Συγγραφέας:Δελβερούδη, Ελίζα - Άννα
 
Τίτλος:Οι νέοι στις κωμωδίες του ελληνικού κινηματογράφου (1948-1974)
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:40
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:2004
 
Σελίδες:560
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Νοοτροπίες και συμπεριφορές
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1948-1974
 
Περίληψη:Η συγγραφέας του βιβλίου αυτού μελέτησε τις κωμωδίες του ελληνικού κινηματογράφου κατά την περίοδο της εμπορικής του ακμής, από το 1948 ώς τις αρχές της δεκαετίας του 1970, προκειμένου να εντοπίσει και να αναδείξει τις αναπαραστάσεις της νεότητας: το πλαίσιο μέσα στο οποίο εμφανίζονται οι νέοι, τις σχέσεις που αναπτύσσουν με το οικογενειακό και κοινωνικό τους περιβάλλον, τα χαρακτηριστικά και τους ρόλους που τους αποδίδονται, τις αξίες που έχουν ενστερνιστεί. Η μελέτη απαντά σε ερωτήματα όπως: πώς παρουσιάζονται οι νέοι να οργανώνουν τη ζωή τους, ποια φαίνεται να είναι τα όνειρά τους και με ποιους τρόπους υποτίθεται ότι τα πραγματοποιούν, πώς αυτή η εικόνα διαφοροποιείται, πώς οι ρόλοι ανανεώνονται με το πέρασμα του χρόνου και για ποιους λόγους. Στόχο επίσης αποτέλεσε ο εντοπισμός των κοινωνικών και ιδεολογικών στερεοτύπων που εναρμονίζονται με τις προσδοκίες του θεατή. Το κινηματογραφικό υλικό χρησιμοποιήθηκε προκειμένου να αντληθούν πληροφορίες για ένα ως τώρα ανεπαρκώς μελετημένο πεδίο, αυτό των ανθρωπίνων σχέσεων, των προτύπων συμπεριφοράς και των νοοτροπιών της μεταπολεμικής περιόδου.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 34.53 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 1-20 από: 562
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/61/gif/1.gif&w=600&h=915 01 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 1
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/61/gif/2.gif&w=600&h=915 01 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 2
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/61/gif/3.gif&w=600&h=915

ΟΙ ΝΕΟΙ ΣΤΙΣ ΚΩΜΩΔΙΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ 1948 -1974

Σελ. 3
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/61/gif/4.gif&w=600&h=915
ΕΠΙΤΡΟΠΗ
ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ

ΣΠΥΡΟΣ Ι. ΑΣΔΡΑΧΑΣ, ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΙΑΝΝΟΥΛΟΠΟΥΛΟΣ, ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΣ Ε. ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ

© ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ Αχαρνών 417, Τ.Θ. 1048, 111 43 Αθήνα, τηλ. 210-25 99 485 φαξ 210-25 99 302

ISBN 960-7138-32-5

Σελ. 4
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/61/gif/5.gif&w=600&h=915

ΕΛΙΖΑ-ΑΝΝΑ ΔΕΛΒΕΡΟΥΔΗ

ΟΙ ΝΕΟΙ ΣΤΙΣ ΚΩΜΩΔΙΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ

1948-1974

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ

- 40---

ΚΕΝΤΡΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Ε.Ι.Ε. ΑΘΗΝΑ 2004

Σελ. 5
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/61/gif/6.gif&w=600&h=915 01 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 6
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/61/gif/7.gif&w=600&h=915

Στη μνήμη του πατέρα μου Στον Στέφανο

Σελ. 7
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/61/gif/8.gif&w=600&h=915 01 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 8
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/61/gif/9.gif&w=600&h=915

Ευχαριστίες

Η έγκριση της πρότασης μου από την επιτροπή του Ιστορικού Αρχείου Ελληνικής Νεολαίας, τον Σπύρο Ασδραχά, τον Γιάννη Γιανουλόπουλο και τον Τριαντάφυλλο Σκλαβενίτη, ήταν για μένα ζωτικής σημασίας. Μέσα στη δεκαετία, η παρουσία του Τριαντάφυλλου Σκλαβενίτη ήταν συνεχής. Χάρη στην πίεση του κατέθεσα την πρώτη μορφή του κειμένου το 1997. Τώρα, ο ίδιος συνέβαλε στον αποχωρισμό μου από αυτό και το οδήγησε στο τυπογραφείο. Μεσολάβησαν οι αναγνώσεις, οι παρατηρήσεις, οι ενθαρρύνσεις του. Ο Χρίστος Μανουσαρίδης παρακολούθησε από κοντά τα τελευταία χρόνια τις αγωνίες μου. Είναι για μένα τιμή που το βιβλίο βγαίνει από τα χέρια του. Η Σοφία Κροκίδη επιμελήθηκε το κείμενο με μεγάλη αφοσίωση.

Η διδασκαλία μαθημάτων για την κωμωδία επί είκοσι χρόνια, στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, η συλλογή και η επεξεργασία του υλικού γι αυτά, η ανταλλαγή απόψεων με τις φοιτήτριες και τους φοιτητές μου ήταν το υπόβαθρο πάνω στο οποίο αναπτύχθηκαν οι παρατηρήσεις της έρευνας.

Ο Κώστας Βουτσάς, που ενσάρκωσε πολλούς νέους της δεκαετίας του 1960 σε χαρακτηριστικούς ρόλους, μου έδωσε την ευκαιρία να διαβάσω έργα από το αρχείο του. Η Λίνα Βεντούρα διευκόλυνε τις αναζητήσεις μου, όταν έθεσε στη διάθεση μου τα βιβλιογραφικά της δελτία. Η Γιώτα Μήνη μού παραχώρησε πρόθυμα ταινίες από το προσωπικό της αρχείο στην πρώτη φάση της συλλογής υλικού, ενώ στο τέλος πολύτιμη ήταν η βοήθεια του Μάνου Χαριτάτου και του Ελληνικού Λογοτεχνικού και Ιστορικού Αρχείου, όπου εντόπισα πολλές δυσεύρετες κωμωδίες. Οι φωτογραφίες του παραρτήματος, που εικονοποιούν πολλά σημεία του βιβλίου, προέρχονται από τα αρχεία του Γιάννη Σολδάτου και του Μουσείου και Κέντρου Μελέτης του Ελληνικού Θεάτρου· πολλές είναι οι οφειλές μου στις συνεργάτιδες του Μουσείου Έφη Αθανασοπούλου και Ελίνα Κωνσταντοπούλου, καθώς και στον Μπάμπη Αρσενάκο. Ο Γιώργος Μοτάκης έλυσε όλα τα προβλήματά μου με τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές.

Επί μία δεκαετία, η οικογένειά μου και οι φίλοι μου με στήριξαν σ' αυτή την έρευνα. Οι πρώτες ευχαριστίες μου οφείλονται στην Τόνια Κιουσοπούλου και δεν αφορούν μόνο τον παρόντα τόμο, αφού σ' αυτήν καταφεύγω, σταθερά, στις δυσκολίες που κατά καιρούς αντιμετωπίζω στις έρευνές μου. Ειδικά σε τούτο το εγχείρημα εμπλέκεται πολλαπλά. Με προέτρεψε να καταθέσω την

Σελ. 9
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/61/gif/10.gif&w=600&h=915

πρόταση στο Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας, διάβασε πολλές εκδοχές του κειμένου και με βοήθησε να επιλύσω χρονίζοντα και έκτακτα προβλήματα.

Με τον Νίκο Καραναστάση με συνδέουν επίσης πολλά χρόνια φιλίας και ανταλλαγών σε επιστημονικό επίπεδο. Πέρα από τις συζητήσεις, ο δικός του λεπτομερής έλεγχος και οι υποδείξεις του οδήγησαν σε σημαντικές τροποποιήσεις, στη διαλεύκανση νοηματικών και φραστικών αοριστιών και στην οριστική διαμόρφωση του πρώτου μέρους.

Η Έφη Αβδελά διάβασε το κείμενο σε περισσότερες από μία φάσεις της συγγραφής του και οι υποδείξεις της στάθηκαν αιτία για σημαντικές αλλαγές. Ο Γιάννης Βάσσης, θεατής κωμωδιών και γνώστης του περιεχομένου τους, ήταν ο προσεκτικός αναγνώστης της τελευταίας εκδοχής. Η στήριξη της Άλκης Χατζηνικολάου, της Ιωάννας Κάππα, της Έλενας Αναγνωστοπούλου και του Στέλιου Παναγιωτάκη συνέβαλε καθοριστικά στην ολοκλήρωση του εγχειρήματος.

Το εξώφυλλο, το «πρόσωπο» του βιβλίου, συνέθεσε η Μαρία Παπαδημητρίου, ως τεκμήριο της φιλίας που ξεκινάει από τα παιδικά μας χρόνια.

Η σχέση μαθητείας με την Αικατερίνη Κουμαριανού δεν διακόπηκε ποτέ. Θέλω να την ευχαριστήσω για τη γενναιοδωρία της, για την αισιοδοξία που εμπνέουν οι συζητήσεις μαζί της, για τις λύσεις που υπέδειξε με νηφαλιότητα σε στιγμές αμφιθυμίας μου, για την αδιάλειπτη επιστημονική και φιλική της συμπαράσταση.

Δεν ξέρω αν η στροφή μου στην κωμωδία οφείλεται στην επιρροή του Βασίλη Βαφέα ή και σε κάποια στοιχεία της κοινής οικογενειακής μας ατμόσφαιρας. Ο ίδιος με τις αφηγήσεις του ήταν η γέφυρα που με ένωσε με τον κόσμο των επαγγελματιών του ελληνικού κινηματογράφου, ενώ δέχτηκε πρόθυμα να συζητήσει μαζί μου στο διαρκές σεμινάριο του ΙΑΕΝ.

Αν οι φίλοι μου διέθεσαν απλόχερα τον χρόνο, την υπομονή και τις συμβουλές τους, η οικογένεια μου στερήθηκε τον χρόνο που θα μπορούσα να της αφιερώσω. Ο Στέφανος, που μεγάλωσε μαζί μ' αυτό το βιβλίο, θα με θυμάται μόνο μπροστά στην οθόνη της τηλεόρασης, ώρες ατελείωτες. Κι αν από τη στιγμή που έφτασε σε ηλικία να παρακολουθεί, αποδέχτηκε αυτή τη δραστηριότητα ως κοινή, δεν συνέβη το ίδιο με την οθόνη του υπολογιστή και την επί μακρά διαστήματα απουσία μου από το σπίτι, κατά την περίοδο της ολοκλήρωσης της συγγραφής. Ο σύντροφος μου Ζαχάρης Μπομπολάκης ανέλαβε μεγάλο μέρος των υποχρεώσεων μου και ανέχτηκε τις περιόδους πρακτικής και ψυχικής μου πίεσης. Ο αγαπημένος μου πατέρας, όσο ζούσε, και η μητέρα μου δεν σταμάτησαν ποτέ να μου προσφέρουν κάθε είδους στήριξη.

Τους ευχαριστώ όλους θερμά. Ε.-Α. Δ.

Σελ. 10
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/61/gif/11.gif&w=600&h=915

Η πρώτη αναφορά σε κάθε κωμωδία περιλαμβάνει τον τίτλο της, τη χρονολογία προβολής, το όνομα του σεναριογράφου και το όνομα του σκηνοθέτη. Αν κάποιος τίτλος δεν συνοδεύεται από αυτά τα στοιχεία, σημαίνει ότι έχει μνημονευθεί σε προηγούμενο σημείο του κειμένου και ο αναγνώστης θα πρέπει να ανατρέξει στο ευρετήριο, και, στη συνέχεια, στον Πίνακα κωμωδιών, στις σελίδες 467-508, για να κατατοπιστεί. Ο παραγωγός αναγράφεται μόνο στον Πίνακα, για να μη βαρύνει περισσότερο η ροή του κειμένου. Αν γίνεται αναφορά σε πρόσωπα μιας κωμωδίας, το λήμμα ξεκινά με τα ονόματα των ηθοποιών που τα υποδύονται. Όταν είναι απαραίτητο να τονιστεί η χρονική στιγμή, η χρονολογία επαναλαμβάνεται. Στις υποσημειώσεις αναφέρονται μόνο οι πρώτες παραστάσεις κωμωδιών που μεταφέρθηκαν στον κινηματογράφο. Επαναλήψεις αναφέρονται κατ' εξαίρεση, όταν μια κωμωδία ανασύρεται το ίδιο χρονικό διάστημα για κινηματογραφική και νέα θεατρική εκμετάλλευση.

Σελ. 11
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/61/gif/12.gif&w=600&h=915 01 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 12
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/61/gif/13.gif&w=600&h=915

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Το υλικό στο οποίο στηρίχθηκε η ερευνητική μου πρόταση προς το Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας, την άνοιξη του 1995, ήταν οι κωμωδίες του ελληνικού κινηματογράφου κατά την περίοδο της εμπορικής του ακμής, από το 1948 ώς τις αρχές της δεκαετίας του 1970. Βάσει του συγκεκριμένου κινηματογραφικού είδους, επιχείρησα να μελετήσω τις αναπαραστάσεις της νεότητας: το πλαίσιο μέσα στο οποίο εμφανίζονται οι νέοι, τις σχέσεις που αναπτύσσουν με το οικογενειακό και κοινωνικό τους περιβάλλον, τα χαρακτηριστικά και τους ρόλους που τους αποδίδονται, τις αξίες που έχουν ενστερνιστεί' πώς παρουσιάζονται να οργανώνουν τη ζωή τους, ποια φαίνεται να είναι τα όνειρά τους και με ποιους τρόπους υποτίθεται ότι τα πραγματοποιούν πώς αυτή η εικόνα διαφοροποιείται, πώς οι ρόλοι ανανεώνονται με το πέρασμα του χρόνου και για ποιους λόγους. Στόχος μου ήταν επίσης να εντοπίσω τα κοινωνικά και ιδεολογικά στερεότυπα που εναρμονίζονται με τις προσδοκίες του θεατή. Χρησιμοποίησα το κινηματογραφικό υλικό προκειμένου να αντλήσω πληροφορίες για ένα ώς τώρα ανεπαρκώς μελετημένο πεδίο, αυτό των ανθρωπίνων σχέσεων, των προτύπων συμπεριφοράς και των νοοτροπιών της μεταπολεμικής περιόδου.

Η ελληνική μεταπολεμική κοινωνία έχει μελετηθεί άνισα. Η υπάρχουσα βιβλιογραφία καλύπτει σε πολύ μικρό βαθμό τα ερωτήματα που αναδύονται από αυτή τη μελέτη. Κατά τη δεκαετία του 1950 οι ανθρωπολόγοι στράφηκαν στις αγροτικές περιοχές και μελέτησαν την οικογενειακή οργάνωση, τους τομείς δραστηριοτήτων, τις εργασιακές σχέσεις και τις νοοτροπίες.1 Κατά τη δεκαετία του 1960 ο επιστημονικός λόγος αναφέρεται σε ειδικά προβλήματα, όπως η προίκα και οι μεταβολές που παρατηρούνται στην οικογένεια.2 Σε ζητήματα

1. J. Κ. Campbell, Honour, Family and Patronage. A Study of Institutions and Moral Values in a Greek Mountain Community, Oxford University Press, Οξφόρδη και Νέα Υόρκη 1964" Ernestine Friedl, Vasilika. A Village in Modern Greece, Holt, Rinehart, Winston, Νέα Υόρκη 1962.

2. Ιωάννα Λαμπίρη-Δημάκη, «Η προίκα στη σύγχρονη ελληνική κοινωνία», Νέα Οι-

Σελ. 13
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/61/gif/14.gif&w=600&h=915

σχετικά με την οικογένεια, την εργασία και τις γυναίκες αφιερώνονται συστηματικότερα εμπειρικές μελέτες από τη δεκαετία του 1970 και μετά.3 Οι θεωρητικές, εμπειρικές και ιστορικές έρευνες για την ελληνική νεολαία ξεκινούν από τη δεκαετία του 1980.4

Οικονομία, τχ. 20 (1966), σ. 883-888' Γεώργιος Βασιλείου, Βάσω Βασιλείου, «Οι κοινωνικές αξίες σαν ψυχοδυναμικές μεταβλητές" προκαταρκτική διερεύνηση της σημαντικής του "φιλότιμου"», Νευροψυχιατρικά χρονικά, τ. 5, τχ. 2 (1966), σ. 121-135· Ernestine Friedl, «The Position of Women: Appearance and Reality», Jill Dubisch (επιμ.), Gender and Power in Rural Greece, Princeton University Press, Πρίνστον, Νιου Τζέρσεϋ 1986, σ. 42-52 [πρώτη δημοσίευση 1967]" Κωνσταντίνα Σαφιλίου-Rothschild, «Η διάρθρωσις της οικογενειακής εξουσίας και αι εκ του γάμου ικανοποιήσεις», Επιθεώρησις Κοινωνικών Ερευνών, τχ. 13 (1972), σ. 92-100' Κλειώ Πρεσβέλου, «Ο θεσμός της οικογενείας εις την Ελλάδα (επισκόπησις βιβλιογραφίας)», Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, τχ. 13 (1972), σ. 101-102' Χάρη Συμεωνίδου-Αλατοπούλου, «Η εξέλιξη του θεσμού της προίκας στην Ελλάδα, 1956-1974», Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, τχ. 36-37 (Μάιος-Δεκ. 1979), σ. 322-340" Roberta Shapiro, «Γαμηλιακή ανταλλαγή και γυναικεία εργασία: τα παράδοξα της νεωτερικότητας», Coline Piault (επιμ.), Οικογένεια και περιουσία στην Ελλάδα και την Κύπρο, Εστία, Αθήνα 1994· Χρυσή Ιγγλέση, Πρόσωπα γυναικών, προσωπεία της συνείδησης. Συγκρότηση της γυναικείας ταυτότητας στην ελληνική κοινωνία, Οδυσσέας, Αθήνα 1990.

3. Μάγδα Νικολαΐδου, Δουλειά και χειραφέτηση: η γυναίκα στην Ελλάδα, Καστανιώτης, Αθήνα 1978" Μυρτώ Γεωργίου-Νίλσεν, Η οικογένεια στα αναγνωστικά του δημοτικού,, Κέδρος, Αθήνα 1980" Φ. Καραπάνου, «Η οικογένεια στα αναγνωστικά του δημοτικού», Σύγχρονα θέματα, περίοδος β', τχ. 14 (Μάρτ. 1982), σ. 85-87" Γρηγόρης Γκιζέλης κ.ά., Παράδοση και νεωτερικότητα στις πολιτιστικές δραστηριότητες της ελληνικής οικογένειας: μεταβαλλόμενα σχήματα, E.K.K.Ε., Αθήνα 1984· Βασίλης Καραποστόλης, Η καταναλωτική συμπεριφορά στην ελληνική κοινωνία: 1960-1975, Ε.Κ.Κ.Ε., Αθήνα 21984" Λουκία Μουσούρου, Η ελληνική οικογένεια, Ίδρυμα Γουλανδρή-Χορν, Αθήνα 1984· Λάουρα Μαράτου-Αλιπράντη, «Γυναικεία απασχόληση και νεοελληνική πόλη», Νεοελληνική πόλη: οθωμανικές κληρονομιές και ελληνικά κράτος, Ε.Μ.Ν.Ε., Αθήνα 1985, τ. 2, σ. 533-550" Λίλα Λεοντίδου, «Αναζητώντας τη χαμένη εργασία: η κοινωνιολογία των πόλεων στη μεταπολεμική Ελλάδα», Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, τχ. 60 (1986), σ. 72-109" Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, «Εργασία και εργαζόμενοι στην πρωτεύουσα: αδιαφάνειες, ερωτήματα, υποθέσεις», Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, τχ. 60 (1986), σ. 3-71" Αλεξάνδρα Μπακαλάκη, «Κομμωτική: ένα "γυναικείο" επάγγελμα», Δίνη, τχ. 1 (Δεκ. 1988), σ. 98-103" Μαρία Θανοπούλου, Η γυναικεία απασχόληση ή εργασία στην Ελλάδα: κύριες τάσεις και κατευθύνσεις στη μεταπολεμική βιβλιογραφία, Ε.Κ.Κ.Ε., Αθήνα 1992" Λάουρα ΜαράτουΑλιπράντη, «Διαγενεακές σχέσεις στη σύγχρονη εποχή: θεωρήσεις, τάσεις, πρακτικές" συγκριτική επισκόπηση», Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, τχ. 98-99 (1999), σ. 49-76.

4. Ιστορικότητα της παιδικής ηλικίας και της νεότητας: Πρακτικά τον Διεθνούς Συμποσίου, Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας, Αθήνα 1986" 'Εφη Βενιζέλου, «Νέοι και εργασία στο πλαίσιο της παραδοσιακής ελληνικής κοινότητας», Επιθεώρηση Κοινοτικών Ερευνών, τχ. 68 (1988), σ. 183-197" Ηλέκτρα Τσελίκα, Νεολαία και κοινωνική δύναμη, Οδυσσέας, Αθήνα 1991" Γιάννης Γ. Μυριζάκης, Ελεύθερος χρόνος των νέων: ψυχαγωγικές και αθλητικές δραστηριότητες, Ε.Κ.Κ.Ε., Αθήνα 1997" Όλγα Ιακωβίδου κ.ά., «Οι νέοι

Σελ. 14
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/61/gif/15.gif&w=600&h=915

Τα στοιχεία και τα συμπεράσματα αυτών των μελετών μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο κατ' αναλογία. Οι πληθυσμοί των κωμωδιών δεν ζουν σε αγροτικές περιοχές, αλλά είναι αστικοί, ζουν στην πόλη, ιδίως στην πρωτεύουσα, σε τόπο και χρόνο δηλαδή ελάχιστα μελετημένους. Οι μελέτες αυτές αποτέλεσαν ωστόσο πηγή, που μου επέτρεψε να διαμορφώσω αναλυτικές κατηγορίες και ερωτήματα ως προς τις οικογενειακές σχέσεις, την εργασία και τη διάθεση του ελεύθερου χρόνου — άλλωστε, καταδεικνύουν την ανθεκτικότητα των αντιλήψεων και επιτρέπουν την επιβεβαίωση κάποιων παρατηρήσεων, ακόμα και αν χρειάζεται να κινηθούμε ανορθόδοξα, ανάποδα στην ιστορική διαδρομή.

Η άποψη ότι ο μυθοπλαστικός κινηματογράφος μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως πηγή για τον ιστορικό, ότι αντικατοπτρίζει την κοινωνία, της οποίας είναι προϊόν, ότι μπορούμε να αντλήσουμε στοιχεία για την ιδεολογία και τις νοοτροπίες μίας κοινωνίας, αν μελετήσουμε την κινηματογραφική της παραγωγή, έχει παγιωθεί στη διεθνή βιβλιογραφία, από την εποχή που ο Μαρκ Φερρό, στις αρχές της δεκαετίας του 1970, δούλεψε συστηματικά προς αυτή την κατεύθυνση.5 Μία ταινία μυθοπλασίας ενσωματώνει, μέσα ή πέρα από τις προθέσεις των δημιουργών της, στοιχεία της πραγματικότητας, με ποικίλους τρόπους και σε διάφορο βαθμό. Οι κινηματογραφιστές μεταφέρουν αξίες, στάσεις, συμπεριφορές της κοινωνίας στην οποία ζουν και εργάζονται. Όπως παρατηρούν οι Άλλεν και Γκόμερυ: «Οι ταινίες είναι κοινωνικές αναπαραστάσεις, έστω έμμεσες ή πλάγιες. Αντλούν τα συστατικά τους στοιχεία, το περιεχόμενο και τη μορφή τους από το κοινωνικό τους περιβάλλον. Στα έργα μυθοπλασίας οι χαρακτήρες παίρνουν στάσεις, κάνουν κινήσεις, έχουν αισθήματα, κίνητρα, εμφάνιση που αντιστοιχούν —έστω εν μέρει— σε κοινωνικούς ρόλους (μητέρα,

αγρότες και ο γάμος: πρότυπα, αντιλήψεις και πρακτικές», Επιθεώρηση Κοινοτικών Ερευνών, τχ. 98-99 (1999), σ. 199-220" Χριστίνα Κουλούρη, Αθλητισμός και όψεις της αστικής κοινωνικότητας. Γυμναστικά και αθλητικά σωματεία (1870-1922), Ι.Α.Ε.Ν., Αθήνα 1997" Οι χρόνοι της Ιστορίας. Για μια ιστορία της παιδικής ηλικίας και της νεότητας, Ι.Α.Ε.Ν., Αθήνα 1998. Πολύτιμη στάθηκε η πρόσφατη μελέτη της Έφης Αβδελά, Διά λόγους τιμής. Βία, συναισθήματα και αξίες στη μετεμφυλιακή Ελλάδα, Νεφέλη, Αθήνα 2002, η οποία, εκκινώντας από τα «εγκλήματα τιμής», αναλύει τις ηθικές αξίες που επικαλούνται όσοι εμπλέκονται ή αναφέρονται σε αυτά, τα ισχύοντα κοινωνικά πρότυπα και την εξέλιξή τους κατά τη διάρκεια των δεκαετιών 1950 και 1960.

5. Μαρκ Φερρό, Κινηματογράφος και ιστορία, μτφ. Πελαγία Μαρκέτου, Μεταίχμιο, Αθήνα 2002" για το ελληνικό παράδειγμα βλ. Μαρία Α. Στασινοπούλου, «Τι γυρεύει η ιστορία στον κινηματογράφο;», Τα Ιστορικά, τχ. 23 (Δεκ. 1995), σ. 421-436" Γιάννα Αθανασάτου, «Προβλήματα ιδεολογίας και αισθητικής στον ελληνικό κινηματογράφο, 1950-1965», Αναδρομή στον Μαρξ, Δελφίνι, Αθήνα 1996, σ. 135-147" της ίδιας, Ελληνικός κινηματογράφος (1950-1967). Λαϊκή μνήμη και ιδεολογία, Finatec, Αθήνα 2001.

Σελ. 15
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/61/gif/16.gif&w=600&h=915

αστυφύλακας, εργάτης) και στην τρέχουσα αντίληψη για το πώς αυτοί οι ρόλοι συμπεριφέρονται».6

Ορισμένοι ιστορικοί του κινηματογράφου θεωρούν τις ταινίες απομίμηση της πραγματικότητας: «Οι ταινίες ανοίγουν ένα παράθυρο στην πραγματικότητα. Οι ηθοποιοί είναι ζωντανοί άνθρωποι: από τη στιγμή που κινηματογραφούνται σε πραγματικά περιβάλλοντα (ή σε περιβάλλοντα κατασκευασμένα έτσι ώστε να θυμίζουν αυθεντικούς χώρους) και έχουν ρόλους σε ιστορίες που σχετίζονται με τα καθημερινά προβλήματα (την ανεργία, τον ανταγωνισμό στη βιομηχανία, το πρόβλημα της στέγασης, οικογενειακά προβλήματα), δεν είναι θεμιτό να θεωρήσουμε τις ταινίες ως απομίμηση της ζωής;».7

Ταυτόχρονα, «τα οπτικοακουστικά κείμενα είναι επιπλέον έργα τέχνης. Απεικονίζουν καταστάσεις, οι οποίες (δεδομένου του τεχνητού περιορισμού του χρόνου και του καδραρίσματος της οθόνης) παραμένουν μυθοπλαστικές, ακόμα και αν είναι άμεσα δανεισμένες από την πραγματικότητα».8

Οπωσδήποτε, η πραγματικότητα δεν μεταφέρεται αυτούσια στον κινηματογράφο μυθοπλασίας. Μία ταινία μάς δίνει άπειρες πληροφορίες, υπό δύο βασικούς περιορισμούς: Ο πρώτος είναι ότι μία ταινία μυθοπλασίας, ως κατασκευή, πρέπει να λειτουργήσει μέσα σε συγκεκριμένο δραματουργικό πλαίσιο. Η πλοκή, τα επεισόδια, οι χαρακτήρες, το αίσιο τέλος είναι επινοήσεις. Ο ερευνητής καλείται, μέσα από τις επινοήσεις και τις κατασκευές, να εντοπίσει τα στοιχεία που είναι πρόσφορα για την ανάλυσή του.

Ο κινηματογραφιστής χρησιμοποιεί τεχνικές για να κατασκευάσει μία κωμωδία μέσω των ηρώων του και των φανταστικών περιπετειών τους. Ταυτόχρονα, μεταφέρει άθελά του πολλά στοιχεία της σύγχρονής του καθημερινότητας, από τον τρόπο ένδυσης και τη μόδα μέχρι τις συμπεριφορές. Είναι δυνατόν να διαπιστώσουμε τη σχέση της ένδυσης των κινηματογραφικών προσώπων με τη μόδα της εποχής, όπως τη γνωρίζουμε από άλλες πηγές, και να κάνουμε μία σειρά από παρατηρήσεις. Υποστηρίζω ότι ανάλογα μπορούμε να καταγράψουμε και να μελετήσουμε αντιλήψεις και συμπεριφορές που προσδιορίζονται από τις σχέσεις αυτών των προσώπων. Οι κωμωδίες απευθύνονται σε όσο το δυνατόν περισσότερους θεατές και προσπαθούν να παρουσιάζουν οικείες καταστάσεις, που δεν τους απομακρύνουν από τα βιώματά τους. Υπ' αυτή την έννοια, ενσωματώνουν τρέχουσες αντιλήψεις, οι οποίες απασχολούν σε μεγάλο

6. Robert Allen, Douglas Gomery, Film History: Theory and Practice, McGrow Hill, Νέα Υόρκη 1985, σ. 157-158.

7. Pierre Sorlin, Ευρωπαϊκός κινηματογράφος - ευρωπαϊκές κοινωνίες, 1939-1990, μτφ. Έφη Λατίφη, Νεφέλη, Αθήνα 2004, σ. 17.

8. Sorlin, αυτ., σ. 18' Νίκος Κολοβός, Κοινωνιολογία τον κινηματογράφου, Αιγόκερως, Αθήνα 1988, σ. 27.

Σελ. 16
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/61/gif/17.gif&w=600&h=915

βαθμό το κοινό τους, όπως ο γάμος, η προίκα, η απιστία, η γυναικεία απασχόληση, τα καθήκοντα κατά φύλο, τα κριτήρια της ωριμότητας, και τις αναπαράγουν μέσα σε μία μυθοπλασία, που δεν χρειάζεται να είναι πρωτότυπη για να το ικανοποιήσει.

Ο δεύτερος περιοριστικός παράγοντας οφείλεται στο γεγονός ότι οι συντελεστές μίας ταινίας —οι παραγωγοί, οι σεναριογράφοι, οι σκηνοθέτες, οι ηθοποιοί— λειτουργούν ως φίλτρο, μέσα από το οποίο περνά η κοινωνική πραγματικότητα για να φθάσει στο κοινό της και στους μελετητές της. Το φίλτρο αυτό ζει στο δικό του μικρόκοσμο.9 Τα άτομα συζητούν και αλληλοεπηρεάζονται, παρακολουθούν τις επιτυχίες ή τις αποτυχίες των συναδέλφων τους. Μεταφέρουν τις προσωπικές τους απόψεις, μαζί με αυτές του επαγγελματικού τους περίγυρου" την ίδια στιγμή μεταφέρουν αυτό που θεωρούν ότι θέλει να δει το κοινό, επομένως αυτό που θα κάνει μία ταινία να κόψει πολλά εισιτήρια.

Έτσι, η κοινωνική πραγματικότητα δεν μεταφέρεται αυτούσια, αλλά διηθημένη μέσα από τις δραματουργικές ανάγκες των σεναρίων και μέσα από τις προσωπικές απόψεις των κινηματογραφιστών, οι οποίες διαμορφώνονται, με τη σειρά τους, τόσο στον κοινωνικό όσο και στον ιδιαίτερο κινηματογραφικό χώρο. Επιπλέον, η ιστορική συγκυρία επηρεάζει καθοριστικά τη διήθηση· στην περίπτωση του ελληνικού κινηματογράφου, ο έλεγχος των ιδεών που άσκησαν οι μεταπολεμικές κυβερνήσεις ώς το 1974, μέσω της λογοκρισίας, αλλά και η αυτολογοκρισία καθόρισαν το πλαίσιο της έμπνευσης των κινηματογραφιστών και τους ώθησαν στην επιτρεπτή ενασχόληση με τα ζητήματα της οικογένειας και των διαπροσωπικών σχέσεων, με αποτέλεσμα πλήθος προβλημάτων που απασχολούσαν την ελληνική κοινωνία αυτή την εποχή να μείνουν αποκλεισμένα από την εμπορική οθόνη.10

9. Michèle Lagny, «Après la conquête, comment defricher?», Cinéma et Histoire: autour de Marc Ferro, Cinémaction, τχ. 65 (1992), σ. 34.

10. Για τη λογοκρισία και το ρόλο της στη διαμόρφωση της μυθοπλασίας στον ελληνικό κινηματογράφο βλ. ενδεικτικά Χρυσάνθη Σωτηροπούλου, Ελληνική κινηματογραφία, 1965-1975: θεσμικό πλαίσιο, οικονομική κατάσταση, Θεμέλιο, Αθήνα 1989, σ. 49-50, και Η Διασπορά στον ελληνικό κινηματογράφο, επιδράσεις και επιρροές στη θεματολογική εξέλιξη των ταινιών της περιόδου 1945-1986, Θεμέλιο, Αθήνα 1995, σ. 25, 44, 52, 62" Γιάννης Σολδάτος, Ιστορία του ελληνικού κινηματογράφου, τ. 1, Αιγόκερως, Αθήνα 1999, σ. 53-54" Στασινοπούλου, ό.π., σ. 427" Ελίζα-Άννα Δελβερούδη, «Η πολιτική στις κωμωδίες του ελληνικού κινηματογράφου, 1948-1969», Τα Ιστορικά, τχ. 26 (Ιούν. 1997), σ. 145-147" το ίδιο στο Οπτικοακουστική κουλτούρα, τχ. 1 (Φεβρ. 2002)" εδώ παραπέμπω στα Ιστορικά· Maria Α. Stassinopoulou, «Creating Distraction after Destruction: Representations of the Military in Greek Film», Journal of Modern Greek Studies, τ. 18, τχ. 1 (Μάιος 2000), σ. 38" Νίκος Κολοβός, «1949-1967: η εκρηκτική εικοσαετία" ένταση των λαϊκών αγώνων εκδημοκρατισμού της χώρας — άνθιση του "αθώου" εμπορικού κινηματογράφου: ένα παράδοξο», 1949-1967. Η εκρηκτική εικοσαετία, Εταιρεία Σπουδών Νεοελ-

Σελ. 17
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/61/gif/18.gif&w=600&h=915

Ο κινηματογράφος της πρώτης μεταπολεμικής τριακονταετίας δημιουργήθηκε σε μία εποχή εξαιρετικά δύσκολη, η οποία έπρεπε να αντιμετωπίσει τις συνέπειες των πολέμων και να προχωρήσει διαμέσου ισχυρών πολιτικών απαγορεύσεων και αυστηρής λογοκρισίας. Δεν μπορεί κανείς να αρνηθεί ότι η θεματική του δεν παρουσιάζει μεγάλη ποικιλία. Ορισμένες μεγάλες περιοχές τού ιστορικού γίγνεσθαι, της πρόσφατης ζωής δεν θίγονται καθόλου, ή πολύ σπάνια. Τα ιδιαίτερα προβλήματα, όχι μόνο πολιτικά, αλλά και κοινωνικά ή οικογενειακά, μίας μεγάλης μερίδας του ελληνικού λαού που ανήκε στην Αριστερά απουσιάζουν εντελώς. Για τους ίδιους λόγους αποσιωπούνται έντονες δραστηριότητες των νέων στη δημόσια ζωή, όπως το φοιτητικό κίνημα.11 Ώς τα μέσα της δεκαετίας του 1960 λίγες είναι οι κινηματογραφικές αναφορές στο πρόσφατο παρελθόν, στον Πόλεμο, στην Κατοχή και στην Αντίσταση, στον Εμφύλιο. Η επαρχία και ο κόσμος της έχουν περιθωριακό ρόλο, σε αντιστροφή με την πραγματικότητα, όπου δύο δεκαετίες μετά τον Πόλεμο η ελληνική κοινωνία θεωρείται κατά βάση αγροτική. Αλλά ακόμα και οι σπάνιες αναφορές στα παραπάνω θέματα γίνονται από συγκεκριμένη οπτική γωνία και με στερεότυπο τρόπο. Η προσοχή των κινηματογραφιστών εστιάζεται όχι στη δημόσια, αλλά στην οικογενειακή ζωή αφενός, όχι στη ζωή και στις σχέσεις της υπαίθρου, αλλά της πόλης αφετέρου. Μιλούν κατ' αρχάς για ό,τι θεωρούν πως ενδιαφέρει περισσότερο το κοινό τους· κατά δεύτερο λόγο για ό,τι τους επιτρέπεται. Πάντως, εμπνέονται τα θέματα και τα πρόσωπά τους από την καθημερινή ζωή και τα προβλήματά της, στέκονται κοντά στην εμπειρία, απεικονίζουν όψεις της κοινωνίας. Αποτελούν ένα πεδίο αναντικατάστατο για τον ιστορικό.

Ο κριτικός λόγος γύρω από τον ελληνικό κινηματογράφο των ετών 19501970 τον χρέωσε με την κατηγορία της «πλαστογράφησης της ιστορίας», χωρίς να εξετάσει συστηματικά και να αποτιμήσει με ακρίβεια και νηφαλιότητα τις σχέσεις του με την κοινωνία της εποχής του.12 Αγνοήθηκε μέχρι πρόσφατα

Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας, Αθήνα 2002, σ. 154-155. Στις αναμνήσεις του ο Ντίνος Δημόπουλος αναφέρεται στις προσπάθειες ορισμένων κινηματογραφιστών να αντιμετωπίσουν και να αποδώσουν ζητήματα της καθημερινότητας με ειλικρίνεια, Ντίνος Δημόπουλος, Ένας σκηνοθέτης θυμάται, Προσκήνιο, Αθήνα 1998, σ. 327.

11. Νίκος Κιάος, «Η νεολαία στο προσκήνιο», Η Ελλάδα τον 20ό αιώνα, 1960-1965, Η Καθημερινή - Επτά Ημέρες, 5 Δεκεμβρίου 1999' Αντώνης Μοσχοβάκης, «Ντίνος Δημόπουλος: η περίεργη διαδρομή», σ. 11-12 και «20+1 ερωτήσεις του Γιάννη Σολδάτου προς τον κ. Ντίνο Δημόπουλο», στο ίδιο, σ. 39, 44, 46-48, 50-51" Δελβερούδη, «Η πολιτική στις κωμωδίες...», ό.π., σ. 146-147.

12. Μοσχοβάκης, «Μιχάλης Κακογιάννης, από την ηθογραφία στην τραγωδία», Μιχάλης Κακογιάννης, 36ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου, Καστανιώτης 1995, σ. 17" Κολοβός, Κοινωνιολογία τον κινηματογράφου, ό.π., σ. 147-148. Ο Γιάννης Σολδάτος συλλέγει απαξιωτικές απόψεις διαφόρων κριτικών στην Ιστορία τον ελληνικού κινηματογράφου, ό.π.,

Σελ. 18
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/61/gif/19.gif&w=600&h=915

το γεγονός ότι οι πιο άξιοι επαγγελματίες του χώρου —για παράδειγμα, ο Γρηγορίου, ο Τζαβέλλας, ο Σακελλάριος, ο Δημόπουλος— βρήκαν τρόπο να μιλήσουν με σαφήνεια και συμπάθεια για σοβαρά κοινωνικά, οικογενειακά, ακόμα και πολιτικά ζητήματα. Τα σημεία που οδήγησαν στη θεωρία της πλαστογράφησης έχουν ωστόσο σχέση περισσότερο με εξωτερικά γνωρίσματα και συγκεκριμένες δραματουργικές επιλογές, όπως είναι στην περίπτωση της κωμωδίας η χρήση μίας δομής με σαφείς κανόνες, τα στερεότυπα ή το αίσιο τέλος, παρά με το περιεχόμενο των ταινιών. Η αποτίμηση της αισθητικής των ταινιών προκαταλαμβάνει και την «αξία» τους ως ιστορικής πηγής, παράλληλης με τις γραπτές πηγές πάσης φύσεως.

Το περιορισμένο ενδιαφέρον των ερευνητών για τον εμπορικό ελληνικό κινηματογράφο, και ειδικότερα για την κωμωδία οφείλεται σε μία παγιωμένη περιφρονητική αποτίμηση, η οποία περιλαμβάνει δύο σκέλη: το «αισθητικό περιτύλιγμα», που θεωρείται υποτυπώδες, και τη συνοπτική κατηγοριοποίηση τους στα προϊόντα της μικροαστικής ιδεολογίας.13 Αυτή η συνεχώς ανακυκλούμενη οπτική δεν έχει επιτρέψει διεξοδικές μελέτες για τις κωμωδίες. Το «αισθητικό περιτύλιγμα» και η «μικροαστική ιδεολογία», προφανώς αντίθετα με τις κυρίαρχες ζητήσεις των διανοουμένων για υψηλά νοήματα και «επαναστατική ιδεολογία», θεωρούνται εξίσου ασήμαντα, ώστε αποκλείονται άλλες προσεγγίσεις ή μία προσεκτική ανάλυση του περιεχομένου τους. Τις καθιστούν υλικό που δεν αξίζει να απασχολήσει σοβαρά το χρόνο του ερευνητή. Αυτό που προσπαθώ να επιτύχω με αυτή τη μελέτη είναι η διεύρυνση του ερευνητικού ορίζοντα με τη χρήση του μυθοπλαστικού κινηματογράφου, και ιδιαίτερα της κωμωδίας ως ιστορικής πηγής, η οποία μας επιτρέπει να προσεγγίσουμε τις νοοτροπίες και τις συμπεριφορές μίας άλλης εποχής με τρόπο πολύ πιο παραστατικό από ό,τι τα γραπτά κείμενα.

Δεν θα επεκταθώ στις πηγές της έμπνευσης σκηνοθετών και σεναριογράφων, ούτε θα αναζητήσω τις καινοτομίες τους στην εμπειρία τους από τον ξένο κινηματογράφο. Έχω ώς τώρα αποφύγει να κάνω τέτοιους συσχετισμούς, επειδή πιστεύω ότι το θέμα χρειάζεται συστηματική προσέγγιση, βασισμένη σε ταινίες, και όχι σε υποθέσεις ή, έστω, σε εξομολογήσεις των δημιουργών. Μία έρευνα για το πώς ο ξένος, και ιδιαίτερα ο αμερικανικός κινηματογράφος επη-

passim. Αντίθετα, η Αγλαία Μητροπούλου αναδεικνύει τις αρετές αρκετών σκηνοθετών και αποδέχεται ότι «ο αντικειμενικά ρομαντικός τους φακός συλλαμβάνει τις πιο πολλές φορές εικόνες αυθεντικές της ζωής, μαρτυρίες της νοοτροπίας του Έλληνα», Ελληνικός κινηματογράφος, Αθήνα 1980, σ. 224.

13. Μανόλης Κούκιος, «Ελληνική φαρσοκωμωδία», Σύγχρονος κινηματογράφος '82, τχ. 131 (1982), σ. 8. Για την πρωτοκαθεδρία της αισθητικής αποτίμησης των ταινιών βλ. Stuart Μ. Kaminsky, American Film Genres, Nelson-Hall, Σικάγο 21985, σ. 2-3.

Σελ. 19
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/61/gif/20.gif&w=600&h=915

επηρεάζει την ανάδυση και τη διαμόρφωση της εικόνας των νέων στην Ελλάδα θα είχε μεγάλο ενδιαφέρον, αλλά ξεπερνά τα όρια της δικής μου δουλειάς.

Η μελέτη μου συγκροτείται από την εισαγωγή, δύο μέρη και τον επίλογο. Στην εισαγωγή εκτίθενται προβλήματα της βιβλιογραφίας σε σχέση με την ελληνική πραγματικότητα και τη συγκεκριμένη προσέγγιση και συζητείται το κατά πόσο νομιμοποιούμαστε να χρησιμοποιήσουμε τον κινηματογράφο ως ιστορική πηγή. Ορίζονται οι επιδιώξεις της έρευνας να ξεπεράσει την επικρατούσα οπτική για την «αξία» του ελληνικού κινηματογράφου, και ειδικότερα της κωμωδίας των δύο πρώτων μεταπολεμικών δεκαετιών.

Το πρώτο μέρος, Η κατασκευή ως μαρτυρία, αποτελείται από δύο κεφάλαια. Στο πρώτο, «Συγκρότηση του ερευνητικού πεδίου», ορίζονται και τεκμηριώνονται τα χρονικά όρια της έρευνας, 1948-1974, και οριοθετείται το υλικό: περιγράφονται ο τρόπος συγκρότησής του, τα διλήμματα που τέθηκαν, οι επιλογές και οι λόγοι που τις επέβαλαν, τα κενά που δεν στάθηκε δυνατό να αντιμετωπιστούν. Αναλύεται επίσης η πολιτική των εταιρειών παραγωγής ως προς τις κωμωδίες και αναδεικνύονται αυτές που καθόρισαν το τοπίο ώς το 1974. Στο δεύτερο κεφάλαιο, «Οι κωμωδίες ως ιστορική μαρτυρία για τη νεότητα», συζητούνται οι τρόποι με τους οποίους γίνεται ο συνδυασμός κανόνων και τεχνικών της μυθοπλασίας με δεδομένα από την πραγματικότητα και αναφέρονται χαρακτηριστικά παραδείγματα. Περιγράφεται το πώς συγκροτείται η νεανική ηλικία, όχι με αριθμητική ακρίβεια, αλλά ως ηλικιακή κατηγορία, η οποία προηγείται της ανάληψης ευθυνών στη ζωή, δηλαδή της ωριμότητας. Παιδιά και έφηβοι συναντώνται σπάνια" αναλύονται οι περιπτώσεις στις οποίες συμβαίνει αυτό και η σημασία τους. Η ηλικία του ρόλου πλέκεται αναγκαστικά με την ηλικία του ηθοποιού, με αποτέλεσμα ιδιαίτερα οι άνδρες να εκλαμβάνονται ως θέσει νέοι — δεν ισχύει το ίδιο για τις γυναίκες. Η δυναμική ανάδυση της νεολαίας στο κοινωνικό προσκήνιο στις αρχές της δεκαετίας του 1960 εκφράζεται στον κινηματογράφο από μία νέα γενιά ηθοποιών, που αντιμετωπίζονται πλέον ως «αστέρες». Παράλληλα, η νεότητα διευρύνεται από την κατηγορία των «νεαζόντων», των φύσει ώριμων, οι οποίοι υιοθετούν προνομιακές συμπεριφορές που τους ταιριάζουν.

Το δεύτερο μέρος, Πρόσωπα κωμωδιών, ανθρώπινες σχέσεις, οργανώνεται σε πέντε κεφάλαια, τα οποία αφορούν την οικογένεια, την εκπαίδευση, τις ερωτικές σχέσεις, που καταλήγουν στο γάμο, την εργασία και τις δραστηριότητες του ελεύθερου χρόνου.

Στο πρώτο κεφάλαιο, «Οι νέοι και η οικογένειά τους», περιλαμβάνεται η ανάλυση του τύπου και των παραλλαγών της οικογένειας και των οικογενειακών σχέσεων, όπως αυτές εμφανίζονται στις κωμωδίες, και εξετάζεται η επίδραση που ασκεί η οικογένεια στη ζωή των νέων. Η οικογένεια στην Ελλάδα

Σελ. 20
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Οι νέοι στις κωμωδίες του ελληνικού κινηματογράφου (1948-1974)
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 1
    01 - 0002.htm

    ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ