Συγγραφέας:Λάππας, Κώστας
 
Τίτλος:Πανεπιστήμιο και φοιτητές στην Ελλάδα κατά τον 19ο αιώνα
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:39
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:2004
 
Σελίδες:743
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Εκπαίδευση-Τριτοβάθμια
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:19ος αι.
 
Περίληψη:Στο βιβλίο αυτό διερευνώνται δύο κυρίως ζητήματα της ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών στον 19ο αιώνα: πρώτον το θεσμικό του πλαίσιο και η οργάνωση των σπουδών και δεύτερον η συγκρότηση του φοιτητικού σώματος και η παρουσία των φοιτητών στην πανεπιστημιακή και εξωπανεπιστημιακή ζωή. Ειδικότερα εξετάζονται, μετά από μια σύντομη αναδρομή στην «προϊστορία» του Πανεπιστημίου, οι προσπάθειες για τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου εκπαιδευτικού συστήματος στην Ελλάδα στα χρόνια 1834-1837• τα αλλεπάλληλα σχέδια για την ίδρυση Πανεπιστημίου, ο πανεπιστημιακός Κανονισμός του 1837 με βάση τον οποίο λειτούργησε το ίδρυμα ως το 1911 και οι σχέσεις του με την αντίστοιχη γερμανική πανεπιστημιακή νομοθεσία• η θεσμική οργάνωση του Πανεπιστημίου, τα ιδεολογήματα γύρω από την αποστολή του, η συγκρότηση του διδακτικού προσωπικού, οι δυσλειτουργίες του θεσμικού πλαισίου του Πανεπιστημίου και οι αποτυχημένες προσπάθειες που γίνονται σε όλη τη διάρκεια του 19ου αιώνα για τη μεταρρύθμιση του ιδρυτικού Κανονισμού του. Το μεγαλύτερο μέρος της εργασίας αναφέρεται στους φοιτητές : στον τρόπο οργάνωσης των σπουδών τους, τους Οδηγούς σπουδών, τις διπλωματικές εξετάσεις, τα εκπαιδευτικά τέλη και άλλα συναφή θέματα, με έμφαση στις θεωρητικές αρχές πάνω στις οποίες στηρίχθηκε το όλο σύστημα.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 48.54 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 627-646 από: 746
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/59/gif/627.gif&w=600&h=915

Η ιστορία του Πανεπιστημίου στον 19ο αιώνα είναι στενά συνδεδεμένη με την ιστορία του ελληνικού εθνικού κράτους. ιδρυμένο τον Απρίλιο του 1837, λίγα χρόνια μετά την ίδρυση του ελληνικού βασιλείου, σφραγίζεται από τα αιτήματα και τις αναζητήσεις της εποχής : από το αίτημα για την οικοδόμηση ενός σύγχρονου κράτους, οργανωμένου με βάση τα δυτικοευρωπαϊκά πρότυπα, και από τις αναζητήσεις γύρω από την εθνική ταυτότητα και το μέλλον του ελληνισμού. Τα στοιχεία αυτά καθόρισαν σε μεγάλο βαθμό τη φυσιογνωμία του Πανεπιστημίου.

Για την Αντιβασιλεία και το υπουργείο Παιδείας, όπως και για το μεγαλύτερο τμήμα των ελλήνων διανοουμένων, ένα σύγχρονο κράτος δεν μπορούσε παρά να έχει ένα ολοκληρωμένο σύστημα εκπαίδευσης, και προς αυτήν

ακριβώς την κατεύθυνση στρέφονται οι πρώτοι εκπαιδευτικοί σχεδιασμοί. Έτσι, μεταξύ του 1834 και 1837 θεσπίζεται στη θέση του παραδοσιακού εκπαιδευτικού συστήματος, που περιοριζόταν στην κατώτερη και μέση εκπαίδευση, ένα τριμερές εκπαιδευτικό σχήμα, που περιελάμβανε Δημοτικά σχολεία, Ελληνικά και Γυμνάσια, και ένα Πανεπιστήμιο. Η χρησιμότητα του Πανεπιστημίου ήταν για όλους σχεδόν αυτονόητη. Θεσμός με υψηλό κύρος, το Πανεπιστήμιο θα λειτουργούσε ως μηχανισμός παραγωγής επιστημονικού και υπαλληλικού προσωπικού για τις ανάγκες του κράτους και της κοινωνίας και συγχρόνως θα ήταν το μέσο διαμόρφωσης της κοινωνικής και πνευματικής

ελίτ. Παράλληλα όμως το Πανεπιστήμιο επιφορτίστηκε και με άλλα καθήκοντα που συνδέονταν με ευρύτερα εθνικά αιτήματα, γεγονός που συνέβαλε στην ανάδειξή του σε σημαντικό παράγοντα της δημόσιας ζωής.

Η θεσμική οργάνωση και λειτουργία του Πανεπιστημίου βασίστηκε σε γερμανικά πρότυπα. Ο προσανατολισμός προς τη Γερμανία ασφαλώς δεν ήταν άσχετος με την παρουσία των Βαυαρών στην Ελλάδα, οι οποίοι είχαν κάθε λόγο να προτιμούν ένα γερμανικού τύπου Πανεπιστήμιο. Ωστόσο η επιλογή αυτή δεν ήταν μόνο υπόθεση των Βαυαρών, αφού προς τη Γερμανία ήταν προσανατολισμένοι ήδη και αρκετοί έλληνες διανοούμενοι, οι οποίοι επηρέαζαν άμεσα ή έμμεσα την εκπαιδευτική πολιτική της Αντιβασιλείας. Οι τελευταίοι, σπουδασμένοι σε γερμανόφωνες χώρες, θεωρούσαν ότι το γερμανικό

Σελ. 627
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/59/gif/628.gif&w=600&h=915

πανεπιστημιακό σύστημα, με το ενδιαφέρον του για την ανθρωπιστική παιδεία και μάλιστα για τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό, ταίριαζε περισσότερο α

πό άλλα συστήματα, όπως το γαλλικό, στη σύγχρονη Ελλάδα. Έτσι κι αλλιώς, η υιοθέτηση γερμανικών προτύπων ήταν μέσα στη λογική της εποχής, καθώς τα γερμανικά Πανεπιστήμια αποτελούσαν την εποχή αυτή υπόδειγμα σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Αν έπρεπε να ορίσουμε τα γενικά χαρακτηριστικά του ελληνικού Πανεπιστημίου στον 19ο αιώνα, θα λέγαμε, συνοψίζοντας, ότι αυτά είναι δύο κυρίως : πρώτον η φιλελεύθερη οργάνωση των σπουδών και δεύτερον η πολύπλευρη λειτουργία του. Αντλώντας από τη γερμανική πανεπιστημιακή φιλοσοφία, ο Κανονισμός του Πανεπιστημίου του 1837 εγκαθιδρύει ένα φιλελεύθερο σύστημα σπουδών, που παρέχει στους φοιτητές το δικαίωμα να προγραμματίζουν οι ίδιοι τις σπουδές τους και τους απαλλάσσει από εξεταστικούς ελέγχους πριν από το δίπλωμα. Παράλληλα το Πανεπιστήμιο, αναγνωρίζοντας τη σημασία της γενικής παιδείας στην καλλιέργεια των φοιτητών, καθιερώνει τον θεσμό των γενικών μαθημάτων, τα οποία διδάσκονταν από καθηγητές της Φιλοσοφικής Σχολής και όφειλαν να τα παρακολουθούν όλοι οι φοιτητές.

Βασικός μοχλός στήριξης του φιλελεύθερου αυτού συστήματος είναι οι λεγόμενοι «γερμανίζοντες» καθηγητές, που αποτελούν σε όλον τον 19ο αιώνα την πλειοψηφία στο Πανεπιστήμιο. Απέναντι σ αυτούς αντιπαρατάσσεται μια σαφώς μικρότερη ομάδα καθηγητών, με κοινό χαρακτηριστικό τη γαλλική παιδεία τους, οι οποίοι προβάλλουν ένα διαφορετικό μοντέλο οργάνωσης του Πανεπιστημίου , πιο πειθαρχημένο και συγκεντρωτικό, που βασίζεται στα γαλλικά πρότυπα και δίνει έμφαση στην επιστημονική και επαγγελματική κατάρτιση. Οι τελευταίοι, ασκώντας κριτική στον φιλελεύθερο προσανατολισμό του Πανεπιστημίου, εισηγούνται τη θεσμοθέτηση ενός αυστηρότερου πλαισίου οργάνωσης των σπουδών και ιδιαίτερα την ανεξαρτητοποίηση των φυσικομαθηματικών επιστημών από τη Φιλοσοφική Σχολή, στην οποία ανήκαν κατά το γερμανικό παράδειγμα. Το αίτημα της μεταρρύθμισης του πανεπιστημιακού συστήματος θα τεθεί εντονότερα στις τελευταίες δεκαετίες του αιώνα, στο πλαίσιο της γενικότερης προσπάθειας για τον αστικό εκσυγχρονισμό της χώρας, γεγονός που θα οδηγήσει το 1904 στη δημιουργία ανεξάρτητης Φυσικομαθηματικής Σχολής και το 1911 στη θεσμοθέτηση νέου πανεπιστημιακού Οργανισμού, με τον οποίο το ίδρυμα απομακρύνεται από το γερμανικό μοντέλο.

Σε επίπεδο λειτουργίας το Πανεπιστήμιο, όπως υπαινιχθήκαμε ήδη, δεν αποτελεί απλώς και μόνο έναν εκπαιδευτικό θεσμό. Αντίθετα, από την ίδρυσή του κιόλας, θεωρήθηκε ότι είχε τη δυνατότητα και όφειλε να παίξει πρωτεύοντα

Σελ. 628
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/59/gif/629.gif&w=600&h=915

ρόλο στις εθνικές υποθέσεις, κάτι που δεν ήταν ξένο προς τον ιστορικό ρόλο του Πανεπιστημίου, όπως δείχνει τουλάχιστο το παράδειγμα της Γερμανίας. Πραγματικά, μέσα από έναν πληθωρικό ρητορικό λόγο, που κυριαρχεί σε πανεπιστημιακά και άλλα κείμενα του 19ου αιώνα, το Πανεπιστήμιο αναδεικνύεται σε φορέα μιας υψηλής εθνικής αποστολής : να γίνει το όχημα μεταφοράς της αρχαίας ελληνικής κληρονομιάς στη σύγχρονη Ελλάδα, να αποτελέσει τη γέφυρα α

νάμεσα στη Δύση και την Ανατολή, να προωθήσει τα αλυτρωτικά σχέδια του ελληνικού κράτους και κυρίως να συμβάλει μέσω της παιδείας στην ενότητα του

ελληνικού έθνους. Το τελευταίο από τα αιτήματα αυτά καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την εθνική στρατηγική του ιδρύματος. Χώρος αναφοράς του Πανεπιστημίου δεν είναι μόνο το ελληνικό κράτος αλλά ολόκληρη η χριστιανική Ανατολή, και ιδιαίτερα οι ομογενείς, στους οποίους παρέχονται ειδικά προνόμια ώστε να διευκολυνθεί η φοίτησή τους στο ελληνικό Πανεπιστήμιο. Η στρατηγική αυτή θα βρει θερμή ανταπόκριση στην ομογένεια. Σε όλον τον 19ο αιώνα το Πανεπιστήμιο δεξιώνεται μεγάλο αριθμό φοιτητών από τον έξω ελληνισμό, ενώ παράλληλα γίνεται αποδέκτης αθρόων κληροδοτημάτων και δωρεών.

Επίσης, το Πανεπιστήμιο, με το κύρος που διαθέτει, αναμιγνύεται ενεργά στα πολιτικά πράγματα. Καθηγητές του συμμετέχουν σε κυβερνήσεις ως υπουργοί, ενώ από το 1844 ως το 1862 εκπροσωπείται προνομιακά στην ελληνική Βουλή. Αν και το προνόμιο αυτό δεν αποτελεί ελληνική ιδιαιτερότητα, δείχνει πάντως τη σημασία που απέδιδε η πολιτεία στο Πανεπιστήμιο ως

εκπαιδευτικά και ιδεολογικό μηχανισμό. Αξιοσημείωτη είναι, τέλος, η επιρροή που ασκεί το Πανεπιστήμιο, μέσω των λογοτεχνικών και φιλολογικών διαγωνισμών που διενεργεί το ίδιο, στη σύγχρονη πνευματική ζωή.

Όλη αυτή όμως η εξωστρέφεια βρίσκεται σε αναντιστοιχία με τη μάλλον πεζή πανεπιστημιακή πραγματικότητα και μοιάζει να συγκαλύπτει εσωτερικά προβλήματα και ανάγκες. Το ενδιαφέρον του κράτους για το Πανεπιστήμιο είναι περιορισμένο και τα χρήματα που διατίθενται για την κάλυψη των συνεχώς αυξανόμενων αναγκών του ανεπαρκή. Η συμμετοχή των σχολών στην εκλογή των νέων καθηγητών, που πρόβλεπε ο Κανονισμός του Πανεπιστημίου, παραμένει για αρκετές δεκαετίες νεκρό γράμμα, με αποτέλεσμα τον περιορισμό της αυτονομίας του ιδρύματος, ενώ από την άλλη μεριά το αίτημα για τη μεταρρύθμιση του θεσμικού του πλαισίου παραμένει, όπως είπαμε, σε

εκκρεμότητα ως τις αρχές του 20ού αιώνα.

Σε επίπεδο φοιτητικού πληθυσμού, έχει παρατηρηθεί ότι το ελληνικό Πανεπιστήμιο συγκεντρώνει, σε σύγκριση με τα Πανεπιστήμια των άλλων ευρω

παϊκών χωρών, μεγάλο αριθμό φοιτητών και ότι κάτι ανάλογο ισχύει και για

Σελ. 629
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/59/gif/630.gif&w=600&h=915

τον αριθμό των μαθητών της μέσης εκπαίδευσης, όχι όμως και της πρωτοβάθμιας, όπου υπάρχει σημαντική καθυστέρηση. Πρόκειται για το γνωστό θέμα της «υπερεκπαίδευσης» των Ελλήνων σε επίπεδο ανώτερης και μέσης εκπαίδευσης. Για την προσέγγιση του θέματος αυτού όμως δεν αρκεί η απλή σύγκριση των στατιστικών δεδομένων θα πρέπει να μελετηθούν συστηματικά οι παράγοντες που συντελούν στη διαμόρφωση της εκπαιδευτικής εικόνας κάθε χώρας. Ειδικότερα, για την ανώτερη εκπαίδευση θα πρέπει να ληφθούν υπόψη η δομή και το εύρος της σε κάθε χώρα, η σχέση της με τις άλλες εκπαιδευτικές βαθμίδες, οι κοινωνικές πραγματικότητες και ανάγκες στις οποίες

αντιστοιχεί, ο βαθμός συμμετοχής των διαφόρων γεωγραφικών περιοχών και κοινωνικών ομάδων σ' αυτήν επίσης, η κατανομή των φοιτητών στις διάφορες σχολές και η διάρκεια των σπουδών. Η μελέτη των παραμέτρων αυτών θα αναδείξει τις διαφοροποιήσεις από τη μία χώρα στην άλλη και θα μάς επιτρέψει να δούμε στις πραγματικές του διαστάσεις το φαινόμενο της «υπερεκπαίδευσης» στην Ελλάδα.

Το ελληνικό Πανεπιστήμιο αποτελεί σε όλον τον 19ο αιώνα τον πόλο έλξης

ενός γεωγραφικά ποικίλου και συνεχώς αυξανόμενου φοιτητικού πληθυσμού. Τόποι προέλευσής του, όπως προκύπτει από το Μητρώο φοιτητών, είναι, εκτός από τον ελλαδικό χώρο, τα Επτάνησα, τουρκοκρατούμενες περιοχές των Βαλκανίων, η Μικρά Ασία, καθώς και ελληνικά παροικιακά κέντρα του εξωτερικού. Μικρός είναι ο αριθμός των φοιτητών που προέρχονται από άλλα βαλκανικά κράτη : οι τελευταίοι προτιμούν περισσότερο άλλα ευρωπαϊκά Πανεπιστήμια. Η επιλογή αυτή μπορεί να μην είναι άσχετη με το επίπεδο σπουδών του ελληνικού Πανεπιστημίου, δείχνει ωστόσο και κάτι άλλο: ότι οι βαλκανικοί εθνικισμοί δεν άφηναν μεγάλα περιθώρια για την πραγματοποίηση των ιδεολογημάτων σχετικά με την υπερεθνική ακτινοβολία του Πανεπιστημίου.

Η γεωγραφική κατανομή των φοιτητών παρουσιάζει αρκετές ανισότητες, που αντανακλούν τις διαφορετικές δυνατότητες πρόσβασης κάθε περιοχής στην πανεπιστημιακή εκπαίδευση. Σημαντικό ρόλο παίζει εδώ ο βαθμός αστικής συγκέντρωσης, οι παραγωγικές δραστηριότητες, η πυκνότητα του σχολικού δικτύου και μάλιστα η γεωγραφική διασπορά των Γυμνασίων. Ως προς την κοινωνική προέλευση των φοιτητών τα διαθέσιμα στοιχεία δεν είναι πολύ διαφωτιστικά. Φαίνεται, πάντως, ότι στο μεγαλύτερο ποσοστό τους προέρχονται από μεσαία κοινωνικά στρώματα, ενώ χαμηλή είναι η αντιπροσώπευση των κατώτερων στρωμάτων και μάλιστα των αγροτικών. Προφανώς, τα χαμηλά εκπαιδευτικά τέλη που ίσχυαν ως το τέλος του 19ου αιώνα δεν αρκούσαν για να καταστήσουν το Πανεπιστήμιο ανοιχτό σε όλους. Το υψηλό κόστος

Σελ. 630
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/59/gif/631.gif&w=600&h=915

ζωής στην πρωτεύουσα και περισσότερο ακόμη οι ανισότητες σε κοινωνικό και μορφωτικό επίπεδο, οι οποίες είχαν προκαθορίσει τον βαθμό συμμετοχής των διαφόρων κοινωνικών στρωμάτων στην εκπαίδευση, απέκλειαν από το Πανεπιστήμιο ένα μεγάλο τμήμα νεανικού πληθυσμού, που ανήκε κυρίως στα

ασθενέστερα στρώματα. Κάτι ανάλογο ισχύει βέβαια και για τα όλιγάριθμα Γυμνάσια, που αποτελούν τον προθάλαμο του Πανεπιστημίου.

Είναι ενδιαφέρον ότι στη μεγάλη τους πλειονότητα οι μαθητές που ολοκληρώνουν τις γυμνασιακές σπουδές τους κατευθύνονται προς το Πανεπιστήμιο. Η τάση αυτή δεν είναι άσχετη με τη λειτουργία του Πανεπιστημίου ως προνομιακού χώρου διαμόρφωσης της κοινωνικής και πνευματικής ελίτ, αλλά και με τη δομή του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος. Με τη μονόδρομη, δηλαδή, κατεύθυνσή του (το Ελληνικό σχολείο οδηγεί στο Γυμνάσιο και αυτό στο Πανεπιστήμιο) και την έλλειψη ενός καλά οργανωμένου δικτύου επαγγελματικής εκπαίδευσης που θα μπορούσε να απορροφήσει ένα μέρος του μαθητικού πληθυσμού, όπως γινόταν στις περισσότερες χώρες της δυτικής και κεντρικής Ευρώπης.

Η κατανομή των φοιτητών κατά σχολές βρίσκεται σε συνάρτηση με την κοινωνική και γεωγραφική τους προέλευση : τη Νομική Σχολή, για παράδειγμα, προτιμούν περισσότερο οι ημεδαποί παρά οι αλλοδαποί, οι οποίοι ενδιαφέρονται ιδιαίτερα για την Ιατρική, ενώ προς τη Φιλοσοφική στρέφονται κυρίως οι φοιτητές από χαμηλά κοινωνικά στρώματα. Πέρα όμως από τις γενικές αυτές επιλογές, το ενδιαφέρον των φοιτητών για τις διάφορες σχολές διαμορφώνεται με βάση τις δυνατότητες για επαγγελματική αποκατάσταση και κοινωνική άνοδο που προσφέρει η καθεμία. Ο παράγοντας αυτός παίζει

αποφασιστικό ρόλο στη διόγκωση της Νομικής, η οποία συγκεντρώνει πάνω από το 50% των ημεδαπών φοιτητών. Πρόκειται ακριβώς για τη σχολή που υπόσχεται στους διπλωματούχους αλλά και τους φοιτητές της μια σίγουρη και αξιοπρεπή εργασία στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα, ενώ συγχρόνως

ανοίγει και τον δρόμο προς την πολιτική.

Ως προς τις δραστηριότητες των φοιτητών, εκείνο που πρέπει να υπογραμμιστεί είναι η έντονη παρουσία τους στα πανεπιστημιακά πράγματα. Από τα πρώτα χρόνια της λειτουργίας του Πανεπιστημίου οι φοιτητές παρεμβαίνουν σε ζητήματα που αφορούν τις σπουδές τους αλλά και τις σχέσεις τους με τους καθηγητές. Τις διεκδικήσεις τους υποστηρίζουν με υπομνήματα στη Σύγκλητο και το υπουργείο Παιδείας, με διαμαρτυρίες και κινητοποιήσεις, οι οποίες πολύ συχνά στρέφονται εναντίον συγκεκριμένων καθηγητών. Όχι σπάνια όμως οι κινητοποιήσεις τους εγγράφονται στο ευρύ πλαίσιο των ιδε-

Σελ. 631
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/59/gif/632.gif&w=600&h=915

ιδεολογικών και πολιτικών αντιπαραθέσεων που εμφιλοχωρούν στο Πανεπιστήμιο. Μέσα από τις δραστηριότητες αυτές διαμορφώνεται σταδιακά στον φοιτητικό χώρο ένα πνεύμα συλλογικότητας και αλληλεγγύης, που οδηγεί από τη δεκαετία κυρίως του 1870 στη δημιουργία φοιτητικών συλλόγων. Οι τελευταίοι βρίσκονται συνήθως υπό την κηδεμονία του Πανεπιστημίου και άλλων

εξωφοιτητικών παραγόντων, γεγονός που επιτρέπει την κοινωνική και ηθική χειραγώγηση των φοιτητών. Ωστόσο η κηδεμονία δεν εξουδετερώνει πάντα τη διάθεση για αυτόνομη δράση.

Σχετικά με τους ιδεολογικούς προσανατολισμούς των φοιτητών, υπάρχει μια βασική τομή, που τοποθετείται στην περίοδο του αντιοθωνικού κινήματος (1859-1862). Ο φιλελευθερισμός που επικρατεί στο Πανεπιστήμιο στις πρώτες δεκαετίες της λειτουργίας του, και που οφείλει πολλά σε μια δυναμική ομάδα καθηγητών διαμορφωμένων στο κλίμα του Διαφωτισμού, συνέβαλε στο να δημιουργηθεί ένα ανάλογο κλίμα και στον φοιτητικό χώρο, δείγμα του οποίου είναι η συμπαράταξη το 1848 μεγάλου μέρους φοιτητών στο πλευρό του Θ. Μανούση, ο οποίος είχε κατηγορηθεί για έλλειψη σεβασμού προς τη χριστιανική παράδοση. Ο φιλελεύθερος προσανατολισμός των φοιτητών, σε ιδεολογικό και πολιτικό επίπεδο, θα εκφραστεί με τη συμμετοχή τους στα «Σκιαδικά» και στο αντιοθωνικό κίνημα, στη διάρκεια των οποίων θα αποκτήσουν για πρώτη φορά συνείδηση της πολιτικής τους δύναμης.

Τη φάση αυτή διαδέχεται μια περίοδος όπου τον πρώτο λόγο στις φοιτητικές απασχολήσεις έχουν τα εθνικά θέματα. Μέσα από την πανεπιστημιακή φάλαγγα του 1862, την πρώτη μαζική φοιτητική οργάνωση, οι φοιτητές θα αποκτήσουν κάτι από τη νοοτροπία του στρατιώτη, φύλακα της δημόσιας τάξης σε επαναστατικές συνθήκες, αλλά και της πατρίδας. Αργότερα, στη δεκαετία του 1870, οι ίδιοι, ακολουθώντας την καμπύλη των εθνικών εξάρσεων που διαπερνούν την εποχή αυτή την ελληνική κοινωνία, θα πετύχουν, μετά από μαχητικές διαδηλώσεις, την αναβίωση της πανεπιστημιακής φάλαγγας, η οποία έχει τώρα καθαρά στρατιωτική δομή και φιλοδοξεί να προετοιμάσει τη φοιτητική νεολαία για να υπηρετήσει στρατιωτικά τα εθνικά συμφέροντα. Η φάλαγγα θα εξοικειώσει ένα μεγάλο τμήμα φοιτητών με στρατιωτικού τύπου φρονήματα και ιδανικά, τα οποία σφραγίζουν τη δημόσια συμπεριφορά τους. Από την εποχή αυτή οι φοιτητές στρατεύονται με πάθος στις εθνικές υποθέσεις, συμμετέχοντας σε συλλαλητήρια και κινητοποιήσεις, συχνά μαζί με τους καθηγητές τους. Τα φαινόμενα αυτά συνοδεύονται από μια προϊούσα συντηρητικοποίηση της φοιτητικής νεολαίας, η οποία θα εκδηλωθεί με δυναμικό τρόπο στις αρχές του 20ού αιώνα με τα Ευαγγελιακά και τα Ορεστειακά.

Σελ. 632
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/59/gif/633.gif&w=600&h=915

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ

Σελ. 633
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/59/gif/634.gif&w=600&h=915 01 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 634
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/59/gif/635.gif&w=600&h=915

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ A' Κατάλογος καθηγητών του Πανεπιστημίου (1837-1900)

ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

Μισαήλ Αποστολίδης

Κρήτη

1789

1837

Θεόκλητος Φαρμακίδης*

Θεσσαλία

1784

1837

Κωνσταντίνος Κοντογόνης

Τεργέστη

1812

1837

Δαμιανός Λιβερόπουλος

Αδριανούπολη

1803

1852

Διονύσιος Κλεόπας

Κων/πολη

1816

1856

Παναγιώτης Ρομπότης

Κρανίδι

1830

1858

Αλέξανδρος Λυκούργος

Σάμος

1827

1860

Θεόκλητος Βίμπος

Αθήνα

1832

1860

Νικόλαος Δαμαλάς

Αθήνα

1842

1868

Αναστάσιος Διομήδης Κυριακός

Αθήνα

1843

1868

+

Νικηφόρος Καλογεράς

Σπέτσες

1835

1868

+

Παναγιώτης Παυλίδης

Κυπαρισσία

1837

1869

+

Ζήκος Ρώσης

Σούλι

1838

1875

+

Προκόπιος Οικονομίδης

Καλάβρυτα

1837

1891

+

Εμμανουήλ Ζολώτας

Χίος

1858

1893

+

Γεώργιος Δέρβος

Αθήνα

1854

1897

+

Ιωάννης Μεσολωράς

Κεφαλονιά

1851

1898

+

Ιγνάτιος Μοσχάκης

Θήρα

1847

1899

+

ΝΟΜΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

Γεώργιος Ράλλης

Κων/πολη

1804

1837

Χριστόδουλος Κλωνάρης*

Ήπειρος

1788

1837

Κωνσταντίνος Προβελέγγιος*

Σίφνος

1800

1837

Gottfried Ritter von Feder

Βαυαρία

1806

1837

Λέων Μελάς*

Ήπειρος

1812

1837

Ιωάννης Σούτσος

Κων/πολη

1804.

1837

Γεώργιος Μαυροκορδάτος

Κων/πολη

1802

1837

Περικλής Αργυρόπουλος

Κων/πολη

1809

1837

Σπυρίδων Πήλληκας

Ζάκυνθος

1805

1837

Emil Herzog

Πρωσσία

1837

"Ονομα

Καταγωγή

Έτος γέννησης

Έτος διορισμού

Υφηγητής

Σελ. 635
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/59/gif/636.gif&w=600&h=915

Όνομα

Καταγωγή

Έτος

Έτος

Υφηγητής

γέννησης

διορισμού

Στέφανος Γαλάτης

Χίος

1808

1843

Πέτρος Στρούμπος

Ήπειρος

1815

1843

+

Παύλος Καλλιγάς

Σμύρνη

1814

1843

+

Πέτρος Παπαρρηγόπουλος

Κων/πολη

1817

1845

+

Βασίλειος Οικονομίδης

Βυτίνα

1814

1846

+

Νικόλαος Σαρίπολος

Κύπρος

1817

1846

+

Κωνσταντίνος Φρεαρίτης

Κων/πολη

1819

1847

+

Διομήδης Κυριακού

Σπέτσες

1811

1852

Μιχαήλ Ποτλής

Βιέννη

1812

1855

Μάρκος Ρενιέρης

Τεργέστη

1815

1855

Εμμανουήλ Κόκκινος

Χίος

1812

1861

+

Νικόλαος Δαμασκηνός

Κέρκυρα

1834

1865

Όθων Πυλαρινός

Κεφαλονιά

1834

1865

Νικόλαος Διομήδ. Κυριάκος

Σπέτσες

1842

1875

+

Κωνσταντίνος Κωστής

Ναύπλιο

1833

1875

+

Στέφανος Στρέιτ

Πάτρα

1837

1876

+

Δημήτριος Θεοφανόπουλος

Άργος

1842;

1876

+

Ξενοφών Ψαράς

Αθήνα

1837

1877

+

Αλκιβιάδης Κρασάς

Αθήνα

1840

1879

+

Αθανάσιος Ροντήρης

Ναύπακτος

1823

1880

Ιωάννης Ζωγράφος

Καλάβρυτα

1844

1881

+

Ιωάννης Ευταξίας

Λοκρίδα

1845

1881

Νεοκλής Καζάζης

Λέσβος

1849

1883

+

Γεώργιος Αγγελόπουλος

Αθήνα

1852

1887

+

Νικόλαος Γουναράκης

Μεσολόγγι

1852

1890

+

Νικόλαος Δημαράς

Ναύπλιο

1856

1892

+

Κωνσταντίνος Πολυγένης

Αθήνα

1862

1895

+

Γεώργιος Στρέιτ

Πάτρα

1868

1897

+

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

Αναστάσιος Γεωργιάδης Λευκίας

Φιλιππούπολη

1773

1837

Δημήτριος Μαυροκορδάτος

Κων/πολη

1811

1837

Ιωάννης Βούρος

Χίος

1808

1837

Νικόλαος Κωστής

Σμύρνη

1805

1837

Ιωάννης Ολύμπιος

Λιτόχωρο

1802

1837

Heinrich Treiber

Γερμανία

1796

1837

Αλέξιος Πάλλης

Ήπειρος

1809;

1837

Ιωάννης Νικολαΐδης Λεβαδεύς

Λειβαδιά

1800

1837

Πέτρος Ηπίτης*

Πάργα

1795

1837

Δαμιανός Γεωργίου

Μακεδονία

1840

Κωνσταντίνος Μαυρογιάννης

Ήπειρος

1816

1843

Σελ. 636
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/59/gif/637.gif&w=600&h=915

Όνομα Καταγωγή Έτος Έτος Υφηγητής

γέννησης διορισμού

Νικόλαος Πετσάλης

Πάργα

1817;

1846

Γεώργιος Πρινάρης

Ήπειρος

1808

1847

+

Γεώργιος Μακκάς

Χίος

1818

1849

Μιλτιάδης Βενιζέλος

Αίγινα

1822

1852

+

Θεόδωρος Αφεντούλης

Ζαγορά

1824

1852

+

Διονύσιος Αιγινήτης

Αίγινα

1819;

1855

+

Ανδρέας Αναγνωστάκης

Κρήτη

1826

1856

+

Στέφανος Σταυρινάκης

Χίος

1816

1856

Κωνσταντίνος Βουσάκης

Συράκο

1819

1856

+

Δημήτριος Ορφανίδης

Σμύρνη

1820

1857

Σταμάτιος Κρίνος

Κων/πολη

1815

1861

+

Αντώνιος Βιτσάρης

Ψαρά

1820;

1862

+

Σπυρίδων Μπαλάνος

Ήπειρος

1824

1862

+

Παναγιώτης Κυριάκος

Καλαμάτα

1825;

1862

Αντώνιος Μπάστας*

Κύθνος

1830

1863

Χαράλαμπος Τυπάλδος-Πρετεντέρης

Ληξούρι

1821

1863

Θεόδωρος Αρεταίος

Ναύπλιο

1829

1864

+

Κωνσταντίνος Δηλιγιάννης

Ναύπλιο

1832

1864

+

Παύλος Ιωάννου

Καστοριά

1833;

1868

Σπυρίδων Μαγγίνας

Αθήνα

1839

1874

+

Γεώργιος Καραμήτσας

Μυτιλήνη

1834

1875

+

Μιχαήλ Χατζημιχάλης

Ήπειρος

1835

1875

+

Ιωάννης Ζωχιός

Αθήνα

1840

1875

+

Ιωάννης Πύρλας

Τρίπολη

1817

1875

+

Αχιλλεύς Γεωργαντάς

Κων/πολη

1833

1879

+

Αναστάσιος Ζίνης

Ιωάννινα

1832

1879

Δημήτριος Κόνσολας

Θήβα

1828

1881

+

Ιούλιος Γαλβάνης

Ζάκυνθος

1838

1881

Λουκάς Παπαϊωάννου

Αράχωβα Παρν.

1831

1883

+

Δημήτριος Χασιώτης

Ζαγόρι

1845

1890

+

Ρήγας Νικολάίδης

Πήλιο

1856

1892

+

Γεώργιος Βάφας

Αθήνα

1849

1893

Νικόλαος Μακκάς

Σύρος

1847

1893

+

Μιχαήλ Κατσαράς

Σύμη

1860

1893

+

Νικόλαος Πεζόπουλος

Αθήνα

1859

1895

Νικόλαος Δελλαπόρτας

Αργοστόλι

1852

1897

+

Εύάγγελος Καλλιοντζής

Αθήνα

1862

1899

+

Γεώργιος Γαζέπης

Χαλκίδα

1860

1899

Γεώργιος Σκλαβουνος

Λοκρίδα

1869

1899

+

Κωνσταντίνος Σάββας

Χαλκίδα

1861

1900

Σελ. 637
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/59/gif/638.gif&w=600&h=915

"Ονομα

Καταγωγή

Έτος

Έτος

Υφηγητής

γέννησης

διορισμού

ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

Κωνσταντίνος Σχινάς

Κων/πολη

1801

1837

Κωνσταντίνος Νέγρης (Φ/Μ)

Κων/πολη

1804

1837

Γεώργιος Βούρης (Φ/Μ)

Βιέννη

1802

1837

Xaver Johannes Landerer (Φ/Μ)

Βαυαρία

1809

1837

Karl Nikolaus Fraas (Φ/Μ)

Βαυαρία

1810

1837

Κυριακός Δομνάδος (Φ/Μ)

Βιέννη

1789

1837

Νεόφυτος Βάμβας

Χίος

1770

1837

Γεώργιος Γεννάδιος

Ήπειρος

1786

1837

Heinrich Nikolaus Ulrichs

Γερμανία

1807

1837

Ludwig Ross

Γερμανία

1806

1837

Αλέξανδρος Σούτσος*

Κων/πολη

1803

1837

Θεόδωρος Μανούσης

Σιάτιστα

1793

1837

Νεόφυτος Δούκας*

Ήπειρος

1760

1837

Θεόφιλος Καΐρης*

Άνδρος

1784

1837

Ιωάννης Βενθύλος

Σμύρνη

1804

1839

+

Φίλιππος Ιωάννου

Ζαγορά

1800

1839

Edward Masson

Σκωτία

1800

1841

+

Κωνσταντίνος Ασώπιος

Γραμμένο Ηπείρ.

1785;

1842

Αλέξανδρος Βενιζέλος (Φ/Μ)

Αθήνα

1812

1843

+

Φραγκίσκος Πυλαρινός

Κεφαλονιά

1802

1843

Αλέξανδρος Ρ. Ραγκαβής

Κων/πολη

1809

1844

Δημήτριος Στρούμπος (Φ/Μ)

Ήπειρος

1806

1844

+

Ηρακλής Μητσόπουλος (Φ/Μ)

Πάτρα

1816

1845

Στέφανος Κουμανούδης

Αδριανούπολη

1818

1846

+

Νικόλαος Κοτζιάς

Ψαρά

1814

1846

Θεόδωρος Ορφανίδης (Φ/Μ)

Σμύρνη

1817

1850

Ιωάννης Παπαδάκης (Φ/Μ)

Λέσβος

1820;

1850

Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος

Κων/πολη

1815

1851

Ευθύμιος Καστόρχης

Δημητσάνα

1815

1852

+

Αθανάσιος Ρουσόπουλος

Μακεδονία

1823

1855

Γεώργιος Παπασλιώτης

Μικρά Ασία

1822

1858

+

Δημήτριος Μαυροφρύδης

Καππαδοκία

1828

1861

+

Δημήτριος Βερναρδάκης

Λέσβος

1834

1861

Αναστάσιος Γεννάδιος

Αθήνα

1840

1862

Βασίλειος Λάκων (Φ/Μ)

Κέα

1830

1862

+

Σπυρίδων Φιντικλής

Αθήνα

1820

1863

Δημήτριος Σεμιτέλος

Ήπειρος

1830

1864

Αναστάσιος Χρηστομάνος (Φ/Μ)

Βιέννη

1841

1866

+

Χριστόφορος Φιλητάς*

Ήπειρος

1787

1866

Γεώργιος Μιστριώτης

Τρίπολη

1839

1868

+

Κωνσταντίνος Κόντος

Άμφισσα

1834

1868

Σελ. 638
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/59/gif/639.gif&w=600&h=915

Όνομα

Καταγωγή

Έτος

Έτος

Υφηγητής

γέννησης

διορισμού

Γεώργιος Ζαβιτσάνος (Φ/Μ)

Ναύπλιο

1838

1869

+

Παππαδόπουλος Γρηγόριος*

Θεσσαλονίκη

1817;

1870

Σωκράτης Τσιβανόπουλος

Λακωνία

1836

1871

+

Νικόλαος Νικολαΐδης (Φ/Μ)

Τρίπολη

1826

1871

Αθανάσιος Κυζικηνός (Φ/Μ)

Κύζικος

1822

1872

Ιωάννης Πανταζίδης

Μακεδονία

1827

1875

Κωνσταντίνος Πορφυρόπουλος

Σπάρτη

1832

1875

Κωνσταντίνος Μητσόπουλος (Φ/Μ)

Πάτρα

1844

1875

Δημήτριος Κοκκίδης (Φ/Μ)

Αθήνα

1840

1877

+

Χρήστος Παπαδόπουλος

Αδριανούπολη

1835

1880

+

Στυλιανός Κωνσταντινίδης

Σπάρτη

1838

1880

Δημήτριος Πατσόπουλος

Ανδρίτσαινα

1845

1880

Μίνως Λάππας*

Ήπειρος

1850

1881

Περικλής Γρηγοριάδης

Δημητσάνα

1848

1881

+

Γεώργιος Κρίνος (Φ/Μ)

Σύρος

1850

1881

Κυπάρισσος Στέφανος (Φ/Μ)

Σύρος

1857

1884

Ιωάννης Χατζιδάκις (Φ/Μ)

Κρήτη

1844

1884

+

Τιμολέων Αργυρόπουλος (Φ/Μ)

Αθήνα

1847

1884

+

Γεώργιος Χατζιδάκις

Κρήτη

1848

1885

+

Σπυρίδων Λάμπρος

Κέρκυρα

1851

1887

+

Σπυρίδων Βάσης

Κέρκυρα

1852

1887

Νικόλαος Πολίτης

Καλαμάτα

1852

1890

+

Σπυρίδων Σακελλαρόπουλος

Κέρκυρα

1847

1890

+

Αναστάσιος Δαμβέργης (Φ/Μ)

Μύκονος

1857

1892

+

Σπυρίδων Μηλιαράκης (Φ/Μ)

Αθήνα

1852

1892

Αντώνιος Οικονόμου

Σύμη

1847;

1892

Παύλος Καρολίδης

Καππαδοκία

1849

1893

+

Μαργαρίτης Ευαγγελίδης

Κύζικος

1850

1894

+

Νικόλαος Αποστολίδης (Φ/Μ)

Βόλος

1856

1894

+

Δημήτριος Αιγινίτης (Φ/Μ)

Αθήνα

1862

1896

Γρηγόριος Βερναρδάκης

Λέσβος

1848

1898

Δημήτριος Ζαγγογιάννης

Λαμία

1860

1899

+

Με αστερίσκο (*) σημειώνονται οι καθηγητές οι οποίοι για διάφορους λόγους δεν δίδαξαν (σ' αυτούς περιλαμβάνεται και ο Γρηγ. Παππαδόπουλος, ο οποίος απολύθηκε λίγο μετά τον διορισμό του). Με σταυρό (+) δηλώνονται οι καθηγητές που είχαν χρηματίσει υφηγητές. Φ/Μ: καθηγητές του φυσικού και μαθηματικού τμήματος της Φιλοσοφικής Σχολής.

Σελ. 639
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/59/gif/640.gif&w=600&h=915 01 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 640
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/59/gif/641.gif&w=600&h=915

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β'

Ημεδαποί φοιτητές κατά επαρχία

Ημεδαποί φοιτητές κατά επαρχία

Νομοί - Επαρχίες

1837-50

1851-60

1861-70

1871-80

1881-90

Σύνολο

Ν. ΑΡΓΟΛ.-ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ

62

164

295

316

430

1.267

Αργούς

14

29

32

27

48

150

Κορινθίας

10

30

66

78

163

347

Κυθήρων

7

18

17

42

Ναυπλίας

13

68

121

119

116

437

Σπετσών-Ερμιονίδος

6

12

26

30

31

105

Ύδρας

15

19

34

36

43

147

Τροιζηνίας

4

6

9

8

12

39

Ν. ΑΡΚΑΔΙΑΣ

96

157

273

285

397

1.208

Γορτυνίας

27

43

91

86

142

389

Κυνουρίας

34

47

43

66

82

272

Μαντινείας

30

63

131

124

157

505

Μεγαλοπόλεως

4

3

8

9

14

38

Αρκαδία (γενικά)

1

1

2

4

Ν. ΑΧΑΪΑΣ-ΗΛΙΔΟΣ

54

110

284

391

845

1.684

Αιγιαλείας

9

14

31

72

123

249

Ηλείας

1

8

36

71

167

283

Καλαβρύτων

24

45

86

100

197

452

Πατρών

19

43

131

147

348

688

Αχαΐα (γενικά)

1

1

10

12

Ν. ΛΑΚΩΝΙΑΣ

34

57

152

175

338

756

Γυθείου

1

4

13

14

50

82

Επιδαύρου Λιμηράς

1

10

12

12

35

Λακεδαίμονος

28

41

89

103

191

452

Οιτύλου

1

4

32

40

71

148

Λακωνία (γενικά)

3

8

8

6

14

39

Ν. ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ

20

59,

147

203

355

784

Καλαμών

10

19

70

90

143

332

Μεσσήνης

1

8

29

43

45

126

Πυλίας

1

4

8

26

30

69

Τριφυλίας

2

15

26

32

86

161

Σελ. 641
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/59/gif/642.gif&w=600&h=915

Νομοί-Επαρχίες 1837-50

1851-60

1861-70

1871-80

1881-90

Σύνολο

Ολυμπίας

1

11

14

11

43

80

Μεσσηνία (γενικά)

5

2

1

8

16

Ν. ΑΚΑΡΝΑΝ.-ΑΙΤΩΛΙΑΣ

28

51

130

157

273

639

Βάλτου

1

4

3

9

17

Βονίτσης-Ξηρομέρου

2

5

8

19

34

Ευρυτανίας

10

11

30

25

49

125

Μεσολογγίου

6

24

65

84

109

288

Τριχωνίας

4

6

11

17

31

69

Ναυπακτίας

3

4

11

19

51

88

Ακαρνανία-Αιτωλία (γενικά)

5

3

4

1

5

18

Ν. ΑΤΤΙΚΗΣ-ΒΟΙΩΤΙΑΣ

57

136

235

441

778

1.647

Αιγίνης

8

5

5

10

20

48

Αττικής

30

99

184

340

640

1.293

Θηβών

2

5

16

36

37

96

Λεβαδείας

11

20

19

32

50

132

Μεγαρίδος

6

7

11

23

31

78

Ν.ΕΥΒΟΙΑΣ

17

22

113

125

253

530

Καρυστίας

10

13

42

42

93

200

Σκοπέλου

2

10

15

34

61

Ξηροχωρίου

1

2

4

12

19

38

Χαλκίδος

5

5

54

56

103

223

Εύβοια (γενικά)

1

3

4

8

Ν. ΦΘΙΩΤ.-ΦΩΚΙΔΟΣ

23

78

160

154

288

703

Δωρίδος

2

7

5

11

27

52

Λοκρίδος

1

11

19

15

51

97

Παρνασσίδος

16

23

52

43

96

230

Φθιώτιδος

4

37

84

85

114

324

Ν.ΚΥΚΛΑΔΩΝ

70

108

153

303

465

1.099

Άνδρου

6

9

26

31

52

124

Θήρας

3

12

14

46

49

124

Κέας

19

30

28

39

42

158

Μήλου

17

20

27

45

45

154

Νάξου

8

16

19

42

70

155

Σύρου

6

5

23

77

181

292

Τήνου

11

16

16

23

26

92

Ν.ΖΑΚΥΝΘΟΥ

21

83

126

230

Ζάκυνθος

21

83

126

230

Σελ. 642
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/59/gif/643.gif&w=600&h=915

Νομοί-Επαρχίες 1837-50 1851-60 1861-70 1871-80 1881-90 Σύνολο

Ν. ΚΕΡΚΥΡΑΣ 27 68 160 255

Κέρκυρα 18 34 101 153

Λευκάδα 8 25 50 83

Παξοί 1 9 9 19

Ν. ΚΕΦΑΛΛΗΝΙΑΣ 53 113 223 389

Κεφαλονιά 41 94 198 333

Ιθάκη 12 19 24 55

— 1 1

Ν. ΛΑΡΙΣΣΗΣ 198 198

Αγυιάς 1 1

Αλμυρού 9 9

Βόλου 139 139

Δομοκού 4 4

Λαρίσσης 26 26

Τυρνάβου 17 17

Φαρσάλων 2 2

Ν. ΤΡΙΚΑΛΩΝ 70 70

Καρδίτσης 19 19

Καλαμπάκας 11 11

Τρικάλων 38 38

— 2 2

ΘΕΣΣΑΛΙΑ (γενικά) 17 17

Ν. ΑΡΤΗΣ 35 35

Άρτης 35 35

Σύνολο 461 942 2.043 2.814 5.251 11.511

Χωρίς τόπο 1 16 17

Γενικό σύνολο 461 943 2.043 2.814 5.267 11.528

Πηγή: Μητρώο φοιτητών (1837-1890). Δεν περιλαμβάνονται οι μαθητές του Φαρμακευτικού Σχολείου. Οι Επτανήσιοι καταγράφονται κατά νομό και νησί και όχι κατά επαρχία, διότι τα υπάρχοντα στοιχεία δεν είναι επαρκή για μια τέτοια κατανομή. Η στήλη 1861-1870, όσον αφορά τους Επτανήσιους, περιλαμβάνει τους εγγραφέντες στα χρόνια 1864-1870.

Σελ. 643
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/59/gif/644.gif&w=600&h=915 01 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 644
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/59/gif/645.gif&w=600&h=915

ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Σελ. 645
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/59/gif/646.gif&w=600&h=915 01 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 646
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Πανεπιστήμιο και φοιτητές στην Ελλάδα κατά τον 19ο αιώνα
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 627
    

    Η ιστορία του Πανεπιστημίου στον 19ο αιώνα είναι στενά συνδεδεμένη με την ιστορία του ελληνικού εθνικού κράτους. ιδρυμένο τον Απρίλιο του 1837, λίγα χρόνια μετά την ίδρυση του ελληνικού βασιλείου, σφραγίζεται από τα αιτήματα και τις αναζητήσεις της εποχής : από το αίτημα για την οικοδόμηση ενός σύγχρονου κράτους, οργανωμένου με βάση τα δυτικοευρωπαϊκά πρότυπα, και από τις αναζητήσεις γύρω από την εθνική ταυτότητα και το μέλλον του ελληνισμού. Τα στοιχεία αυτά καθόρισαν σε μεγάλο βαθμό τη φυσιογνωμία του Πανεπιστημίου.

    Για την Αντιβασιλεία και το υπουργείο Παιδείας, όπως και για το μεγαλύτερο τμήμα των ελλήνων διανοουμένων, ένα σύγχρονο κράτος δεν μπορούσε παρά να έχει ένα ολοκληρωμένο σύστημα εκπαίδευσης, και προς αυτήν

    ακριβώς την κατεύθυνση στρέφονται οι πρώτοι εκπαιδευτικοί σχεδιασμοί. Έτσι, μεταξύ του 1834 και 1837 θεσπίζεται στη θέση του παραδοσιακού εκπαιδευτικού συστήματος, που περιοριζόταν στην κατώτερη και μέση εκπαίδευση, ένα τριμερές εκπαιδευτικό σχήμα, που περιελάμβανε Δημοτικά σχολεία, Ελληνικά και Γυμνάσια, και ένα Πανεπιστήμιο. Η χρησιμότητα του Πανεπιστημίου ήταν για όλους σχεδόν αυτονόητη. Θεσμός με υψηλό κύρος, το Πανεπιστήμιο θα λειτουργούσε ως μηχανισμός παραγωγής επιστημονικού και υπαλληλικού προσωπικού για τις ανάγκες του κράτους και της κοινωνίας και συγχρόνως θα ήταν το μέσο διαμόρφωσης της κοινωνικής και πνευματικής

    ελίτ. Παράλληλα όμως το Πανεπιστήμιο επιφορτίστηκε και με άλλα καθήκοντα που συνδέονταν με ευρύτερα εθνικά αιτήματα, γεγονός που συνέβαλε στην ανάδειξή του σε σημαντικό παράγοντα της δημόσιας ζωής.

    Η θεσμική οργάνωση και λειτουργία του Πανεπιστημίου βασίστηκε σε γερμανικά πρότυπα. Ο προσανατολισμός προς τη Γερμανία ασφαλώς δεν ήταν άσχετος με την παρουσία των Βαυαρών στην Ελλάδα, οι οποίοι είχαν κάθε λόγο να προτιμούν ένα γερμανικού τύπου Πανεπιστήμιο. Ωστόσο η επιλογή αυτή δεν ήταν μόνο υπόθεση των Βαυαρών, αφού προς τη Γερμανία ήταν προσανατολισμένοι ήδη και αρκετοί έλληνες διανοούμενοι, οι οποίοι επηρέαζαν άμεσα ή έμμεσα την εκπαιδευτική πολιτική της Αντιβασιλείας. Οι τελευταίοι, σπουδασμένοι σε γερμανόφωνες χώρες, θεωρούσαν ότι το γερμανικό