Συγγραφέας:Κορασίδου, Μαρία
 
Τίτλος:Οι άθλιοι των Αθηνών και οι θεραπευτές τους
 
Υπότιτλος:Φτώχεια και φιλανθρωπία στην ελληνική πρωτεύουσα το 19ο αιώνα
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:29
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1995
 
Σελίδες:263
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Κοινωνική ενσωμάτωση
 
Νοοτροπίες και συμπεριφορές
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδ, Αθήνα
 
Χρονική κάλυψη:19ος αι.
 
Περίληψη:Αντικείμενο της εργασίας αυτής είναι η εξέταση των διαφόρων προσπαθειών μιας κατηγορίας μορφωμένων ανθρώπων, προερχόμενων από τα μεσαία στρώματα της Αθήνας, που σκοπό είχαν τη διαχείριση της ζωής του φτωχού πληθυσμού της πρωτεύουσας τον 19ο αιώνα. Η φιλανθρωπική δραστηριότητα, που αναπτύσσεται στην Αθήνα, κυρίως κατά τη διάρκεια του δεύτερου μισού του 19ου αιώνα, που οργανώνεται, μέσω συλλόγων και, εταιρειών και που ιδρύει, νέους θεσμούς περίθαλψης για τα φτωχά παιδιά και τις γυναίκες, αποτελεί προνομιακό πεδίο για τη μελέτη της πρακτικής εφαρμογής αυτών των προσπαθειών. Οι απόπειρες αυτές γνωρίζουν μια διαδικασία εξέλιξης, της οποίας τα αρχικά στάδια ανάγονται, στα πρώτα μετεπαναστατικά χρόνια του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους. Την εξέλιξη αυτή παρακολουθεί το βιβλίο, προσπαθώντας να απαντήσει σε ερωτήματα όπως: Ποιοι ήταν αυτοί οι ζητιάνοι και φτωχοί; Ποια ήταν η καταγωγή τους; Πώς ξαφνικά εισέβαλαν στο αθηναϊκό τοπίο; Ποιος ήταν ο τρόπος ζωής τους; Τι έλεγαν οι ίδιοι για τη ζωή τους και πως τους έβλεπαν οι άλλοι;
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 6.34 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 217-236 από: 266
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/46/gif/217.gif&w=600&h=915 29. Κορασίδου, Άθλιοι των Αθηνών

τομέα της τακτικής και μεθοδικής διοίκησης του σπιτιού, αναλαμβάνοντας καταρχήν τη διεύθυνση και τον έλεγχο των υπηρετριών.120

Έτσι, αν σύμφωνα και με τις ιδρύτριες του Ασύλου, μια από τις απαραίτητες προϋποθέσεις για την εξασφάλιση της ειρήνης, της ευτυχίας και της σωστής λειτουργίας του σπιτιού είναι ο σεβασμός της τάξης, της πειθαρχίας και η υπάκουη εκτέλεση από μέρους των υπηρετριών των παραγγελμάτων της οικοδέσποινας, μπορούμε να θεωρήσουμε ότι η δημιουργία του Ασύλου, στο βαθμό που αναλαμβάνει μια τέτοια προετοιμασία των υπηρετριών, συμβάλλει αποφασιστικά στην εξυπηρέτηση των αναγκών των οικογενειών των μεσαίων στρωμάτων της Αθήνας σε υπηρετικό προσωπικό, κατάλληλα εκπαιδευμένο.

Το Κυριακό σχολείο των γυναικών και κορασιών τον λαού: θεραπευτικό μέσο κοιτά του «βαρβαρισμού» και των «παθών του λαού»

Το ζήτημα των «ιδιαιτέρων ιδιοτήτων» των γυναικών, που θεωρούνται ότι βασίζονται στη βιολογική τους διαφορά και κυρίως το ζήτημα της μητρότητας, που παρουσιαζόταν ως η μοναδική δυνατότητα κοινωνικής ύπαρξης των γυναικών, αποτελεί, τον 19ο αιώνα, σε ολόκληρη τη δυτική Ευρώπη το κεντρικό σημείο κάθε φιλοσοφικής, ηθικής και πολιτικής επιχειρηματολογίας, που επιχειρεί τον κοινωνικό επανακαθορισμό της θέσης των γυναικών.

Με τον ίδιο τρόπο που τα διάφορα ευρωπαϊκά φεμινιστικά ρεύματα του περασμένου αιώνα δεν μπόρεσαν να υπερβούν τη θριαμβευτική επικράτηση της ιδέας της μητρότητας, η υπεράσπιση της αποτελεί και στην Ελλάδα του 19ου αιώνα, όπως το δείχνει η Ε. Βαρίκα, την κινητήρια δύναμη που ωθεί τις φεμινίστριες της Εφημερίδος

120. Βλ. Α. Μπακαλάκη - Ε. Ελεγμίτου, Η εκπαίδευση «εις τα. του οίκου...», ό.π., κυρίως το δεύτερο κεφάλαιο: «Οικιακή οικονομία», σ. 83-144.

Σελ. 217
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/46/gif/218.gif&w=600&h=91529. Κορασίδου, Άθλιοι των Αθηνών

των Κυριών να διεκδικήσουν τα γυναικεία δικαιώματα στο χώρο της εκπαίδευσης και της εργασίας.121

Αναμφίβολα, η εικόνα της μητέρας ως θετικής παιδαγωγού υπήρξε το πρότυπο που οι φεμινίστριες επιχείρησαν να αναβαθμίσουν για τις γυναίκες των μεσαίων στρωμάτων της αθηναϊκής κοινωνίας. Παράλληλα, μέσω της φιλανθρωπικής τους δραστηριότητας, επεδίωξαν τη διάδοση του ίδιου αυτού προτύπου και στις γυναίκες των φτωχών στρωμάτων της πρωτεύουσας.

Ένα από τα μέσα που χρησιμοποίησαν προς αύτη την κατεύθυνση, ήταν η δημιουργία του "Κυριακού σχολείου των γυναικών και κορασιών του λαού", το 1889, με πρωτοβουλία της Κ. Παρρέν και των συνεργατριών της της Εφημερίδος των Κυρίων,

"Βαίνουσα επί τα ίχνη των εν Ευρώπη ομοίας φύσεως τοιούτων",122 η Σχολή της Κυριακής απευθύνεται στις "κόρες του λαού", που "από της παιδικής αυτών ηλικίας καλούμενα·, να παλαίσωσι τον τρομερόν της αυτοσυντηρήσεως αγώνα, δεν στερούνται μόνον των θωπειών και τρυφερών φροντίδων, δι' ων περιβάλλεται η παιδική ηλικία των προνομιούχων και χαϊδευμένων της τύχης όμοιων των. Στερούνται πάσης στοιχειώδους μορφώσεως, πάσης πνευματικής αναπτύξεως".123

Η διδασκαλία στο Κυριακό σχολείο γινόταν χωρίς βιβλία και πρόγραμμα και περιελάμβανε στοιχειώδεις γνώσεις γραφής, ανάγνωσης, αριθμητικής, ελληνικής ιστορίας, χριστιανικής ηθικής, οικιακής οικονομίας και αρχών υγιεινής.124

Τα μαθήματα γίνονταν κάθε Κυριακή απόγευμα, το χειμώνα 2-5

121. Ε. Βαρίκα, Η εξέγερση των κυριών..., ό.π., σ. 223-224.

122. Κ. Παρρέν, "Η Σχολή της Κυριακής των απόρων γυναικών", Εφημερίς των Κυριών 3, αρ. 138 (29 Οκτωβρίου 1889).

123. "Λόγος απαγγελθείς υπό Καλλιρρόης Παρρέν επί τη ευκαιρία της ενάρξεως των μαθημάτων του Κυριακού Σχολείου", Ημερολόγιον Εφημερίδος των Κυριών 1891, Αθήνα 1890, σ. 149-150.

124. Κ. Παρρέν, " Έναρξις των μαθημάτων της Σχολής της Κυριακής", Εφημερίς των Κυριών 3, αρ. 152 (11 Φεβρουαρίου 1890).

Σελ. 218
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/46/gif/219.gif&w=600&h=91529. Κορασίδου, Άθλιοι των Αθηνών

μ.μ. και το καλοκαίρι 4-7 μ.μ. Τη διδασκαλία ανέλαβαν οι κυρίες: Θεοδώρα Λάμπρου, Ασπασία Κυπαρίσση, Σοφία Σλήμαν, Πιππίνα Βαλλώση, Καλλιόπη Κινδύνη, Ασπασία Σκορδέλη, Καλλιόπη Κεχαγιά, Ανθή Βασιλειάδου, Ελένη Ρούσου, Αγαθονίκη Αντωνιάδου και Αθηνά Σιγανού.125

Ενώ κατά την έναρξη των μαθημάτων, από τα 300 κορίτσια που προσήλθαν στο Κυριάκο σχολείο, 20 μόνο μπορούσαν μόλις να συλλαβίσουν, τα υπόλοιπα ήταν αναλφάβητα, είκοσι μήνες αργότερα, σχεδόν όλα, τοποθετημένα σε τέσσερις τάξεις, μπορούσαν να διαβάζουν ελεύθερα.

Το Κυριάκο σχολείο αποτέλεσε σίγουρα ένα σημαντικό μέσο καταπολέμησης του αναλφαβητισμού των φτωχών κοριτσιών,126 για τα οποία η φοίτηση στο σχολείο αποτελούσε πραγματική πολυτέλεια,127 τόσο εξαιτίας της κρατικής αδιαφορίας στον τομέα της γυναικείας εκπαίδευσης, όσο και. εξαιτίας της "άγνοιας" των γονιών τους. Στα χρόνια που ακολούθησαν την ίδρυση του, 200 περίπου κορίτσια, έχοντας αποκτήσει στοιχειώδεις γνώσεις ανάγνωσης και γραφής, εξέρχονταν κάθε χρόνο από το Κυριάκο σχολειό.128

Το Κυριάκο σχολείο όμως δεν πρόσφερε στις μαθήτριες του μόνο στοιχειώδη εκπαίδευση. Το κύριο έργο του συνιστάται στην "ηθικήν και θρησκευτικήν των απόρων εργατίδων μόρφωσιν, εξ ης εξαρτάται αύτη η ηθικοποίησις των κατωτέρων κοινωνικών τάξεων, αύτη η

125. Στο ίδιο και "Λόγος απαγγελθείς...", ό.π., σ. 151.

126. Σύμφωνα με την απογραφή του 1879, το ποσοστό των αναλφάβητων γυναικών ανερχόταν σε 93%, ενώ το αντίστοιχο των ανδρών σε 69%· βλ. Σιδηρούλα Ζιώγου-Καραστεργίου, Η μέση εκπαίδευση των κοριτσιών..., ό.π., σ. 231232.

127. Κ. Παρρέν, "Η Βασίλισσα εις το Κυριακόν Σχολείον", Εφημερίς των Κυριών 5, αρ. 206 (31 Μαρτίου 1891).

128. "Μελέτη αναγνωσθείσα υπό της Καλλιρρόης Παρρέν εις το εν Σικάγω Διεθνές Συνέδριον των Γυναικών περί των Γυναικείων εν Ελλάδι σωματείων", Ημερολόγιον Εφημερίδος των Κυριών 1894, Αθήνα 1893, σ. 107.

Σελ. 219
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/46/gif/220.gif&w=600&h=91529. Κορασίδου, Άθλιοι των Αθηνών

εξημέρωσις των αγρίων και εν πολλοίς κτηνωδών ενστίκτων των ανθρώπων του λαού".129

Η επιχειρηματολογία που συνοδεύει αυτή την επιχείρηση μετατροπής των φτωχών γυναικών σε "αποστόλους" εκπολιτισμού των λαϊκών στρωμάτων, είναι σχεδόν ταυτόσημη με εκείνη του παιδαγωγικού λόγου της εποχής, που η Εφημερίς των Κυριών υιοθετεί, προκειμένου να διεκδικήσει τη βελτίωση της θέσης του γυναικείου φύλου.

Έτσι, επανακαθορίζεται για μια ακόμη φορά το περιεχόμενο μιας εκπαίδευσης που αποβλέπει στην προετοιμασία ενάρετων, ηθικών, χριστιανών και πατριωτών γυναικών, ικανών να αναλάβουν την "υγιή μόρφωσιν και εκείνου, όστις διά των όπλων καλείται εν ώρα κινδύνου να υπεράσπιση την πατρίδα, και εκείνου, όστις διά της εργασίας και του ιδρώτας του προώρισται να συντέλεση εις ανάπτυξιν της εθνικής βιομηχανίας και του εθνικού πλούτου".130

Αν όμως η ηθική ευθύνη των μητέρων του φτωχού πληθυσμού συνιστάται στην ανατροφή καλών πολιτών, πιστών στρατιωτών, επιμελών, φιλόπονων και πειθαρχημένων εργατών, συνιστάται εξίσου, αν όχι περισσότερο, στο να αμβλύνει τα "ένστικτα", το "βαρβαρισμό" και τα "πάθη του λαού".131

"Οι μικροί κακουργίσκοι, ων τα ανδραγαθήματα αναγινώσκομεν εις τας καθημερινάς εφημερίδας, οι δεκαετείς φονείς των οκταετών συμπαικτόρων των, οι φοβεροί αμύστακες λωποδύται, οι εν ταις οδοίς βλασφημούντες και ουδέν ιερόν και όσιον εν ταις βλασφημιαις σεβόμενοι αγυιόπαιδες, που ήντλησαν το κακόν παράδειγμα η εν αύτη τη οικογενεία; Και δεν διδάσκει ενίοτε την αγριότητα των ηθών αύτη η μήτηρ, ητις διά την ελαχίστην παιδικήν αταξιαν, διά την ελαχίστην παρεκτροπήν επιπίπτει μανιώδης κατά των τέκνων της

129. Κ. Παρρέν, "Αι άποροι εργάτιδες και το Κυριακόν σχολείον", Εφημερίς των Κυριών 5, αρ. 232 (27 Οκτωβρίου 1891).

130. "Λόγος απαγγελθείς...", ό.π., σ. 150.

131. Κ. Παρρέν, "Η Σχολή της Κυριακής...", Εφημερίς των Κυρίων 3, αρ. 135 (8 Οκτωβρίου 1889).

Σελ. 220
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/46/gif/221.gif&w=600&h=91529. Κορασίδου, Άθλιοι των Αθηνών

και τα υβρίζει, τα βλασφημεί, τα ξυλοκοπεί, αλύπητα, άπονα, ωσεί διέπραξαν το μέγιστον των κακών;".132

Αφού, λοιπόν, η παρουσία των μητέρων στους κόλπους των λαϊκών στρωμάτων θεωρείται τόσο αποφασιστική για το μέλλον των παιδιών τους, η εκπαίδευση τους οφείλει να αντικαταστήσει το "βίαιον, υβριστικόν, επιπόλαιον και οργίλον, υπό της προσηνείας, γλυκύτητος και στοργής".133

Έτσι μόνο θα είναι σε θέση να δώσουν οι ίδιες το καλό παράδειγμα στα παιδιά τους, να εκριζώσουν τη βια και την αγριότητα τους και να απαλύνουν τις πικρίες που "κυοφορούν την απογοήτευσιν και την σκληρότητα, βράδυτερον δε την κακίαν και τον φθόνον κατά των ευτυχών, ων ο βίος είναι διαρκής απόλαυσις και εορτή".134 Έτσι μόνο "όταν διά της υγιούς μορφώσεως των πολιτών ο πληθυσμός των φυλακών αραιωθή, και αι δολοφονίαι διαγραφώσι εκ των ημερησίων χρονικών της Ελλάδος, τότε υπερήφανοι ανατρέχουσαι εις τον διανυθέντα χρόνον θα λέγωμεν: Ιδού τι κατορθώθη από της εποχής του γάμου του πρώτου Έλληνος διαδόχου. Ενεκαινιάσθη νέα πολιτική περίοδος, ουχί εξυπηρετούσα κόμματα και διαπληκτισμούς και φιλοδοξίας, αλλά πολιτική αναμορφωτική, διαπλαστική, εποικοδομητική, πολιτική, ης ο θεός λειτουργούς έταξε τας γυναίκας. Πολιτική της αγάπης, της ειρήνης, της προόδου, ήτις κατά τον μέγαν σοφόν της Γαλλίας Ιούλιον Σίμωνα αποτελεί την βάσιν και τα θεμέλια πάσης ευνοούμενης πολιτείας".135

Σύμφωνα με το λόγο, λοιπόν, των φεμινιστριών της Εφημερίδος των Κυρίων, η θέση που κατείχε η μητέρα στους κόλπους της λαϊκής οικογενείας ήταν κεφαλαιώδους σημασίας, στο βαθμό που, μέσω της ανατροφής των παιδιών της, επιφορτιζόταν με την ηθική ευθύνη της

132. Στο ίδιο.

133. Κ. Παρρέν, "Η Σχολή της Κυριακής...", Εφημερίς των Κυριών 3, αρ. 138 (29 Οκτωβρίου 1889).

134. "Τι γίνεται εις το Κυριακόν Σχολείον" (Λόγος απαγγελθείς υπό της Καλλιρρόης Παρρέν κατά τας εξετάσεις του Κυριακού Σχολείου), Εφημερίς των Κυριών 8, αρ. 348 (17 Απριλίου 1894).

135. Κ. Παρρέν, "Η Σχολή της Κυριακής...", ό.π.

Σελ. 221
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/46/gif/222.gif&w=600&h=91529. Κορασίδου, Άθλιοι των Αθηνών

"υγιούς" μελλοντικής πορείας τους, ηθική ευθύνη όμως που έφεραν εξίσου οι γυναίκες όλων των κοινωνικών στρωμάτων. Εκείνο που αποδίδει την ιδιαιτερότητα αυτού του λόγου σχετικά με τις φτωχές γυναίκες, είναι ότι, οι μητέρες που αποτελούσαν τους κύριους στυλοβάτες, το "θεμέλιον και τας βάσεις του οίκου του λαού",136 όφειλαν να μετατραπούν σε ισχυρό οχυρό κατά της βίας, της αγριότητας και της εγκληματικότητας, που θεωρούνταν ως "ιδιαίτερα" χαρακτηριστικά γνωρίσματα των απόκληρων στρωμάτων της πρωτεύουσας του 19ου αιώνα.

Στο όνομα μιας τέτοιας αντίληψης, λοιπόν, αντίληψης που αναπαράγει την εικόνα του επικίνδυνου χαρακτήρα του φτωχού πληθυσμού, η Εφημερίς των Κυριών επιχειρεί τη δίκη της παρέμβαση προς την κατεύθυνση των φτωχών γυναικών.

Αν η αναπαράσταση της φτώχειας ως "αρρώστιας" που απειλούσε με καταστροφή το κυρίαρχο κοινωνικό οικοδόμημα της εποχής τους μπόρεσε να νομιμοποιήσει την απόπειρα των φιλάνθρωπων για την πρόληψη και θεραπεία της, μέσω της ηθικοποίησης των φτωχών κυρίως παιδιών, παρόμοια, αύτη η ίδια αναπαράσταση της φτώχειας μπορεί να νομιμοποιήσει την άσκηση της "ηθικής μητρότητας" των φεμινιστριών της Εφημερίδος των Κυριών απέναντι στις φτωχές γυναίκες.

Μέσα από τη στάση τους αύτη μπορούμε σίγουρα να διακρίνουμε τη βαθιά συγγένεια και την ιδεολογική συνοχή που χαρακτηρίζει τις διάφορες συνιστώσες της φιλανθρωπικής κίνησης τον 19ο αιώνα. Ωστόσο, η φεμινιστική παρέμβαση παρουσιάζει μια ιδιαιτερότητα και περιέχει τη δίκη της δυναμική. Χαράσσοντας το δικό της χώρο στο εσωτερικό του φιλανθρωπικού πεδίου, επέτρεψε σε μία κατηγορία γυναικών των μεσαίων στρωμάτων της Αθήνας να βγουν από το σπίτι τους και να δραστηριοποιηθούν στο δημόσιο χώρο. Μ' αύτη την έννοια, η συμμέτοχη των γυναικών στη φιλανθρωπική δράση αποτέλεσε ένα ρήγμα στη διχοτομική αντίληψη του περασμένου αιώνα, που επέβαλε τον αυστηρό διαχωρισμό ανάμεσα στις δραστηριότητες, τα καθήκοντα και τους χώρους των δύο φύλων.

136. "Λόγος απαγγελθείς...", ό.π., σ. 150.

Σελ. 222
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/46/gif/223.gif&w=600&h=91529. Κορασίδου, Άθλιοι των Αθηνών

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Από την καταστολή και τον κοινωνικό αποκλεισμό των ζητιάνων, από τη σχεδόν ολοκληρωτική απουσία περίθαλψης για τους φτωχούς κατά τη διάρκεια των πρώτων μετεπαναστατικών χρόνων, περνάμε στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα με την προσπάθεια κοινωνικής ενσωμάτωσης τους, μέσω της ίδρυσης προστατευτικών θεσμών και έργων πρόνοιας. Έτσι μπορούμε να συνοψίσουμε τη διαδικασία εξέλιξης που γνωρίζουν οι διάφορες απόπειρες, καταρχήν των δημοσίων αρχών, και στη συνέχεια μιας κατηγορίας μορφωμένων ανθρώπων των μεσαίων στρωμάτων, οργανωμένων σε φιλανθρωπικούς συλλόγους και εταιρείες, για την αντιμετώπιση του ζητήματος των φτωχών στην Αθήνα.

Τους "οκνηρούς" αέργους της πρώτης περιόδου, που είχαν ήδη αρχίσει να προκαλούν το φόβο των δημοσιών αρχών, διαδέχονται στη δεύτερη περίοδο οι "ημι-βάρβαροι και άγριοι", οι "αμόρφωτοι" και "ανήθικοι", οι οποίοι έπρεπε να "εκπολιτισθούν", προκειμένου να διαμορφωθεί η "ευρωπαϊκή" εικόνα της ελληνικής κοινωνίας και να μπορέσει να πραγματοποιηθεί το όνειρο της "Μεγάλης Εθνικής Ιδέας", κυρίως όμως, για να περιοριστεί ο "επικίνδυνος" χαρακτήρας, που εν δυνάμει περιείχε η εξαθλίωση για τη δημόσια τάξη και την κοινωνική ειρήνη, και να μπορέσει να χρησιμοποιηθεί το ανθρώπινο δυναμικό, που αντιπροσώπευε ο φτωχός πληθυσμός, σε παραγωγικούς σκοπούς. Έτσι διαγράφονται σε γενικές γραμμές οι στόχοι της φιλανθρωπικής δραστηριότητας, που αναπτύσσεται στην ελληνική πρωτεύουσα τον περασμένο αιώνα.

Οι μεταρρυθμιστικοί αυτοί στόχοι, που παρουσιάστηκαν ως "θεραπεία",

Σελ. 223
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/46/gif/224.gif&w=600&h=91529. Κορασίδου, Άθλιοι των Αθηνών

πρωτίστως όμως ως πρόληψη κατά της "φυσικής αρρώστιας" της φτώχειας, μπόρεσαν να βρουν πρόσφορο πεδίο εφαρμογής στους θεσμούς και τα έργα περίθαλψης, που λειτούργησαν ως "παραδειγματικό κοινωνικό εργαστήριο".1 Μέσω της "ηθικοποίησης" των παιδιών και των φτωχών γυναικών, οι φιλάνθρωποι επιχείρησαν να καταπολεμήσουν την επαιτεία, την περιπλάνηση και την εγκατάλειψη των παιδιών, την "αγριότητα" και τον επικίνδυνο χαρακτήρα των φτωχών στρωμάτων της Αθήνας.

Υποκαθιστώντας τις δημόσιες αρχές στον τομέα της πρόνοιας, η φιλανθρωπική παρέμβαση συνέβαλε καθοριστικά στη γέννηση ενός νέου πεδίου κοινωνικής δράσης: ο θεσμικός χώρος των ιδρυμάτων χρησιμοποιήθηκε ως υποκατάστατο του οικογενειακού περιβάλλοντος των φτωχών παιδιών και συγχρόνως ως προνομιακό μέσο για την προσέγγιση του λαϊκού σπιτιού, που θεωρήθηκε πηγή όλων των παρεκκλίσεων. Πρωταρχικός στόχος της φιλανθρωπικής παρέμβασης υπήρξε η μετατροπή των συνηθειών, της κοινωνικής συμπεριφοράς και του τρόπου ζωής της οικογενείας του φτωχού πληθυσμού και η μετάδοση σ αυτήν των κυριάρχων στους κόλπους των μεσαίων στρωμάτων της Αθήνας κοινωνικών αξιών και κανόνων ζωής.

Η κοινωνική προστασία των φτωχών παιδιών και των γυναικών, καθώς και η ανάπτυξη του ιατρικού και παιδαγωγικού λόγου, που καθιστά το ζεύγος μητέρα-παιδί τον κύριο πόλο της οικογενειακής ζωής, αποτελούν δύο παράλληλες διεργασίες που εγγράφονται στο ίδιο κίνημα αναβάθμισης της οικογενείας κατά τον 19ο αιώνα.

Σίγουρα, η φιλανθρωπική δραστηριότητα αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα μέσα που χρησιμοποιήθηκαν για την "αναμόρφωση" της οικογενείας στους κόλπους του φτωχού πληθυσμού της πρωτεύουσας. Είναι προφανές ότι για να κατανοήσουμε όλη την έκταση της επιχείρησης α αναμόρφωσης" της λαϊκής οικογένειας, η έρευνα πρέπει

1. Catherine Duprat, "Punir et guérir. En 1819, la prison des philanthropes", L'impossible prison (Recherches sur le système pénitentiaire au XIXe siècle réunies par Michelle Perrot), Παρίσι 1980, σ. 77.

Σελ. 224
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/46/gif/225.gif&w=600&h=91529. Κορασίδου, Άθλιοι των Αθηνών

να προχωρήσει σε άλλα πεδία, που θα μπορούσαν να μας προσφέρουν νέα στοιχεία σχετικά, τόσο με τις ίδιες τις κοινωνικές πρακτικές των λαϊκών οικογενειών, όσο και με τις άξιες, τις στάσεις και τις σχέσεις που αυτές διατηρούν με τις άλλες κοινωνικές ομάδες τον περασμένο αιώνα, θα μπορούσαμε τότε να ανιχνεύσουμε τη διαδικασία μέσω της οποίας η οικογενειακή ζωή μετατράπηκε σε καθολική αξία, σε κατεξοχήν δηλαδή χώρο οργάνωσης της κοινωνικής ζωής. Σε μια γενικότερη προοπτική, μια τέτοια διερεύνηση της λαϊκής οικογενείας θα μπορούσε να συμβάλει στην καλύτερη κατανόηση του τρόπου, με τον οποίο "ο λαός" αναγορεύτηκε σε οντότητα και οικοδομήθηκε γύρω από αυτόν ένα ολόκληρο σύστημα σκέψης, πράγμα που "αποτέλεσε ένα πρώτο βήμα πολιτικής αναγνώρισης μιας ιδιαίτερης υπόστασης του λαού που δεν διέθετε προηγουμένως".2

2. Geneviève Bollème, Le peuple par écrit, Παρίσι 1986, σ. 72.

Σελ. 225
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/46/gif/226.gif&w=600&h=915 29. Κορασίδου, Άθλιοι των Αθηνών

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 226
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/46/gif/227.gif&w=600&h=915 29. Κορασίδου, Άθλιοι των Αθηνών

ΠΗΓΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Σελ. 227
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/46/gif/228.gif&w=600&h=915 29. Κορασίδου, Άθλιοι των Αθηνών

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 228
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/46/gif/229.gif&w=600&h=915 29. Κορασίδου, Άθλιοι των Αθηνών

ΠΗΓΕΣ

Α' Γενικά Αρχεία του Κράτους (Γ.Α.Κ.)

Οθωνικόν Αρχείον-Υπουργείον Εσωτερικών, φάκελος 141 φάκελος 191

Οθωνικόν Αρχείον-Υπουργείον Παιδείας, φάκελος 12

Ανακτορικά - Αυλαρχείον - Ανακτορικόν Ταμείον, φάκελος 142 (1835-1856) φάκελος 302 (1856-1862)

Β' Πρακτικά των συνεδριάσεων της Βουλής

Α' Σύνοδος της Α' Βουλευτικής Περιόδου,

Συνεδρίαση ΡΜΓ' (11 Μαΐου 1844) Β' Σύνοδος της Α' Βουλευτικής Περιόδου,

Συνεδρίαση ΡΚΘ' (25 Ιουλίου 1846) Γ' Σύνοδος της Α' Βουλευτικής Περιόδου,

Συνεδρίαση 70 (3 Μαρτίου 1847) Ε' Σύνοδος της Β' Βουλευτικής Περιόδου,

Συνεδρίαση ΜΓ (18 Φεβρουαρίου 1849)

Συνεδρίαση της 23ης Φεβρουαρίου 1849

Συνεδρίαση ΜΗ' (25 Φεβρουαρίου 1849)

Συνεδρίαση Μθ' (26 Φεβρουαρίου 1849)

Γ' Νόμοι

Ποινικός Νόμος 18/30 Δεκεμβρίου 1833.

Σελ. 229
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/46/gif/230.gif&w=600&h=91529. Κορασίδου, Άθλιοι των Αθηνών

"Περί Δήμων", 27 Δεκεμβρίου 1833 (8 Ιανουαρίου 1834), Ε.τ.Κ. 3 (10 Ιανουαρίου 1834).

"Περί προικοδοτήσεως των ελληνικών οικογενειών", 26 Μαΐου 1835, Ε.τ.Κ. 2 (19 Ιουνίου 1835).

"Περί Διοικητικής Αστυνομίας εις τους Δήμους Αθηνών και Πειραιως", 12/13 Μαρτίου 1849, Ε.τ.Κ. 11 (15 Μαρτίου 1849).

"Περί κληρονομικού δικαιώματος των χηρών και ορφανών των εις προικοδότησιν υπαγομένων και αποβιωσάντων στρατιωτικών και ναυτικών", 3 Οκτωβρίου 1849.

Δ' Βασιλικά Διατάγματα

"Περί διαλύσεως των άτακτων στρατευμάτων", 2/14 Μαρτίου 1833, Ε.τ.Κ. 6 (8/20 Μαρτίου 1833).

"Περί εξετάσεως των ατομικών εκδουλεύσεων και. περιστάσεων των αξιωματικών των διαλυθέντων άτακτων στρατευμάτων", 13/25 Μαρτίου 1833.

"Περί του σχηματισμού και της αρμοδιότητος της επί των Εσωτερικών Γραμματείας", 3/15 Απριλίου 1833.

"Περί της εξετάσεως των ατομικών εκδουλεύσεων των μέχρι τούδε αξιωματικών του Ναυτικού", 21 Απριλιου/3 Μαΐου 1833.

"Περί της αρμοδιότητος των Νομαρχών, και περί της κατά τας Νομαρχίας υπηρεσίας", 26 Απριλίου/8 Μαΐου 1833, Ε.τ.Κ. 17 (4/16 Μαΐου 1833).

"Περί συστάσεως ιατρών κατά Νομούς και περί των καθηκόντων αυτών", Ε.τ.Κ. 7 (8/20 Φεβρουαρίου 1834).

"Περί των μη εν ενέργεια αξιωματικών, υπαξιωματικών, στρατιωτών και ναυτών του στρατού της ξηράς και της θαλάσσης", 20 Μαΐου/1 Ιουνίου 1834, Ε.τ.Κ. 22 (16 Ιουνίου 1834).

"Περί συστάσεως ιατροσυνεδρίου", Ε.τ.Κ. 24 (12 Ιουλίου 1834).

"Περί συστάσεως θεωρητικού, πρακτικού καταστήματος περί χειρουργίας, φαρμακοποιίας και μαιευτικής", Ε.τ.Κ. 23 (19 Μαΐου 1835).

"Περί των εσωτερικών του Κράτους διαβατηρίων", 28 Μαρτίου 1835, Ε.τ.Κ. 24 (20 Μαΐου 1835).

Σελ. 230
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/46/gif/231.gif&w=600&h=91529. Κορασίδου, Άθλιοι των Αθηνών

ΠΗΓΕΣ

"Περί εισαγωγής του εμβολιασμού και της δαμαλίδος", Ε.τ.Κ. 15 (11/23 Μαΐου 1835).

Δηλοποιήσεις της επί των Οικονομικών Γραμματείας της Επικρατείας "Περί απονομής συντάξεων, προικοδοτήσεων και βοηθειών εις απομάχους χήρας και ορφανά", 26 Σεπτεμβρίου 1835, Ε.τ.Κ. 9 (2 Οκτωβρίου 1835).

"Περί δημοτικής αστυνομίας", 31 Δεκεμβρίου 1836, Ε.τ.Κ. 85 (31 Δεκεμβρίου 1836).

"Περί προικοδοτήσεως των φαλαγγιτών", 1/13 Ιανουαρίου 1838.

"Περί συστάσεως σχολής διά τοις μαίας", Ε.τ.Κ. 9 (26/10 Μαρτίου 1838).

"Περί παραχωρήσεως γαιών εις τους πυρπολιστάς, ναύτας και ναυκλήρους κατά το 1822", 25 Μαρτίου 1842.

"Περί αμοιβής των υπέρ πατρίδος αγωνισαμένων και θυσιασάντων", 18 Νοεμβρίου 1845, Ε.τ.Κ. 28 (19 Νοεμβρίου 1845).

"Περί τροποποιήσεως άρθρων τινών του οργανισμού της εν Αθήναις φιλανθρωπικής εταιρίας των Κυριών (Αμαλιείον ορφανοτροφείον)", Ε.τ.Κ. 188 (8 Δεκεμβρίου 1882).

Ε' Εγκύκλιοι, της Διεύθυνσης της Διοικητικής Αστυνομίας Αθηνών και Πειραιώς

"Περί υπηρετών, υπηρετριών, τροφών και υπηρετομεσιτών", αρ. 39 (25 Νοεμβρίου 1870).

"Περί υπηρετών, υπηρετριών, τροφών και υπηρετομεσιτών", αρ. 121 (12 Νοεμβρίου 1879).

ς' Δημοτικόν Βρεφοκομείον Αθηνών

Κανονισμός του Δημοτικού Βρεφοκομείου Αθηνών, Αθήνα 1866.

Κανονισμός του Νηπιακού Ορφανοτροφείου του Δήμου Αθηναίων, Αθήνα 1874.

Κανονισμός του Δημοτικού Βρεφοκομείου Αθηναίων, Αθήνα 1890.

Σελ. 231
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/46/gif/232.gif&w=600&h=91529. Κορασίδου, Άθλιοι των Αθηνών

Βιβλίο Α' των Πρακτικών των Συνεδριάσεων του Αδελφάτου του Δημοτικού Βρεφοκομείου Αθηνών (1860-1884).

Αναστάσιος Ζίννης, Έκθεσις των κατά το Δημοτικόν Βρεφοκομείον Αθηνών, Αθήνα 1861.

Α. Ζίννης, Έκθεσις των κοιτά το Δημοτικόν Βρεφοκομείον Αθηνών, Αθήνα 1866.

Α. Ζίννης, Έκθεσις των κατά το Νηπιακόν Ορφανοτροφείον Αθηνών διά το έτος 1876, Αθήνα 1877.

Α. Ζίννης, Έκθεσις των κατά το Νηπιακόν Ορφανοτροφείον Αθηνών διά το έτος 1880, Αθήνα 1881.

Απολογισμός του Νηπιακού Ορφανοτροφείου του Δήμου Αθηναίων διά το έτος 1883, Αθήνα 1884.

Απολογισμός του Νηπιακού Ορφανοτροφείου του Δήμου Αθηναίων διά το έτος 1884, Αθήνα 1885.

Συγκριτικός πίναξ της κινήσεως και των δαπανών (του Βρεφοκομείου) κατά τας δύο τελευταίας πενταετίας 1895-1899 και 1900-1905, Αθήνα 1905.

Ζ' Τα Ορφανοτροφεία

Κανονισμοί

"Σχέδιον κανονισμού Φιλανθρωπικής Εταιρίας Κυριών - Κεφαλαιώδη άρθρα", χ.χ.

Κανονισμός Φιλανθρωπικής Κυριών Εταιρίας του Αμαλιείου Ορφανοτροφείου, Αθήνα 1856.

Κανονισμός του Αμαλιείου Ορφανοτροφείου, Αθήνα 1856.

Κανονισμός της εσωτερικής διοικήσεως του εν Αθήναις Εθνικού Ορφανοτροφείου των κορασιών, Αθήνα 1881.

Κανονισμός της εσωτερικής υπηρεσίας του Ορφανοτροφείου Γεωργίου και Αικατερίνης Χατζή-Κώνστα, Αθήνα 1900 (ανατύπωση του Κανονισμού του 1879).

Εκθέσεις

Έκθεσις Γεωργίου Τυπάλδου-Κοζάκη επί των πεπραγμένων της διοικούσης

Σελ. 232
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/46/gif/233.gif&w=600&h=915 29. Κορασίδου, Άθλιοι των Αθηνών

επιτροπής του Αμαλιείου Ορφανοτροφείου των κορασιών από 1 Νοεμβρίου 1887 - 31 Οκτωβρίου 1888, Αθήνα 1888.

Ορφανοτροφείον Γεωργίου και Αικατερίνης Χατζή-Κώνστα (18561908), Αθήνα 1908.

Η' Παρνασσός

Κανονισμοί - Λογοδοσίες - Εκθέσεις

Κανονισμός του Φιλολογικού Συλλόγου Παρνασσός, Αθήνα 1875.

Λογοδοσία Φιλολογικού Συλλόγου Παρνασσός, 7ο έτος (15 Οκτωβρίου 1872), Αθήναι 1873.

Λογοδοσία Φιλολογικού Συλλόγου Παρνασσός, 8ο έτος (14 Οκτωβρίου 1873), Αθήνα 1874.

Λογοδοσία Φιλολογικού Συλλόγου Παρνασσός, 10ο έτος (28 Δεκεμβρίου 1875), Αθήνα 1876.

Λογοδοσία Φιλολογικού Συλλόγου Παρνασσός, 11ο έτος (19 Νοεμβρίου 1876), Αθήνα 1877.

Λογοδοσία Φιλολογικού Συλλόγου Παρνασσός, 1883-1884, Αθήνα 1885.

Έκθεσις περί της σχολής Αθηνών (1 Σεπτεμβρίου 1879 - 31 Αυγούστου 1880), Αθήνα 1881.

Έκθεσις περί των έργων του Συλλόγου (1875-1888), Αθήνα 1888.

Τα πεπραγμένα κατά την τελευταίαν δεκαετίαν (1889-1899), Αθήνα 1900.

Η Πεντηκονταετηρίς των Σχολών των Απόρων παίδων Παρνασσού, Αθήνα 1923.

θ' Ελεήμων Εταιρεία

Κανονισμός της Ελεήμονος Εταιρείας, Αθήνα 1864.

Έκθεσις των παρά της Ελεήμονος Εταιρείας κατά το τρίτον έτος της συστάσεως της πεπραγμένων, Αθήνα 1868.

Σελ. 233
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/46/gif/234.gif&w=600&h=915 29. Κορασίδου, Άθλιοι των Αθηνών

Γ Σύλλογος Κυριών υπέρ της γυναικείας παιδεύσεως

Έκθεσις των πεπραγμένων 27 Απριλίου 1872 - 27 Απριλίου 1873, Αθήνα 1873.

Έκθεσις των πεπραγμένων 27 Απριλίου 1873 - 27 Απριλίου 1874, Αθήνα 1874.

Έκθεσις των πεπραγμένων 27 Απριλίου 1874 - 26 Απριλίου 1875, Αθήνα 1875.

Έκθεσις περί των πεπραγμένων από της 1 Απριλίου 1877 μέχρι της 31 Μαρτίου 1878, Α&ήνα 1878.

Έκθεσις περί των πεπραγμένων από 1 Απριλίου 1878 μέχρι 31 Δεκεμβρίου 1879, Αθήνα 1880.

Έκθεσις των πεπραγμένων από 1 Ιανουαρίου - 31 Δεκεμβρίου 1880, Αθήνα 1881.

Προσφώνησις της αντιπροέδρου του Διοικητικού Συμβουλίου επί τη κατά την 11 Απριλίου 1882 τελεσθείση δεκαετηρίδι του Συλλόγου (11 Απριλίου 1882), Αθήνα 1882.

ΙΑ' Άσυλον της Αγίας Αικατερίνης

Καταστατικόν του Ασύλου της Αγίας Αικατερίνης, Αθήνα 1893.

Σελ. 234
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/46/gif/235.gif&w=600&h=91529. Κορασίδου, Άθλιοι των Αθηνών

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 

Βιβλιογραφία για την Ελλάδα

Αβδελά Έφη - Ψαρρά Αγγελικά, Ο φεμινισμός στην Ελλάδα του μεσοπολέμου: Μια ανθολογία, Αθήνα 1985.

Αβδελά Έφη, "Το αντιφατικό περιεχόμενο της κοινωνικής προστασίας: η νομοθεσία για την εργασία των γυναικών στη βιομηχανία (19ος-20ός αιώνας)", Τα Ιστορικά 11 (1989).

Αβδελά Έφη, Δημόσιοι υπάλληλοι γένους θηλυκού. Καταμερισμός της εργασίας κατά φύλα στον δημόσιο τομέα, 1908-1955, Αθήνα 1990.

Αγγελομάτης Χρ., Ελληνικά ρωμαντικά χρόνια ( Άνθρωποι, ιδέες, ζωή), Αθήνα χ.χ.

Αγριαντώνη Χριστίνα, Οι απαρχές της εκβιομηχάνισης στην Ελλάδα τον 19ο αιώνα, Αθήνα 1986.

"Αμαλιείον Ορφανοτροφειον", Πανδώρα 6, τχ. 130 (1855).

"Αμαλιείον - Εθνικόν Ορφανοτροφείον κορασιών", Οικονομική Επιθεώρησις 28 (1875).

Αμπού Εντμόντ, Η Ελλάδα του Όθωνος. "Η σύγχρονη Ελλάδα 1854", Αθήνα χ.χ.

Ασδραχάς Σπύρος, "Μακρυγιάννης και Παναγιώτης Ζωγράφος. Το ιστορικό της εικονογραφίας του Αγώνα", Ελληνική κοινωνία και οικονομία (IH' και Ιθ' αιώνες), Αθήνα 1982.

Ασώπιος Ειρηναίος, "Πολιτειογραφικά", Αττικόν Ημερολόγιον του 1873, Αθήνα 1872.

Ασώπιος Ειρηναίος, "Η γυνή εν Ελλάδι και εν τη Εσπερία", Αττικόν Ημερολόγιον του 1883, Αθήνα 1882.

Σελ. 235
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/46/gif/236.gif&w=600&h=91529. Κορασίδου, Άθλιοι των Αθηνών

Ασώπιος Ειρηναίος, "Αθήναι", Αττικόν Ημερολόγιον του 1889, Αθήνα 1888.

Ασώπιος Ειρηναίος, "Αι γυναίκες εν τη ταχυδρομική και τηλεγραφική υπηρεσία", Αττικόν Ημερολόγιον και Ημερολόγιον των Κυριών του 1890, Αθήνα 1889.

Βαλσαμάκης Ν., "Πλούσιοι και πένητες", Οικονομική Επιθεώρησις 30 (Αύγουστος 1875).

Βάμβας Κωνσταντίνος, "Περί ιδρυμάτων της προβλεπτικότητος", Παρνασσός 13 (Μάρτιος 1890).

Βαρίκα Ελένη, Η εξέγερση των κυριών. Η γένεση μιας φεμινιστικής συνείδησης στην Ελλάδα. (1833-1907), Αθήνα 1987.

Βασιλειάδου Ανθή, "Διατροφή των βρεφών", Ημερολόγιον της Εφημερίδος των Κυριών του 1900, Αθήνα 1899.

Βεργόπουλος Κώστας, Το αγροτικό ζήτημα στην Ελλάδα. Το πρόβλημα της κοινωνικής ενσωμάτωσης της γεωργίας, Αθήνα 1975.

"Βιοποριστικόν στάδιον της γυναικός", Οικονομική Επιθεώρησις 136 (Μάιος 1888).

Βοβολίνης Κωνσταντίνος, Το χρονικόν του Παρνασσού (1865-1950), Αθήνα 1951.

"Η γυνή ως εργάτης και ως μήτηρ", Οικονομική Επιθεώρησις 142 (Νοέμβριος 1888).

Δερτιλής Γιώργος, Το ζήτημα των τραπεζών, Αθήνα 1980.

Δερτιλής Γιώργος, Κοινωνικός μετασχηματισμός και στρατιωτική επέμβαση (1880-1909), Αθήνα 1985.

Deschamps Gaston, La Grèce d'aujourd'hui, Παρίσι 1897.

Δημαράς Κ. θ. (επιμ.), Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος, Προλεγόμενα, Αθήνα 1970.

Δημαράς Κ. θ., Ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας, Αθήνα 1985. Δημαράς Κ. θ., Ελληνικός Ρωμαντισμός, Αθήνα 1985.

Δημητρίου Μιχάλης, Το ελληνικό σοσιαλιστικό κίνημα, τ. Α' Από τους ουτοπιστές στους μαρξιστές, Αθήνα 1985.

Διαβάζω, τχ. 101, αφιέρωμα Μακρυγιάννης (5-9-1984).

Δούαρ Μαίρη, "Υγιεινή των νεογνών", Ημερολόγιον της Εφημερίδος των Κυριών του 1899, Αθήνα 1898.

Σελ. 236
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Οι άθλιοι των Αθηνών και οι θεραπευτές τους
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 217
    29. Κορασίδου, Άθλιοι των Αθηνών

    τομέα της τακτικής και μεθοδικής διοίκησης του σπιτιού, αναλαμβάνοντας καταρχήν τη διεύθυνση και τον έλεγχο των υπηρετριών.120

    Έτσι, αν σύμφωνα και με τις ιδρύτριες του Ασύλου, μια από τις απαραίτητες προϋποθέσεις για την εξασφάλιση της ειρήνης, της ευτυχίας και της σωστής λειτουργίας του σπιτιού είναι ο σεβασμός της τάξης, της πειθαρχίας και η υπάκουη εκτέλεση από μέρους των υπηρετριών των παραγγελμάτων της οικοδέσποινας, μπορούμε να θεωρήσουμε ότι η δημιουργία του Ασύλου, στο βαθμό που αναλαμβάνει μια τέτοια προετοιμασία των υπηρετριών, συμβάλλει αποφασιστικά στην εξυπηρέτηση των αναγκών των οικογενειών των μεσαίων στρωμάτων της Αθήνας σε υπηρετικό προσωπικό, κατάλληλα εκπαιδευμένο.

    Το Κυριακό σχολείο των γυναικών και κορασιών τον λαού: θεραπευτικό μέσο κοιτά του «βαρβαρισμού» και των «παθών του λαού»

    Το ζήτημα των «ιδιαιτέρων ιδιοτήτων» των γυναικών, που θεωρούνται ότι βασίζονται στη βιολογική τους διαφορά και κυρίως το ζήτημα της μητρότητας, που παρουσιαζόταν ως η μοναδική δυνατότητα κοινωνικής ύπαρξης των γυναικών, αποτελεί, τον 19ο αιώνα, σε ολόκληρη τη δυτική Ευρώπη το κεντρικό σημείο κάθε φιλοσοφικής, ηθικής και πολιτικής επιχειρηματολογίας, που επιχειρεί τον κοινωνικό επανακαθορισμό της θέσης των γυναικών.

    Με τον ίδιο τρόπο που τα διάφορα ευρωπαϊκά φεμινιστικά ρεύματα του περασμένου αιώνα δεν μπόρεσαν να υπερβούν τη θριαμβευτική επικράτηση της ιδέας της μητρότητας, η υπεράσπιση της αποτελεί και στην Ελλάδα του 19ου αιώνα, όπως το δείχνει η Ε. Βαρίκα, την κινητήρια δύναμη που ωθεί τις φεμινίστριες της Εφημερίδος

    120. Βλ. Α. Μπακαλάκη - Ε. Ελεγμίτου, Η εκπαίδευση «εις τα. του οίκου...», ό.π., κυρίως το δεύτερο κεφάλαιο: «Οικιακή οικονομία», σ. 83-144.