Συγγραφέας:Διεθνές Συμπόσιο
 
Τίτλος:Πρακτικά του Διεθνούς Συμποσίου Ιστορικότητα της παιδικής ηλικίας και της νεότητας
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:1
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Συντελεστές:Εταιρεία Μελέτης Νέου Ελληνισμού
 
Έτος έκδοσης:1986
 
Σελίδες:725
 
Αριθμός τόμων:2 τόμοι
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Βιβλιογραφία
 
Διεθνή Συμπόσια
 
Κοινωνική ενσωμάτωση
 
Μαθητεία και εργασία
 
Νεανικά έντυπα
 
Νεανικές οργανώσεις
 
Νοοτροπίες και συμπεριφορές
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Ευρώπη
 
Χρονική κάλυψη:Μεσαίωνας-20ός αιώνας
 
Περίληψη:Το βιβλίο αυτό περιέχει τα πρακτικά του πρώτου επιστημονικού συμποσίου που διοργάνωσε η επιτροπή του ΙΑΕΝ σε συνεργασία με την Εταιρεία Μελέτης Νέου Ελληνισμού. Το συμπόσιο, με θέμα «Ιστορικότητα της παιδικής ηλικίας και της νεότητας», έγινε στο αμφιθέατρο του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών από τη 1 έως τις 5 Οκτωβρίου 1984.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 28.86 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 667-686 από: 730
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/667.gif&w=600&h=9151. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

Ο "ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ"

ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

(1925-1936)

ΓΙΩΡΓΟΣ Γ. ΑΛΙΣΑΝΔΡΑΤΟΣ

Ο "Ακαδημαϊκός Όμιλος" της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών (1925-1936), υπήρξε ένας προοδευτικός φοιτητικός σύλλογος, που κινήθηκε στα πλαίσια του δημοτικισμού. Πολλά από τα μέλη του επρόσφεραν αργότερα λαμπρές υπηρεσίες ως εκπαιδευτικοί και άλλα εξελίχθηκαν σε διαπρεπείς επιστήμονες και ανθρώπους των γραμμάτων.

Ο "Ακαδημαϊκός Όμιλος" ιδρύθηκε στις 21 Ιανουαρίου 1925 -τότε εγκρίθηκε το Καταστατικό του- και λειτούργησε ως τον Φεβρουάριο του 1936, συνολικά έντεκα χρόνια. Εμεσολάβησαν όμως και μεγάλα διαστήματα, στα οποία ο σύλλογος έδειξε αδράνεια ή ανυπαρξία. Από το πρώτο Καταστατικό του "Ομίλου"1 μαθαίνουμε ότι αυτός είχε σκοπό "την επιστημονικήν εις τον κύκλον των φιλολογικών επιστημών και γενικώτερον εγκυκλοπαιδικήν ανάπτυξιν των μελών του" (άρθρο 1), και ότι για την πραγματοποίηση του σκοπού αυτού διοργάνωνε ομιλίες ή μαθήματα "επιστημονικού ή φιλολογικού περιεχομένου" -το "φιλολογικού" νομίζω πως έχει την έννοια του "λογοτεχνικού"-, εκδρομές και ό,τι άλλο έκρινε σκόπιμο (άρθρο 2). Οι ομιλίες και τα μαθήματα εγίνονταν ή από καθηγητές και άλλους γνωστούς επιστήμονες και λογίους ή από μέλη του "Ομίλου". Μετά τις ομιλίες ακολουθούσε συζήτηση (άρθρο 3).

Ο "Ακαδημαϊκός Όμιλος", όταν ιδρύθηκε, δεν είχε πολιτικό ή κοινωνικό προσανατολισμό ούτε γλωσσικό χρωματισμό. Το άρθρο 4 του Καταστατικού του απαγόρευε τις πολιτικές και κοινωνικές εκδηλώσεις και τις γλωσσικές συζητήσεις: "Ο Όμιλος μόνον σκοπόν έχει την ανάπτυξιν των μελών

1. Δημοσιεύτηκε ολόκληρο στο περ. Δελτίον Ακαδημαϊκού Ομίλου Φιλοσοφικής Σχολής Πανεπιστημίου, αρ. 1, Ιανουάριος 1926, σ. 29-30.

Σελ. 667
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/668.gif&w=600&h=9151. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

[του], απέχει, δε από πάσης πολιτικής, κοινωνικής ή γλωσσικής εκδηλώσεως. Συζήτησις περί του νεωτέρου γλωσσικού ζητήματος απαγορεύεται". Κατά το άρθρο 5 ο "Όμιλος" μπορούσε να έλθει σε επικοινωνία με άλλους φοιτητικούς συλλόγους και ιδίως με το Σύλλογο των φοιτητών της Φιλοσοφικής Σχολής, "η επικοινωνία όμως αυτή", προσθέτει το άρθρο, "πρέπει να περιορίζηται εις το επιστημονικόν επίπεδον και μόνον".

Οι περιοριστικές αυτές διατάξεις του Καταστατικού δείχνουν βέβαια κοινωνικό και γλωσσικό συντηρητισμό· πρέπει όμως να δηλώσω από την αρχή ότι, παρά τις διατάξεις αυτές, στις ομιλίες και τα δημοσιεύματα των μελών του ο "Όμιλος" άφηνε απόλυτη γλωσσική ελευθερία. Αυτό φαίνεται από τις μελέτες των τεσσάρων τευχών του Δελτίου του, 1926, (θα μιλήσω παρακάτω γι' αυτό) και επιβεβαιώνεται από το ακόλουθο σημείωμα στο πρώτο τεύχος του Δελτίου αυτού (Ιανουάριος 1926, σ. 31): "Αναγκαία υπόμνησις. Ο Όμιλος, διά να προχωρή ταχύτερον εις τον σκοπόν του, από της πρώτης του ημέρας έθεσεν ως αρχήν να είναι ξένος προς πάσαν έκδήλωσιν πολιτικήν, κοινωνικήν ή γλωσσικήν (βλ. Καταστατ. άρθρ. 4). Δια τούτο με τας δηλώσεις του, τα έγγραφα του, τας προσκλήσεις του κτλ., δεν ηθέλησε ποτέ να θίξη και το γλωσσικον ζήτημα. Το εθεώρησε απ' αρχής ζήτημα ασυζήτητον, χωρίς τέλος αποτελεσματικόν, και δι' αυτό το απέκλεισε και από το Καταστατικόν του. Όπως κατά τας συγκεντρώσεις του Ομίλου οι ομιληταί μεταχειρίζονται την γλώσσαν η οποία τους αρέσει, ούτω και αι διατριβαί του 'Δελτίου' θα γράφωνται εις την γλώσσαν την οποίαν προτιμά ο γράφων".

Παρ' όλ' αυτά στο θέμα της γλώσσας ο "Ακαδημαϊκός Όμιλος" έκλινε από την αρχή προς το δημοτικισμό. Ήδη ο τίτλος του, "Ακαδημαϊκός Όμιλος", δείχνει επίδραση από τον "Εκπαιδευτικό Όμιλο" του δημοτικισμού (1910 κ.ε.), και ο τίτλος του περιοδικού που εξέδωσε το 1926, Δελτίον Ακαδημαϊκού Ομίλου, θυμίζει το Δελτιο του Εκπαιδευτικού Ομίλου (1911-1924, τόμοι 11), Δεν αποκλείεται μάλιστα οι περιοριστικές διατάξεις του Καταστατικού που είδαμε προηγουμένως να είχαν πολιτική σκοπιμότητα, να μην εμποδιστεί δηλ. ή αναγνώριση του Συλλόγου σε μια εποχή δύσκολη για τη χώρα. Γιατί το πολιτικό και κοινωνικό κλίμα της εποχής που ιδρύθηκε ο "Όμιλος" καθώς και της πρώτης περιόδου του (1925-1926) χαρακτηρίζεται από μεγάλη ανωμαλία και αστάθεια, με τα συνεχή πραξικοπήματα μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922: προσφυγιά, επανάσταση του Στρατοί (Πλαστήρας), εκτέλεση των έξι, Μεταξικό κίνημα Λεοναρδόπουλου - Γαργαλίδη (Οκτώβριος 1923), εκθρόνιση του Γεωργίου Β' (18.12.1923), ανακήρυξη της Δημοκρατίας από τη Βουλή στις 25 Μαρτίου 1924 (με κυβέρνηση Αλέξανδρου Παπαναστασίου) και τέλος δικτατορία του Θεόδωρου Πάγκαλου (21 Ιουνίου 1925 ως 21/22 Αυγούστου 1926· τον ανέτρεψε ο Κονδύλης). Για τι πνευματικό κλίμα της εποχής αρκεί να αναφέρω μόνο τα "Μαρασλειακά" του

Σελ. 668
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/669.gif&w=600&h=9151. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

1925-1926.2 Αλλά για το δημοτικισμό του "Ακαδημαϊκού Ομίλου" θα μιλήσουμε και παρακάτω.

Στα έντεκα χρόνια ζωής του "Ομίλου" διακρίνουμε τέσσερις περιόδους:

1925-1926,1928-1929,1930-1933 και 1935-1936,

Α' Περίοδος: 1925-1926.- Το πρώτο Διοικητικό Συμβούλιο του "Ομίλου" -πενταμελές κατά το Καταστατικό του- το αποτέλεσαν οι Διονύσιος Α. Ζακυθηνός, Λίνος Ν. Πολίτης,3 Θεοφύλακτος Παπακωνσταντίνου, Μάρκος Τσούρης4 και Αλεξάνδρα Ηλιού. Η σφραγίδα του "Ομίλου" έγραφε: "Ακαδημαϊκός Όμιλος Φιλοσοφικής Σχολής. Αθήναι 1925". Δεν υπήρχε ανάγκη για ειδικότερο προσδιορισμό -"του Πανεπιστημίου Αθηνών"-, γιατί τότε δεν υπήρχε άλλο Πανεπιστήμιο στη χώρα (το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης ελειτούργησε το 1926). Δεν ξέρω αν σώζονται τα Πρακτικά της περιόδου αυτής -όσους ερώτησα δεν μπόρεσαν να με πληροφορήσουν- και έτσι, εκτός από τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου που ανέφερα προηγουμένως, δεν είμαι σε θέση να αναφέρω αλλά ονόματα μελών της τότε εποχής εκτός από τα εξής: Ν. Π. Ανδριώτης,5 ΣοφίαΜαυροειδή,6 Στυλιανός Καψωμένος,7 Σοφία Γεδεών, Ευάγγελος Φωτιάδης, Παντελής Φορμόζης, Κώστας Φτυαράς και Γ. Σαμψών.

Στην περίοδο 1925-1926 ή επιστημονική δραστηριότητα του "Ομίλου" γινόταν, καθώς είπαμε, με ομιλίες και μαθήματα, Στα τέσσερα τεύχη του Δελτίου του (1926) αναφέρονται ως ομιλητές οι καθηγητές Θεοφάνης Κακριδής, Κ. Άμαντος και A. Wilhelm (του Πανεπιστημίου της Βιέννης), και οι

2. Βλ. Τα Μαρασλειακά. Έκθεσις Γεωργίου Αντωνακάκη, αρεοπαγίτου. Εν Αθήναις 1926.

3. Πέθανε στις 21 Δεκεμβρίου 1982. Βλ. Γιώργου Κεχαγιόγλου, "Λίνος Ν. Πολίτης (1906-1982)", Ελληνικά, τ. 34, 1982-83, σ. 7-22, όπου αναφέρονται και όλα τα σχετικά με το θάνατό του δημοσιεύματα.

4. Πέθανε στις 7 Σεπτεμβρίου 1982. Βλ. Ενός συνεργάτη [= Γιώργου Γ. Αλισανδράτου], "Μνήμη Μάρκου Τσούρη (1904/1905-1982)", εφημ. Το Βήμα, 6 Νοεμβρίου 1983, σ. 12.

5. Πέθανε στις 29 Σεπτεμβρίου 1976. Βλ. Κώστα Ρωμαίου, "Νικόλαος Ανδριώτης", Νέα Εστία, τ. 100, 1976, σ. 1379-1381. Βασίλειου Δ. Φόρη, "'Αντιχάρισμα' στον καθηγητή Νικόλαο Π. Ανδριώτη", Νέα Εστία, αυτόθι, σ. 1584. Toυ ίδιου, "Νικόλαος Π. Ανδριώτης (1906-1976)", Ελληνικά, τ. 29, 1976, σ. 426-430. Στυλιανού Γ. Καψωμένου, "Νικόλαος Ανδριώτης", Βυζαντινά, τ. 9, 1977, σ. 513-524.

6. Πέθανε το 1976. Βλ. Δημήτρη Γιάκου, "Σοφία Μαυροειδή-Παπαδάκη", Νέα Εστία, τ. 100, 1976, σ. 956-957. Επίσης Έλλης Αλεξίου, Έλληνες Λογοτέχνες, Αθήνα 1982, σ. 139-147 ("Σοφία Μαυροειδή-Παπαδάκη, ένας σπάνιος άνθρωπος").

7. Πέθανε στις 15 Μαΐου 1978. Βλ. Εμμ. Κριαρά, "Στέλιος Καψωμένος (1907-1978)", Νέα Εστία, τ. 103,1978, σ. 823-825. Επίσης [Διαφόρων], Φιλολογικό μνημόσυνο Στυλιανού Καψωμένου, (από τη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης), Θεσσαλονίκη 1983.

Σελ. 669
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/670.gif&w=600&h=9151. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

Λίνος Πολίτης, Ι. Συκουτρής, Διονύσιος Ζακυθηνός, Ι. Θ. Κακριδής, Πύρρος Μπαμίχας και Π. Καμαρινέας. Τις εκδηλώσεις αυτές τις παρακολουθούν πολλοί καθηγητές και άλλες προσωπικότητες: Γεώργιος Σωτηριάδης, Χρήστος Τσούντας, Θεοφάνης Κακριδής, Κ. Άμαντος, Αντώνιος Κεραμόπουλλος, Σωκράτης Κουγέας, Σίμος Μενάρδος, Ερρίκος Σκάσσης, Π. Λορεντζάτος, Αδαμάντιος Αδαμαντίου, Ι. Καλλιτσουνάκης, Νίκος Βέης, Δημ. Καμπούρογλου, Μανόλης Τριανταφυλλίδης, Αλέξανδρος Φιλαδελφεύς, Κωστής Παλαμάς, Π. Φουρίκης και A. Σιγάλας. Επίσης ο "Όμιλος" οργάνωνε και εκδρομές σε αρχαιολογικούς και ιστορικούς τόπους, στις οποίες παίρνουν μέρος και διδάσκουν τα σχετικά οι καθηγητές Γεώργιος Σωτηριάδης, Αντώνιος Κεραμόπουλλος, κυρίως αυτός, Κ. Άμαντος, Π. Λορεντζάτος, Σωκράτης Κουγέας, Αδαμάντιος Αδαμαντίου και Σίμος Μενάρδος.

Εκτός από την παραπάνω δράση του, ο "Όμιλος" εξέδωσε το 1926 και ένα μικρό φιλολογικό περιοδικό με τίτλο, καθώς είπαμε, Δελτίον Ακαδημαϊκού Ομίλου Φιλοσοφικής Σχολής Πανεπιστημίου. Το Δελτίον αυτό ήταν ένα καθαρά επιστημονικό περιοδικό. Εκδόθηκαν τέσσερα τεύχη, από τον Ιανουάριο ως το Μάιο του 1926, σελίδες ενόλω 120, στα οποία δημοσιεύτηκαν τρεις μελέτες καθηγητών: του Χρήστου Τσούντα, του Κ. Αμάντου και του A. Wilhelm, και έξι μελέτες μελών του "Ομίλου" ή νέων φιλολόγων (με τη σειρά που δημοσιεύτηκαν): του Ι. Συκουτρή, του Δ. Ζακυθηνού, του Πύρρου Μπαμίχα, της Σοφίας Γεδεών, του Θεοφύλακτου Παπακωνσταντίνου και του Γ. Σαμψών. Επίσης ένα ποίημα του Παλαμά αφιερωμένο στο Ι. Θ. Κακριδή, τρία ανέκδοτα ποιήματα του Λασκαράτου παρουσιασμένα από το Διονύσιο Ζακυθηνό, και βιβλιοκριτικά σημειώματα των N.Z., Θεοφύλακτου Παπακωνσταντίνου, Λίνου Πολίτη και Ι. Συκουτρή. Τέλος δημοσιεύονται διάφορα σημειώματα για τη δράση του "Ομίλου" και για ορισμένα γεγονότα της Φιλοσοφικής Σχολής. Από την όλη συγκρότηση του Δελτίου και από την αρτιότητα των μελετών που δημοσιεύονται σ' αυτό γίνεται αμέσως φανερή η πρόθεση των μελών του "Ομίλου" για σοβαρές επιστημονικές επιδόσεις.

Με το τεύχος 4-5 του Δελτίου (Μάιος 1926) σταμάτησε ή εκδοτική δραστηριότητα του "Ομίλου" και ίσως και ή λειτουργία του. Στα έτη 1926-1927 και 1927-1928 δε φαίνεται να λειτούργησε.

Β' Περίοδος: 1928-1929.-Ύστερ' από δύο και πλέον χρόνια διακοπή ο "Όμιλος" ελειτούργησε ξανά το έτος 1928-1929. Επειδή έτυχε να είμαι ο τελευταίος γραμματέας του συλλόγου (1935-1936), βρίσκονται στα χέρια μου τα Πρακτικά των επόμενων ετών, δύο βιβλία, το πρώτο από 16 Δεκεμβρίου 1928 έως 15 Μαρτίου 1932 και το άλλο από 23 Μαρτίου 1932 ως 25 Φεβρουαρίου 1936, ότε γίνεται και η τελευταία εγγραφή. Από τα βιβλία λοιπόν αυτά προκύπτουν τα εξής:

Στις 16 Δεκεμβρίου 1928 γίνεται Γενική Συνέλευση και εκλέγεται Διοικητικό

Σελ. 670
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/671.gif&w=600&h=9151. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

Συμβούλιο από τους Γιώργο Καλαματιανό, πρόεδρο, Σοφία Καλλέργη, αντιπρόεδρο, Ευθύμιο Κουρούκλη, γραμματέα, και Ανδρέα Εύθυμιάδη, Σ. Λίποβατς και τις φοιτήτριες Ε. Βορηά και Ει. Διαμαντοπούλου, μέλη. Η δράση του "Ομίλου" εκδηλώνεται και πάλι με διαλέξεις, συζητήσεις και εκδρομές. Ομιλητές αναφέρονται ο καθηγητής Σωκράτης Κουγέας και οι φοιτητές Κ. Φωτιάδης, Ευθύμιος Κουρούκλης, Μανόλης Πρωτοψάλτης, Α. Ευθυμιάδης, Ν. Λιμπέρης και Γ, Καλαματιανός. και στις εκδρομές παίρνουν μέρος οι καθηγητές Κεραμόπουλλος, Βέης, Πεζόπουλος, Αρβανιτόπουλος, και ο λαογράφος Δημήτριος Λουκόπουλος.

Τον Απρίλιο του 1929 ο "Όμιλος" εκδίδει ένα τεύχος του Δελτίου του, στο οποίο συνεργάζονται οι καθηγητές Άμαντος, Κεραμόπουλλος και Αντώνιος Σιγάλας (του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης). Δίνουν και οι τρεις μακρές απαντήσεις σε μια έρευνα του "Ομίλου" για το ζήτημα της "Αγραμματοσύνης", που είχε απασχολήσει τότε την κοινή γνώμη εξαφορμής των εισιτηρίων εξετάσεων στα δύο Πανεπιστήμια (Αθηνών και Θεσσαλονίκης) το 1928. Επίσης συνεργάζονται ο λαογράφος Δημ. Λουκοπουλος και τα μέλη του "Ομίλου" Γιώργος Καλαματιανός, Ευθύμιος Κουρούκλης, Σοφία Καλλέργη και Ανδρέας Ευθυμιάδης.

Εντωμεταξύ όμως είχε γίνει σημαντική μεταβολή στο γλωσσικό και κοινωνικό προσανατολισμό του "Ομίλου". Στο άρθρο 4 του Καταστατικού, που αναδημοσιεύεται μαζί με άλλα άρθρα στο Δελτίον του Απριλίου 1929 (σ. 47), δεν υπάρχει ή απαγόρευση για γλωσσικές εκδηλώσεις που υπήρχε άλλοτε στο Καταστατικό· και αυτό χωρίς να γίνεται καμία δήλωση ότι έγινε σχετική τροποποίηση. Και κάτι άλλο, ενδεικτικό της εποχής: Στα "Χρονικά" του τεύχους αυτού (σ. 48) υπάρχει ένα θαρραλέο σημείωμα για την αντιπρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου Σοφία Καλλέργη, που -αντιγράφω- "εκλήθη ενώπιον της Συγκλήτου του Πανεπιστημίου..., όπως απολογηθή διά την κομμουνιστικήν της δράσιν!!".

Γ΄ Περίοδος: 1930-1933.- Στις 23 Φεβρουαρίου 1930 αρχίζει νέα δραστηριότητα του "Ομίλου", η οποία και θα διαρκέσει ως το Νοέμβριο του 1933, με έξαρση στην περίοδο Φεβρουάριος 1932-Μάρτιος 1933. (Πρέπει να σημειώσω ότι από το έτος 1932-33 είμαι και ο ίδιος φοιτητής και επομένως έχω και τις προσωπικές μου αναμνήσεις.) Στα Πρακτικά συναντούμε τα ακόλουθα ονόματα μελών του "Όμίλου", που ήταν κατά καιρούς και μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου στα τριάμισι αυτά χρονιά της έντονης δράσης: Γιώργος Καλαματιανός και Ευθύμιος Κουρούκλης, που αποχωρούν το 1930, γιατί τέλειωσαν τις σπουδές τους,8 Κατόπιν με χρονολογική σειρά οι εξής: Σ. Λίποβατς,

8. Ο Ευθύμιος Κουρούκλης υπηρέτησε κατόπιν με λαμπρή απόδοση στη Μέση Εκπαίδευση, αλλά εκτελέστηκε από τα Γερμανικά Στρατεύματα Κατοχής το Φεβρουάριο του

Σελ. 671
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/672.gif&w=600&h=9151. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

Μανόλης Χατζηδάκης, Νίκος Σβορώνος, Ε. Βορηά, Βοσταντζής Έξαρχος, Νίκος Ζαφειρόπουλος (για μακρό διάστημα γραμματέας: 22 Μαρτίου 1930 - 21 Νοεμβρίου 1931), Αγλαΐα Λουκοπούλου, Θανάσης Λυκογιάννης (για μακρό διάστημα πρόεδρος: 29 Απριλίου 1930 - 15 Απριλίου 1932), Φαραντάτος, Ν. Μ. Κοντολέων,9 Σπύρος Χαιρετάκης, Νίκος Σούλιας, Παν. Δορμπαράκης, Χρίστος Σωτ. Θεοδωράτος10 (για μακρό διάστημα γραμματέας και πρόεδρος: 27 Νοεμβρίου 1931 - 13 Νοεμβρίου 1932), Κ. Πετράκη, Πάνος Ξένος, Απόστολος Χατζηεμμανουήλ, Σοφία Καλλέργη, Νάσος Δετζώρτζης, Θεόφιλος Παπαγεωργίου, Κώστας Δημακόπουλος (για μακρό διάστημα πρόεδρος: 13 Νοεμβρίου 1932 - 1 Νοεμβρίου 1933), Μπάμπης Φλωράτος,11 Φανή Ζαφειρίδου, Αντώνης Μπρούσαλης (για αρκετό διάστημα γραμματέας: 13 Νοεμβρίου 1932 - 17 Φεβρουαρίου 1933, όταν αποβλήθηκε από τη Σχολή),12 Αλεξάνδρα Παππά, Γιάννης Βασιλείου,13 Αντώνης Μωραΐτης,14 Νίκος Γκάτσος, Ελένη Γαζή, Έφη Φερεντίνου και Παύλος Ιωακειμίδης.15

Και ως απλά μέλη αναφέρονται οι εξής: Ρ. Καθαρείου, Ανδρέας Ευθυμιάδης, Πίκουλας, Τάσος Γριτσόπουλος, Σωτηρίου, Κ. Ηλιόπουλος, Καρούκης,

1942 στη Θεσσαλονίκη. Βλ. Έλλης Αλεξίου, Βασιλική Δρυς, τ. Β', Αθήνα 1981, σ. 317-321 και 467. Αγγελο-Διονύση Δεμπόνου, "Ο δάσκαλος... Ευθύμιος Κουρούκλης. Σαράντα χρόνια από το θάνατό του", Κεφαλονιά και Ιθάκη, τχ. Ιανουαρίου-Φεβρουαρίου 1982, σ. 13-17. Γιώργου Γ. Αλισανδράτου, "Μνήμη Ευθύμιου Γ. Κουρούκλη (1909-1942)", στο ίδιο περιοδικό, τχ. Μαρτίου-Απριλίου 1982, σ. 5-8. Του ίδιου, "Συμπληρωματικό σημείωμα για τον Ευθύμιο Γ. Κουρούκλη", ό.π., τχ. Μαΐου-Ιουνίου 1982, σ. 15-16.

9. Πέθανε το 1975. Βλ. Ν. Β. Δρανδάκη, "Νικόλαος Κοντολέων", Νέα Εστία, τ. 98, 1975, σ. 1119. [Διαφόρων, έκδοση Ε.Κ.= Ευρυδίκης Κοντολέοντος], Στήλη, Αθήνα 1975.

10. Πέθανε το 1974. Βλ. Θεόδωρου Ξύδη, "Χρίστος Σ. Θεοδωράτος", Νέα Εστία, τ. 96, 1974, σ. 1115-1116. Δημ. Σ. Λουκάτου, "Χρίστος Θεοδωράτος (1910-1974)", Δελτίον της Ιονίου Ακαδημίας, τ. Λ', Κέρκυρα 1977, σ. 190-195.

11. Πέθανε το 1982. Βλ. Ν. Κ. Λούρου, "Χαράλαμπος Φλωράτος", Νέα Εστία, τ. 111, 1982, σ. 817-818.

12. Σημείωση γραμμένη μετά το Συμπόσιο. Ο Αντώνης Μπρούσαλης πέθανε στις 14 Νοεμβρίου 1984. Βλ. ανώνυμη νεκρολογία του στην εφ. Ριζοσπάστης, 15 Νοεμβρίου 1984, σ. 1. Επίσης αφιέρωμα της εφ. Ρίζος της Δευτέρας, 19 Νοεμβρίου 1984, σ. 16, με σύντομα άρθρα των: Πάνου Ξένου, Γ. Κ. Τσαπόγα, Βάσου Γεωργίου και Σπύρου Μαρκαντώνη για το θάνατο του.

13. Σκοτώθηκε στον πόλεμο της Αλβανίας.

14. Πέθανε το 1981. Βλ. Κώστα Γεωργουσόπουλου, "Αντώνης Μωραΐτης", Νέα Εστία, τ. 110, 1981, σ. 1616-1617. Βλ. επίσης το τεύχος της "Εταιρείας Σπουδών" της Σχολής Μωραΐτη "Μνήμη Αντώνη Μωραΐτη (1914-1981)", [Αθήνα 1982], όπου δημοσιεύονται κείμενα των: Νίκου Σβορώνου, Στέλλας Μαραγκουδάκη, Αλέξη Δημαρά, Νίκου Χουρμουζιάδη, Βίκτορα Θ. Μελά, Έλενας Πατρικίου και Μιχ. Δ. Στασινόπουλου.

15. Ο συμφοιτητής και πολύτιμος φίλος μου κ. Αλκιβιάδης Μαργαρίτης, που παρακολούθησε την ομιλία, με πληροφόρησε στο διάλειμμα -και το ανακοίνωσα στο ακροατήριο- ότι και ο Παύλος Ιωακειμίδης εκτελέστηκε από τα Γερμανικά Στρατεύματα Κατοχής.

Σελ. 672
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/673.gif&w=600&h=9151. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

Βάσος Ροδάκης,16 Ι. Κουσκουνάς, Σοφία Αναστασιάδου, Παπαζαφείρη, Δασκαλάκη, Κωνσταντουδάκη, Κ. Καραβίτου, Καλομοίρη, Σιδηροπούλου, Σκούταρη, Αντώνης Κατσουρός, Μιχάλης Σακελλαρίου, Παπαλάμπρος, Μπάμπης Περδικάρης, Παρασκευαΐδης, Κ. Μοσχόπουλος, Αναγνωστόπουλος, Γρηγόρης Οικονομάκος, Κατσαρέας, Γιώργος Ζευγώλης, Μάνεσης, Βαμβουρέλη, Βασίλης Λαούρδας,17 Ιουστινιάνης, Καρβελά, Πάνος Ροντογιάννης, Αλιβιζάτος, Σπύρος Μουρελάτος, Λώρα Μπαχώμη, Αθηνά Βιτσικουνάκη, Μαρίκα. Στρομπούλη, Χαριτάκη, Φρούσιος, Βασίλης Μοσχόβης, Μεγαρίτου, Αντωνιάδου, Ματζώρος, Παναγούλιας, Ιωάννου, Γιώργος Κοτζιούλας,18 Κώστας Παυλίδης, Κώστας Προυσής, Κρασούλης, Αθανάσιος Φλώρος, Παπαλεξανδρής, Καλού, Χάννα, Μολφέτα, Διαμαντίδου, Κόκκοτας, Κώστας Ρωμαίος, Σοφίκα Δοανίδου, Ηρώ Κορμπέτη, Μανωλάκου, Σόλων Βογιατζάκης,19 Μαΐλης, Μίμης Ηλ. Φερέτος, Κατούσα Παπαδημητριού, Τασία Μικρώνη, Νίτσα Χαρβάτη και Σταμάτης Καρατζάς.

Από άποψη αριθμού μελών στην περίοδο αυτή έχουμε τα εξής δεδομένα: Στη Γενική Συνέλευση της 21ης Μαρτίου 1930 ψηφίζουν 20, στις 8 Απριλίου 1930 23, στις 14 Δεκεμβρίου 1930 27, στις 15 Φεβρουαρίου 1931 40, στις 3 Απριλίου 1931 63, στις 15 Νοεμβρίου 1931 37, στις 13 Νοεμβρίου 1932 35, στις 12 Δεκεμβρίου 1932 31 και στις 12 Ιανουαρίου 1933 41.

Εντωμεταξύ όμως η δράση του "Ομίλου" γίνεται ζωηρότερη, πυκνότερη; και με φανερά νέους προσανατολισμούς. Τώρα συντελούνται εσωτερικές διεργασίες στα μέλη του συλλόγου με απόχρωση γλωσσικά και κοινωνικά πιο προχωρημένη - θα έλεγα αριστερή, αλλά αυτό δεν ήταν γενικό. 'Οργανώνονται, όπως και πριν, διαλέξεις εξωτερικές με θέματα φιλοσοφίας, φιλολογίας, λογοτεχνίας και κοινωνιολογίας. Μάλιστα το έτος 1931-1932 έγιναν πολλές· μίλησαν

16. Πέθανε στη Λήμνο στις 24 Φεβρουαρίου 1933. Βλ. περ. Μελέτη-Κριτική, αρ. 7, Μάρτιος 1933, εξώφυλλο, σ. γ'.

17. Πέθανε το 1971. Βλ. Κώστα Ε. Τσιρόπουλου, "Βασίλειος Λαούρδας", Νέα Εστία, τ. 89, 1971, σ. 477. G. Tsourcas και άλλων, "Basil Laourdas (1912-1971)", Balkan Studies, τ. 12,1971, σ. 1-26. Επίσης John Papingis, "Basil S. Laourdas Basic Bibliography", αυτόθι, σ. 27-40 (υπάρχει και ανάτυπο των δημοσιευμάτων αυτών του Balkan Studies). Εμμ. Γ. Πρωτοψάλτη, Βασίλειος Σ. Λαούρδας (1912-1971). Μνήμη [Πειραιάς 1972]. Θεόδωρου Ξύδη, "Βασίλειος Λαούρδας. (Τριετία από τον θάνατό του)". Νέα Εστία, τ. 96, 1974, σ. 1328-1332. Συλλογικός τόμος Μελετήματα ατή μνήμη Βασιλείου Λαούρδα, Θεσσαλονίκη 1975, οι σελίδες 1-94. Κ. Μητσάκη, Το φιλολογικό έργο του Βασίλη Λαούρδα (1912-1971). Έκδοση του Ιδρύματος Μελετών Χερσονήσου του Αίμου, Θεσσαλονίκη 1976.

18. Πέθανε το 1956. Βλ. Δημήτρη Γιάκου, "Γιώργος Κοτζιούλας", Νέα Εστία, τ. 60, 1956, σ. 1299-1300. Μ. Δ. Στασινόπουλου, "Λίγα λόγια για τον Κοτζιούλα", αυτόθι, σ. 1439-1440· Π.Χ. [= Πέτρου χάρη], "Ένα χρέος", αυτόθι, σ. 1440.

19. Πέθανε το 1942. Βλ. Βασ. Λαούρδα, "Σόλων Βογιατζάκης", Νέα Εστία, τ. 32, 1942, σ. 889-890.

Σελ. 673
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/674.gif&w=600&h=9151. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

με τη σειρά οι εξής: Θρασύβουλος Βλησίδης, Ν. Λούβαρις (δύο φορές), Ι. Χρυσαφής (τρεις φορές), Παναγιώτης Κανελλόπουλος, Τέλλος Άγρας, Σπύρος Μαρινάτος, Ι. Ν, Θεοδωρακόπουλος, Π, Λορεντζάτος, Ρόζα Ιμβριώτη, Ι. Συκουτρής, Στίλπων Κυριακίδης και Εμ. Κριαράς,20 Επίσης γίνονται εσωτερικές συγκεντρώσεις με ανάπτυξη αντίστοιχων θεμάτων και ενδιαφέρουσες συζητήσεις (λειτουργούν δύο κύκλοι, ένας φιλολογικός και ένας φιλοσοφικός). Γίνονται ακόμη επιστημονικές εκδρομές με καθηγητές (Κεραμόπουλλος, Οικονόμου). Αλλά οι νέες ιδέες κυριαρχούν όλο και περισσότερο.

Τώρα το πρώτο θέμα που απασχολεί τον "Όμιλο" είναι ο γλωσσικός χρωματισμός του. Το ζήτημα τίθεται για πρώτη φορά στη Γενική Συνέλευση της 7ης Απριλίου 1930, συζητείται στο Διοικητικό Συμβούλιο της 10ης και 11ης Δεκεμβρίου 1930 και επανέρχεται εντονότερα στη Συνέλευση της 14ης Δεκεμβρίου 1930, ύστερ' από πρόταση του γραμματέα του συλλόγου Νίκου Ζαφειρόπουλου. Η πλειοψηφία θέλει το δημοτικισμό, οι συντηρητικοί υποστηρίζουν την καθαρεύουσα (Ηλιόπουλος, Φαραντάτος, Κουσκουνάς, Γριτσόπουλος, Οικονομάκος)· αλλά και αρκετοί προοδευτικοί δε θέλουν το χρωματισμό για λόγους πολιτικής σκοπιμότητας. Το Διοικητικό Συμβούλιο ξανασυζητάει το θέμα (στις 30 Μαρτίου 1931) και τέλος στη Γενική Συνέλευση της 3ης Απριλίου 1931 προτείνει την τροποποίηση του Καταστατικού. Γίνεται έντονη συζήτηση και ή Συνέλευση αποφασίζει την τροποποίηση του άρθρου 4 ως εξής: "Ο Όμιλος μόνον σκοπόν έχει την ανάπτυξιν των μελών του, απέχει δε από πάσης πολιτικής και κοινωνικής εκδηλώσεως [έτσι ήταν και προηγουμένως· τα υπόλοιπα όμως αλλάζουν]. Ως προς το γλωσσικόν ζήτημα τάσσεται υπέρ του δημοτικισμού. Η δημοτική γλώσσα είναι αποκλειστικόν όργανον των μελών του, όχι όμως και σκοπός του Ομίλου".21 Στα Πρακτικά διαβάζουμε ότι εψήφισαν "52 υπέρ του χρωματισμού και 11 κατά" - ο μεγαλύτερος αριθμός μελών που συναντούμε σε Γενική Συνέλευση.

Σε ένα σημείωμα που προλογίζει το πρώτο τεύχος του νέου περιοδικού του "Ομίλου" Μελέτη-Κριτική, Φεβρουάριος 1932, σ. 1 (θα μιλήσω παρακάτω γι' αυτό), ή γλωσσική αλλαγή ανακοινώνεται με τα εξής: "Απ' τις αρχές του 1930 βάζονται οι βάσεις μιας νέας εργασίας μέσα στο σύλλογο μας. Ο σκοπός του μένει πάντοτε ο ίδιος, ο παλιός: επιδίωξη της επιστημονικής μόρφωσης των μελών του, μα αλλάζει ο τρόπος επίτευξης του σκοπού αυτού. Η μόρφωση θα γίνεται πια με τη δημοτική γλώσσα, που είναι ή μόνη εθνική", και στη σ. 23 του ίδιου τεύχους υπάρχει το ακόλουθο σχόλιο για τη Συνέλευση της 3ης Απριλίου 1931: "Είχε πια κατανοηθεί απ' όλα σχεδόν τα

20. Βλ. περ. Μελέτη-Κριτική, αρ. 1, Φεβρ. 1932, σ. 24, αρ. 2, Μάρτιος 1932, σ. 24, αρ. 3, Απρίλιος 1932, σ. 24, αρ. 4, Μάιος 1932, σ. 27.

21. Βλ. περ. Μελέτη-Κριτική, αρ. 1, Φεβρουάριος 1932, σ. 23.

Σελ. 674
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/675.gif&w=600&h=9151. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

μέλη πως δεν ήταν δυνατό, αν ήθελε o Όμιλος να ζήσει, να μην έχει πάρει μια στάση απέναντι στο γλωσσικό ζήτημα. Η παράδοση του Ομίλου ήταν παράδοση σωματείου δημοτικιστικού, αν και το σχετικό άρθρο του Καταστατικού του απαγόρευε την ανάμιξη του Ομίλου στο ζήτημα το γλωσσικό. Το ζήτημα το γλωσσικό, όσο κι αν θέλουν μερικοί να διδάσκουν πως δεν είναι σπουδαίο, χωρίς να το πιστεύουν, έχει τεράστια σημασία εθνική και κοινωνική, Όπως τόσο σοφά ετόνισε ο καθηγητής κ. Άμαντος τώρα τελευταία σε μια επιφυλλίδα του στην εφημερίδα "Πολιτεία", Αν ο Όμιλος δεν έπαιρνε τη στάση που έπρεπε απέναντι στην ατράνταχτη αλήθεια του γλωσσικού ζητήματος, αργά ή γρήγορα δεν θα τον περίμενε τίποτ' άλλο παρά μαρασμός. Στη Συνέλευση λοιπόν εκείνη άλλαξε το σχετικό άρθρο του Καταστατικού του κι ο Όμιλος καθόρισε σαν γλωσσικό του μέσο τη γλώσσα τη δημοτική".

Οι προοδευτικές διεργασίες που γινόντουσαν μέσα στον "Όμιλο" -γλωσσικές και κοινωνικές- φαίνονται και από τη στάση που τηρεί το Διοικητικό Συμβούλιο απέναντι στους άλλους φοιτητικούς συλλόγους της εποχής αυτής (από την όποια μαθαίνουμε και τις αποχρώσεις των συλλόγων αυτών).

Χαρακτηριστική είναι ή απόφαση της 21ης Νοεμβρίου 1931. Αντιγράφω από τα Πρακτικά: «ε') Γίνεται συζήτηση για τη στάση τον Ομίλου απέναντι των άλλων φοιτητικών συλλόγων. Αποφασίζεται να τήρηση φιλική στάση προς όλους τους επαγγελματικούς, ειδικά δε με το Σύνδεσμο Φοιτητών της Φιλοσοφικής Σχολής, και να επιδίωξη κατόπιν επαφή, αν γίνη τούτο δυνατό, με τους συλλόγους της Φυσικομαθηματικής Σχολής. Εχθρική στάση θα τήρηση απέναντι του Συλλόγου της "Ακαδημαϊκής Προόδου" και του "Εθνικού Παμφοιτητικού Συλλόγου", θα ασκήση δε πολεμική εναντίον τον τελευταίου, εφ' όσον πρόκειται για ζητήματα γλωσσικά ή επιστημονικής ελευθερίας. Για τη "Φοιτητική Συντροφίά"22 και την "Ομάδα Πρωτοπόρων φοιτητών"

22. Για τη "Φοιτητική Συντροφιά" και την "Ακαδημαϊκή Πρόοδο" βλ. τα εξής μικρά δημοσιεύματα: Λίνου Πολίτη, "Η 'Φοιτητική Συντροφιά' και η ιστορία της", Νέα Εστία, τ. 22, 1937, Χριστουγεννιάτικο τεύχος, σ. 75-79. Αλκ. Μαργαρίτη, "Φοιτητικοί Σύλλογοι", Νέα Εστία, τ. 23, 1938, σ. 129 (συμπληρώνει το άρθρο του Πολίτη). Λίνου Πολίτη, "Τα φοιτητικά σωματεία", Νέα Εστία, αυτόθι, σ. 200 (άπαντα στην επιστολή του Μαργαρίτη). Τάκη Ταχτικού, "Ο Ακαδημαϊκός Όμιλος'", Νέα Εστία, αυτόθι, σ. 200-201.

Ο Τάκης Ταχτικός συμπληρώνει το πρώτο άρθρο του Πολίτη με τα περί "Ακαδημαϊκού Ομίλου", έχει όμως υπόψη του τη δράση του "Ομίλου" μόνο από το 1928 κ.ε. αλλά μας πληροφορεί για τη δράση της "Ακαδημαϊκής Προόδου". Ιδού: «Την παλιά "Φοιτητική Συντροφιά" διαδέχτηκε ο "Ακαδημαϊκός Όμιλος" της Φιλοσοφικής Σχολής, που και επιστημονικές διαλέξεις αρκετές, και ταχτικές ενδιαφέρουσες συγκεντρώσεις των μελών του, κι εκδρομές αρχαιολογικές διοργάνωσε, και περιοδικό δελτίο εξέδωκε, τη "Μελέτη-Κριτική",

Σελ. 675
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/676.gif&w=600&h=9151. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

στο επιστημονικό επίπεδο θα διάκειται ευνοϊκά, χωρίς να έχη καμμιά ανάμιξη στις πολιτικές και κοινωνικές επιδιώξεις τους. Απλή φιλική στάση θα έχη απέναντι τον "Πανεπιστημιακού Ομίλου Αθηνών διά την Βαλκανικής Συνεννόησιν". Τα μέλη του "Ακαδημαϊκού Ομίλου" είναι ελευθέρα να ανήκουν σε οποιονδήποτε φοιτητικό σύλλογο, εκτός από την '"Ακαδημαϊκή Πρόοδο" και τον "Εθνικό Παμφοιτητικό". [Υπογραφές:] Ο Πρόεδρος Θανάσης Λυκογιάννης. Ο γραμματέας Νίκος Σ. Ζαφειρόπουλος. Τα μέλη: Κ. Πετράκη, Θεόφιλος Παπαγεωργίου, Χρίστος Θεοδωράτος, Κώστας Δημακόπουλος, Μπάμπης Φλωράτος».

Εξάλλου, για να έχει ο "Όμιλος" μεγαλύτερη επίδραση στους φοιτητές, αποφασίζεται ή επανέκδοση του περιοδικού του. To ζήτημα αυτό αρχίζει να συζητείται στο Διοικητικό Συμβούλιο της 17ης Νοεμβρίου 1931. Στις 30 Νοεμβρίου συζητείται ποιος θα είναι ο χαρακτήρας του περιοδικού και αποφασίζεται να είναι περιοδικό ((μελέτης και κριτικής, δηλ. να μην είναι στενώς επιστημονικό, αλλά μάλλον ένα θεωρητικό φύλλο" - λένε τα Πρακτικά· και στις 13 Δεκεμβρίου αποφασίζεται "η γραμμή που θα κρατήση να είναι και προοδευτική".

Αμέσως αρχίζει η νέα εκδοτική δραστηριότητα του "Ομίλου". Το περιοδικό αλλάζει τίτλο· γίνεται Μελέτη-Κριτική. Μηνιαίο όργανο τον "Ακαδημαϊκού Ομίλου". Όπως το λέει και ο τίτλος, αποτελείται από δύο μέρη: στο πρώτο δημοσιεύονται μελέτες και στο δεύτερο βιβλιοκρισίες. Το περιοδικό, γράφουν οι εκδότες του, "έρχεται σαν κορύφωμα να πούμε της όλης εργασίας [του "Ομίλου"]. Η δουλειά μας μέσα σ' αυτό θα είναι αρνητική και θετική μαζί (Κριτική), θετική και δημιουργική (Μελέτη). Μ' αυτό οι φοιτητές όχι μόνο θα παίρνουν μια θέση απέναντι στα διάφορα επιστημονικά ζητήματα (Κριτική), μα θα είναι και δημιουργικοί, βέβαια στο μέτρο των δυνάμεων τους. To φύλλο δεν θα έχη στενά επιστημονικό χαρακτήρα, άλλωστε σ' αυτό το σημείο ελάχιστα θα μπορούσαν να προσφέρουν οι φοιτητές, μά θα είναι πλατύτερα επιστημονικό".23

Εκδόθηκαν ενόλω επτά τεύχη, τέσσερα το έτος 1931-1932 (Φεβρουάριος, Μάρτιος, Απρίλιος, Μάιος 1932) και τρία το 1932-33 (Δεκέμβριος 1932, Ιανουάριος,

που στις στήλες της συνεργάστηκαν εκλεκτοί καθηγητές και φοιτητές. Ο "Ακαδημαϊκός Όμιλος" των φοιτητών της Φιλοσοφικής Σχολής έδρασε από το 1928 και δώθε με αξιόλογα αποτελέσματα. Μα η αντίδραση δεν έλειψε ποτέ. Άλλη ομάδα φοιτητών, οπαδών της νεκρής καθαρεύουσας, είχε οργανωθεί γύρω από μιαν "Ακαδημαϊκή Πρόοδο", που θέλησε να κινηθεί με παράλληλο πρόγραμμα, κυρίως από αντίδραση προς τον "Ακαδημαΐκόν Όμιλο", χωρίς να καταλαβαίνει πως αντιδρώντας υποβοηθούσε το πρόγραμμά του. Τού εκέντησε τη φιλοτιμία και του εδημιούργησε ωφέλιμη άμιλλα».

23. Βλ. περ. Μελέτη-Κριτική, αρ. 1, Φεβρουάριος 1932, σ. 1.

Σελ. 676
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/677.gif&w=600&h=9151. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

Μάρτιος 1933),24 συνήθως από 24 σελίδες το καθένα. Συνεργάτες είναι (με τη σειρά των τευχών) οι καθηγητές: Π. Λορεντζάτος, Σωκράτης Κουγέας, Κ. Άμαντος και Χαράλαμπος Θεοδωρίδης, η Ρόζα Ιμβριώτη, οι Ν. Π. Ανδριώτης, Γ. Βαλέτας, Άγγελος Προκοπίου, Δημ. Μοραΐτης, και οι φοιτητές: Κώστας Παυλίδης (πέντε συνεργασίες), Κώστας Προυσής (τρεις), Νίκος Κυρήνος, Γιώργος Κοτζιούλας (δύο), Χρίστος Θεοδωράτος (δύο), Νίκος Γκάτσος, Σάββας Κωνσταντόπουλος (δύο), Τάσος Γριτσόπουλος (δύο), Αλκιβιάδης Προβατάς, Γιάννης Ριβίνης (δύο), Κ. Προσπέριος, Κώστας Δημακόπουλος (δύο), Νίκος Ζαφειρόπουλος, Αντώνης Μπρούσαλης (δύο), Αντώνης Μωραΐτης (δύο), Κώστας Μπαρδέλιας, Γιάννης Βασιλείου, Θ. Βαγενάς, Παύλος Ιωακειμίδης (δύο), Σπύρος Χαιρετάκης και Νίκος Σούλιας, Αρκετά από τα μελετήματα των φοιτητών αυτών δείχνουν σοβαρότητα και επάρκεια που υπόσχονται πολλά. Τα "Σχόλια" που υπάρχουν στο τέλος κάθε τεύχους δείχνουν τις πνευματικές ανησυχίες των μελών του "Ομίλου" και το ενδιαφέρον τους για τα ζητήματα του Πανεπιστημίου,

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η έρευνα που έκαμε τότε ο "Όμιλος" με το ερώτημα "Ποιες πνευματικές κατευθύνσεις νομίζετε ότι πρέπει να ακολουθήσουν οι νέοι", Ο "Όμιλος" απευθύνθηκε στους καθηγητές και υφηγητές Θεόφιλο Βορέα, Κωνσταντίνο Λογοθέτη, N. Λούβαρι, Χαράλαμπο Θεοδωρίδη, Ιωάννη Θεοδωρακόπουλο, Ιωάννη Συκουτρή, Παναγιώτη Κανελλόπουλο. Δ. Βεζανή και στους N. Καρβούνη, Φώτο Πολίτη και Δημήτρη Γληνό.25 Έλαβε απαντήσεις από τους Ν. Λούβαρι, Ν. Καρβούνη, Ι. Θεοδωρακόπουλο, Π. Κανελλόπουλο, Ι. Συκουτρή και Δημήτρη Γληνό, τις οποίες και δημοσίευσε στα τεύχη 1, 2, 4 (Φεβρουάριος, Μάρτιος και Μάιος 1932) του περιοδικού του με τίτλο "Ποιοι δρόμοι ανοίγονται μπροστά μας". Η έρευνα αυτή, με τις συγκεκριμένες απαντήσεις από διαφορετικές προσωπικότητες, είχε τότε μεγάλη απήχηση στους φοιτητές.

Μια άλλη χαρακτηριστική εκδήλωση του "Ομίλου" στην περίοδο αυτή (1932-1933) ήταν η ανοιχτή συζήτηση που οργάνωσε με τον υφηγητή 'Ιωάννη Συκουτρή για το κρίσιμο τότε Θέμα "Η σύγχρονη αντιπολεμική λογοτεχνία", Μάρτιος 1933,26 συζήτηση που προκάλεσε το ζωηρό ενδιαφέρον των φοιτητών και είχε επίσης θερμή απήχηση στις ιδεολογικές τους αναζητήσεις.

Αναφέρω δύο ακόμη περιπτώσεις, που δείχνουν τα σημεία των καιρών (μετά την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία, 30 'Ιανουαρίου 1933): Στο τεύχος 7, Μάρτιος 1933, της Μελέτης-Κριτικής, σ. 20, δημοσιεύεται σημείωμα διαμαρτυρίας

24. Αρχείο Γιώργου Γ. Αλισανδράτου.

25. Βλ. περ. Μελέτη-Κριτική, αρ. Ι, Φεβρουάριος 1932, σ. 19.

26. Βλ. περ. Μελέτη-Κριτική, αρ. 7, Μάρτιος 1933, εξώφυλλο, σ. γ'.

Σελ. 677
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/678.gif&w=600&h=9151. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

του "Ομίλου" για τη διετή αποβολή του γραμματέα του Αντώνη Μπρούσαλη, που "είχε το θάρρος να παρουσιάσει μια κακή κατάσταση που βασιλεύει μέσα στη Σχολή μας". Και στο πρώτο Διοικ. Συμβούλιο του Απριλίου 1933 συζητείται γράμμα της "Φοιτητικής Συντροφιάς", που καλούσε τον "Όμιλο", "καθώς και όλα τα άλλα προοδευτικά σωματεία σ' έναν ενιαίο αγώνα μέσα στο Πανεπιστήμιο εναντίον τον φασισμού", γράφουν τα Πρακτικά. Αλλά το Συμβούλιο διχάστηκε και από τα Πρακτικά δε φαίνεται αν εδόθηκε απάντηση.

Στο έτος 1933-1934 γίνεται μόνο μια συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου, στις 11 Νοεμβρίου 1933 - η τελευταία της περιόδου αυτής. Ύστερα ο "Όμιλος" περιέπεσε σε αδράνεια.

Δ' Περίοδος: 1935-1936.- Στις αρχές του 1935 έγινε μια προσπάθεια να ξαναζωντανέψει ο "Όμιλος". Στις 14 Φεβρουαρίου γίνεται Επανιδρυτική Συνέλευση, όπως γράφουν τα Πρακτικά, με πρωτοβουλία των φοιτητών Σόλωνα Βογιατζάκη, Βασίλη Λαούρδα και Γιώργου Τσούλιου. Εψήφισαν 33 και αναδείχτηκε Διοικητικό Συμβούλιο από τους Σόλωνα Βογιατζάκη, πρόεδρο, Σταμάτη Καρατζά, αντιπρόεδρο, Γιώργο Αλισανδράτο, γραμματέα, Κατούσα Παπαδημητρίου, ταμία, και Γιώργο Τσούλιο, Αλέκο Παπαγεωργίου27 και Παύλο Ιωακειμίδη, συμβούλους. Νέα μέλη στην περίοδο αυτή αναφέρονται στα Πρακτικά τα εξής: Γρυμπογιάννης, Ελένη Ζάκκα, Ευτυχία Πρίντζου,28 Εύα Μάργαρη, Τάσος Βουρνάς, Ισιδώρα Καμαρινέα και Κώστας Μανιαδάκης.

Από το Φεβρουάριο του 1935 ο "Όμιλος" ελειτούργησε ως το Φεβρουάριο του 1936, αλλά ή δράση του στο διάστημα αυτό του ενός χρόνου ήταν πολύ περιορισμένη, αν όχι πενιχρή. Γίνονται αραιές συνεδριάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου, στις οποίες προτείνονται σχέδια για διαλέξεις, συζητήσεις και εκδρομές καθώς και για την επανέκδοση του περιοδικού, αλλά απ' όλ' αυτά δεν έγινε παρά μια διάλεξη του Αχιλλέα Τζάρτζανου για τη Νεοδημοτική -που ήταν τότε το επίμαχο θέμα- και μια εκδρομή στο Σούνιο με τον καθηγητή Κεραμόπουλλο.

27. Πέθανε το 1970. Βλ. Γ. Δημητράκου, "Αλέκος Παπαγεωργίου (Ο αναστηλωτής του Λασκαράτου)", εφ. Η Βραδυνή, 27 Ιουλίου 1970, σ. 10.

28. Εκτελέστηκε στον εμφύλιο πόλεμο στα Γιάννενα, τον Ιούλιο του 1948. Βλ. Ερμή Ευαγγελίδη, "Πριν 30 χρόνια. Η εκτέλεση των 16 στα Γιάννενα", περ. Αντί, περίοδ. B', αρ. 107, 9 Σεπτεμβρίου 1978, σ. 34. [Toυ ιδίου], "Γιάννενα, Καλοκαίρι 1948. Οι μεγάλες δίκες", περ. Αντί, αρ. 179, 5 Ιουνίου 1981, αφιέρωμα στα Γιάννενα, σ. 36-37. Πρβλ. αυτόθι, σ. 39, το ποίημα του Γιάννη Δάλλα "Επεισόδια από τη διάλειψη του χρόνου", στο τέλος (= Του ίδιου, Το τίμημα, Αθήνα 1981, σ. 37). Βλ. επίσης ανωνύμου "Πριν από 31 χρόνια. Η εκτέλεση των 16 Γιαννιωτών", εφ. Η Αυγή, 10 Αύγ. 1979, σ. 2. Επίσης εφ. Ριζοσπάστης, 19 Αυγούστου 1984, ένθετο 7 μέρες Ριζοσπάστης, σ. 9, με δύο άρθρα του Στέφανου Παππά ("Η υπόθεση Πρίντζου συγκλονίζει τα Γιάννενα" κτλ.).

Σελ. 678
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/679.gif&w=600&h=9151. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

Από ένα μπλόκ συνδρομών -το μόνο που σώζεται στο αρχείο μου- μαθαίνουμε ότι το Φεβρουάριο του 1936 εγγράφονται πολλά νέα μέλη: Καλλιόπη Ελευθερίου, Μιχάλης Νάσκος, Φώτης Τόσκας, Νίκος Ασωνίτης, Μπάμπης Δρακόπουλος, Γιώργος Σίμος, Σπύρος Λουκάτος, Λιανεράκη, Παπαντωνίου, Ελισαίου, Εύα Γουδούρη, Όλγα Ρομπάκη, Δημοκρατία Ηλιάδου, Θειοπούλου, Παπαδάκη, Ρομποτή, Κατηφόρη, Κοπανέλη, Ταμβάκη, Οκτωράτου, Φώτης Βαρέλης, Νίκος Βερδελής,29 Τσαούση, Χρύσα Λιοναράκη, Χριστίνα Παπαδιονυσίου, Καλλιόπη Σταυράκη, Μανούσος Μανούσακας, Χρίστος Πετρώνδας, Σωτηρόπουλος, Συριόπουλος, Κώστας Καλοκαιρινός, Αθηνά Παμφίλη, Έλλη Κοντούλη, Τζούλια Βλασοπούλου, Ελένη Χαραλαμποπούλου, Έλλη Ιωαννίδου, Δημήτρης Δαφέρμος, Ελένη Πάνου, Κουτρολύκος.

Αλλά παρά την εγγραφή τόσων μελών ο "Όμιλος" στο τέλος Φεβρουαρίου 1936 περιέπεσε σε μαρασμό. Μάλιστα ή εγγραφή αυτή των νέων μελών δεν πέρασε ούτε στα Πρακτικά. Η τελευταία συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου έχει χρονολογία 25 Φεβρουαρίου 1936 (και δεν αναφέρει τα νέα ονόματα). Από τότε ο "Ακαδημαϊκός Όμιλος" της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών έπαυσε να υπάρχει, Ύστερα ήρθε η 4η Αυγούστου και δεν υπήρχε πια περιθώριο για νέα δράση.

Πρέπει όμως να προσθέσω ότι τα τελευταία χρόνια του "Ακαδημαϊκού Ομίλου" (1932 κ.ε.) ομάδες φοιτητών της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, μέλη του "Ομίλου" ή και μη μέλη, παρακολουθούσαν και άλλους κύκλους πνευματικών αναζητήσεων, μέσα στο Πανεπιστήμιο ή και έξω απ1 αυτό" εννοώ το "Φιλολογικό Κυκλο" του Ι. Συκουτρή (1932 κ.ε.), το επιστημονικό Φροντιστήριο του ίδιου,30 το γλωσσικό Φροντιστήριο του Μανόλη Τριανταφυλλίδη (1934 κ.ε,, όταν παραιτήθηκε από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης),31 το φιλοσοφικό Φροντιστήριο του Κωνσταντίνου Τσάτσου και το κοινωνιολογικό

29. Πέθανε στις 12 Αυγούστου 1966. Βλ. Ελένης Γαρίδη, "Ο θάνατος του Διευθυντή της Ακροπόλεως Νικολάου Βερδελή", εφ. Η Αυγή, 21 Αύγ. 1966, σ. 6.Αρχαιολόγου, "Νικόλαος Βερδελής", εφ. Το Βήμα, 24 Αύγ. 1966, σ. 2. Αθηνάς Γ. Καλογεροπούλου, "Ν. Βερδελής. Μια ζωή αφιερωμένη στην επιστήμη του", εφ. Ελευθερία, 28 Αύγ. 1966, σ. 6. Ανωνύμου, "Νικολάω Βερδελή Ιερόν", Θεσσαλικά Βόλου, τ. Ε', τχ. 1-2, Οκτώβρ. 1966, σ. 3-4.

30. Για το "Φιλολογικό Κύκλο" και το επιστημονικό Φροντιστήριο του Ι. Συκουτρή βλ. Βασ. Λαούρδα, "Ο Ιωάννης Συκουτρής και οι μαθηταί του", Νέα Εστία, τ. 23, 1938, σ. 127-128. Πρβλ. τις επιστολές Γεωργίου Ι. Φουσάρα και Νάσου Δετζώρτζη με κοινό τίτλο " 'Ο Ευβοϊκός' του Δίωνος Χρυσοστόμου", Νέα Εστία, αυτόθι, σ. 57-58. Επίσης Νάσου Δετζώρτζη, "Ο Ιωάννης Συκουτρής ως διδάσκαλος", Τα Νέα Γράμματα, τ. 4, 1938, σ. 355-356, και σε ανάτυπο, σ. 19-20.

31. Λεπτομέρειες γι' αυτό αναφέρω στο ανέκδοτο βιβλίο μου για τη ζωή και το "έργο του Τριανταφυλλίδη, στο κεφ. "Τα Φροντιστήρια του Μανόλη Τριανταφυλλίδη".

Σελ. 679
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/680.gif&w=600&h=9151. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

του Παναγιώτη Κανελλόπουλου (1930-1935· και τα δύο της Νομικής Σχολής)32 και τα "μαθήματα" του Δημήτρη Γληνού (1930-1934).33

32. Για τα δύο αυτά Φροντιστήρια βλ. Κ. Ι. Δεσποτόπουλου, Δοκίμια και Λόγοι, Αθήναι 1983, σ. 73-76, στο κεφ. "Αναμνήσεις από τα χρόνια των πανεπιστημιακών σπουδών".

33. Βλ. Θανάση Λυκογιάννη, "Κοντά στο Δάσκαλο", συλλογικός τόμος Στη μνήμη Δημήτρη Α. Γληνού, Αθήνα 1946, σ. 81-86 (κεφ. "Ο Γληνός, ο μεγάλος δάσκαλος των φοιτητών"). Τάσου Βουρνά, Δημήτρης Γληνός, ο Δάσκαλος του Γένους, Αθήνα I960, σ. 60-65 (και β' έκδοση, 1975, ίδιες σελίδες).

Σελ. 680
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/681.gif&w=600&h=9151. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

ΓΙΑΝΝΗΣ Σ. ΜΕΤΑΞΑΣ: Θεωρώ ως πρωταρχικό δεδομένο ότι η Ιστορία, με την κληροδοτημένη παραγωγική-δημιουργική της αμφισημία ("ιστορία των κοινωνιών και των κοινωνικών ατόμων" αλλά και "ιστορία των ιστορικών") μας αφορά όλους, ειδικούς και μη ειδικούς (αφού δεν μπορούν οι ειδικοί να "γράφουν ιστορία" ερήμην των μη ειδικών). Και δέχομαι επίσης αυτό που, έστω κι αν το αντιμάχεται, γράφει, στην Άγρια Σκέψη ο K. Λεβί Στρωςς: ότι η ιστορία που αποβλέπει στην σημασία δεν είναι η (.στόρια, αλλά η ιστορία για κάποιους, η ιστορία που μεροληπτεί. (Για την προσφορά της Ιστορίας και των ιστορικών έχει ήδη δοθεί μια απάντηση από τον Σπύρο Ασδραχά στην έναρξη του συμποσίου, όταν μίλησε για πολιτιστική-πολιτική παρέμβαση και αλλαγή νοοτροπιών.)

Θα ήθελα λοιπόν να θέσω το εξής ερώτημα, θα έλεγα "από την σκοπιά των στρατηγικών συμπερασμάτων", με τον εξής μεροληπτικό τρόπο:

Για την ίδια τη νεολαία σήμερα, αλλά και τον "προς-για τους νέους" πολιτικό μηχανισμό του Υφυπουργείου Νέας Γενιάς, μπορούν να υπάρξουν από αυτό το Συμπόσιο κάποιες προβληματικές ή και συμπεράσματα που να ενισχύουν ορισμένες χειραφετητικές-προοδευτικές επιλογές των νέων; Ή κάτι τέτοιο δεν έχει νόημα και αποκλείεται από την ίδια την φύση-τάξη των υπό εξέταση φαινομένων και τους στόχους αυτού εδώ του συμποσίου και εντάσσεται στο ευρύτερο στοχοεπιτευκτικό ερευνητικό πρόγραμμα; Αν κάτι τέτοιο δεν αποκλείεται, τι είδους έννοιες, προβληματικές ή συμπεράσματα θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους νέους Σήμερα (όπου δεσπόζει ως τρόπος παραγωγής και πολιτισμός αξιών ο καπιταλισμός) από άποψη στρατηγικής και τακτικής, προς μια αποκαπιταλιστική-σοσιαλιστική διαδικασία; Για παράδειγμα, όταν ο Gérard Mauger μίλαγε για κοινωνικές σκοπιμότητες και στρατηγικές περιοδοποίησης μιας βιολογικής ηλικίας, ή όταν ο Νίκος Σιδέρης έκανε λόγο α) για θεσμική πλαισίωση και για κοινωνική διαχείριση της νεότητας, και β) για τις σχετικές με τη νεότητα φαντασιακές επενδύσεις, από την σκοπιά που ερωτά θα μπορούσα να υποστηρίξω (λες και συμπεραίνω κατά κάποιον τρόπο) τα εξής: α) ότι "έχουμε ανάγκη" στις σύγχρονες κοινωνίες μας από επενδύσεις φαντασιακές όπου οι νέοι (τουλάχιστον όσοι αυτοαναφέρονται, κατά κάποιον τρόπο, στη νεότητα τους) φαντάζονται και θέλουν να υπάρξουν ως ενεργό πολιτικό υποκείμενο με θεσμική εξουσία σε διάφορα επίπεδα, σε συμπαράταξη ή σύγκρουση με άλλα πολιτικά υποκείμενα και β) ότι ζητούμενο είναι η πολιτική βούληση, το θεσμικό πλαίσιο και η νοοτροπία που να ανέχεται ή και να συμπαρίσταται στο αίτημα της διαχείρισης των υποθέσεων

B 20

Σελ. 681
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/682.gif&w=600&h=9151. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

των νέων από τους ίδιους, δηλαδή το πέρασμα από την ετεροδιαχείριση στην αυτοδιαχείριση.

Διατυπωμένο διαφορετικά το παραπάνω ερώτημα φανερώνει εντέλει την εξής μέριμνα: Ένα ερευνητικό πρόγραμμα ή ένα Συμπόσιο που θέλει "να προσφέρει μια ιστορική εκδοχή για την έννοια και την υπόσταση των νέων γενιών" έχει σαν στόχο του απλά και μόνο μια άξια εκπροσώπηση της αδρανούς θεωρησιακής επιστήμης, που έχει ως αντικείμενο της τις νέες γενιές, ή στοχεύει να παρέμβει και να προτείνει/εισηγηθεί την αυτοτροποποίηση των αντί κειμένων της, παιδιών και νέων (που προ-κατανοούνται απ' όλους τους ιστορικούς ως κατά κανόνα εξαρτημένος και ετερόνομος πληθυσμός) προς απελευθερωτικές, φιλαυτόνομες κατευθύνσεις;

Σελ. 682
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/683.gif&w=600&h=915 1. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

Καταληκτήρια συνεδρία

Παρασκευή 5 Οκτωβρίου 1984

Πρωινή συνεδρία

Πρόεδρος: ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΗΛΙΟΥ

Σελ. 683
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/684.gif&w=600&h=915 1. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 684
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/685.gif&w=600&h=9151. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

JACQUES LE GOFF: Αγαπητοί φίλοι. Δεν θα επεκταθώ στην διατύπωση πραγματικών συμπερασμάτων θα ήταν παράλογο από κάθε άποψη. Παράλογο, πρώτ' απ' όλα, εξαιτίας τον εκπληκτικού πλούτου αυτού του συνεδρίου. Ελπίζω πως ο φίλος μου καθηγητής Σπύρος Ασδραχάς θα είναι σύντομα σε θέση να κάνει μια σύνθεση, έτσι όπως εκείνος μπορεί να τις κάνει, αυτό όμως είναι εντελώς πάνω από τις δυνάμεις μου.

Εξάλλου, θα ήταν πολύ υπεροπτικό εκ μέρους μου να ανακοινώσω συμπεράσματα, πράγμα το οποίο, ωστόσο, θα επιχειρήσω να κάνω, με συντομία, για να μην παρατείνω μία συνεδρία πλούσια αλλά κάπως φορτωμένη, και, μιλώντας αρκετά αργά, θα ήθελα να ευχαριστήσω πολύ θερμά τις μεταφράστριες μας οι οποίες μας επέτρεψαν να επικοινωνήσουμε τόσο καλά στη διάρκεια αυτού του συμποσίου.

Θα ήθελα να σας μιλήσω για μια μικρή επισήμανση που κάνω για τον εαυτό μου καθώς και για κάποιο, ας πούμε, πρόγραμμα σκέψεων και εργασίας, για τον εαυτό μου, με αφορμή αυτό το συμπόσιο.

Μιλώ ως ιστορικός, ιστορικός του οποίου η ειδικότητα είναι ο Μεσαίωνας, αλλά πού, όμως, προσπαθεί να επεκταθεί στο σύνολο του ιστορικού πεδίου, τόσο στις διαφορετικές θεματικές περιοχές, όσο και στις διάφορες εποχές.

Θα μου επιτρέψετε ακόμη, σήμερα, να μιλήσω λίγο και ως Πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής για την ανανέωση της διδασκαλίας της Ιστορίας στη Γαλλία.

Πρώτο προσωπικό μου συμπέρασμα: επιβεβαιώνω την άποψη μου ότι για να προσεγγίσουμε ένα μεγάλο ιστορικό θέμα σαν αυτό ακριβώς το οποίο προσεγγίσαμε, ταιριάζει, στην εποχή που βρισκόμαστε από επιστημονική άποψη, να επιχειρούμε πολλαπλές προσεγγίσεις· αυτό έγινε. Η διεπιστημονικότητα θα παρέμβει στη συνέχεια. Για την ώρα οι προσεγγίσεις είναι πολλαπλές και ως προς αυτό πιστεύω ότι το συμπόσιο μας είχε μεγάλη επιτυχία.

Λυπάμαι ίσως λίγο για τη μικρή συμμετοχή των εθνολόγων στο θέμα μας, όπου έχουν ωστόσο πολλά να πουν, αλλά δεν θα έπρεπε να γκρινιάζουμε εμπρός σε τέτοιο πλούτο, θα ήθελα ακόμη να πω ότι αυτές οι πολλαπλές προσεγγίσεις ανακαλούν και προσεγγίσεις οι οποίες θα μπορούσε να πει κανείς ότι απευθύνονται σε πραγματικότητες, και, απ' την άλλη μεριά, στις αναπαραστάσεις, στις εικόνες, σε ό,τι έχω αποκαλέσει: οι αξίες.

Θα πρέπει όμως κανείς να κατανοήσει καλά πως όλα αυτά είναι πραγματικότητες, και το πρόβλημα του ιστορικού είναι να δει πως αυτές δομούνται

Σελ. 685
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/2/gif/686.gif&w=600&h=9151. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

και πως είναι καθήκον τον ίδιου του ιστορικού να τις ανασυγκροτήσει. Η αγαπητή μου φίλη Ελένη Αντωνιάδη μου έκανε χθες την πολύ σωστή παρατήρηση πως το παιδί υπάρχει και σαν οικονομική αξία. Και, αν επέτρεψα στον εαυτό μου να πει, μετά τον Philippe Ariès, ότι στη διάρκεια του λατινικού, του δυτικού Μεσαίωνα, ας πούμε ως τον 13ο αιώνα, το παιδί ήταν μάλλον μια απαξία, είναι και διότι πιστεύω -αλλά ίσως και να κάνω λάθος- ότι στο αγροτικό σύστημα του προχωρημένου Μεσαίωνα, η οικονομική αξία του παιδιού είναι αρκετά αδύναμη, και ότι θα χρειασθεί να περιμένουμε τις νέες φεουδαλικές σχέσεις, στα πλαίσια των οποίων η πόλη θα παίξει, στο εξής, ένα εξαιρετικά σημαντικό ρόλο, για να αντιπροσωπεύει το παιδί μια οικονομική αξία.

Δεύτερο προσωπικό συμπέρασμα: η αναγκαιότητα της ιστορικότητας. Έχω περισσότερο παρά ποτέ πεισθεί, πως ένα μεγάλο πρόβλημα, που είναι επίσης, όπως έχουμε δει, συχνά μάλιστα με ένταση, και πρόβλημα σημερινό και μάλιστα πρόβλημα δράσης, πρέπει να φωτισθεί από την ιστορικότητα. Τι σημαίνει όμως ιστορικότητα; Σημαίνει κατ' αρχήν δύο πράγματα. Πως όταν παρατηρούμε τον κόσμο μέσα στον οποίο κινούμεθα και τη θέση μας στον κόσμο αυτό, χρειάζεται να παρατηρήσουμε τις στιγμές της ιστορίας, τις στιγμές της εξέλιξης του κόσμου στον οποίο ζούμε' είναι αυτό που ο Λεβί Στρως θα ονόμαζε Ιστορία με μεγάλο γιώτα. Όμως πιστεύω πως πρέπει επίσης, αυτή τη στιγμή, να τον προσδώσουμε την αναγκαιότητα του ιστορικού βλέμματος, στην επιστημονική του έννοια, γιατί η ίδια η ιστορία, εάν είναι μια ειδική επιστήμη, μια δύσκολη επιστήμη, μια επιστήμη εύθραυστη, είναι επιστήμη και πρέπει να είναι, και, επομένως, αυτή η επιστήμη πρέπει να μας επιτρέπει να γνωρίσουμε τις κληρονομιές, να μετατρέψουμε τη μνήμη σε ιστορία· γιατί πιστεύω πως ένας από τους κινδύνους τους οποίους διατρέχουν ορισμένες σύγχρονες τάσεις, είναι ότι συγχέουν τα πράγματα. Η μνήμη είναι ένα δεδομένο, και η ιστορία είναι μια έννοια. Η μνήμη, ίσως, είναι μια ψυχολογική έννοια, αλλά για τον ιστορικό αποτελεί ένα δεδομένο, και εδώ ακριβώς δημιουργούνται καμία φορά συγχύσεις, οι οποίες μου φαίνονται σοβαρές.

Εδώ θα κάνω μια διολίσθηση προς την πλευρά του λειτουργήματος μου σε εθνικό επίπεδο στη Γαλλία και θα θίξω, για να κλείσω την παρένθεση, ένα πεδίο σαφέστερα πολιτικό και ιδεολογικό.

Υπάρχει μια παράδοση στη Γαλλία, από την εποχή της Τρίτης Δημοκρατίας τουλάχιστον -αλλά πιστεύω ότι ανάγεται παλαιότερα- η διδασκαλία της ιστορίας να καταλήγει σε αυτό που αποκαλείται εκπαίδευση, μόρφωση, αγωγή του πολίτη. Την παράδοση αυτή θέλουμε τώρα, περισσότερο παρά ποτέ, να την τηρήσουμε και μάλιστα να την αναζωογονήσουμε. Όμως, όπως καταλαβαίνετε, εδώ υπάρχουν προβλήματα. Είμαι από αυτούς που θεωρούν πως η ιστορία είναι διαυγής· πολιτική ταυτόχρονα και ιδεολογική, δεν επιτάσσει τίποτε.

Σελ. 686
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Πρακτικά του Διεθνούς Συμποσίου Ιστορικότητα της παιδικής ηλικίας και της νεότητας
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 667
    1. Πρακτικά Συμποσίου, Ιστορικότητα ...

    Ο "ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ"

    ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

    (1925-1936)

    ΓΙΩΡΓΟΣ Γ. ΑΛΙΣΑΝΔΡΑΤΟΣ

    Ο "Ακαδημαϊκός Όμιλος" της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών (1925-1936), υπήρξε ένας προοδευτικός φοιτητικός σύλλογος, που κινήθηκε στα πλαίσια του δημοτικισμού. Πολλά από τα μέλη του επρόσφεραν αργότερα λαμπρές υπηρεσίες ως εκπαιδευτικοί και άλλα εξελίχθηκαν σε διαπρεπείς επιστήμονες και ανθρώπους των γραμμάτων.

    Ο "Ακαδημαϊκός Όμιλος" ιδρύθηκε στις 21 Ιανουαρίου 1925 -τότε εγκρίθηκε το Καταστατικό του- και λειτούργησε ως τον Φεβρουάριο του 1936, συνολικά έντεκα χρόνια. Εμεσολάβησαν όμως και μεγάλα διαστήματα, στα οποία ο σύλλογος έδειξε αδράνεια ή ανυπαρξία. Από το πρώτο Καταστατικό του "Ομίλου"1 μαθαίνουμε ότι αυτός είχε σκοπό "την επιστημονικήν εις τον κύκλον των φιλολογικών επιστημών και γενικώτερον εγκυκλοπαιδικήν ανάπτυξιν των μελών του" (άρθρο 1), και ότι για την πραγματοποίηση του σκοπού αυτού διοργάνωνε ομιλίες ή μαθήματα "επιστημονικού ή φιλολογικού περιεχομένου" -το "φιλολογικού" νομίζω πως έχει την έννοια του "λογοτεχνικού"-, εκδρομές και ό,τι άλλο έκρινε σκόπιμο (άρθρο 2). Οι ομιλίες και τα μαθήματα εγίνονταν ή από καθηγητές και άλλους γνωστούς επιστήμονες και λογίους ή από μέλη του "Ομίλου". Μετά τις ομιλίες ακολουθούσε συζήτηση (άρθρο 3).

    Ο "Ακαδημαϊκός Όμιλος", όταν ιδρύθηκε, δεν είχε πολιτικό ή κοινωνικό προσανατολισμό ούτε γλωσσικό χρωματισμό. Το άρθρο 4 του Καταστατικού του απαγόρευε τις πολιτικές και κοινωνικές εκδηλώσεις και τις γλωσσικές συζητήσεις: "Ο Όμιλος μόνον σκοπόν έχει την ανάπτυξιν των μελών

    1. Δημοσιεύτηκε ολόκληρο στο περ. Δελτίον Ακαδημαϊκού Ομίλου Φιλοσοφικής Σχολής Πανεπιστημίου, αρ. 1, Ιανουάριος 1926, σ. 29-30.