Συγγραφέας:Διεθνές Συμπόσιο
 
Τίτλος:Πρακτικά του Διεθνούς Συμποσίου Ιστορικότητα της παιδικής ηλικίας και της νεότητας
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:1
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Συντελεστές:Εταιρεία Μελέτης Νέου Ελληνισμού
 
Έτος έκδοσης:1986
 
Σελίδες:725
 
Αριθμός τόμων:2 τόμοι
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Βιβλιογραφία
 
Διεθνή Συμπόσια
 
Κοινωνική ενσωμάτωση
 
Μαθητεία και εργασία
 
Νεανικά έντυπα
 
Νεανικές οργανώσεις
 
Νοοτροπίες και συμπεριφορές
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Ευρώπη
 
Χρονική κάλυψη:Μεσαίωνας-20ός αιώνας
 
Περίληψη:Το βιβλίο αυτό περιέχει τα πρακτικά του πρώτου επιστημονικού συμποσίου που διοργάνωσε η επιτροπή του ΙΑΕΝ σε συνεργασία με την Εταιρεία Μελέτης Νέου Ελληνισμού. Το συμπόσιο, με θέμα «Ιστορικότητα της παιδικής ηλικίας και της νεότητας», έγινε στο αμφιθέατρο του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών από τη 1 έως τις 5 Οκτωβρίου 1984.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 28.86 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 621-640 από: 730
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/621.gif&w=600&h=9151. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ

ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ ΦΑΣΙΣΤΙΚΟΥ

ΚΑΘΕΣΤΩΤΟΣ ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΑ

CARMEN ΒΕΤΤΙ

Αυτή η έκθεση είναι η σύνθεση -σε γενικές γραμμές- μιας μακράς έρευνας πάνω στην εκπαιδευτική πολιτική που ασκήθηκε στην Ιταλία κάτω από τη φασιστική δικτατορία από τα τέλη του 1922 και επί 20 χρόνια περίπου. Προσπαθώντας να αποφύγω την περιοριστική άποψη -ουσιαστικά ακόμα παρούσα στην ιστοριογραφική ιταλική σκέψη- που συνίσταται στο να θεωρεί το σχολείο, και ιδίως σε σχέση με το παρελθόν, σαν τον πιο σημαντικό τόπο της κοινωνικοποίησης των νέων, επιχείρησα να διαμορφώσω μια σχέση, με ορούς συστήματος, ανάμεσα στο σχολικό και στο εξωσχολικό, βγάζοντας συμπεράσματα ενός κάποιου ενδιαφέροντος. Τελικά, και θα το δούμε στη συνέχεια, διαπιστώθηκε ότι η εκπαιδευτική πολιτική του φασισμού δεν πραγματοποιήθηκε μόνο στη σχολική της πολιτική. Θα δούμε συγχρόνως ότι εκτός των προδιαγραμμένων μέτρων που έτειναν να υποτάξουν εκπαιδευτικούς και φοιτητές στις αξίες και στα ιδεώδη του νέου ρεύματος, οι φασίστες επιδίωξαν να κινητοποιήσουν τους μεν και τους δε προβάλλοντας διάφορες λύσεις και θέλγητρα. Εντούτοις, πριν προχωρήσουμε στην ουσία του διαρθρωτικού και τόσο πρωτότυπου εκπαιδευτικού σχεδίου, που εφαρμόστηκε από τους φασίστες ιθύνοντες, είναι απαραίτητο να αναλύσουμε μερικά του σημεία για να κατανοήσουμε με ουσιαστικό τρόπο τη γέννησή του.

Έτσι, πρέπει κατ' αρχήν να διευκρινίσουμε πως αν και το φασιστικό κίνημα, που γεννήθηκε τον Μάρτη του 1919, επέζησε αρχικά χάρη στη στήριξη αρκετών νέων και νεαρών στην ηλικία ανθρώπων (σχεδόν όλοι αστικής καταγωγής) οι οποίοι, φοβούμενοι μη χάσουν το κοινωνικό τους status, είχαν υποδεχθεί με ενθουσιώδη εμπιστοσύνη τις επαγγελίες του Μουσολίνι, αρχηγού του φασισμού, παρ' όλα αυτά όταν οι φασίστες έφτασαν στην εξουσία, τον

Σελ. 621
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/622.gif&w=600&h=915 1. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

Οχτώβρη του 1922, οι σχέσεις τους με τους νέους της χώρας ήταν χαλαρές. Πράγματι, δεδομένου ότι σταδιακά o Μουσολίνι είχε απορρίψει ένα μεγάλο μέρος της φρασεολογίας της αμφισβήτησης και προσφερόταν, μέσα στο ήδη διαμορφωμένο κλίμα συντήρησης, να χτυπήσει τις οργανώσεις των προλετάριων, αντιπροσωπεύοντας το οπλισμένο χέρι των βιομηχάνων και των αγροτών, πολλοί νέοι είχαν καταγγείλει με τραχύτητα την αλλαγή της ουσίας της φασιστικής σκέψης. Ενοχλημένοι από τις κριτικές οι «γέροι» συμφώνησαν, με βαριά καρδιά, να μην εξασφαλίσουν ιδιαίτερες φροντίδες στο κίνημα της νεολαίας που επιβίωσε, αλλά χωρίς επιτυχία, μέσα από 2 ομάδες: τους «Balilla», από ηλικίας 10 ως 15 χρόνων, και τους «Πρωτοπόρους» από 15 ως 18 χρόνων. Αφού ανέβηκαν στην εξουσία, οι ιθύνοντες του φασισμού αποπειράθηκαν αμέσως να επαναδραστηριοποιήσουν τις οργανώσεις νέων, αλλά χωρίς ιδιαίτερα αποτελέσματα, είτε γιατί τα προβλήματα που είχαν άμεσα ν' αντιμετωπίσουν ήταν πολυάριθμα και κατεπείγοντα είτε γιατί o προσηλυτισμός των νέων γινόταν όλο και πιο δύσκολος λόγω του ότι απαγορεύονταν οι αντικυβερνητικές κριτικές και διαμαρτυρίες. Επιπλέον, πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι, από την άνοιξη του 1923, ο Πάπας με τη σειρά του θέλησε να ξαναζωντανέψει τις καθολικές οργανώσεις, και ότι η εκκλησία είχε, στο πρόσωπο των ιερέων, δραστήριους εμψυχωτές, ακόμα και στα πιο απομακρυσμένα και απομονωμένα χωριά. Και πράγματι, μέσα σε λίγο χρονικό διάστημα, οι καθολικές οργανώσεις νέων —και ιδιαίτερα αυτή των «Προσκόπων»— εμφανίστηκαν ως οι επίφοβες ανταγωνίστριες των φασιστικών οργανώσεων.

Ας έρθουμε τώρα στο σχολείο, άλλο σημαντικό τόπο συγκέντρωσης της νεολαίας παρότι, κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του '20, πολλά παιδιά προλετάριοι εγκατέλειψαν πρώιμα το δημοτικό, λόγω των διακοπτόμενων παρουσιών που υπαγορεύονταν από τις αγροτικές εργασίες.

Σε ό,τι αφορά το σχολικό κόσμο, πρέπει να διευκρινίσουμε ότι οι φασίστες, όταν έγιναν κυβέρνηση, είχαν λίγους μυημένους οπαδούς ανάμεσα στους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι στην πλειοψηφία τους δεν ήταν φασίστες ή ήταν αντιφασίστες. Πράγματι, το φασιστικό κόμμα, στη ραγδαία άνοδό του, δεν είχε το χρόνο να επεξεργασθεί ένα ουσιαστικό πρόγραμμα εκπαιδευτικής πολιτικής, έτσι καθώς ήταν απασχολημένο με το καταστρεπτικό έργο της φυσικής εξόντωσης των αντιπάλων του. Ερχόμενος o Μουσολίνι στην εξουσία κι έχοντας ανάγκη στηριγμάτων, προσπάθησε να καλύψει αυτή την έλλειψη και εκδήλωσε αμέσως ένα μεγάλο ενδιαφέρον για τον κόσμο της κουλτούρας και της εκπαίδευσης. Μ' αυτή την καθαρά καιροσκοπική στάση του προσπάθησε να προκαλέσει τις συμπάθειες των καλύτερων αντιπροσώπων του ακαδημαϊκού κόσμου που για μεγάλο χρονικό διάστημα απαιτούσε τη λήψη σοβαρών μέτρων με στόχο την εξυγίανση της εκπαίδευσης.

Ο Ντούτσε πρόσφερε εύλογα την ευθύνη του Υπουργείου της Λαϊκής Επιμόρφωσης

Σελ. 622
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/623.gif&w=600&h=9151. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

-προσφορά που έγινε αμέσως αποδεκτή- σε μια από τις πιο λαμπρές προσωπικότητες των ιταλικών φιλοσοφικών κυκλωμάτων, τον Giovani Gentille, ο οποίος, αν και μειονεκτούσε λόγω του ότι δεν ήταν ακόμα φασίστας, είχε τουλάχιστον το προτέρημα να ακολουθείται από ένα ευρύ ρεύμα του λεγόμενου "σχολικού κόμματος". Αλλά το μεταρρυθμιστικό έργο του νέου υπουργού -που πραγματοποιήθηκε αυστηρά και ανελέητα σε διάστημα λιγότερο από ενάμισι χρόνο- προκάλεσε ανάμεσα στους εκπαιδευτικούς, στους φοιτητές και στους γονείς, βαθιές δυσαρέσκειες οι οποίες επέτειναν τα ήδη διαμορφωμένα εχθρικά συναισθήματα.

Παρότι στην αρχή o Ντούτσε υπερασπίστηκε με όλα τα μέσα τη μεταρρύθμιση του Gentille, ορίζοντας την σαν "την πιο φασιστική των μεταρρυθμίσεων", δεν μπόρεσε να μην εκτιμήσει πραγματικά την κατάσταση και να καταλάβει ότι η διαδικασία της φασιστικοποίησης του σχολείου παρουσίαζε πολλές δυσκολίες με αβέβαια αποτελέσματα. Επιπλέον, ούτε από τον Μουσολίνι ούτε από τους ακολούθους του δεν περνούσε απαρατήρητο το γεγονός ότι οι εκπαιδευτικοί είχαν πολυάριθμες δυνατότητες μέσα από την καθημερινή τους πρακτική να διαφεύγουν ακόμα κι από τον πιο αυστηρό έλεγχο. Έτσι αποφάσισαν να συγκεντρώσουν υπό τον έλεγχο τους το σώμα των εκπαιδευτικών σ' όλα τα επίπεδα της ιεραρχίας θεωρώντας συγχρόνως απαραίτητη την άμεση επαφή με τους νεότερους μέσω αμοιβαίων και στενών σχέσεων στο σχολείο.

Οι γυναίκες εκπαιδευτικοί -που ήταν αρκετές στο δημοτικό- δεν κατάφεραν ποτέ να εμφυσήσουν στους μαθητές τις αξίες του φασισμού: τη δύναμη, το θάρρος, το επιχειρησιακό και καταχτητικό πνεύμα. Και ποτέ τέτοιες αξίες δεν θα μπορούσαν να μεταδοθούν -όπως ισχυρίζονταν οι φασίστες- από τη "σέχτα των καθηγητών" που ήταν προσκολλημένη στις δικές της ιδέες και προικισμένη με "αδύναμα και στρεψόδικα μυαλά". Και ακριβώς εξαιτίας αυτών των εκτιμήσεων ανάμεσα στην πραγματικότητα και στην υπεροψία των φασιστών σχηματοποιήθηκε ένα πολύ πρωτότυπο πολιτικό εκπαιδευτικό σχέδιο που έτεινε να επανασυνδέσει στενά το σχολικό με τον εξωσχολικό κόσμο για να κινητοποιήσει από τα πάνω εκπαιδευτικούς και φοιτητές και να τους παρασύρει μέσα στο "ταραγμένο κλίμα της επανάστασης". Με άλλα λόγια, εκτός του σχολείου που κληρονομήθηκε από το φιλελεύθερο κράτος -το οποίο, ανάμεσα στ' άλλα, ο Gentille αποκατέστησε αλλά δε μεταρρύθμισε- οι φασίστες αποφάσισαν να ιδρύσουν ένα καινούργιο μηχανισμό, διευθυνόμενο και διαχειριζόμενο από πιστούς ανθρώπους του καθεστώτος - την Εθνική Οργάνωση "Balilla" (ONB), που είχε σαν σκοπό τη συγκέντρωση των νέων από 8 ως 18 χρονών και σαν τελικό στόχο την παρακολούθηση τους καθώς και την ηθική και φυσική τους αγωγή. Παρότι o νόμος που επισημοποίησε την ύπαρξη της Οργάνωσης -ο οποίος εγκρίθηκε τον Απρίλη του 1926- μιλούσε μ' ένα γενικό τρόπο για τους νέους, η καινούργια οργάνωση συγκέντρωσε την προσοχή

Σελ. 623
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/624.gif&w=600&h=9151. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

της κυρίως στα αγόρια, που θεωρούνταν από τους φασίστες σαν πραγματικές πηγές πλούτου του Έθνους. Και η ΟΝΒ -της οποίας τα κεντρικά όργανα όφειλαν να εδρεύουν στη Ρώμη έχοντας περιφερειακά παραρτήματα σε όλες τις Επαρχίες και τις Κοινότητες του Βασιλείου- διευθυνόταν από έναν Πρόεδρο -τον Renato Ricci- που ανήκε στη στρατευμένη μερίδα του κόμματος και μπήκε κάτω από την άμεση εξάρτηση του Αρχηγού της κυβέρνησης για να προστατευθεί από τα τυπικά γραφειοκρατικά εμπόδια των κρατικών οργανισμών. Όμως, παρ' ότι αναμενόταν πυρετωδώς, γιατί θεωρούνταν το πραγματικό σχολείο του φασισμού, άρχισε να λειτουργεί μόνο την άνοιξη του 1927 μετά από πολλές και δύσκολες διαπραγματεύσεις με τον Πάπα, που υποχρέωσαν τον Μουσολίνι να αναβάλει την απογείωση της υπερφασιστικής Εκπαίδευσης παρά να υποθηκεύσει το ξεκίνημά της.

Έτσι, από την άνοιξη του 1927, οι πλατείες και οι δρόμοι της Ιταλίας άρχισαν ραγδαία να γεμίζουν από παιδιά και νέους με τη στολή "Balilla" (8-14 χρόνων) και τη στολή "Πρωτοπορίας" (14-18 χρόνων) και οι δύο στρατιωτικής ραφής με παντελόνι, σακάκι, μπερέ και το μοιραίο μαύρο πουκάμισο, σύμβολο της ένδοξης φασιστικής "επανάστασης". Οι γραμμένοι στην ΟΝΒ ήταν οι αληθινοί φασίστες του αύριο, γιατί εκπαιδεύονταν για να είναι περήφανοι, θαρραλέοι, έτοιμοι να υπερασπιστούν με τα όπλα το πάτριο έδαφος και να πεθάνουν για το μεγαλείο της Ιταλίας. Η πορεία για τη διαμόρφωση τους προέβλεπε σπορ, παραστρατιωτικές ασκήσεις, σιδηρά πειθαρχία, σεβασμό στην ιεραρχία, απόλυτη αγάπη για την πατρίδα και τον αρχηγό της. Τα παιδιά της ανανεωμένης Ιταλίας -οι "Balilla" και. οι "Πρωτοπόροι"- προέρχονταν και από την αστική τάξη και από το προλεταριάτο, ενωμένα συμβολικά για ν' αποδείξουν το ξεπέρασμα της παραδοσιακής διαίρεσης των τάξεων, Στρατολογήθηκαν στα σχολεία -η εγγραφή ήταν εθελοντική, αλλά οι πιέσεις πολλαπλές- και κοντά στις περιφερειακές Επιτροπές της Οργάνωσης που ονομάσθηκαν "Σπίτια των Balilla". Εκεί οι νέοι και έφηβοι θα εμποτίζονταν από καινούργια ιδεώδη και θα μετέπλαθαν την προσωπικότητα τους, Η διαχείριση αυτών των Επιτροπών είχε ανατεθεί σε εθελοντές, διαλεγμένους ανάμεσα στα πιο αντιπροσωπευτικά άτομα του τόπου, που είχαν στο ενεργητικό τους ένα φασιστικό παρελθόν ή που εκδήλωναν φανερές συμπάθειες για το νέο καθεστώς: ιδιοκτήτες, κρατικοί λειτουργοί, εκπαιδευτικοί, υψηλοί αξιωματούχοι κλπ.

Τους εκπαιδευτικούς τους εκτιμούσαν ιδιαίτερα για τους λόγους που μπορεί κανείς να φαντασθεί, και τους παρασημοφορούσαν αμέσως με το βαθμό του αξιωματούχου της Ασφάλειας, αξίωμα πολύ τιμητικό εκείνη την εποχή. Μεταξύ των παιδαγωγών πολυάριθμοι ήταν αυτοί που πρόσφεραν αρκετά γρήγορα τις υπηρεσίες τους, αγγιγμένοι από τα συγκινητικά λόγια που τους απηύθυνε ο Ντούτσε και από το γόητρο που τους εξασφάλιζε. Στους παιδαγωγούς πρόσφεραν, ανάμεσα στ' άλλα, και δυνατότητες καριέρας -δηλ. να γίνουν καθηγητές

Σελ. 624
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/625.gif&w=600&h=9151. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

σωματικής αγωγής στα γυμνάσια- αφού παρακολουθήσουν ένα τμήμα σωματικής αγωγής, οργανωμένο από την ΟΝΒ, και αφού δεχτούν να έχουν μία ευθύνη στην Οργάνωση.

Κατά τον ίδιο τρόπο ήταν αποδεκτό και το υγειονομικό προσωπικό, δεδομένου ότι η ΟΝΒ είχε την πρόθεση να προσφέρει στους γιους του προλεταριάτου δωρεάν ιατροφαρμακευτική περίθαλψη -πολύ σημαντική παραχώρηση για την εποχή- και επιπλέον να στείλει τα λιγότερο εύρωστα παιδιά στις καλοκαιρινές κατασκηνώσεις που η ONB θα οργάνωνε στη θάλασσα ή στο βουνό. Αυτή ήταν μια άποψη του προγράμματος για την περίθαλψη, και εφαρμόστηκε για να αποδυναμώσει το προλεταριάτο.

Ανάμεσα στα διάφορα πλεονεκτήματα της ΟΝΕ, πρέπει να θυμηθεί κανείς την αποστολή της να εξασφαλίσει τη σωματική αγωγή στα γυμνάσια και στα δημοτικά. Αυτό το μάθημα έπρεπε ν' αναπτυχθεί στη χώρα. Έτσι, η οργάνωση "Balilla" θα είχε μια σταθερή σχέση με το σχολείο και θα μπορούσε να ασκήσει έναν έλεγχο έξω από τη σχολική διοίκηση και να δραστηριοποιήσει τα "τεμπέλικα" γρανάζια. Ο Πρόεδρος της ΟΝΒ, Renato Ricci, για ν' αντιμετωπίσει την αυξάνουσα αναγκαιότητα καθηγητών φυσικής αγωγής, που όφειλαν να είναι ικανοί ν' αναλάβουν τις διάφορες διευθυντικές υποχρεώσεις μέσα στην Οργάνωση, ίδρυσε στη Ρώμη τη Φασιστική Ακαδημία Σωματικής Αγωγής, ανοιχτή στο λεπτό άνθος της ανδρικής νεότητας. Μια δεύτερη Ακαδημία, για τις γυναίκες, ιδρύθηκε στο Orvieto το 1932.

Όμως η πορεία της υπό έλεγχο συγκέντρωσης του σχολικού Θεσμού σημείωσε ένα σημαντικό βήμα όταν τα αγροτικά σχολεία -των οποίων η διαχείριση για λόγους μείωσης των φόρων είχε ανατεθεί σε ιδιωτικούς οργανισμούς- πέρασαν ανάμεσα στα 1928 και στα 1934 κάτω από τον άμεσο έλεγχο της Οργάνωσης "Balilla". Εδώ, ο Πρόεδρος της Οργάνωσης έδωσε ένα συγκεκριμένο παράδειγμα αυτού που έπρεπε να είναι το πραγματικό σχολείο του φασισμού. Τα προγράμματα συμπεριέλαβαν αμέσως σαν ύλη τη φασιστική κουλτούρα. Το τελευταίο Σάββατο κάθε μήνα προβλεπόταν επιπλέον ο εορτασμός της "μέρας των Balilla" με μαθητές που φορούσαν στολή για να ανανεώσουν επίσημα τον όρκο του "Balilla" κι αργότερα -όπως ονομάσθηκε- της "Μικρής Ιταλίδας". Το μοίρασμα των σχολικών ελέγχων έπρεπε να γίνει κατά τη) διάρκεια μιας τελετής όπου προήδρευαν οι φασιστικές Αρχές για να δείξουν το ενδιαφέρον του καθεστώτος για την πολιτιστική ανάπτυξη του Έθνους.

Αναμφίβολα, αυτή η πρώτη ανάλυση θα σας επιτρέψει να καταλάβετε το "corpus" της μηχανής-"Βalilla". Για να συμπληρώσουμε τον πίνακα πρέπει τελικά να προσθέσουμε ότι o νόμος που θεσμοθέτησε αυτόν τον Οργανισμό, προέβλεψε μέσα στις γραμμές της Οργάνωσης την παρουσία ιερέων, για να επιληφθούν της θρησκευτικής ανατροφής των νέων. Αυτό το μέτρο είχε σαν σκοπό να μετριάσει τις επιφυλάξεις του καθολικού κόσμου και ιδίως τις επιφυλάξεις

Σελ. 625
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/626.gif&w=600&h=9151. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

του μεγαλύτερου αντιπροσώπου του -του Πίου του XI- από τον οποίο ο Μουσολίνι ήθελε, ανάμεσα στις άλλες αντιπαραθέσεις, να μην εναντιωθεί με έντονο τρόπο στην κατάργηση της τελειότερης καθολικής οργάνωσης νέων, δηλαδή των Προσκόπων. Και αν το αποτέλεσμα δεν ήταν άμεσο, ο Μουσολίνι έφτασε τελικά στο σκοπό του τον Απρίλη του 1928, όταν ο Πάπας προτίμησε να εγκαταλείψει τους Προσκόπους στη μοίρα τους αντί να εκθέσει σε κίνδυνο τις άλλες καθολικές οργανώσεις.

Όταν δραστηριοποιήθηκε η ΟΝΒ την άνοιξη του 1927, οι μόνες ενώσεις νέων που είχαν επιζήσει, αλλά με πολύ συγκεκριμένους περιορισμούς, ήταν οι καθολικές ενώσεις που είχε υπερασπίσει με κάθε τρόπο το Βατικανό. Οι άλλες καταργήθηκαν όλες, με βάση ένα νομοθετικό διάταγμα του Γενάρη του 1927.

Προπαγανδισμένη ως οργανισμός Προνοίας και ελεύθερου χρόνου -στην πραγματικότητα σχολείο του κόμματος και του πολέμου- η ΟΝΒ γνώρισε αμέσως μια μάλλον πλατιά επιτυχία. Και η επιτυχία αυτή μεγάλωσε μόλις άρχισε να παρέχει περισσότερα πλεονεκτήματα στα μέλη της και να οργανώνει εκδηλώσεις. Εκτός των ιατρικών επισκέψεων και της δημιουργίας καλοκαιρινών κατασκηνώσεων, η ΟΝΒ οργάνωσε το μοίρασμα ρούχων, υποτροφιών για σπουδές και επιμελή εργασία, και το μοίρασμα βιβλιαρίων καταθέσεων. Δημιούργησε επίσης καντίνες στα σχολεία και τμήματα μετα-σχολικά στα "Σπίτια των Balilla", όπου φυσικά τα μέλη της Οργάνωσης είχαν προνομιούχο πρόσβαση. Ακόμα κι αν επρόκειτο για καλά προσδιορισμένες και περιορισμένες προτάσεις, τέτοιες πρωτοβουλίες -παίρνοντας υπόψη τις συνθήκες της εποχής και των όρων της ανθρώπινης ζωής- συνέβαλαν στο να χτυπηθούν οι λαϊκές αντιστάσεις. Στη διάρκεια ενάμισι χρόνου οι εγγραφές στην Οργάνωση ξεπερνούσαν το εκατομμύριο.

Αλλά αν οι φασίστες έδειχναν ιδιαίτερη προσοχή για τους γιους του προλεταριάτου, δεν ασχολούνταν λιγότερο με τους γιους της αστικής τάξης για τους οποίους οργάνωναν κρουαζιέρες, μαθήματα planning, αγώνες σκι, ιστιοπλοΐας κλπ., με δικαιώματα εγγραφής μάλλον ακριβά. Φυσικά, εκμεταλλεύτηκαν όλες τις ευκαιρίες για ιδεολογικούς σκοπούς. Έτσι, ενώ οι φιλοξενούμενοι των κατασκηνώσεων "Balilla" συνεχώς υποκινούνταν στο να τρέφουν συναισθήματα ευγνωμοσύνης απέναντι, στον αρχηγό του φασισμού, που επέτρεπε να τους φροντίζει το Κράτος με έξοδά του, οι απασχολούμενοι με το σκι ή την ιστιοπλοΐα άρχιζαν και τελείωναν τους αγώνες τους τραγουδώντας ύμνους στον Ντούτσε και στο μεγαλείο της Ιταλίας.

Εκτός από τις γυμναστικές ασκήσεις, μεγάλη θέση καταλάμβαναν, όπως το έχουμε επισημάνει, οι παραστρατιωτικές ασκήσεις και οι τελετές αυστηρού στρατιωτικού χαρακτήρα που εντάθηκαν κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του '30, παράλληλα με τις αποικιοκρατικές φιλοδοξίες του καθεστώτος. Από το 1934 ακόμα και τα αγόρια μεταξύ 12 και 14 χρόνων εφοδιάσθηκαν με όπλα-

Σελ. 626
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/627.gif&w=600&h=9151. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

μινιατούρες με τα οποία έπρεπε να εξοικειωθούν από νωρίς. Αλλά τέτοιες ασκήσεις, ακριβώς επειδή επαναλαμβάνονταν και παρατείνονταν, εξαντλούσαν και βάραιναν τους νέους, στους οποίους άλλωστε διέφευγε η σημασία αυτής της θορυβώδους στρατιωτικής προπαγάνδας.

Αφού οριοθετήσαμε σε χοντρές γραμμές τη "μηχανή Balilla" για τη νεολαία κι αφού υπογραμμίσαμε το προέχον ενδιαφέρον για το αρσενικό στοιχείο, ας δώσουμε τώρα λίγη προσοχή στο θηλυκό στοιχείο που με τη σειρά του υπήρξε αντικείμενο ενδιαφέροντος παρ' ότι αυτό υπήρξε λιγότερο ζωηρό και, λιγότερο αντιληπτό.

Είναι σχεδόν κοινότυπη η διαπίστωση ότι οι φασίστες δεν ήταν φεμινιστές. Η στενότητα της αγοράς εργασίας που έθετε σοβαρά προβλήματα στην απασχόληση του ανδρικού δυναμικού δεν αποδεχόταν κανενός είδους τρυφερότητα ως προς το ασθενές φύλο. Αλλά στην Ιταλία, όπως και σ' άλλες χώρες, το θηλυκό στοιχείο -οι πιο προχωρημένες πρωτοπορίες του- απαιτούσε πλέον, εδώ και αρκετές δεκαετίες, νέους χώρους. Ο Μουσολίνι, προικισμένος με μια ορισμένη πολιτική διαίσθηση, κατάλαβε ότι αυτή η πρωταγωνιστική ανάγκη δεν έπρεπε να καταπιεσθεί αλλά να καθοδηγηθεί. Με άλλα λόγια, αντί ν' απομονώσει τη γυναίκα μέσα στους τοίχους του σπιτιού που της φαινόντουσαν πλέον υπερβολικά στενοί, ο αρχηγός του φασισμού σκέφτηκε ότι θα ήταν προτιμότερο να την κινητοποιήσει σε μεγάλη κλίμακα, φυσικά μέσα σε ρόλους περιθωριακούς και κατώτερους, όπως π.χ. σ' αυτούς της προπαγάνδας, της πρόνοιας και του αθλητισμού.

Μέσα σ' αυτή την προοπτική, από τον Ιούνιο του 1925, είδαν το φως οι πρώτες νεολαιίστικες οργανώσεις κοριτσιών που μπήκαν κάτω από την εξάρτηση του κόμματος: η οργάνωση των "Μικρών Ιταλίδων" (8-14 χρονών) κι αυτή των "Νέων Ιταλίδων" (14-18 χρονών), προικισμένες και οι δύο -όπως οι ανδρικές οργανώσεις- με μια στολή, αποτελούμενη από ένα λευκό πουκάμισο, από μια φούστα με πιέτες και από ένα μαύρο μπερέ. Αλλά καθώς τις φιλόδοξες βλέψεις του Μουσολίνι τις αποδεχόταν αλλά δεν τις συμμεριζόταν η πλειοψηφία των μελανοχιτώνων ιθυνόντων, οι γυναικείες οργανώσεις επέζησαν αλλά δεν ευδοκίμησαν. Επιπλέον, καθώς το καθεστώς δεν ήταν σε θέση να προσφέρει μια νεολαιίστικη πολιτική, που ν' αφορά αγόρια και κορίτσια, και που να στηρίζεται πάνω στην Πρόνοια, οι γυναικείες οργανώσεις πρόσφεραν ένα πρόγραμμα ελάχιστα δελεαστικό: συγκεντρώσεις για διασκέδαση και επιμόρφωση, περίπατοι, σπορ, τραγούδι, καθώς και παραδοσιακές γυναικείες δουλειές όπως η κομμωτική, το ράψιμο, το κέντημα, η κουζίνα. Κοντολογίς, το πρόγραμμα μόρφωσης των νεαρών κοριτσιών είχε σαν πρωταρχικό στόχο την εκπαίδευση τους για να γίνουν γενναίες και δυνατές γυναίκες ή μητέρες αγωνιστών.

Και η κατάσταση αυτή διάρκεσε, σχεδόν αμετάβλητη, τέσσερα περίπου

Σελ. 627
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/628.gif&w=600&h=9151. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

χρόνια. Όταν, μετά την υπογραφή της Συνθήκης (1929) ανάμεσα στην κυβέρνηση και το Βατικανό -από την οποία επωφελήθηκαν εκ νέου οι καθολικές οργανώσεις- οι φασίστες εκτίμησαν προσεκτικά τη νεολαιίστικη πολιτική τους, δεν άργησαν να καταλάβουν ότι το να παραμελούν το γυναικείο στοιχείο ισοδυναμούσε με το να προσφέρουν στους καθολικούς ένα γόνιμο έδαφος. Προέβησαν λοιπόν σε μια βαθιά αναδόμηση των υπευθύνων για την ανατροφή των νέων οργανισμών. Έτσι, ενώ το Υπουργείο της Λαϊκής Επιμόρφωσης έφερε τον πιο σημαντικό τίτλο του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας, απέκτησε σαν συνεργάτη την ΟΝΒ που, με τη σειρά της, απορρόφησε τις γυναικείες οργανώσεις. Αλλά αυτή η αναδόμηση, αν και έδωσε στην οργάνωση μεγαλύτερες εξουσίες επέμβασης στο σχολείο -επειδή γινόταν τμήμα του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας- δεν πρόβλεψε ωστόσο μεγαλύτερα έσοδα στον οικονομικό τομέα. Έτσι η οργάνωση, έχοντας πάντα δυσκολίες, βρέθηκε πραγματικά συντριμμένη από την οικονομική επιβάρυνση του γυναικείου στοιχείου. Πρέπει να διευκρινιστεί ότι η Οργάνωση "Balilla" δεχόταν ορισμένες επιχορηγήσεις κατευθείαν από το Κράτος, όμως ο θεσμικός της νόμος είχε προβλέψει ότι στηριζόταν κυρίως στις δωρεές των απλών πολιτών ή των δημόσιων και ιδιωτικών οργανισμών. Αλλά ένα τέτοιο σύστημα χρηματοδότησης δίνει πάντα αδύναμες εγγυήσεις, ακόμα και μέσα σ' ένα δικτατορικό κλίμα. Και αν και ο ισολογισμός της Οργάνωσης -ιδίως χάρη στον επιχειρηματικό της Πρόεδρο- έφτασε το πολύ μεγάλο για την εποχή αριθμό των 30, 40 ή 50 εκατομμυρίων, αυτός o προϋπολογισμός ήταν πάντα ανεπαρκής για ν' αντιμετωπισθούν οι πολυάριθμες υποχρεώσεις. Όταν η ΟΝΒ υποδέχτηκε τις γυναικείες οργανώσεις, o Πρόεδρος της, για ν' αποφύγει την παράλυση του Οργανισμού, άρχισε να επιβάλει συνεισφορά στις διάφορες πρωτοβουλίες. Κάνοντας αυτό η Οργάνωση έχανε το συμπαραστατικό της χαρακτήρα και οι εγγραφές γνώρισαν μια στιγμιαία πτώση. Αυτό αποσαφήνισε μια πραγματικότητα ήδη γνωστή, δηλαδή ότι η ΟΝΒ δεν κατάφερνε να προκαλέσει ανάμεσα στους νέους συναισθήματα ιδιαίτερης αφοσίωσης. Ένα τέτοιο φαινόμενο επιβεβαιώθηκε εξίσου και από τις ποσοτικές διαφορές που υπήρχαν ανάμεσα στις οργανώσεις των νεοτέρων και σ' εκείνες των εφήβων. Όσοι συνέχιζαν σπουδές εξακολουθούσαν να εγγράφονται, όσοι αντιθέτως -όπως οι γιοι του προλεταριάτου- άφηναν το σχολείο, απομακρύνονταν ταυτόχρονα και από τις οργανώσεις νέων. Στην επαρχία ιδίως η Οργάνωση "Balilla" αντιμετώπιζε πάντα σημαντικές δυσκολίες, είτε από έλλειψη ενεργητικών καθοδηγητικών στελεχών, είτε επειδή τα παιδιά ήταν πλήρως απασχολημένα στις αγροτικές ασχολίες και οι εκδηλώσεις των "Balilla" θεωρούνταν ανώφελες διασκεδάσεις.

Άρα, αντιθέτως με το πρωταρχικό σκοπό της, που ήταν να ενεργοποιήσει τα "τεμπέλικα" γρανάζια της σχολικής μηχανής, μπορεί να παρατηρήσει κανείς ότι με την απουσία σταθερών πιέσεων της ιεραρχίας του σχολείου, η οργάνωση

Σελ. 628
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/629.gif&w=600&h=915 1. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

δεν κατάφερνε να εκφράσει μια συνενωτική αυτόνομη δύναμη. Τα σταθερά οικονομικά προβλήματα, η αμέλεια των καθοδηγητικών της στελεχών, η τάση της να ασχολείται περισσότερο με τους εξωτερικούς και επιφανειακούς τομείς απ' ό,τι με τους ουσιώδεις όπως και η προτεραιότητα των στρατιωτικών τελετών υπήρξαν συντελεστές που περιόριζαν τον ενωτικό και διαμορφωτικό της ρόλο. Και αυτό το φαινόμενο θα παραμείνει ακόμα και μετά το 1937 όταν, με την αλλαγή της ΟΝΒ σε «Ιταλική Νεολαία του Λίκτωρα», οι εγγραφές έγιναν υποχρεωτικές με τη γέννηση, διότι οι ασταθείς συνθήκες ζωής είχαν περισσότερη επίδραση πάνω στους γιους του προλεταριάτου, απ' ό,τι οι απατηλές υποσχέσεις της θορυβώδους φασιστικής προπαγάνδας.

Καταλήγοντας, ας θυμηθούμε ότι τη στιγμή της πτώσης του φασιστικού καθεστώτος, πολλοί νέοι που είχαν ακολουθήσει όλη τη διαδικασία διαμόρφωσης μέσα στις οργανώσεις των «Balilla», χρησιμοποίησαν τις ίδιες διδασκαλίες που είχαν δεχτεί στον στρατιωτικό τομέα, για να χτυπήσουν τους ναζί-φασίστες, καταγγέλλοντας έτσι. την ανικανότητα του σχεδίου εκπαίδευσης που είχαν επινοήσει οι μελανοχίτωνες καθοδηγητές.

Μετάφραση: Ελένη Μαχαίρα

Σελ. 629
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/630.gif&w=600&h=915 1. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 630
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/631.gif&w=600&h=9151. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

ΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΤΗΣ EON Η ΝΕΟΛΑΙΑ: ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΑΠΗΧΗΣΗ

ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΜΠΑΛΤΑ

Η φύση της ανακοίνωσης αυτής και o περιορισμένος χρόνος της υποχρεώνουν σε μίαν εξαιρετικά συνοπτική παρουσίαση ενός πλαισίου μόνο προβληματισμού, από τον οποίο ξεκινώντας μπορούμε να οδηγηθούμε σε μια αναλυτικότερη προσέγγιση. Με άλλα λόγια, τη λιτή και επιγραμματική σιγουριά του τίτλου της ανακοίνωσης διαδέχεται μια σειρά μόνο υποθέσεων και σκέψεων.

Στο φύλλο του Ιανουαρίου 1933 το περιοδικό Νέοι Πρωτοπόροι σχολιάζει και κρίνει το περιοδικό Ιδέα του Σπύρου Μελά που μόλις είχε εμφανισθεί τον ίδιο εκείνο μήνα. Καταγγέλλει το περιεχόμενο, το νόημα και τον προορισμό του, που είναι "η σκόπιμη συσκότιση, η ψευτιά και η αντίδραση", και, κάνοντας μαύρο χιούμορ, βάζει στο στόμα των αστών την εξής πρόταση: «Απαιτούμε κάθε μήνα ν' αγοράζει το κράτος εκατό χιλιάδες αντίτυπα της "Ιδέας" και να τα μοιράζει σε όλα τα ημιγυμνάσια και γυμνάσια του κράτους και να γίνεται μάθημα δύο ώρες κάθε πρωί πάνω στο υψηλό περιεχόμενο της».1 Αυτή η εφιαλτική προοπτική, που ακόμη και για τους Νέους Πρωτοπόρους,2 αποτελεί αστεϊσμό, λόγω του ενεχομένου στοιχείου της υπερβολής, πέντε χρονιά αργότερα, τον Οκτώβριο του 1938, γίνεται πραγματικότητα με την έκδοση της Νεολαίας, του περιοδικού της Εθνικής Οργάνωσης Νεολαίας του καθεστώτος της 4ης Αυγούστου.

Σκόπιμη είναι στο σημείο αυτό μια μικρή κατατοπιστική αναφορά στην ίδια την EON, Η Εθνική Οργάνωση Νεολαίας ιδρύθηκε το Νοέμβριο του 1936 με τον αναγκαστικό νόμο 334/1936, με ομολογημένο σκοπό, όπως τονίζει ο

1. Νέοι Πρωτοπόροι, τχ. 1, Ιανουάριος 1933, σ. 2.

2. Το περιοδικό αντιλαμβάνεται έγκαιρα τον κίνδυνο και μπροστά στην άνοδο του φασισμού στην Ευρώπη καλεί σε αντιφασιστικό συναγερμό.

Σελ. 631
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/632.gif&w=600&h=915 1. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

νόμος, την «επωφελή διάθεση του ελευθέρου από της εργασίας χρόνου των νέων, προς προαγωγήν της σωματικής και ψυχικής καταστάσεως αυτών και ανάπτυξιν του εθνικού φρονήματος και της πίστεως προς την θρησκείαν», και ανομολόγητο, την δημιουργία ενός μελλοντικού ερείσματος του καθεστώτος, στερούμενου της λαϊκής αποδοχής και της ύπαρξης μαζικού κόμματος.

To 1ο τεύχος της Νεολαίας κυκλοφόρησε στις 15 Οκτωβρίου 1938, δύο χρόνια μετά την ίδρυση της EON, «ως επίσημον όργανον πνευματικής, θρησκευτικής, ηθικής, κοινωνικής και πολιτικής αγωγής της ΕΟΝ». Στην προμετωπίδα αναγράφεται ακόμη ότι «συντάσσεται και εκδίδεται επιμελεία της Δ/σεως Τύπου της Γενικής Γραμματείας της EON». Αρμόδια για τη σύνταξη, κυκλοφορία και οικονομική διαχείριση της έκδοσης του περιοδικού είναι η Υπηρεσία Περιοδικών Εκδόσεων της Κεντρικής Διοίκησης της EON.3 Η έκδοση της Νεολαίας γνωστοποιείται, στις κρατικές αρχές με την υπ' αριθμ. 195 ΕΠ, της 15ης Οκτωβρίου 1938, διαταγή του Ιω. Μεταξά, στην οποία αναφέρεται ότι το περιοδικό εκδίδεται «ως μορφωτικόν, ηθικοπλαστικόν και ψυχαγωγικόν ανάγνωσμα των νέων της Ελλάδος και προς διάδοσιν των Ιδεών, αι οποίαι πρέπει να τους εμπνέουν».

Εκείνο που η ανακοίνωση αυτή προτείνει, χωρίς βέβαια να κομίζει γλαύκα εις Αθήνας, απλώς γιατί προσφέρεται η ευκαιρία για μερικές διευκρινίσεις, είναι ότι με το περιοδικό επιχειρείται η αναπαραγωγή της φασίζουσας ιδεολογίας που συναντάμε ήδη στο μεσοπόλεμο, και όχι ο εκφασισμός, με την έννοια που αυτός επιχειρήθηκε και επιτεύχθηκε από τα φασιστικά καθεστώτα της Ευρώπης. Και αυτό βρίσκεται σε άμεση συνάφεια με τη φύση και το χαρακτήρα του ίδιου του καθεστώτος της 4ης Αυγούστου. Δεν είναι ούτε η στιγμή κατάλληλη ούτε είναι ο σκοπός μας αυτός, να επεκταθούμε σ' αυτό το θέμα. Εξάλλου βρισκόμαστε μπροστά και στο πρόβλημα της πολλαπλής χρήσης και πολυσημίας λέξεων, όπως «φασισμός» και «φασιστικός», που καταλήγουν τελικά να μην είναι λειτουργικοί ως όροι επιστημονικοί,

Η φασίζουσα δικτατορία της 4ης Αυγούστου είναι καθεστώς «εκτάκτου ανάγκης» (Regime d'Exception), όχι όμως φασιστικό. Ο φασισμός προϋποθέτει εκφασισμό της κοινωνίας, ύπαρξη φασιστικού δόγματος, ύπαρξη φασιστικού κόμματος και συμμετοχή των μέσων λαϊκών στρωμάτων. Τίποτε από αυτά δεν συμβαίνει στην Ελλάδα, ούτε πριν, ούτε μετά την 4η Αυγούστου, Οι ιδεολογικές συνιστώσες του μεταξικού καθεστώτος είναι οι ίδιες με εκείνες των φασιζουσών και φασιστοειδών μικροοργανώσεων (EEE, Σιδηρά Ειρήνη) του Μεσοπολέμου, που χαρακτηρίζονται κυρίως από τον φιλομοναρχισμό τους. Σε όλο αυτό το ιδεολογικό νεφέλωμα η 4η Αυγούστου προσθέτει μερικές δόσεις λαϊκισμού και αντιπλουτοκρατισμού και τα εξωτερικά χαρακτηριστικά του

3. Άρθρο 38 του Κανονισμού Εσωτερικής Υπηρεσίας της Οργανώσεως - Εκδ 1939.

Σελ. 632
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/633.gif&w=600&h=915 1. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

φασισμού, εμπνεόμενη κυρίως από τα πρότυπα του ιταλικού φασισμού. Η 4η Αυγούστου δεν έχει ιδεολογία, ούτε διανοούμενους, απλώς αναπαράγει τον πρωτόγονο φασισμό και φιλομοναρχισμό του Μεσοπολέμου.

Είναι χαρακτηριστική και ενισχυτική της άποψης αυτής η ομοιότητα περιεχομένου, ύφους και ήθους του περιοδικού της EON και του προγενέστερου με τον τίτλο Εθνική Νεολαία.

Η Εθνική Νεολαία εμφανίστηκε το 1934 ως «Δεκαπενθήμερος Εθνική Επιθεώρησις» της ΕΝΕ, της πανελλήνιας ένωσης νέων «Εθνική Νεολαία», η οποία είχε εμφανισθεί στον πολιτικό χώρο το Νοέμβριο του 1933. Το περιοδικό «εργάζεται επί των καθαρώς εθνικών βάσεων της ελληνικής φυλής. Οι σκοποί της είναι η αναπτέρωσις των θεσμών της θρησκείας και οικογενείας και η ανάπτυξις εθνικής κοινωνικής αλληλεγγύης μεταξύ των νέων. Καθοδηγείται από τους αριστείς της εθνικής μας ζωής. Δρα με την έγκρισιν και τον άμεσον έλεγχον της εκκλησίας και του κράτους».4 Η 4η Αυγούστου το βρίσκει πρόθυμο συνοδοιπόρο. Στις αρχές μάλιστα του 1938, και για 45 μόνον ημέρες, εμφανίζεται ως «ημερησία πρωτοπόρος των αρχών του Νέου Κράτους». Έτσι λοιπόν, η έκδοση της Νεολαίας, λίγους μήνες αργότερα, είναι τυπικά και ουσιαστικά η συνέχεια του προτεταρτοαυγουστιανού περιοδικού. Τυπικά, αφού η νέα έκδοση εμφανίζεται ως «ανανεωμένη και βελτιωμένη» της παλαιάς και φέρει την ένδειξη «περίοδος Β», και ουσιαστικά, αφού, όπως αναφέρθηκε, παρουσιάζουν ταυτότητα αρχών και ήθους.

Στο 1ο τεύχος του Νέου Κράτους, του μηνιαίου επίσημου Θεωρητικού οργάνου του καθεστώτος (Σεπτ. 1937), σε άρθρο με τίτλο: «Δικαιώματα και καθήκοντα της Νεολαίας υπό το Νέον Κράτος» (Συντάκτης: Δημ. Βεζανής), ομολογείται ότι: «αν δεν κατορθώσωμεν να έχωμεν την Νεότητα με το μέρος μας, εχάσαμεν κυριολεκτικώς την μάχην... Ζητούμεν να προστεθή η αντιδημοκρατική πίστις εις το τρίπτυχον: Πατρίς-Θρησκεία-Οικογένεια... Αν η αγάπη και η απεριόριστος πίστις εις ωρισμένα ιδανικά αποτελούν την προϋπόθεσιν πάσης δημιουργίας, δεν πρέπει να λησμονώμεν ότι... χρειάζεται ακόμη και το Μίσος... (τη νεολαία) θα την μάθωμεν και θα την αναγκάσωμεν να πειθαρχήση».

Οι υποδείξεις αυτές, ωμά διακηρυγμένες, αποτελούν και το πλαίσιο στο οποίο κινείται η μέσω του περιοδικού προπαγάνδα. Η ύλη είναι οργανωμένη γύρω από τους εξής βασικούς άξονες της προσφερόμενης από την οργάνωση στο σύνολο της αγωγής: αντικοινοβουλευτισμός, αντικομμουνισμός, πίστη στο θεσμό της βασιλείας, προσωπολατρία, εθνικισμός-προγονολατρεία, και το γνωστό τρίπτυχο: πατρίδα-θρησκεία-οικογένεια.

4. Εθνική Νεολαία, τχ. 10, 15 Ιουνίου 1935.

B 17

Σελ. 633
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/634.gif&w=600&h=9151. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

Η περιγραφή που ακολουθεί είναι κατ' ανάγκην αποσπασματική και οι παραθέσεις απλώς ενδεικτικές.

Σε κάθε τεύχος υπάρχει μια σελίδα με σοφές ρήσεις του Αρχηγού. Αναλύσεις αποφθεγμάτων του "πατέρα" όλων των παιδιών της Ελλάδας είναι άλλωστε και τα περισσότερα θεωρητικά άρθρα, Η φωτογραφία του βρίσκεται στο εξώφυλλο πολλών τευχών, εναλλάξ με εκείνες του βασιλιά και των άλλων μελών της βασιλικής οικογένειας. Και επειδή ο "δημιουργός του Γ' Ελληνικού Πολιτισμού" και "σωτήρας της Ελλάδας" δεν μπορούσε να κατάγεται από ταπεινή οικογένεια, στο φύλλο 11 (24 Δεκ. 1938, σελ. 369) δημοσιεύεται άρθρο με τίτλο: "Η ιστορική οικογένεια των Μεταξά: οι πρόγονοι του Αρχηγού", όπου ο πρώτος Μεταξάς εμφανίζεται να πολεμά στο πλευρό του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου, στην Πύλη του Ρωμανού της Βασιλεύουσας, στις 29 Μαΐου 1453. Σε μακρά, ανιαρά, κακό συνταγμένα και ανούσια άρθρα, και μέσα από κυκεώνες λογικοφανών επιχειρημάτων διαστρεβλώνονται έννοιες και πραγματικότητες. Έτσι «η υπερτάτη εκδήλωσις της Ελευθερίας είναι η εξής: "η αληθής ελευθερία, η συνδυαζόμενη με την ευτυχίαν, εκδηλούται πλήρως διά της διαρκούς θεωρητικής υποταγής εις το κράτος και τους σκοπούς του"».5 Υπεύθυνο για την κακοδαιμονία της χώρας προ της 4ης Αυγούστου είναι το κοινοβουλευτικό σύστημα που υπέθαλπε έναν "άκρατο ατομικισμό".

Ως ιδανική πολιτεία προβάλλεται η στρατιωτική και πολεμοχαρής αρχαία Σπάρτη, της οποίας τα ιδεώδη και την αγωγή αναλύουν συνεχή δημοσιεύματα.

Τα αντικομμουνιστικά άρθρα είναι συνήθως περισπούδαστες αναλύσεις, διανθισμένες με ιστορίες νέων που έγιναν "εγκληματίες" παρασυρμένοι από την κομμουνιστική προπαγάνδα, ή και με μαρτυρίες ανανηψάντων κομμουνιστών που επανήλθαν "εις την ανθρωπιστικήν οικογένειαν ως άσωτοι υιοί".6 Άλλωστε για την προ της 4ης Αυγούστου διάδοση του κομμουνισμού στη χώρα ευθύνεται "το εκπνεύσαν ήδη κομματικόν κράτος": "Με την αδιαφορίαν του την εγκληματικήν, δι' ην και μόνον ο Ελληνισμός του οφείλει Ανάθεμα αιώνων, με την βλακείαν η οποία το εμάστιζε, με την εγκεφαλικήν μαλάκυνσιν από την οποίαν χρονίως έπασχεν, εστάθη ο μοναδικός δημιουργός εις το ελληνικόν σώμα πληγών ευπρόσβλητων από την σατανικώς διεξαγομένην κομμουνιστικήν προπαγάνδαν... ".7

Και για να προστατεύσει το "Νέον Κράτος" από τους προδότες, το περιοδικό ωθεί τα παιδιά στην καταγγελία τους, στον κοινώς λεγόμενο χαφιεδισμό: "οι κακοί πολίται της Ελλάδος πρέπει να τεθούν εις το περιθώριον της κοινωνικής ζωής..., πρέπει να τους δηλώσωμεν καθαρά και ξάστερα ότι οι

5. Τχ. 3, 29 Οκτωβρίου 1938, σ. 82.

6. Τχ. 9, 10 Δεκεμβρίου 1938, σ. 296.

7. Τχ. 6, 19 Νοεμβρίου 1938, σ. 190.

Σελ. 634
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/635.gif&w=600&h=9151. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

προδόται δεν έχουν ούτε εις την ελληνικήν οικογένειαν θέσιν, ούτε εις τους συγγενικούς δεσμούς δικαιώματα. Πρέπει ταυτοχρόνως να τους παραδίδωμεν εις το πρώτον αστυνομικόν όργανον και εις την κοινήν αγανάκτησιν. Και είναι καθήκον μας αυτό. Δεν αρκούν τα μέτρα του κράτους. Οι παραστρατημένοι αυτοί Έλληνες πρέπει να υποστούν τα επίχειρα της κακίας των".8

Οι λογοτεχνικές σελίδες φιλοξενούν μυθιστορήματα συνεχειών με πατριωτικό περιεχόμενο, των οποίων συγγραφείς είναι συνεργάτες του περιοδικού, και στα οποία ο ήρωας έλληνας, ωραίος, γενναίος και αγνός, πολεμά κατά των "κακών" εχθρών, των "βαρβάρων" ασιατών και των "σκύλων" βουλγάρων, υπερασπίζοντας γέρους και αδυνάτους, παρθένες και ιερείς, ενώ στο τέλος λάμπει πάντα η δύναμη του ελληνικού πνεύματος διά των όπλων.

Οι μικροί σκαπανείς έχουν τη δική τους σελίδα, με απλουστευμένες αναλύσεις λόγων του Αρχηγού, ανέκδοτα και παραμύθια.

Εκεί που αξίζει κανείς να σταθεί είναι η σελίδα των κοριτσιών. Στην αρχή τιτλοφορείται: "Το βασίλειο του σπιτιού: Νοικοκυριό, Μητρότης, οικιακή οικονομία", αργότερα εκσυγχρονίζεται σε: "Σελίδες των κοριτσιών μας". Οι σελίδες αυτές φιλοξενούν πρακτικές συμβουλές για το νοικοκυριό, συνταγές φρούτων κλπ., και όλα αυτά δίπλα σε ένα κάθε φορά θεωρητικό άρθρο υπό μορφή επιστολής προς τις νέες κοπέλες, της συνεργάτιδας του περιοδικού Σίτσας Καραϊσκάκη, που υπογράφει ως "διδάκτωρ του Παν/μίου του Μονάχου". Μετά την Γερμανική εισβολή έγινε συνεργάτης των κατακτητών και διέφυγε στη Γερμανία. Αρθρογραφεί περί παντός, περί λογοτεχνίας, τέχνης, συμπεριφοράς, ηθικής, φύσης και οικονομίας, ελληνικότητας και φιλοπατρίας. Η νεαρή ελληνίδα πρέπει να πεισθεί ότι o προορισμός της είναι η οικογένεια. Χρέος της μοναδικό να φέρει στον κόσμο γερά και ηθικά παιδιά, πιστούς στρατιώτες της πατρίδας. H θέση της είναι μέσα στο σπίτι, να ξεκουράζει τον άντρα της όταν γυρνά από τη δουλειά, και όχι έξω, εκτεθειμένη σε πειρασμούς ασυμβίβαστους με τη φύση της. Και αν χρειασθεί να εργασθεί, το πολύ-πολύ να γίνει βιβλιοπώλις, νοσοκόμα ή πωλήτρια αρωμάτων.9 Πρέπει να κωφεύει στις σειρήνες του φεμινισμού. Στην προ της 4ης Αυγούστου περίοδο "η Εστιάδα εξωρίστηκε και το τζάκι γκρεμίστηκε... και μόνο Φρύνες και Ασπασίες ζητούσαν ν' αντικαταστήσουν τις Ναυσικάδες και τις Πηνελόπες".10

Ως προς το δεύτερο σκέλος του θέματος, την κυκλοφορία και την απήχηση του περιοδικού: Σύμφωνα με δημοσίευμα του ίδιου του περιοδικού στο 2ο τεύχος της 30ής Σεπτ. 1938, το tirage του α' τεύχους ήταν πάνω από 30.000 φύλλα. Στο 3ο τεύχος η σύνταξη του θριαμβολογεί για τα 50.000 φύλλα του

8. Τχ. 12, 31 Δεκεμβρίου 1938, σ. 396.

9. Τχ. 6, 19 Νοεμβρίου 1938, σ. 203.

10. Τχ. 44, 3 Αυγούστου 1940, σ. 1400,

Σελ. 635
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/636.gif&w=600&h=9151. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

2ου τεύχους και. δηλώνει ότι από το 3ο τεύχος στοχεύει σε tirage ύψους 100,000, Είναι η δεύτερη και τελευταία φορά που το περιοδικό δίνει στη δημοσιότητα σχετικά νούμερα, χωρίς φυσικά να παύει και να μιλά για τον ολονέν αυξανόμενο αριθμό διατιθεμένων φύλλων. Στο 6ο τεύχος (19 Νοεμβρ, 1938), πέντε σελίδες με τον γενικό τίτλο "Πανελλήνιος Πανηγυρισμός για την έκδοση της 'Νεολαίας'" αφιερώνονται στη δημοσίευση ενθουσιωδών συγχαρητηρίων επιστολών σταλμένων από μέλη της EON, στελέχη της δημόσιας διοίκησης και απλούς πολίτες, και γραμμένων με "απλό και αυθόρμητο ενθουσιασμό".

Φαίνεται όμως πως η πραγματικότητα ήταν πολύ διαφορετική. Οι σχετικές μαρτυρίες από το Αρχείο της EON,11 είναι λίγες, αλλά ενδεικτικές. Σε εγκύκλιο του της 11ης Φεβρ. 1939, ο Κυβερνητικός Επίτροπος Νεολαίας Αλέξανδρος Κανελλόπουλος, "μετά λύπης του", όπως λέγει, επανέρχεται "επί του ζητήματος της διαθέσεως του επισήμου οργάνου της EON. Ο σήμερον απορροφώμενος αριθμός τευχών του περιοδικού, συγκρινόμενος με την τεραστίαν δύναμιν της οργανώσεως, είναι τόσον μικρός, ώστε να διερωτάται κανείς, αν αι εκατοντάδες χιλιάδες των φαλαγγιτών και φαλαγγιτισσών διακρίνονται όλοι διά την απέχθειαν προς την ανάγνωσιν και την μελέτην. Αλλ' αν τοιούτον τι συμβαίνει, γεννάται το ερώτημα: τι έπραξαν και τι πράττουν τα στελέχη διά την κατανίκησιν αυτής της απέχθειας; ... Η μήπως δεν αντιλαμβάνονται τα στελέχη ότι σκοπός υπάρξεως της οργανώσεως είναι η δημιουργία του ενιαίου πνεύματος εις τας τάξεις των νέων και ότι όργανον διά την δημιουργίαν του τοιούτου πνεύματος η οργάνωσις δεν διαθέτει άλλο πλην του περιοδικού;... Αντιλαμβάνεσθε όλοι ότι εις την κατάστασιν αυτήν επιβάλλεται να δοθεί τέρμα, όχι μόνον διότι τούτο επιβάλλει το κύρος της οργανώσεως, αλλά προ παντός οι σκοποί αυτής".

Σε εγκύκλιο διαταγή "περί γενικών τινών κατευθύνσεων και οδηγιών" (φυλλάδιο, εκδ. 1939) αναφέρονται τα ίδια: "To περιοδικό ήδη κυκλοφορεί εις 40.000-50.000 αντίτυπα. Η κυκλοφορία αυτή κάθε άλλο παρά ικανοποιητική είναι, ιδίως εις ωρισμένας, όχι ολίγας, περιφερειακάς διοικήσεις... Ελπίζοντας ότι δεν θα αναγκασθώμεν να λάβωμεν αυστηρότερα μέτρα, περιοριζόμεθα διά τελευταίαν φοράν εις το να επιστήσωμεν την προσοχήν όλων εις τας ανάγκας της αυξήσεως της κυκλοφορίας μέχρι του Ιουνίου 1940 εις τουλάχιστον 100.000-120.000 αντίτυπα. To περιοδικόν πρέπει όχι μόνον να κυκλοφορεί, αλλά και να αναγιγνώσκεται ευρύτατα".

11. Το Αρχείο της Εθνικής Οργανώσεως Νεολαίας ευρίσκεται στα Γενικά Αρχεία του Κράτους και αποτελεί τμήμα του Αρχείου Ιω. Μεταξά. Βλ. Αθ. Μπάλτα: "Η Εθνική Οργάνωση Νεολαίας της 4ης Αυγούστου: Προπαγάνδα και πολιτική διαφώτιση - Μια αρχειακή έρευνα", Ανακοίνωση στο Διεθνές Ιστορικό Συνέδριο Ελλάδα 1936-1944 - Δικτατορία, Κατοχή, Αντίσταση, Αθήνα, Απρίλιος 1984.

Σελ. 636
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/637.gif&w=600&h=915 1. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

Από το απόσπασμα αυτό κρατώ προς σχολιασμό δύο σημεία:

α) «H κυκλοφορία αυτή κάθε άλλο παρά ικανοποιητική είναι, ιδίως εις ωρισμένας, όχι ολίγας, περιφερειακάς διοικήσεις», και β) «Το περιοδικό πρέπει όχι μόνον να κυκλοφορεί, αλλά και να αναγιγνώσκεται ευρύτατα». Σχετικά με το πρώτο σημείο: Οι ανά εξάμηνο υποβαλλόμενες από τις περιφερειακές διοικήσεις στην Κεντρική Διοίκηση της EON εκθέσεις πεπραγμένων το επιβεβαιώνουν. Αναφέρω, χαρακτηριστικά, απόσπασμα από παρόμοια έκθεση της Περιφερειακής Διοίκησης Αρρένων Αιτωλοακαρνανίας, με ημερομηνία 1 Σεπτ, 1940: «Η κυκλοφορία του περιοδικού δεν δύναται να υπερβή το ήδη ποσοστόν. Ο νομός ημών, κατ' εξοχήν πτωχός, δεν επιτρέπει την από μεγαλυτέρου αριθμού φαλαγγιτών αγοράν του περιοδικού μας, και η Διεύθυνσις δεν ελπίζει ότι θα τελεσφορήσουν αι προσπάθειαί της προς μεγαλυτέραν κυκλοφορίαν του περιοδικού». Από τις Περιφερειακές Διοικήσεις Αρρένων και Θηλέων Κερκύρας, η σχετική αναφορά για το εξάμηνο Σεπτεμβρίου 1939 - Ιανουαρίου 1940, πληροφορεί ότι: «Η διάδοσις του περιοδικού είναι ευρεία μεταξύ των εσωσχολικών ουχί όμως και των εξωσχολικών και των της εξοχής». H μαρτυρία είναι πολύτιμη. Τα παιδιά του σχολείου γίνονται αναγνώστες της «Νεολαίας» με τον ίδιο «αυθορμητισμό» που γίνονται και μέλη της EON, δηλ. εξαναγκαζομενα. Τα άλλα παιδιά και έφηβοι, οι νεαροί αγρότες και εργάτες, όντας έξω από μαζικούς χώρους, όπως το σχολείο, και συνεπώς δυσκολότερα προσιτοί για την οργάνωση, φαίνεται πως τίμησαν το περιοδικό με την αδιαφορία τους.

Σχετικά με το δεύτερο σημείο της εγκυκλίου, ότι το περιοδικό πρέπει όχι μόνο να κυκλοφορεί, αλλά και να διαβάζεται: Αυτό μας τοποθετεί μπροστά σε ένα άλλο ερώτημα: πόσοι ήταν άραγε οι μικροί μαθητές που αγόραζαν μεν το περιοδικό παρά τη θέληση τους, αλλά δεν το διάβαζαν; H σχολική εμπειρία όλων των εποχών, και η σύγχρονη, μαρτυρεί για την απροθυμία ή την αδιαφορία των μαθητών απέναντι στα περιοδικά και ποικίλα έντυπα (κυρίως εκκλησιαστικά) που διακινούνται στο σχολείο.

H διαφορά ανάμεσα στα μεγέθη της κυκλοφορίας και της διάθεσης, στο tirage και στην diffusion, ενός εντύπου που επιβάλλεται άνωθεν από ένα αυταρχικό καθεστώς, λογικά θα πρέπει να είναι μικρότερο σε σύγκριση με την αντίστοιχη διαφορά στην περίπτωση ενός οποιουδήποτε εντύπου, ελεύθερα διακινούμενου. Τι συνέβαινε στην περίπτωση της Νεολαίας; Μαρτυρίες παλαιοτέρων, μικρών τότε μαθητών, μιλούν για δέματα τευχών που έμεναν στις αποθήκες των σχολείων.

H αρνητική στάση των παιδιών απέναντι στο περιοδικό, οφειλόμενη εν πολλοίς στην πηγαία αντίδραση του παιδιού απέναντι σε κάθε τι επιβαλλόμενο και πιεστικό, σε πολλές περιπτώσεις θα αποτελούσε και ένα τρόπο αντίδρασης απέναντι στην ίδια την οργάνωση. Το ίδιο άλλωστε το περιεχόμενο του περιοδικού, όπως αναφέρθηκε πιο πάνω, το καθιστούσε απωθητικό στα μάτια των

Σελ. 637
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/638.gif&w=600&h=915 1. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

παιδιών, μ' όλη αυτή την άγνοια της παιδικής ψυχολογίας, την χοντροκομμένη και εκχυδαϊσμένη προπαγάνδα, τον ακατάσχετο βερμπαλισμό και υποκριτικό καθωσπρεπισμό.

Ας δούμε όμως και την άλλη πλευρά του θέματος: Σε κάθε τεύχος υπάρχουν μια-δυο σελίδες Συνεργασίας Αναγνωστών και μία σελίδα αλληλογραφίας της Σύνταξης με τους αναγνώστες. Εκεί διαβάζει κανείς επιστολές όπως η ακόλουθη: (ο νεαρός εονίτης απευθύνεται στον Αρχηγό Ιω. Μεταξά) «Μας πήρες μέσα από τον βρωμερό βούρκο και σαν καλός πατέρας μας έδειξες το στρατί που θα τραβήξουμε για να βγούμε από τους βάλτους. Μας ξύπνησες μια νύχτα, μια αυγουστιάτικη νύχτα, και μας κάλεσες κοντά σου. Εσύ μας δίδαξες ότι είμεθα Έλληνες και ότι πρέπει να μείνουμε Έλληνες, Και σ' ακούμε».12 Αφθονούν δοκίμια και αναλύσεις για το «θαύμα του 1936»,13 ποιήματα πατριωτικά, αφιερωμένα σε πρόσωπα της μυθολογίας και στους ήρωες της 4ης Αύγουστου, όπου «ατάκτως ερριμμένα» υμνούνται η Ναυσικά και η Μπουμπουλίνα, ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος και ο Αχιλλέας, η Σμύρνη και ο Παρθενώνας, όπου οι ελληνίδες είναι «αστραφτομάτες και μαρμαροτραχήλες»14 και όπου οι λυρικές εξάρσεις φθάνουν σε ύψη δυσθεώρητα του γελοίου και καταλήγουν σε όρκους αιώνιας πίστης στον αρχηγό και τις αρχές του Γ' Ελληνικού Πολιτισμού.

Πόσα ήταν λοιπόν αυτά τα παιδιά και σε ποιο βαθμό επηρεάστηκαν και διαβρώθηκαν από όλο αυτό το ανακάτεμα μεγαλοϊδεατισμού και στείρου εθνικισμού; Ο μικροαστισμός της τότε ελληνικής κοινωνίας δέχτηκε και σε ποιο βαθμό, σε ποια σημεία, την εικόνα του καλού παιδιού, του σεμνού, του αγνού, με το καθαρό μέτωπο και τα αισιόδοξα μάτια; Από την ηθικολογία αυτή τι επιλεκτικά κράτησε, αν κράτησε, και τι απέρριψε;

Μα αν οι μικροί σκαπανείς των οκτώ και δέκα ετών ήταν ευκολότερη λεία, δεν συνέβαινε το ίδιο και με τα μεγαλύτερα, παιδιά, τους μαθητές του γυμνασίου και τους νέους των δεκαέξι και δεκαοχτώ χρονών. Από το καλοκαίρι ήδη του 1936 η ελληνική νεολαία είχε συγκροτήσει Αντιδικτατορικό μέτωπο με συμμετοχή της ΟΚΝΕ, της ΣΕΠΕ (Σοσιαλιστικής Νεολαίας), της Φιλελευθέρας Νεολαίας και των Νεολαιών των κομμάτων Καφαντάρη, Παπαναστασίου, Παπανδρέου και Μυλωνά, το οποίο ανέπτυξε σ' όλη τη διάρκεια της δικτατορίας πολύπλευρη δραστηριότητα.

Μεταξύ των άλλων, το περιοδικό του Μετώπου Η Φλόγα, και της ΟΚΝΕ Η Νεολαία απευθύνονται στο ίδιο κοινό με τη Νεολαία της EON. Την ώρα που η EON προσπαθεί να γαλουχήσει τα παιδιά και τους εφήβους με

12. Τχ. 18, 11 Φεβρουαρίου 1939, σ. 616.

13. Τχ. 13, 7 Ιανουαρίου 1939, σ. 440.

14. Τχ. 13, 7 Ιανουαρίου 1939, σ. 440.

Σελ. 638
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/639.gif&w=600&h=915 1. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

κούφια λόγια, που τα ντύνει με τη γνωστή στολή και τους επιβάλλει τον φασιστικό χαιρετισμό, οι δημοκράτες νεολαίοι, τα «μιάσματα» των σελίδων του περιοδικού, εξορίζονται και φυλακίζονται.

Άλλωστε, αυτά τα παιδιά και οι νέοι, οι ακούσιοι αναγνώστες της Νεολαίας, δεν είναι εκείνοι που λίγα χρόνια αργότερα, στη διάρκεια της Κατοχής, και μέσα από τις γραμμές της ΕΠΟΝ, έδωσαν τη μεγάλη αντιφασιστική μάχη για την Ελευθερία;

Σελ. 639
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/640.gif&w=600&h=915 1. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 640
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Πρακτικά του Διεθνούς Συμποσίου Ιστορικότητα της παιδικής ηλικίας και της νεότητας
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 621
    1. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

    Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ

    ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ ΦΑΣΙΣΤΙΚΟΥ

    ΚΑΘΕΣΤΩΤΟΣ ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΑ

    CARMEN ΒΕΤΤΙ

    Αυτή η έκθεση είναι η σύνθεση -σε γενικές γραμμές- μιας μακράς έρευνας πάνω στην εκπαιδευτική πολιτική που ασκήθηκε στην Ιταλία κάτω από τη φασιστική δικτατορία από τα τέλη του 1922 και επί 20 χρόνια περίπου. Προσπαθώντας να αποφύγω την περιοριστική άποψη -ουσιαστικά ακόμα παρούσα στην ιστοριογραφική ιταλική σκέψη- που συνίσταται στο να θεωρεί το σχολείο, και ιδίως σε σχέση με το παρελθόν, σαν τον πιο σημαντικό τόπο της κοινωνικοποίησης των νέων, επιχείρησα να διαμορφώσω μια σχέση, με ορούς συστήματος, ανάμεσα στο σχολικό και στο εξωσχολικό, βγάζοντας συμπεράσματα ενός κάποιου ενδιαφέροντος. Τελικά, και θα το δούμε στη συνέχεια, διαπιστώθηκε ότι η εκπαιδευτική πολιτική του φασισμού δεν πραγματοποιήθηκε μόνο στη σχολική της πολιτική. Θα δούμε συγχρόνως ότι εκτός των προδιαγραμμένων μέτρων που έτειναν να υποτάξουν εκπαιδευτικούς και φοιτητές στις αξίες και στα ιδεώδη του νέου ρεύματος, οι φασίστες επιδίωξαν να κινητοποιήσουν τους μεν και τους δε προβάλλοντας διάφορες λύσεις και θέλγητρα. Εντούτοις, πριν προχωρήσουμε στην ουσία του διαρθρωτικού και τόσο πρωτότυπου εκπαιδευτικού σχεδίου, που εφαρμόστηκε από τους φασίστες ιθύνοντες, είναι απαραίτητο να αναλύσουμε μερικά του σημεία για να κατανοήσουμε με ουσιαστικό τρόπο τη γέννησή του.

    Έτσι, πρέπει κατ' αρχήν να διευκρινίσουμε πως αν και το φασιστικό κίνημα, που γεννήθηκε τον Μάρτη του 1919, επέζησε αρχικά χάρη στη στήριξη αρκετών νέων και νεαρών στην ηλικία ανθρώπων (σχεδόν όλοι αστικής καταγωγής) οι οποίοι, φοβούμενοι μη χάσουν το κοινωνικό τους status, είχαν υποδεχθεί με ενθουσιώδη εμπιστοσύνη τις επαγγελίες του Μουσολίνι, αρχηγού του φασισμού, παρ' όλα αυτά όταν οι φασίστες έφτασαν στην εξουσία, τον