Συγγραφέας:Κόκκωνας, Γιάννης
 
Τίτλος:Οι μαθητές του Κεντρικού Σχολείου (1830-1834)
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:31
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1997
 
Σελίδες:809
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Εκπαίδευση-Δευτεροβάθμια
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1830-1834
 
Περίληψη:Στο βιβλίο αυτό παρουσιάζονται οι διαθέσιμες αρχειακές μαρτυρίες για 700 εφήβους και νέους που φοίτησαν στο πρώτο ανώτερο εκπαιδευτικό ίδρυμα του ελληνικού κράτους, το Κεντρικόν Σχολείον, που λειτούργησε στην Αίγινα από το 1830 ως το 1834. Τα στοιχεία που παρέχει το βιβλίο δίνουν τη δυνατότητα να εξετασθεί ένας-ένας και όλοι μαζί αυτοί οι έφηβοι και νέοι των αρχών της δεκαετίας του 1830, ως μαθητές ενός σχολείου, που παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον τόσο λόγω της μοναδικότητας του και της θέσης του στο εκπαιδευτικό σύστημα όσο και λόγω του τρόπου με τον όποιο το αντιμετώπισαν η το χρησιμοποίησαν όσοι σχετίσθηκαν με αυτό καθ’ οιονδήποτε τρόπο: κυβέρνηση, αντιπολίτευση, διδάσκαλοι, μαθητές, γονείς, τύπος, τοπικές κοινωνίες. Το βιβλίο χωρίζεται σε τέσσερα μέρη: αρχίζει με μία ιστορική εισαγωγή, συνεχίζεται με τα βιογραφικά σημειώματα των μαθητών, όπως αυτά βρέθηκαν στα μαθητολόγια, ακολουθούν πανομοιότυπα δείγμάτων γραφής των περισσοτέρων από τους μαθητές αυτούς, και, τέλος, παρατίθενται περί τα 400 ανέκδοτα έγγραφα που τους αφορούν με τον ένα ή τον άλλον τρόπο.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 43.66 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 0-19 από: 816
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/48/gif/0.gif&w=600&h=915 31. Κόκκωνας, Μαθητές Κεντρικού Σχολείου

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΚΚΩΝΑΣ

ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ TOΥ ΚΕΝΤΡΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

(1830-1834)

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ

ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ

—————————————— 31 ——————————————

ΚΕΝΤΡΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Ε.Ι.Ε.

ΑΘΗΝΑ 1997

Σελ. 0
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/48/gif/1.gif&w=600&h=915 31. Κόκκωνας, Μαθητές Κεντρικού Σχολείου

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 1
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/48/gif/2.gif&w=600&h=915 31. Κόκκωνας, Μαθητές Κεντρικού Σχολείου

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 2
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/48/gif/3.gif&w=600&h=915 31. Κόκκωνας, Μαθητές Κεντρικού Σχολείου

ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

(1830-1834)

Σελ. 3
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/48/gif/4.gif&w=600&h=915 31. Κόκκωνας, Μαθητές Κεντρικού Σχολείου

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ

ΣΠΥΡΟΣ  Ι. ΑΣΔΡΑΧΑΣ, ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΙΑΝΝΟΥΛΟΠΟΥΛΟΣ  ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΣ Ε. ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ

© 1997, ΓΕΝΙΚΉ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ Αχαρνών 417, τηλ. 2532465, Fax 2531420

ISBN 960-7138-18-X

Σελ. 4
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/48/gif/5.gif&w=600&h=915 31. Κόκκωνας, Μαθητές Κεντρικού Σχολείου

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΚΚΩΝΑΣ

ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ TOΥ ΚΕΝΤΡΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

(1830-1834)

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ

ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ

—————————————— 31 ——————————————

ΚΕΝΤΡΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Ε.Ι.Ε.

ΑΘΗΝΑ 1997

Σελ. 5
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/48/gif/6.gif&w=600&h=915 31. Κόκκωνας, Μαθητές Κεντρικού Σχολείου

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 6
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/48/gif/7.gif&w=600&h=915 31. Κόκκωνας, Μαθητές Κεντρικού Σχολείου

Στα παιδιά,

την Ελένη και τον Λευτέρη

Σελ. 7
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/48/gif/8.gif&w=600&h=915 31. Κόκκωνας, Μαθητές Κεντρικού Σχολείου

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 8
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/48/gif/9.gif&w=600&h=91531. Κόκκωνας, Μαθητές Κεντρικού Σχολείου

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΕΚΔΟΤΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Α Αυτόγραφο (Παραπομπή στο 2ο μέρος αυτού του βιβλίου).

Αρχείο Μουστοξύδη στή Μητρόπολη Κέρκυρας. Μικροταινιοθηκη Κέντρου Νεοελληνικών

Ερευνών Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, Μουστοξύδης 1965,1-8.

ΒΠ 7 Βοηθητικός πίνακας αρ. 7 (Παραπομπή στο 4ο μέρος αυτού του βιβλίου).

Γ Ξενοφών Αναστασιάδης [= Ιωάννης Γεννάδιος], Γεωργίου Γενναδίου βίος, έργα, επιστολαί Παρίσι 1926.

ΓΑΚ AM Γενικά Αρχεία του Κράτους, Αρχείο Μαυροκορδάτου.

ΓΑΚ ΓΓ Γενικά Αρχεία του Κράτους, Γενική Γραμματεία.

ΓΑΚ Δ Γενικά Αρχεία του Κράτους, Γραμματεία του Δικαίου.

ΓΑΚ ΔΑ΄ 1 Γενικά Αρχεία του Κράτους, Βιβλίο εξερχόμενων της Γραμματείας

Εκκλησιαστικών και Δημοσίου Παιδεύσεως (27.9.1829-24.5.1830).

ΓΑΚ ΔΑ΄ 3 Γενικά Αρχεία του Κράτους, Βιβλίο εξερχόμενων της Γραμματείας

Εκκλησιαστικών και Δημοσίου Παιδεύσεως (13.10.1832-19.3.1833).

ΓΑΚ ΔΑ΄ 4 Γενικά Αρχεία του Κράτους, Πρωτόκολλο εξερχόμενων της Γραμματείας Εκκλησιαστικών και Δημοσίου Παιδεύσεως (28.9.1829-17.1.1832).

ΓΑΚ ΔΑ΄ 5 Γενικά Αρχεία του Κράτους, Πρωτόκολλο εισερχομένων της Γραμματείας Εκκλησιαστικών και Δημοσίου Παιδεύσεως (29.9.1829-21.12.1831).

ΓΑΚ Π Γενικά Αρχεία του Κράτους, Γραμματεία Εκκλησιαστικών και Δημοσίου Παιδεύσεως. Οι αριθμοί παραπέμπουν σε φακέλους.

ΓΒ Γεννάδειος Βιβλιοθήκη, Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σ,πουδών.

Δ και Δασκαλάκης Απ. Β. Δασκαλάκη, Κειμενα-Πηγαί της Ιστορίας της Ελληνικής Επαναστάσεως. Σειρά τρίτη: Τα περί Παιδείας, Αθήνα 1968, τρεις τόμοι με ενιαία σελιδαρίθμηση (Α΄: 1-736, Β΄: 737-1504, Γ: 1505-2191). Οι αριθμοί παραπέμπουν σε σελίδες.

διδ. διδάσκαλος

E Έγγραφο (-α). (Παραπομπή στο 3ο μέρος αυτού του βιβλίου).

ΕΒΕ ΧΦ Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος, Τμήμα χειρογράφων.

ΕΔΠ Εκκλησιαστικών και Δημοσίου Παιδεύσεως.

θ. θυρίδα.

Σελ. 9
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/48/gif/10.gif&w=600&h=91531. Κόκκωνας, Μαθητές Κεντρικού Σχολείου

ΚΑ΄ Κ Κατάλογος της Α΄ Κεντρικού (Έγγραφο αρ. (378α).

ΚΑ΄ Π Κατάλογος της Α΄ Προκαταρκτικού (Έγγραφο άρ. (378γ).

KB' Κ Κατάλογος της Β΄ Κεντρικού (Έγγραφο αρ. (378β).

KB' Π Κατάλογος της Β΄ Προκαταρκτικού (Έγγραφο αρ. (378δ).

ΚΜΛ Μαθητολόγιο του Κεντρικού Σχολείου (5.8.1830-9.10.1831) με τίτλο "Κατάλογος των μαθητών του Λυκείου", Αρχείο 1ου Πειραματικού Λυκείου Αθηνών.

ΚΥΟ Κατάλογος των υποτρόφων του Ορφανοτροφείου (Αίγινα, 19.1.1833), ΓΑΚ Π 56.

ΚΥΥ 5.1830 Κατάλογοι υποψηφίων υποτρόφων, Μάιος 1830. Οι κατάλογοι έχουν δημοσιευθεί από τον Δασκαλάκη, 956-975. Στά αποσπάσματα που αναδημοσιεύονται εδώ τά εκδοτικά σφάλματα του Δασκαλάκη έχουν διορθωθεί, ύστερα από παραβολή μέ τά πρωτότυπα, ΓΑΚ Π 27.

ΜΓΑ Μαθητολόγιο Γυμνασίου Αθηνών (19.9.1834-14.2.1840), Αρχείο 1ου Πειραματικού Λυκείου Αθηνών.

Σχετ. Σχετικά έγγραφα.

ΥΕΤ Υπότροφοι Εκκλησιαστικού Ταμείου. Τα βιογραφικά σημειώματα και τά αύτόγραφά τους στα τελευταία φύλλα βιβλίου εξερχόμενων εγγράφων (1832-1842), του Κεντρικού Σχολείου και του Γυμνασίου Αθηνών, Αρχείο 1ου Πειραματικού Λυκείου Αθηνών.

φ. φάκελος.

χ.ά. χωρίς αρίθμηση.

χ. Γ. χέρι Γεωργίου Γενναδίου.

χ. Δ. χέρι Ιωσήφ Διστομίτη.

χ. Ο. χέρι Κωνσταντίνου Οικονομίδη.

χφ. χειρόγραφο.

(...) παράλειψη τμήματος του κειμένου.

< > προσθήκη του εκδότη.

|| || οβελισμός γραμμάτων ή λέξεων.

* * εκ παραδρομής σφάλμα του συντάκτη.

+... + δυσανάγνωστη λέξη.

[ ] χάσμα από φθορά του χαρτιού.

Σελ. 10
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/48/gif/11.gif&w=600&h=915 31. Κόκκωνας, Μαθητές Κεντρικού Σχολείου

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Σελ. 11
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/48/gif/12.gif&w=600&h=91531. Κόκκωνας, Μαθητές Κεντρικού Σχολείου

1-2. Το κτήριο δίπλα στη μητρόπολη της Αίγινας, που στεγάζει σήμερα το Δημοτικό θέατρο, είναι πιθανότατα το κτήριο του Πανελληνίου, στο οποίο φιλοξενήθηκε το Κεντρικό Σχολείο κατά το πρώτο εξάμηνο της λειτουργίας του (βλ. παρακάτω, σ. 22, 36)· από το δεύτερο εξάμηνο και ως την μεταφορά του Σχολείου στην Αθήνα στις δύο αίθουσες του στεγάσθηκαν οι προκαταρκτικές τάξεις, ενώ οι κανονικές χρησιμοποιούσαν το νέο κτήριο, που διακρίνεται ακριβώς πίσω, σαν προέκταση του· το νέο κτήριο βλ. στις είκ. 17-18 (σ. 80).

Σελ. 12
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/48/gif/13.gif&w=600&h=91531. Κόκκωνας, Μαθητές Κεντρικού Σχολείου

Περί τίνος πρόκειται

Παραμονές Χριστουγέννων του 1829 δημοσιεύθηκε στη Γενική Εφημερίδα της Ελλάδος μια κυβερνητική ανακοίνωση σημαντική για τα εκπαιδευτικά πράγματα του νέου ελληνικού κράτους, το όποιο χρειαζόταν επειγόντως σωστά καταρτισμένους διδασκάλους και μορφωμένους υπάλληλους. ο επί των Εκκλησιαστικών και της Δημοσίου Παιδεύσεως γραμματεύς Ν. Χρυσόγελος πληροφορούσε "ευχαρίστως" το κοινό ότι τον Ιανουάριο του νέου έτους 1830 θα άρχιζε να λειτουργεί ένα νέο κατάστημα, ανώτερο από τα ήδη λειτουργούντα, "το της Αιγίνης Κεντρικόν Σχολείον". Η αρχη θα γινόταν με δύο διδασκάλους, τον Γεώργιο Γεννάδιο και τον Ιωάννη Βενθύλο, που θα παρέδιδαν Αρχαια Ελληνικά, Ιστορία, Γεωγραφία, Φιλοσοφία και Γαλλικά· θα προσλαμβάνονταν αργότερα κι άλλοι διδάσκαλοι, αφού το πρόγραμμα θα έπρεπε να συμπληρωθεί και με άλλα μαθήματα, απαραίτητα για όσους επρόκειτο να "αναδεχθώσιν εις την Ελλάδα το διδασκαλικόν επάγγελμα, διά τους οποίους κυρίως εσυστήθη το σχολείον τούτο".

Η ανακοίνωση, γραμμένη και δημοσιευμένη για να προσελκύσει μαθητές από όλη την επικράτεια, κατέληγε: " Προσκαλούνται διά ταύτα οι μαθητιώντες νέοι και όσοι έχουν έφεσιν να αναδεχθώσιν το διδασκαλικόν επάγγελμα εις τα συστηθησόμενα τυπικά Σχολεία να ευρεθώσιν εις Αίγιναν εντός του εγγίζοντος Ιανουαρίου, ότε οι διδάσκαλοι θέλουν κάμει αρχήν των μαθημάτων. Απ' αυτούς όμως ελπίζει η Κυβέρνησις διαγωγήν και επιμέλειαν εις τας σπουδας των, αξίαν της ευεργεσίας ητις γίνεται εις αυτούς διά της αμισθί προσφερόμενης διδασκαλίας " 1. Επτακόσιοι, περίπου, έφηβοι και νέοι έσπευσαν να εγγραφούν και να φοιτήσουν, οι περισσότεροι πολύ λίγο, σ' αυτό το πρώτο ανώτερο κρατικό σχολειό, μοναδικό ως το 1834, όποτε άρχισαν να ιδρύονται κι άλλα παρόμοια, τα γυμνάσια του Ναυπλίου, της Ερμούπολης, της Πάτρας. Τότε, το 1834, το Κεντρικό Σχολείο μεταφέρθηκε από την Αίγινα στην Αθήνα και λειτούργησε ως το πρώτο γυμνάσιο της νέας πρωτεύουσας.

Οι επτακόσιοι μαθητές που πέρασαν από το Κεντρικό Σχολείο, είχαν μάθει γράμματα λίγο πριν, κατά και μετά την Επανάσταση και ήθελαν τώρα, δηλαδή μεταξύ 1830 και 1834, να γίνουν διδάσκαλοι η διοικητικοί υπάλληλοι η, τέλος, να ετοιμασθούν για να μπορέσουν αργότερα να κάνουν πανεπιστημιακές σπουδές. η συγκέντρωση των πληροφοριών, που τους αφορούν, και η παρουσίαση τους στο

1. Το έγγραφο συντάχθηκε στις 4 Δεκεμβρίου 1829 και δημοσιεύθηκε στο φύλλο 87 (22.12.1829) της Γενικής Εφημερίδος. Βλ. και Δασκαλάκης 572-573.

Σελ. 13
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/48/gif/14.gif&w=600&h=91531. Κόκκωνας, Μαθητές Κεντρικού Σχολείου

ανά χείρας βιβλίο επιχειρήθηκε με την ελπίδα να προστεθούν κι άλλα χρώματα, ίσως και περισσότερο βάθος, στην εικόνα της αναστατωμένης και από πολλές απόψεις νέας ελληνικής κοινωνίας, την εποχή που σχηματιζόταν, όπως σχηματιζόταν, το μικρό ελληνικό κράτος. Νομίζω ότι είναι πολλά και ενδιαφέροντα όσα μπορεί να μάθει κανείς, εξετάζοντας έναν-έναν και όλους μαζί αυτούς τους εφήβους και νέους των αρχών της δεκαετίας του 1830, ως μαθητές ενός σχολείου, που παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον τόσο λόγω της μοναδικότητας του και της θέσης του στο εκπαιδευτικό σύστημα, που προσπάθησαν να οργανώσουν οι πρώτες ελληνικές κυβερνήσεις, όσο και λόγω του τρόπου με τον όποιο το αντιμετώπισαν η το χρησιμοποίησαν όσοι σχετίσθηκαν με αυτό καθ' οιονδήποτε τρόπο: κυβέρνηση, αντιπολίτευση, διδάσκαλοι, μαθητές, γονείς, τύπος, τοπικές κοινωνίες.

Η μικρή προϊστορία του Κεντρικού Σχολείου *

Η ίδρυση του Κεντρικού Σχολείου ήταν ένα ζήτημα που εκκρεμούσε από τα χρόνια της Επανάστασης. Λόγος για ένα, μοναδικό, δημόσιο εκπαιδευτικό κατάστημα, που θα παρείχε μόρφωση ανώτερη από αύτη των αλληλοδιδακτικών και των λεγομένων "ελληνικών" σχολείων, γινόταν επίσημα από το 1824, όταν το Βουλευτικό, υιοθετώντας πρόταση της υπό τον Άνθιμο Γαζή πενταμελούς επιτροπής, σύμφωνα με την όποια στη θέση των Λυκείων και του Πανεπιστημίου, που η ίδρυση τους δεν ήταν "του παρόντος καιρού", θα έπρεπε να ιδρυθεί στο Άργος ένα πρότυπο διδασκαλείο "εν ω να εκπαιδεύονται νέοι άξιοι και χρηστοήθεις, οίτινες τελειοποιούμενοι να διδάξωσιν εις τα χωρία"2, αποφάσισε με ψήφισμα

__________

* Βιβλιογραφική σημείωση. Ειδική μελέτη για το Κεντρικό Σχολείο δεν υπάρχει· η σχετική βιβλιογραφία είναι περιορισμένη και καλύπτει, όχι με ιδιαίτερα ικανοποιητικό τρόπο, μόνο τα δύο πρώτα χρόνια της λειτουργίας του σχολείου. ο αναγνώστης ας έχει υπόψη ότι η σπανιότητα των παραπομπών στα εν λόγω δημοσιεύματα οφείλεται στο ότι για τη συγγραφή του εισαγωγικού αυτού κειμένου πραγματοποιήθηκε πρωτογενής έρευνα. το πολύ χρήσιμο βιβλίο του Δημήτρη Μαυροσκούφη, .Εκπαίδευση και εκπαιδευτική πολιτική στην Ελλάδα, 1821-1832 (διδακτορική διατριβή), Θεσσαλονίκη 1996, εκδόθηκε όταν η έρευνα αυτή είχε ολοκληρωθεί, ενώ η διδακτορική διατριβή του Χαράλαμπου Ν. Μπαμπούνη, Η Γραμματεία των Εκκλησιαστικών και της Δημοσίου Εκπαιδεύσεως και η εκπαιδευτική πραγματικότητα κατά την καποδιστριακή περίοδο, Αθήνα 1998, έφτασε στα χέρια του γράφοντος τον καιρό που γινόταν η τελευταία τυπογραφική διόρθωση· ό,τι καλύτερο έχει γραφτεί ως σήμερα για το Κεντρικό Σχολείο είναι τα σχετικά κεφάλαια των δύο αυτών διατριβών.

2. Νικόλαος Δραγούμης, Ιστορικαί Αναμνήσεις, Α΄, Αθήνα -1973, 162-163. η περίληψη των προτάσεων της Πενταμελούς Επιτροπής που παραδίδει ο Δραγούμης αναδημοσιεύεται από τον Δασκαλάκη, 53-54. Απ' όσα γνωρίζω το πλήρες κείμενο λανθάνει. το ταξινομημένο ανάμεσα στα έγγραφα του καποδιστριακού αρχείου αχρονολόγητο σχέδιο, που ο Δασκαλάκης, 47-53, προσέγραψε με βεβαιότητα στην υπό τον Γαζή επιτροπή, είχε τοποθετήσει στην καποδιστριακή περίοδο, σωστά, αν και χωρίς αιτιολόγηση, η Ελένη Μπαλιά, "Ανέκδοτος Πίναξ "Διοργανισμού" της Εκπαιδεύσεως κατά την καποδιστριακήν περίοδον", Παρνασσός 9 (1967) 303-311. Βλ. Δημήτρης Μαυροσκούφης

Σελ. 14
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/48/gif/15.gif&w=600&h=91531. Κόκκωνας, Μαθητές Κεντρικού Σχολείου

του "εις την πόλιν του Άργους να συστηθή σχολείον κεντρικόν της Ελληνικής επικρατείας εις το οποίον να παρεισαχθώσι διάφορα είδη μαθήσεως"3. Το εκπαιδευτικό αυτό κατάστημα θα ιδρυόταν και θα λειτουργούσε με έξοδα του Ιωάννη Βαρβάκη και θα ονομαζόταν "Κεντρικόν Σχολείον της Ελλάδος"4. Κατά τον Γρηγόριο Κωνσταντά, κατ' εξοχήν αρμόδιο για το ζήτημα, αφού είχε διορισθεί " Έφορος της Εκπαιδεύσεως της Νεολαίας" τον Αύγουστο του 1824, επρόκειτο περί "μιας Ακαδημίας συμφώνου προς την σημερινήν κατάστασιν της Ελλάδος, εις την οποίαν θα προσκληθούν όλοι οι Έλληνες σοφοί, τους οποίους αϊ περιστάσεις κρατούν μακράν της Ελλάδος, ίνα έκαστος εξ αυτών δυνηθή να μεταδώση εις το έθνος του τας γνώσεις τας οποίας απέκτησε μακράν του τόπου του. θα προσκληθούν επίσης να έλθουν εις την Ελλάδα σοφοί όλων των φωτισμένων εθνών της Ευρώπης, επίσης εις μεγάλην κλίμακα, όσον θα κριθή αναγκαίον διά την τελείαν εγκαταστασιν της Ακαδημίας"5. Στην Ακαδημία αύτη θα φοιτούσαν νέοι κατάλληλα προετοιμασμένοι σε σχολές "Γραμματικης", που θα ιδρύονταν στις πρωτεύουσες των επαρχιών.

Τον Σεπτέμβριο του 1824, ύστερα από πρόταση του εφόρου και άλλων περί τα εκπαιδευτικά ασχολουμένων, είχε ηδη ορισθεί "αρχιδιδάσκαλος" ένας πεπειραμένος και από τα προεπαναστατικά χρόνια γνωστός για την επιτυχημένη εκπαιδευτική του δραστηριότητα λόγιος, ο Γεώργιος Γεννάδιος6, που είχε πρόσφατα εγκαταλείψει τις σπουδές του στη Γερμανία για να λάβει μέρος στην Επανάσταση, και τον Ιανουάριο του 1825 η κυβέρνηση ανέθεσε στο Υπουργείο των Εσωτερικών να "παρατήρηση ποίον εκ των εθνικών οικημάτων" ήταν κατάλληλο, αφού μετασκευασθεί, να στεγάσει το "Κεντρικόν Σχολείον της Ελλάδος"7. Αρχαία Ελληνικά, Λατινικά, Μαθηματικά, Φιλοσοφία, Φυσική, Γεωγραφία, Ιστορία και Άρχαί της Νομικης θα έπρεπε να παραδίδονται σ' αυτό το ξεχωριστό εκπαιδευτήριο, από πέντε διδασκάλους προσεκτικά επιλεγμένους "επειδή αυτό το σχολείον είναι η πηγη της Ελληνικής παιδείας, διότι αυτό μέλλει να μορφόση

__________

 "Τα σχέδια της Επιτροπής του 1824 για την οργάνωση της ελληνικής εκπαίδευσης και ο ανώνυμος "Πίναξ παραστήνων τον διοργανισμόν της κοινής εκπαιδεύσεως κατά τους τρεις βαθμούς της παιδείας": Μια ιστορική αποκατάσταση". Παιδαγωγική Επιθεώρηση 22 (1995) 43-57 και Εκπαίδευση ..., ό.π., 222-223. Στά πολλά και πειστικά επιχειρήματα του Μαυροσκουφη, ο οποίος θεωρεί, νομίζω βάσιμα, συντάκτη του σχεδίου τον Κοκκώνη, ας προσθέσω και ότι το σχέδιο αυτό, που φαίνεται πως είχε συνταχθεί από ένα πρόσωπο και όχι από επιτροπή, έχει σημαντικές διαφορές με τή μνημονευθείσα σύνοψη του Δραγούμη, και μία από αυτές είναι ότι δεν κάνει λόγο για το Κεντρικό Αλληλοδιδακτικό Σχολείο του Άργους.

3. Δημήτρης Μαυροσκούφης, Εκπαίδευση..., ό.π., 38.

4. Δασκαλάκης 65, Δραγούμης, ό.π., 163.

5. Απόσπασμα έκθεσης του Κωνσταντά, που συντάχθηκε, κατά τον Δασκαλάκη, 71, "προς διαφώτισιν των φιλελληνικών κομιτάτων της Ευρώπης".

6. Δημήτρης Μαυροσκούφης, Εκπαίδευση ..., ό.π., 29.

7. Δασκαλάκης 76.

Σελ. 15
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/48/gif/16.gif&w=600&h=91531. Κόκκωνας, Μαθητές Κεντρικού Σχολείου

τους διδασκάλους", κατά τη γνώμη μιάς επιτροπής για τη σύσταση σχολείων συγκροτημένης από τη Βουλή στα τέλη Ιανουαρίου 1825· το σχέδιο της επιτροπής αύτης, που υπεβλήθη προς έγκριση στις 16 Μαρτίου του ίδιου έτους, υπογράφεται και από τον κατοπινό υπουργό Παιδείας του Καποδίστρια, τον Νικόλαο Χρυσόγελο 8.

Όσο διαρκούσε η Επανάσταση οι περιστάσεις δεν επέτρεψαν την ίδρυση του Κεντρικού Σχολείου της Ελλάδος, το ζήτημα όμως δεν ξεχάστηκε· αυτό φαίνεται πως είχε στο νου του ο Θεόκλητος Φαρμακίδης στις αρχές του 1827, όταν έγραφε στον Κωνσταντίνο Ασώπιο ότι ελπίζει " το πρώτον συστηθησόμενον εις την Ελλάδα Λύκειον, όχι Ακαδημία, θέλει προκόψει άσυγκρίτως περισσότερον παρά την Ιόνιον Ακαδημίαν · εν τοσούτω υπομονή και ευχή "9. Στά τέλη του ίδιου έτους η Φιλανθρωπική Εταιρεία, μέλος της οποίας ήταν ο Γεννάδιος, αναφερόταν στην "καθίδρυσιν μιάς κεντρικής σχόλης, όπου θέλουν παραδίδεσθαι τ' αθάνατα συγγράμματα των ενδόξων προπατόρων μας και όπου η νεολαία θέλει πορίζεσθαι τας αρχάς των κοινωνικών αρετών "10.

Μετά την άφιξη του Καποδίστρια ο Κωνσταντάς και ο Γεννάδιος επανέφεραν το ζήτημα· στο σχέδιο τους "Περί συστάσεως και διατηρήσεως των αναγκαίων εις εκπαίδευσιν της Νεολαίας Σχολείων, αναλόγων με την νυν του έθνους περίστασιν" την πρώτη θέση έχει το ανώτερο σχολείο, με το σχεδιασμό του οποίου είχε από χρονιά συνδεθεί το όνομά τους: " Η Κυβέρνησις πρέπει να συστήσει, όπου έχει την καθέδραν της, σχολείον, η Λύκειον, η Ακαδημίαν ανάλογον με τας περιστάσεις του έθνους, εις την οποίαν να μεταβαίνωσιν από τα επαρχιακά και ιδιαίτερα παιδευτήρια οι νέοι, όσοι έχουν τον τρόπον, διά να τελειοποιωνται εις το είδος της μαθήσεως, όπου εκλέγει έκαστος και θέλει να έπιδοθη". Στην πρόταση των Κωνσταντά και Γεννάδιου αυτό το "γενικόν σχολείον" η "Ακαδημία, το κέντρον τρόπον τινά της δημοσίου εκπαιδεύσεως" συνδεόταν και με την κατάρτιση των μελλόντων διδασκάλων: "τους εκλέγει η επαρχία γ) η πόλις και κοινότης και τους επικυροί η Κυβέρνησις διά της Ακαδημίας από την οποίαν λαμβάνει έκαστος και το δίπλωμα του διδασκαλικού επαγγέλματος"11.

8. Δημήτρης Μαυροσκούφης, Εκπαίδευση ..., ό.π., 39-40.

9. Αικατερίνη Κουμαριανου, "θ. Φαρμακίδης - Κ. Άσώπιος: Αλληλογραφία 1819-1832", Πρακτικά Δ 'Πανιονίου Συνεδρίου, Α΄, Κέρκυρα 1980,134.

10. Σταύρος Χ. Σκοπετέας, "Μυστικές Εταιρείες κατά την Ελληνικήν Επανάστασιν", Πελοποννησιακή Πρωτοχρονιά 2 (1958) 291.

11. Δημήτρης Λουλές, "Σχέδιο για την αναμόρφωση της Εκπαίδευσης στη μετεπαναστατική Ελλάδα (τρία ανέκδοτα σχετικά έγγραφα)", Δωδώνη 14 (1985) 100-101. ο Γεννάδιος έγραψε αργότερα σε αυτοβιογραφικό σημείωμα ότι η ίδρυση του Κεντρικού Σχολείου οφειλόταν σε δική του πρωτοβουλία: "Μετά την έλευσιν του Κυβερνήτου ενήργησε διά του τότε γραμματέως της Παιδείας Νικολάου Χρυσογέλου να συστηθή το εν Αιγίνη Κεντρικόν Σχολείον, το οποίον κατ' ολίγον ετελειοποίησε και κατεστησεν αυτό εις το και σήμερον εν Αθήναις Γυμνάσιον". Βλ. Ξενοφών Αναστασιάδης (= Ιωάννης Γεννάδιος ), Γεωργίου Γενναδίου βίος, έργα, έπιστολαί, Παρίσι 1926, 99, σημ. 66.

Σελ. 16
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/48/gif/17.gif&w=600&h=91531. Κόκκωνας, Μαθητές Κεντρικού Σχολείου

Ίδρυση και σχεδιασμός του Κεντρικού Σχολείου (1.11.1829 - 8.1.1830)

Το σχέδιο των δύο λογίων κατατέθηκε στα τέλη Δεκεμβρίου του 1828 και σε λιγότερο από ένα χρόνο η κυβέρνηση προχώρησε στην ίδρυση του Κεντρικού Σχολείου, όχι στο Άργος, όπως είχε το 1824 αποφασισθεί, ούτε στην πρωτεύουσα, όπως πρότειναν οι Κωνσταντάς και Γεννάδιος, άλλα στην Αίγινα. Την 1η Νοεμβρίου 1829 o Καποδίστριας υπέγραψε διάταγμα, με το όποιο ανέθετε στους "ελλογιμωτάτους κ. Γ. Γεννάδιον και Ι. Βενθύλον" την οργάνωση του νέου ιδρύματος. Οι δύο αυτοί, μέλλοντες διδάσκαλοι και συνδιευθυντές, θα έπρεπε, συνεννοούμενοι με τον Ανδρέα Μουστοξύδη, μέλλοντα έφορο και αυτού του σχολείου, να προσδιορίσουν τα μαθήματα, να καταστρώσουν προσωρινό πρόγραμμα, να βρουν κι άλλους διδασκάλους ανάμεσα στα μέλη των εκπαιδευτικών επιτροπών που είχαν ηδη συγκροτηθεί και εργάζονταν στην Αιγινα.

Η κυβέρνηση προσδιόριζε κατ' αρχήν με το διάταγμα τον κύριο σκοπό της ίδρυσης του σχολείου και εξηγούσε την επιλογή του τόπου: στο Κεντρικό "θέλουν προπαρασκευασθη εγκαίρως οι μέλλοντες να διευθύνωσι τα τυπικά σχολειά διδάσκαλοι, τα όποια θέλουν συστηθή ακολούθως εις διάφορα μέρη της επικρατείας. η θέσις της Αιγίνης, η διατρφη των επιτροπών εις αυτόν τον τόπον, των οποίων τα μέλη δύνανται να συντελέσωσιν εις τούτον τον σκοπόν, πείθουσι την Κυβέρνησιν να εκλέξη το μέρος τούτο εις σύστασιν του Κεντρικού Σχολείου..."12. Σ' αυτούς τους λόγους για την επιλογή της Αίγινας ας προσθέσουμε άλλον ένα, δηλαδή την παρουσία στο νησί ενός υπολογίσιμου μαθητικού πληθυσμού, με τον οποίο θα μπορούσαν να αρχίσουν οι διδάσκαλοι: Στίς αρχές του 1828 ο Χαραλάμπης Παμπούκης είχε συμφωνήσει με τη Δημογεροντία της Αίγινας να παραδίδει - για 3000 γρόσια, 12 κοιλά σιτάρι και 12 μπότσες λάδι το χρόνο - Αρχαία Ελληνικά, Ιταλικά και Στοιχεία Επιστημών13· όταν υπογραφόταν το διάταγμα για την ίδρυση του Κεντρικού Σχολείου ο Παμπούκης είχε 152 μαθητές χωρισμένους σε τέσσερις τάξεις. Απ' αυτούς μόνον 27 ήσαν Αιγινήτες· οι υπόλοιποι ήσαν πάροικοι, οι περισσότεροι από τη Στερεά και την Εοβοια, και αρκετοί πρόσφυγες από τις εκτός επικρατείας περιοχές.

Η ίδρυση του Κεντρικού Σχολείου δεν προβλεπόταν από το "Σχέδιον περί εθνικής ανατροφής" του Αλέξανδρου Στούρτζα, το όποιο φαίνεται ότι είχε λάβει σοβαρά ύποψη και σε γενικές γραμμές εφάρμοζε ο Κυβερνήτης. το σχέδιο όμως αυτό, σύμφωνα με το οποίο "τα Γυμνάσια και Πανεπιστήμια των ξένων εθνών άποβλέπουσιν εις μάθησιν πολυειδη, της οποίας η μόλις προκύπτουσα Ελλάς εισέτι χρείαν δεν έχει", ενώ προέβλεπε, με κριτήριο "μόνας τας κατεπειγούσας

12. Δασκαλάκης 403-404.

13. Δασκαλάκης 342, 507,741. ΓΑΚ Π 21.

Σελ. 17
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/48/gif/18.gif&w=600&h=91531. Κόκκωνας, Μαθητές Κεντρικού Σχολείου

ανάγκας της Ελλάδος", ανώτερα σχολεία για την εκπαίδευση των κληρικών, των αξιωματικών του Στρατού και του Ναυτικού, των νομικών και των ανώτερων κρατικών υπάλληλων, δεν έκανε λόγο για κατάρτιση εκπαιδευτικών, σαν να μην αποτελούσε αύτη κατεπείγουσα ανάγκη η σαν να επαρκούσαν οι υπάρχοντες διδάσκαλοι. Πάντως ο Καποδίστριας, ιδρύοντας το από το 1824 σχεδιαζόμενο Κεντρικό Σχολείο με κύριο σκοπό την κατάρτιση διδασκάλων, δεν παρεξέκλινε ουσιαστικά από το πλαίσιο του σχεδίου Στούρτζα και στο βαθμό που υπήρξε παρέκκλιση δεν διευρυνόταν με αυτήν αλλά μάλλον στενότερος γινόταν ο κύκλος της ανώτερης εκπαίδευσης.

Ο Στούρτζας είχε προτείνει, εκτός από το " Εκκλησιαστικόν " και το " Πολεμικόν ", ένα " Πολιτικόν Ανώτατον της Ελλάδος Σχολείον " για τους μέλλοντες νομικούς και ανώτερους κρατικούς υπαλλήλους, στο όποιο θα διδάσκονταν Αρχαία Ελληνικά, Λατινικά, σύγχρονες ευρωπαϊκές γλώσσες, Πολιτική και Διπλωματική Ιστορία, Πολιτική Οικονομία, Στατιστική, Δίκαιο και Ρητορική14, ενώ ο Καποδίστριας και οι συνεργάτες του έκριναν ότι κατ' αρχήν ηταν αναγκαία και δυνατή η ίδρυση μόνο ενός σχολείου γενικής παιδείας με ένα πρόγραμμα φτωχότερο λόγω των περιορισμένων διαθεσιμότητων σε εκπαιδευτικό προσωπικό, στο όποιο θα μορφώνονταν και οι διδάσκαλοι και οι ανώτεροι κρατικοί υπάλληλοι. Φαίνεται πάντως ότι o Κυβερνήτης είχε πάντοτε στο μυαλό του τις προτάσεις του Στούρτζα και θεωρούσε προσωρινή τη μορφή που έπαιρνε το Κεντρικό Σχολείο κατά την ίδρυση του· αν κάνουμε ένα άλμα στο χρόνο, θα τον δούμε αργότερα, αρχές Σεπτεμβρίου του 1830, μετά από μία επιθεώρηση των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Αίγινας, να παραγγέλνει στον Μουστοξύδη και τα εξής: " θέλουν εξακολουθεί αι κλάσεις των μαθημάτων του Κ. Σχολείου της έλληνικης γλώσσης και φιλολογίας· θέλετε δε μας προβάλει, συμβουλευόμενοι μετά της επιτροπής, την προσθηκην δύο άλλων κλάσεων, της μεν διά τας μαθηματικάς έπιστήμας, της δε διά τας ξένας γλώσσας "15.

Τρεις εβδομάδες περίπου χρειάστηκαν οι δύο, ασχολούμενοι και με τη μελέτη σύνταξης σχολικών εγχειριδίων λόγιοι, για να ετοιμάσουν τις προτάσεις τους· στις 20 Νοεμβρίου 1829 το Υπουργείο μάθαινε σε τι είδους σχολείο και με ποιους όρους ήθελαν να διδάξουν: επειδή επρόκειτο να έχουν μαθητές "την ηλικίαν και τας γνώσεις προβεβηκοτας" ζητούσαν να παραδίδουν λίγες ώρες και να

14. Δαυίδ Αντωνίου, Οι απαρχές του εκπαιδευτικού σχεδιασμού στο νεοελληνικό κράτος: Το σχέδιο της Επιτροπής του 1833, Αθήνα 1992, 192-193.

15. Σχέδιο εγγράφου συνταγμένο και υπογραμμένο στην Αίγινα, στις 3.9.1830. ΓΑΚ Π 31 Β. Βλ. και Αικατερίνη Κορδούλη, "Το αρχείο του Ορφανοτροφείου Αιγίνης της ΕΒΕ: Πρόδρομη ανακοίνωση". Πρακτικά Β΄ Διεθνούς Συνεδρίου Πελοποννησιακών Σπουδων, τ. Γ΄, Αθήνα 1981-1982, 410, όπου το παραπάνω απόσπασμα έχει δημοσιευθεί από το πρωτότυπο, με ημερομηνία 3.8.1830· προφανώς ο γραμματικός του Κυβερνήτη έκανε λάθος, επειδή ήταν αρχές του μηνός. Διασταύρωσα την ημερομηνία του σχεδίου και με αυτήν του πρωτοκόλλου εξερχόμενων.

Σελ. 18
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/48/gif/19.gif&w=600&h=91531. Κόκκωνας, Μαθητές Κεντρικού Σχολείου

μην αναλάβουν πολλά διδακτικά αντικείμενα. Τόνιζαν ότι θα χρειασθούν οπωσδήποτε και άλλοι διδάσκαλοι με αυξημένα προσόντα, οι οποίοι δεν θα έπρεπε να προσληφθούν χωρίς τη δική τους συγκατάθεση· για συγκεκριμένους λόγους -χρησιμοποίηση ξένης βιβλιογραφίας, ανάγκη άπαλλαγης της νεοελληνικής γλώσσας από το "τερατώδες βάρος των ξενολογιών"- θεωρούσαν ότι οι μέλλοντες συνάδελφοι τους θα έπρεπε να "κατέχωσιν ακριβώς" τα Νέα Ελληνικά, "καλώς" τα Αρχαία καί, αν δεν ξέρουν Λατινικά, να μιλούν τουλάχιστον μία "των σοφωτατων της Ευρώπης εθνών γλώσσης". Πρότειναν τριετή φοίτηση, κατά τη διάρκεια της οποίας οι μαθητές θα είχαν τη δυνατότητα να διδαχθούν δεκαοκτώ, συνολικά, μαθήματα, δηλαδή Αρχαία Ελληνικά, Λατινικά, Ιστορία, Γεωγραφία, Μαθηματικά, Φυσική, Χημεία, Ιχνογραφία, Μουσική, Γυμναστική, Μυθολογία, Παλαιογραφία, Ρητορική, Ποιητική, Φιλοσοφία, ξένες γλώσσες (Γερμανικά και Γαλλικά), Παιδαγωγικά και Διαιτητική. Πέντε από τα δεκαοκτώ αυτά μαθήματα, Αρχαία Ελληνικά, Ιστορία, Γεωγραφία, Φιλοσοφία και ξένες γλώσσες εν μέρει, δηλαδή μόνο τα Γαλλικά, θα εδίδασκαν οι ίδιοι, σύμφωνα με ένα ωρολόγιο πρόγραμμα, πάνω στο οποίο ο Βενθύλος προσδιόρισε και τον μορφωτικό στόχο, με μία φράση που μας παραπέμπει στη γερμανική πανεπιστημιακή του μόρφωση: "Το τέλος της Παιδείας είναι αρμονία του αυτεξουσίου με τον λογον, όθεν διαλαμπει o ηθικός χαρακτηρ του θαυμαστού τούτου δντος, του άνθρωπου"16.

Ο Ανδρέας Μουστοξύδης, έφορος όπως σημειώσαμε και αυτού του σχολείου, θεώρησε το σχέδιο των δύο διδασκάλων πολύ πιο φιλόδοξο απ' όσο επέτρεπαν οι περιστάσεις: " Ίσως το πλήθος των προβληθέντων μαθημάτων υπερβαίνει τας ενεστώσας χρείας μας η τας εις παράδοσιν αυτών απαιτουμένας δυνάμεις, ίσως δε τίνα εξ αυτών ανήκουσι μάλλον εις σχολεία ανωτέρας κλάσεως, παρά εις το Κεντρικόν ". Κατά τη γνώμη του ήσαν αρκετά τα μισά μαθήματα, δηλαδή τα πέντε που είχαν αναλάβει να διδάξουν οι δύο διδάσκαλοι συν τα θρησκευτικά, που οι Γεννάδιος και Βενθύλος δεν είχαν περιλάβει στην πρόταση τους, υποθέτω ως μάθημα του οποίου η διδασκαλία θα έπρεπε να ολοκληρώνεται στα κατώτερα του Κεντρικού σχολεία, τα Μαθηματικά, την Ιχνογραφία και άλλο ένα μάθημα, ενδιαφέρον αλλά και απρόσμενο, μιάς και η υποστήριξη της διδασκαλίας του καθίστα την όλη πρόταση του Επτανήσιου λογίου τρόπον τινά αντιφατική17: " Να διορισθή εν τοσούτω διδάσκαλος τις άλλης τινός ειδικωτέρας ποιητικής διδασκαλίας, όστις, δηλαδη, να παραδίδη εις τους μαθητάς τα διάφορα συλλαβικά μέτρα της σημερινής ημών ποιησεως, να σπουδάση διά να έφαρμοση εις αυτήν τα των έτερογλώσσων ποιήσεων πολλά και ποικιλώτερα συλλαβικά μέτρα, των

16. Για τη διάρκεια της φοίτησης, τα προσόντα των διδασκάλων και τα προτεινόμενα μαθήματα βλ. Δασκαλάκης 505-507. το ωρολόγιο πρόγραμμα στο ίδιο 347-348, ως άχρονολόγητο· νομίζω ότι είχε σταλεί και αυτό μαζί με την αναφορά της 20.11.1829. Φωτοτυπία του εδώ, σ. 20.

17. Βλ. και Μαυροσκούφης, Εκπαίδευση ..., ό.π., 150-151.

Σελ. 19
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Οι μαθητές του Κεντρικού Σχολείου (1830-1834)
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 0
    31. Κόκκωνας, Μαθητές Κεντρικού Σχολείου

    ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΚΚΩΝΑΣ

    ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ TOΥ ΚΕΝΤΡΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

    (1830-1834)

    ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ

    ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ

    —————————————— 31 ——————————————

    ΚΕΝΤΡΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Ε.Ι.Ε.

    ΑΘΗΝΑ 1997