2,2

56,7

1991

0,2

10,2

2,5

0,7

8,6

69,0

2000

1,4

8,8

3,9

0,8

3,0

72,7

Σημείωση: Κωδικοί νόσων: (1)= Λοιμώδη και παρασιτικά νοσήματα, (2)= Νεοπλάσματα, (8)= Νοσήματα του αναπνευστικού συστήματος, (9)= Νοσήματα του πεπτικού συστήματος, (14)= Συγγενείς ανωμαλίες, (17)= Κακώσεις και δηλητηριάσεις.

Σημείωση: Κωδικοί νόσων: (1)= Λοιμώδη και παρασιτικά νοσήματα, (2)= Νεοπλάσματα, (8)= Νοσήματα του αναπνευστικού συστήματος, (9)= Νοσήματα του πεπτικού συστήματος, (14)= Συγγενείς ανωμαλίες, (17)= Κακώσεις και δηλητηριάσεις.

Σελ. 154
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/71/gif/155.gif&w=600&h=915

ΠΙΝΑΚΑΣ 5.14 (συνέχεια) Νέοι ηλικίας 20-24 ετών

Έτη Κωδικοί νόσων

Έτη Κωδικοί νόσων

1

2

8

9

14

17

1921

41,7

0,5

19,6

0,7

0,0

6,5

1922

47,4

0,2

17,1

0,7

0,0

5,8

1923

52,0

0,3

16,2

0,7

0,0

4,0

1924

50,5

0,3

16,2

0,8

0,0

4,0

1925

50,2

0,3

16,1

1,0

0,0

6,0

1926

51,3

0,6

13,0

0,8

0,0

5,6

1927

51,5

0,9

14,6

0,9

0,0

5,4

1928

52,1

0,5

13,0

1,1

0,0

5,8

1929

45,9

0,8

18,6

1,0

0,0

6,6

1930

49,5

0,7

14,7

1,4

0,0

7,1

1931

50,2

0,7

14,5

1,2

0,0

6,6

1932

49,0

0,8

16,6

4,5

0,0

6,4

1933

47,4

0,7

19,1

4,2

0,0

6,4

1934

52,5

1,0

12,8

3,8

0,0

6,6

1935

51,7

1,0

13,4

4,6

0,0

7,5

1936

53,8

0,9

12,4

4,2

0,0

7,9

1937

49,8

0,7

17,0

4,3

0,0

7,4

1938

52,5

0,9

13,1

5,0

0,0

7,9

1956

13,1

8,9

0,9

3,0

0,0

35,1

1961

7,1

10,6

1,2

2,3

0,9

43,2

1971

2,0

14,1

2,9

0,9

2,0

50,0

1981

0,9

10,4

3,4

2,8

1,2

60,7

1991

0,6

5,6

1,8

0,9

0,0

75,1

2000

0,5

8,2

3,1

0,2

0,0

74,2

Σημείωση: Κωδικοί νόσων: (1)= Λοιμώδη και παρασιτικά νοσήματα, (2)= Νεοπλάσματα, (8)= Νοσήματα του αναπνευστικού συστήματος, (9)= Νοσήματα του πεπτικού συστήματος, (14)= Συγγενείς ανωμαλίες, (17)= Κακώσεις και δηλητηριάσεις.

Σελ. 155
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/71/gif/156.gif&w=600&h=915

- Οι κακώσεις και δηλητηριάσεις δεν αποτελούν συχνή αιτία θανάτου των νέων ηλικίας 15-19 ετών, όμως το ποσοστό θανάτων παρουσιάζει μικρή αυξητική τάση και από 6,5% το 1921 διαμορφώνεται στο 7,9% το 1938. Σε σχέση με τις αναλυτικές κατηγορίες νόσων που ευθύνονται για τους

θανάτους παιδιών και νέων, βλέπε και τα ειδικά ποσοστά θνησιμότητας

των παιδιών και των νέων κατά κλιμάκια ηλικιών που έχουν υπολογιστεί

για το 1928 και το 1961 και εμφανίζονται στους Πίνακες Π.5 και Π.6 του

Παραρτήματος.

Μεταπολεμικά

- Τα νοσήματα του πεπτικού συστήματος βαθμιαία έχουν πάψει να αποτελούν σημαντική αιτία θανάτου για τα παιδιά ηλικίας έως 4 ετών.

- Τα λοιμώδη και παρασιτικά νοσήματα και τα νοσήματα του αναπνευστικού συστήματος βαθμιαία έχουν πάψει να αποτελούν αιτία θανάτου για όλες τις ομάδες ηλικιών, όμως εξακολουθούν μέχρι το 1971 να παρουσιάζουν ποσοστό πάνω από 5% για τις τέσσερις πρώτες ομάδες.

- Αναδεικνύονται πλέον άλλες αιτίες θανάτου, για μεν τις μικρότερες ηλικίες οι συγγενείς ανωμαλίες και ορισμένες καταστάσεις που προέρχονται από την περιγεννητική περίοδο, για δε τις μεγαλύτερες ηλικίες οι κακώσεις και δηλητηριάσεις και τα νεοπλάσματα. Ειδικότερα:

Παιδιά ηλικίας έως 1 έτους

- Τα νοσήματα του πεπτικού συστήματος βαθμιαία έχουν πάψει να αποτελούν σημαντική αιτία θανάτου για τα παιδιά ηλικίας έως 1 έτους και από 7,5% το 1956 το ποσοστό μειώνεται στο 1,1% το 1981 και στο 0,2% το 2000.

- Τα νοσήματα του αναπνευστικού συστήματος, ενώ ευθύνονται για το 18,0% των θανάτων των παιδιών κάτω του 1 έτους το 1956, μειώνουν το ποσοστό τους στο 0,3% το 1991 και στη συνέχεια το αυξάνουν στο 3,8% το 2000.

- Τα λοιμώδη και παρασιτικά νοσήματα βαθμιαία έχουν πάψει να αποτελούν αιτία θανάτου για τα παιδιά κάτω του 1 έτους, ωστόσο τα τελευταία χρόνια παρουσιάζεται κάποια αύξηση στα λοιμώδη νοσήματα. Τα λοιμώδη και παρασιτικά νοσήματα, ενώ ευθύνονται για το 10,7% των θανάτων των παιδιών κάτω του 1 έτους το 1956, μειώνουν το ποσοστό τους στο 0,4% το 1991 και στη συνέχεια το αυξάνουν στο 3,8% το 2000.

Σελ. 156
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/71/gif/157.gif&w=600&h=915

— Οι συγγενείς ανωμαλίες και ορισμένες καταστάσεις που προέρχονται από την περιγεννητική περίοδο ευθύνονται για συνεχώς αυξανόμενο ποσοστό θανάτων των παιδιών ηλικίας έως 1 έτους. Το αντίστοιχο ποσοστό θανάτων αυξήθηκε από 45,3% το 1956 σε 93,6% το 1991 και διαμορφώθηκε στο 83,4% το 2000 (Διάγραμμα 5.32).

ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 5.32

Ποσοστό θανάτων από συγγενείς ανωμαλίες και ορισμένες καταστάσεις που προέρχονται από την περιγεννητική περίοδο παιδιών και νέων κατά ομάδες ηλικιών (έως 1 έτους, 1-4 ετών), 1921-2000

Σημείωση: Κωδικοί νόσων: (14)= Συγγενείς ανωμαλίες, (15)= Ορισμένες καταστάσεις που προέρχονται από την περιγεννητική περίοδο.

— Οι συγγενείς ανωμαλίες αποτελούν συχνή αιτία θανάτου πλέον και από 4,7% των θανάτων το 1956 το ποσοστό αυξήθηκε στο 49,3% το 1991 και διαμορφώθηκε στο 35,4% το 2000.

— Ορισμένες καταστάσεις που προέρχονται από την περιγεννητική περίοδο αποτελούν τη συχνότερη αιτία θανάτου αυτής της ομάδας και το ποσοστό θανάτων σε όλη τη μεταπολεμική περίοδο είναι πάνω από 40% (κυμαίνεται από 40,6% το 1956 έως 54,6% το 1981). Το 2000 διαμορφώθηκε στο 48,0%.

Σελ. 157
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/71/gif/158.gif&w=600&h=915

Για μια σειρά ετών κατά τη μεταπολεμική περίοδο η θνησιμότητα στη χώρα μας εξακολούθησε να είναι υψηλή κυρίως λόγω των λοιμωδών νοσημάτων, νοσημάτων δηλαδή που ήταν δυνατόν να προληφθούν ή να αντιμετωπιστούν επιτυχώς, με εξυγίανση του περιβάλλοντος και με ιατρο-κοινωνικά μέτρα. Μέρος, επίσης, της σχετικά υψηλής θνησιμότητας οφειλόταν σε «ανωριμότητα», υποξικές καταστάσεις και άλλες ασαφείς αιτίες θανάτου της νεογνικής ηλικίας, δηλαδή σε καταστάσεις που για τη σωστή αντιμετώπιση τους χρειαζόταν καλύτερη νοσηλευτική οργάνωση και επαρκές και σωστά εκπαιδευμένο ιατρικό προσωπικό.

Με την πάροδο του χρόνου οι νεογνικοί θάνατοι αποκτούν μεγαλύτερη σημασία και το μεγαλύτερο ποσοστό τους οφείλεται σε επιπλοκές της κύησης και του τοκετού, οι οποίες αποτελούν επιπλέον την κύρια αιτία και της μετανεογνικής θνησιμότητας στις ανεπτυγμένες χώρες, με δεύτερη αιτία τις συγγενείς διαμαρτίες24. Περίπου τα 2/3 των θανάτων κάτω του 1 έτους στις ανεπτυγμένες χώρες, όπως και στην Ελλάδα, είναι πλέον νεογνικοί θάνατοι και οι συχνότερες αιτίες βρεφικής θνησιμότητας είναι πλέον τα νοσήματα που έχουν την αρχή τους κατά τη γέννηση, δηλαδή η περιγεννητική ανοξία, το χαμηλό βάρος γέννησης και η προωρότητα με τις επιπλοκές της. Μεγάλες μειώσεις παρατηρήθηκαν στις χώρες του Νότου, Ιταλία, Ισπανία και Ελλάδα. Η διαφοροποίηση αυτή των αιτιών θανάτου προδιαγράφει τους μελλοντικούς στόχους πολιτικής, που στις ανεπτυγμένες χώρες είναι η βελτίωση της προσφοράς υπηρεσιών υγείας στην έγκυο και το νεογνό, ενώ στις αναπτυσσόμενες χώρες απαιτείται επιπλέον η λήψη μέτρων για την πρόληψη και την καταπολέμηση των λοιμώξεων και τη βελτίωση της διατροφής της εγκύου και του βρέφους. Η ταξινόμηση των αιτιών θανάτου των βρεφών κατά σειρά σπουδαιότητας, από άποψη ειδικού ποσοστού βρεφικής θνησιμότητας το 1961,1971,1981,1991 και το 1997 κατά αιτία, παρουσιάζεται στον Πίνακα 5.15.

Σε σχέση με την περιγεννητική θνησιμότητα, τα αποτελέσματα των περιγεννητικών ερευνών δείχνουν ότι η ανοξία και η προωρότητα ήταν σχεδόν ισόποσα υπεύθυνες για τους περιγεννητικούς θανάτους, με 34,6% και 36,9%, αντίστοιχα, ενώ οι συγγενείς ανωμαλίες ήταν υπεύθυνες για το 17% των περιγεννητικών θανάτων. Σε σχέση με τους πρώιμους νεογνικούς θανάτους κύρια αιτία βρέθηκε η προωρότητα (51%), ενώ οι συγγενείς ανωμαλίες ήταν υπεύθυνες για 1 στους 4 θανάτους, η ανοξία ήταν λιγότερο συχνή (17%) και οι λοιμώξεις υπεύθυνες για το 5% των θανάτων.

Οι συγκρίσεις της περιγεννητικής θνησιμότητας μεταξύ των χωρών είναι

24. Β. Δρόσου-Αγακίδου, ό.π.

Σελ. 158
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/71/gif/159.gif&w=600&h=915

δύσκολες λόγω του διαφορετικού ορισμού μεταξύ των χωρών και του τρόπου καταγραφής των γεννήσεων των προώρων ως ζώντων ή νεκρών (π.χ. στις ΗΠΑ και τις Σκανδιναβικές χώρες πολύ πρόωρα μωρά με μικρές πιθανότητες επιβίωσης καταγράφονται ως ζώντα). Όμως, με βάση στοιχεία των δύο περιγεννητικών ερευνών φαίνεται ότι στην Ελλάδα οι θάνατοι από περιγεννητική ανοξία μειώθηκαν από 8% το 1983 σε 3% το 1998, γεγονός που δείχνει βελτίωση της περιγεννητικής φροντίδας. Ωστόσο, η απώλεια περίπου 300 εμβρύων και νεογνών από μια αιτία που δυνητικά θα μπορούσε να προληφθεί επισημαίνει κάποια περιθώρια περαιτέρω βελτίωσης. Η προωρότητα και οι επιπλοκές της ήταν και εξακολουθούν να είναι σημαντική αιτία, αλλά η ειδική περιγεννητική θνησιμότητα μειώθηκε από 9,6% σε 2,5%, παρά το γεγονός ότι ο αριθμός των προώρων αυξήθηκε.

Η μείωση αυτή είναι αποτέλεσμα της ανάπτυξης των νεογνικών μονάδων αλλά και της καλύτερης πρόσβασης σ' αυτές, όπως δείχνει ο σχεδόν διπλασιασμός των μεταφερόμενων νεογνών από 7,8% σε 14,4%.

Γενικά, φαίνεται να υπάρχει θετική συσχέτιση ανάμεσα στο ποσοστό παιδιών με χαμηλό βάρος στη γέννηση (ως αποτέλεσμα πρόωρου τοκετού ή μη κανονικής ανάπτυξης του εμβρύου) και στους δείκτες παιδικής νοσηρότητας και θνησιμότητας. Το χαμηλό βάρος έχει αυξημένο κίνδυνο για κακή υγεία ή θάνατο, απαιτεί μακροχρονιότερη νοσηλεία στο νοσοκομείο μετά τη γέννα και μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές αναπηρίες. Η αναλογία των παιδιών με χαμηλό βάρος στη γέννηση θεωρείται σημαντικός δείκτης για την υγεία του παιδιού, ενώ συγκρίσεις μεταξύ διαφορετικών ομάδων εντός μιας χώρας δείχνουν ότι επηρεάζεται από το επίπεδο εκπαίδευσης, εισοδήματος και εθνότητας. Πιθανοί προσδιοριστικοί παράγοντες χαμηλού βάρους είναι κοινωνικο-οικονομικοί παράγοντες, δημογραφικοί (ηλικία μητέρας, πολλαπλός τοκετός κ.λπ.), παράγοντες ατομικής συμπεριφοράς, όπως κατανάλωση αλκοόλ ή κάπνισμα, αλλά και το επίπεδο της προγεννητικής φροντίδας.

Σελ. 159
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/71/gif/160.gif&w=600&h=393

ΠΙΝΑΚΑΣ 5.15

Συχνότερες αιτίες θανάτου βρεφών κατά σειρά σπουδαιότητας, από άποψη ειδικού ποσοστού βρεφικής θνησιμότητας,

1961,1971,1981,1991,1997

1961

1971

1981

1

Ομάδα της πνευμονίας

Πρωιμότης μη καθοριζόμενη

Ομάδα των συγγενών ανωμαλιών

2

Ομάδα των «προώρων» άνευ άλλης

Συγγενείς ανωμαλίες

Άλλαι αναπνευστικαί παθολογικαί

αιτίας

(Διαμαρτίες της διαπλάσεως)

καταστάσεις του εμβρύου και του νεογνού

3

Διαμαρτίες της διαπλάσεως

Ανοξαιμικαί και υποξαιμικαί καταστάσεις μη αλλαχού ταξινομηθείσαι

Ανωμαλίαι σχετιζόμεναι με μικράν διάρκεια κυοφορίας και μη καθωρισμένον μικρόν βάρος γεννήσεως

4

Πνευμονία των νεογνών

Ομάδα της πνευμονίας

Ειδικές λοιμώξεις της περιγεννητικής περιόδου περιλαμβανομένης και της σηψαιμίας

5

Γαστρεντερίτις και κολίτις

Ομάδα των σηψαιμιών

Εισπνοή και κατάποσις τροφής προκαλούσα απόφραξιν του αναπνευστικού σωλήνος ή πνιγμονή

6

Ασφυξία και ατελεκτασία μετά τον τοκετό (μη προώρων)

Γαστρεντερίτις και κολίτις

Ομάδα πνευμονίας και γρίπης

7

Δηλητηριάσεις εκ τροφίμων

Κακώσεις κατά τον τοκετόν άνευ μνείας Κακώσεις κατά τον τοκετό

(λοιμώξεις και τοξίνωσις)

της αιτίας, αφορώσαι τον εγκέφαλο

8

Διαταραχαί της θρέψεως

Εγκεφαλίτις, μυελίτις και εγκεφαλομυελίτις

Ενδομήτριος υποξία και ασφυξία κατά την γέννηση

9

Ασαφώς καθοριζόμεναι νόσοι της πρώτης βρεφικής ηλικίας

Ξένο σώμα εντός φάρυγγος και λάρυγγος

Περιγεννητικαί διαταραχαί του πεπτικού συστήματος

10 Γρίπη

Ομάδα της γρίπης

Μηνιγγιτιδοκοκκικαί λοιμώξεις

Σελ. 160
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/71/gif/161.gif&w=600&h=393

ΠΙΝΑΚΑΣ 5.15 (συνέχεια)

ΠΙΝΑΚΑΣ 5.15 (συνέχεια)

1991

1997

1

Ομάδα συγγενών ανωμαλιών

Ομάδα συγγενών ανωμαλιών

2

Ανωμαλίες σχετιζόμενες με μικρή διάρκεια κυοφορίας ή

Ανωμαλίες σχετιζόμενες με μικρή διάρκεια κυοφορίας ή μη

μη καθορισμένο μικρό βάρος γεννήσεως

καθορισμένο μικρό βάρος

3

Σύνδρομο αναπνευστικής δυσχέρειας

Ενδομήτρια υποξία ή ασφυξία κατά τη γέννηση

4

Υπαραχνοειδής αιμορραγία

Άλλες αναπνευστικές παθολογικές καταστάσεις του εμβρύου και του νεογνού

5

Ενδομήτρια υποξία ή ασφυξία κατά τη γέννηση

Σύνδρομο Down

6

Εισπνοή ή πρόληψη άλλου αντικειμένου που προκαλεί απόφραξη του αναπνευστικού σωλήνα ή πνιγμονή

Υπαραχνοειδής αιμορραγία

7

Ειδικές λοιμώξεις της περιγεννητικής περιόδου

Εισπνοή ή κατάποση τροφής προκαλούσα απόφραξη του

περιλαμβανομένης και της σηψαιμίας

αναπνευστικού σωλήνα ή πνιγμονή

8

Άλλες αναπνευστικές παθολογικές καταστάσεις του

Σύνδρομο αναπνευστικής δυσχέρειας

εμβρύου και του νεογνού

9

Ειδικές λοιμώξεις της περιγεννητικής περιόδου περιλαμβανομένης και της σηψαιμίας

Πηγή : ΕΣΥΕ, Στατιστική Επετηρίδα της Ελλάδος.

Πηγή : ΕΣΥΕ, Στατιστική Επετηρίδα της Ελλάδος.

Σελ. 161
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/71/gif/162.gif&w=600&h=915

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αύξηση των γεννήσεων παιδιών με χαμηλό βάρος στις περισσότερες χώρες του ΟΟΣΑ, όπως και στην Ελλάδα, όπου οι γεννήσεις παιδιών με χαμηλό βάρος αυξήθηκαν κατά 40,7% το 2002 σε σχέση με το 1980 και έναντι 18,0% μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ. Η αύξηση του αριθμού των πολλαπλών τοκετών (με αυξημένο κίνδυνο πρόωρου τοκετού ή χαμηλού βάρους), εν μέρει ως αποτέλεσμα των θεραπειών γονιμότητας, η τάση για καθυστερημένη τεκνοποίηση (μετά τα 30 ή και αργότερα) σε πολλές χώρες, η νέα ιατρική τεχνολογία και η βελτιωμένη προγεννητική φροντίδα που δίνουν τη δυνατότητα σε πολύ μικρά έμβρυα να ζήσουν αιτιολογούν τις εξελίξεις. Η Ελλάδα ανήκει στις χώρες με υψηλό ποσοστό παιδιών με χαμηλό βάρος στη γέννηση (κάτω των 2.500 γρ.), 8,1% το 2001 έναντι 6,2% του μέσου όρου των χωρών του ΟΟΣΑ (Πίνακας 5.16).

ΠΙΝΑΚΑΣ 5.16

Χαμηλό βάρος στη γέννηση, % στο σύνολο των γεννήσεων ζώντων, 1980-2003

Έτη

Ελλάδα

ΟΟΣΑ (24)

1980

5,9

5,5

1990

6,0

5,7

2000

8,1

6,2

2003

8,3

6,5

Πηγή: OECD, Health at a Glance: OECD Indicators, 2005 Edition.

Πηγή: OECD, Health at a Glance: OECD Indicators, 2005 Edition.

Παιδιά ηλικίας 1 -4 ετών

- Τα λοιμώδη και παρασιτικά νοσήματα βαθμιαία έχουν πάψει να αποτελούν αιτία θανάτου για τα παιδιά 1-4 ετών και, ενώ ευθύνονταν για το 18,4% των θανάτων το 1956, το ποσοστό μειώθηκε στο 1,0% το 1991 και στη συνέχεια αυξήθηκε στο 5,3% το 2000.

- Τα νοσήματα του αναπνευστικού συστήματος, ενώ ευθύνονταν για το 19,6% των θανάτων των παιδιών κάτω του 1 έτους το 1956, το ποσοστό μειώθηκε στο 2,9% το 1991 και στη συνέχεια αυξήθηκε στο 5,3% το 2000.

- Τα νοσήματα του πεπτικού συστήματος βαθμιαία έχουν πάψει να αποτελούν σημαντική αιτία θανάτου για τα παιδιά ηλικίας 1-4 ετών και το ποσοστό των θανάτων από 5,8% το 1956 και 3,8% το 1981 έχει μηδενιστεί το 2000.

- Οι συγγενείς ανωμαλίες, που κατά την προπολεμική περίοδο αποτελούσαν σχεδόν αποκλειστικά αιτία θανάτου των παιδιών έως 1 έτους, είναι αυξανόμενη αιτία θανάτου και στην ομάδα αυτή και το ποσοστό από 1,9% το 1956 αυξήθηκε στο 30,4% το 1991 και διαμορφώθηκε στο 26,3% το 2000.

Σελ. 162
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/71/gif/163.gif&w=600&h=915

Παιδιά ηλικίας 5-9 ετών

- Οι κακώσεις και δηλητηριάσεις αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου για την ομάδα αυτή και παρουσιάζεται συνεχής αύξηση των θανάτων των παιδιών από τη δεκαετία του 1950 μέχρι το 1991. Συγκεκριμένα, από 25,8% το 1956 παρατηρείται αύξηση σε 46,3% το 1991, μικρή μείωση στη συνέχεια και το ποσοστό διαμορφώνεται στο 44,9% το 2000 (Διάγραμμα 5.33).

ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 5.33

Ποσοστό θανάτων από κακώσεις και δηλητηριάσεις παιδιών και νέων κατά ομάδες ηλικιών, 1921,1926,1931,1936,1938,1956,1961,1971,1981,1991,2000

— Τα νεοπλάσματα, που κατά την προπολεμική περίοδο εμφανίζονται με πολύ χαμηλά ποσοστά, παρουσιάζουν συνεχή αύξηση σχεδόν σε όλη την περίοδο και αποτελούν τη δεύτερη αιτία θανάτου παιδιών 5-9 ετών από το 1971 (μέχρι τότε προηγούνταν τα λοιμώδη). Το ποσοστό αυξήθηκε από 12,8% το 1956 σε 24,6% το 2000 (Διάγραμμα 5.34).

— Τα λοιμώδη και παρασιτικά νοσήματα βαθμιαία έχουν πάψει να αποτελούν σημαντική αιτία θανάτου, αν και τα ποσοστά διατηρήθηκαν υψηλά μέχρι και τη δεκαετία του 1970. Το ποσοστό μειώθηκε από 16,6% το 1956 σε 1,4% το 2000.

— Το ποσοστό θανάτων από νοσήματα του αναπνευστικού συστήματος με μικρές διακυμάνσεις μειώθηκε από 9,4% το 1956 σε 4,3% το 2000.

Σελ. 163
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/71/gif/164.gif&w=600&h=915

ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 5.34

Ποσοστό θανάτων από νεοπλάσματα παιδιών και νέων κατά ομάδες ηλικιών, 1921,1926,1931,1936,1938,1956,1961,1971,1981,1991,2000

Παιδιά ηλικίας 10-14 ετών

- Οι κακώσεις και δηλητηριάσεις αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου για την ομάδα αυτή. Παρουσιάζεται συνεχής αύξηση των θανάτων των παιδιών από τη δεκαετία του 1950 μέχρι το 1991, από 30,4% το 1956 σε 51,9% το 1991, και μείωση στη συνέχεια. Το 2000 το ποσοστό διαμορφώνεται στο 35,0%.

- Τα νεοπλάσματα, που κατά την προπολεμική περίοδο εμφανίζονται με πολύ χαμηλά ποσοστά, αποτελούν τη δεύτερη αιτία θανάτου παιδιών 10-14 ετών με αυξανόμενη συμμετοχή σχεδόν σε όλη την περίοδο. Το ποσοστό αυξήθηκε από 11,6% το 1956 σε 26,3% το 2000.

- Τα λοιμώδη και παρασιτικά νοσήματα βαθμιαία έχουν πάψει να αποτελούν σημαντική αιτία θανάτου, αν και τα ποσοστά διατηρήθηκαν υψηλά μέχρι και τη δεκαετία του 1970. Το ποσοστό μειώθηκε από 11,3% το 1956 σε 0,8% το 1991 και στη συνέχεια αυξήθηκε σε 2,5% το 2000.

- Το ποσοστό θανάτων από νοσήματα του αναπνευστικού συστήματος μειώθηκε με διακυμάνσεις από 4,1% το 1956 σε 2,3% το 1991 και διαμορφώθηκε στο 5,3% το 2000.

Σελ. 164
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/71/gif/165.gif&w=600&h=915

Νέοι ηλικίας 15-19 ετών

- Τα λοιμώδη και παρασιτικά νοσήματα βαθμιαία έχουν πάψει να αποτελούν συχνή αιτία θανάτου και το ποσοστό θανάτων από 9,2% το 1956 μειώθηκε σε 1,4% το 2000.

- Αντίστοιχα, μειώθηκαν τα νοσήματα του αναπνευστικού συστήματος και το ποσοστό θανάτων με μικρές διακυμάνσεις διατηρήθηκε σε χαμηλό επίπεδο από 2,8%) το 1991 έως 4,3% το 1981.

- Οι κακώσεις και δηλητηριάσεις αποτελούν πλέον τη συχνότερη αιτία θανάτου των νέων. Από τη δεκαετία του 1950 παρουσιάζεται συνεχής αύξηση των θανάτων των νέων και το ποσοστό θανάτων από 40,8% το 1956 διαμορφώθηκε στο 72,7% το 2000.

- Τα νεοπλάσματα αποτελούν τη δεύτερη αιτία θανάτου των νέων με αυξανόμενη συμμετοχή από το 1956 μέχρι τη δεκαετία του 1970 (το ποσοστό θανάτων αυξήθηκε από 7,0% το 1956 σε 13,6% το 1971), στη συνέχεια παρουσιάζει μείωση και διαμορφώθηκε στο 8,8% το 2000. Σημειώνεται ότι η ψυχική υγεία των παιδιών και των νέων βαθμιαία

αποκτά ιδιαίτερη σημασία, που δεν αντικατοπτρίζεται σε αύξηση της θνησιμότητας, αλλά κυρίως σε αύξηση της κοινωνικής νοσηρότητας.

Σε έρευνα που διεξήχθη σε 1.325 Έλληνες εφήβους από όλη την Ελλάδα, διαπιστώθηκε ότι το 14,6% από αυτούς παρουσίαζαν σοβαρή25 έκπτωση της ψυχικής τους υγείας και υπέφεραν από έξι τουλάχιστον ψυχοπαθολογικά συμπτώματα. Το 29% των κοριτσιών και το 13% των αγοριών θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως καταθλιπτικές «περιπτώσεις», ενώ τα ποσοστά αυτά είναι προοδευτικά αυξανόμενα από τις μικρότερες ηλικίες 1213 ετών έως 16-18 ετών. Το άγχος και η κατάθλιψη είναι δύο έως τρεις φορές συχνότερη στα κορίτσια απ' ό,τι στα αγόρια, συχνά συνυπάρχουν χαρακτηριστικά άγχους με καταθλιπτικά στοιχεία, ενώ οι αγχώδεις έφηβοι γίνονται σε ένα μεγάλο ποσοστό αγχώδεις ενήλικες. Οι έφηβοι από την περιοχή των Αθηνών χαρακτηρίστηκαν καταθλιπτικοί σε μεγαλύτερο βαθμό από αυτούς των μικρότερων πόλεων και των αγροτικών περιοχών της χώρας. Πολλές ψυχικές διαταραχές που αναδύονται κατά την εφηβική ηλικία αποδίδονται στην αστάθεια και τις μεταβολές που χαρακτηρίζουν την περίοδο αυτή, ενώ φαίνεται πως η διαβίωση στα μεγάλα αστικά κέντρα δημιουργεί αρνητικές συνθήκες για την εξέλιξη και την ανάπτυξη των εφήβων.

Ως προς τον αυτοκτονικό ιδεασμό, το 8,3% των αγοριών και το 17,6% των κοριτσιών ανέφεραν ότι «είχαν κάποτε στη ζωή τους σκεφτεί σοβαρά να πεθάνουν». Τα ποσοστά απόπειρας αυτοκτονίας είναι 0,86% και 3,02%

25. Γ. Μ. Μαδιανός, Κοινωνία και Ψυχική Υγεία. Κοινοτική Ψυχιατρική και Κοινοτική Ψυχική Υγιεινή, τχ. Α', εκδ. Καστανιώτη, Αθήνα 1998.

Σελ. 165
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Νοσολογία των παιδικών ηλικιών και της νεολαίας (20ός αιώνας)
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 146
    

    5.4.4 Συχνότερες αιτίες θανάτου στις έξι επιμέρους ομάδες των παιδιών και των νέων

    Προπολεμικά

    Στις έξι ηλικιακές ομάδες οι συχνότερες αιτίες θανάτου είναι:

    - Δύο κατηγορίες νόσων (λοιμώδη και παρασιτικά νοσήματα, νοσήματα του αναπνευστικού συστήματος) είναι οι συχνότερες αιτίες θανάτου των παιδιών και νέων άνω των 5 ετών και συχνές αιτίες θανάτου και των παιδιών κάτω από 4 ετών. Το 1938 ευθύνονται για το 63,0% των θανάτων των παιδιών 5-9 ετών, για το 55,4% των παιδιών 10-14 ετών, για το 61,1% των νέων 15-19 ετών και για το 65,6% των νέων 20-24 ετών.

    - Αντίστοιχα, για τις ηλικιακές ομάδες άνω των 5 ετών πάνω από το 5% των θανάτων οφείλονται στις κακώσεις και δηλητηριάσεις.

    - Για τα παιδιά 0-4 ετών είναι τα νοσήματα του πεπτικού συστήματος και για τα παιδιά έως 1 έτους οι συγγενείς ανωμαλίες και ορισμένες καταστάσεις που προέρχονται από την περιγεννητική περίοδο, που κατά την προπολεμική περίοδο 1921-1938 εμφανίζονται ως αδυναμία εκ γενετής ή αδυναμία εκ γενετής και ελαττωματική διάπλαση.

    Στον Πίνακα 5.12 παρουσιάζονται οι συχνότερες αιτίες θανάτου των παιδιών έως 1 έτους και 1 -4 ετών. Επιπλέον πληροφορίες για τις αιτίες θανάτου σ' αυτές τις ηλικίες εμφανίζονται στους Πίνακες Π.3-Π.4 του Παραρτήματος (θάνατοι κατά αναλυτικές κατηγορίες νόσων των βρεφών για την περίοδο 1921-1937). Με βάση τα στοιχεία αυτά παρατηρείται:

    Παιδιά ηλικίας έως 1 έτους

    Από τις τέσσερις κατηγορίες νόσων (νοσήματα του αναπνευστικού συστήματος, νοσήματα του πεπτικού συστήματος, λοιμώδη και παρασιτικά νοσήματα, συγγενείς ανωμαλίες και ορισμένες καταστάσεις που προέρχονται από την περιγεννητική περίοδο) που αποτελούν τις κύριες αιτίες θανάτου των παιδιών ηλικίας έως 4 ετών:

    - Τα νοσήματα του πεπτικού συστήματος αποτελούν τη συχνότερη αιτία θανάτου των παιδιών ηλικίας έως 1 έτους. Το ποσοστό θανάτων κυμαίνεται από 21,2% (1926) έως 34,1% (1933).