Συγγραφέας:Κουλούρη, Χριστίνα
 
Τίτλος:Αθλητισμός και όψεις της αστικής κοινωνικότητας
 
Υπότιτλος:Γυμναστικά και αθλητικά σωματεία (1870-1922)
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:32
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1997
 
Σελίδες:447
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Κοινωνική ενσωμάτωση
 
Νεανικές οργανώσεις
 
Νοοτροπίες και συμπεριφορές
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1870-1922
 
Περίληψη:Η παρούσα μελέτη επιχειρεί να συνθέσει μία ιστορία του νεότερου ελληνικού αθλητισμού. Επιθυμεί, πρώτον, να αναδείξει την ιστορικότητα των σπορ και να διαφοροποιηθεί από προσεγγίσεις που αντιμετωπίζουν το παιχνίδι και κατ’ επέκταση τα σπορ (μια μορφή παιχνιδιού) ως διαχρονικό δομικό στοιχείο του ανθρώπινου πολιτισμού. Ενδιαφέρεται, δεύτερον, να ελέγξει το ερευνητικό δίλημμα της συνέχειας ή ασυνέχειας από τα παραδοσιακά παιχνίδια στα σύγχρονα σπορ κατά τη μετάβαση από την παραδοσιακή στη σύγχρονη κοινωνία. Η συγγραφέας παρακολουθεί την εξέλιξη των αντιλήψεων σχετικά με τη σωματική άσκηση μετά τη δημιουργία του ελληνικού κράτους ώστε να δείξει τη μετάβαση από την αδιαφορία και την αμφισβήτηση στην αποδοχή και την εδραίωση. Η επισκόπηση αυτή επιτρέπει και τη διάκριση ανάμεσα στη γυμναστική και τα σπορ, μια διάκριση απαραίτητη και για την κατανόηση της λειτουργίας των αθλητικών σωματείων αλλά και, ευρύτερα, της ιστορίας του αθλητισμού. Στη συνέχεια αναζητούνται τα πρώτα ίχνη της παρουσίας των σύγχρονων σπορ στην Ελλάδα, τόσο μέσα από τις πρώιμες, μη οργανωμένες πρακτικές όσο και μέσα από τους πρώτους αθλητικούς θεσμούς, δηλ. τους αγώνες και τα γυμναστήρια. Μελετώνται επίσης τα αθλητικά σωματεία: μέσα από την ανάλυση των σκοπών τους οι κοινωνικές λειτουργίες της σωματικής άσκησης και οι διασυνδέσεις της με την εθνικιστική ιδεολογία. Τέλος, επιχειρείται να φωτισθούν οι πτυχές της σωματειακής ζωής που είναι κρυμμένες από το ορθολογικό κανονιστικό πρότυπο του καταστατικού, δηλαδή οι ανθρώπινες επαφές με τις αρμονικές η συγκρουσιακές τους όψεις, οι φιλικές σχέσεις, τα οικογενειακά δίκτυα, τα ερωτοτροπήματα ενδεχομένως που επιτρέπει η συναναστροφή όχι μόνο σε αθλητικές αλλά και σε έξω-αθλητικές συναντήσεις στο πλαίσιο πάντα του σωματείου.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 23.64 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 0-19 από: 450
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/0.gif&w=600&h=915 32. Κουλούρη, Αθλητισμός

ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΟΥΛΟΥΡΗ

ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΨΕΙΣ

ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑΣ

Γυμναστικά και Αθλητικά σωματεία

1870-1922

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ

ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ

———————————— 32 —————————————

ΚΕΝΤΡΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Ε.Ι.Ε.

ΑΘΗΝΑ 1997

Σελ. 0
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/1.gif&w=600&h=915 32. Κουλούρη, Αθλητισμός

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 1
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/2.gif&w=600&h=915 32. Κουλούρη, Αθλητισμός

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 2
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/3.gif&w=600&h=915 32. Κουλούρη, Αθλητισμός

ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΨΕΙΣ

ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑΣ

Γυμναστικά και Αθλητικά σωματεία

1870-1922

Σελ. 3
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/4.gif&w=600&h=91532. Κουλούρη, Αθλητισμός

ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ

ΣΠΥΡΟΣ Ι. ΑΣΔΡΑΧΑΣ, ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΙΑΝΝΟΥΛΟΠΟΥΛΟΣ, ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΣ Ε. ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ

© 1997, ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ

Αχαρνών 417, τηλ. 2532465, Fax. 2531420

ISBN 960-7138-19-8

Σελ. 4
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/5.gif&w=600&h=915 32. Κουλούρη, Αθλητισμός

ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΟΥΛΟΥΡΗ

ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΨΕΙΣ

ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑΣ

Γυμναστικά και Αθλητικά σωματεία

1870-1922

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ

ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ

———————————— 32 ————————————

ΚΕΝΤΡΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Ε.Ι.Ε.

ΑΘΗΝΑ 1997

Σελ. 5
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/6.gif&w=600&h=915 32. Κουλούρη, Αθλητισμός

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 6
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/7.gif&w=600&h=915 32. Κουλούρη, Αθλητισμός

Στην λαθρεπιβάτιδα

του συγγραφικού ταξειδιού

Σελ. 7
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/8.gif&w=600&h=915 32. Κουλούρη, Αθλητισμός

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 8
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/9.gif&w=600&h=91532. Κουλούρη, Αθλητισμός

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Κάθε βιβλίο έχει τη δική του μικρή ιστορία, κομμάτι λιγότερο ή περισσότερο σημαντικό της προσωπικής ιστορίας του συγγραφέα. Ενδείξεις και υπαινιγμούς για σταθμούς, συναπαντήματα, διαδρομές διανοητικές, μπορεί να ανακαλύψει ο αναγνώστης μέσα στις γραμμές του κειμένου ή σε κάποιες υποσημειώσεις. Το ίδιο το ταξίδι παραμένει όμως άγνωστο, ίσως και αδιάφορο εξάλλου. Η διαδρομή αυτή ενδιαφέρει περισσότερο τον συγγραφέα όταν, με το προϊόν του κόπου του στα χέρια, ανατρέχει στα γιατί και στα πώς της έρευνάς του.

Δεν μπορώ να χρονολογήσω με ακρίβεια το πρώτο μου ενδιαφέρον για τον αθλητισμό. Αν και δεν υπήρξα φίλαθλος με τη στενή έννοια του όρου και σπανίως πήγαινα σε στάδιο ή γήπεδο να παρακολουθήσω αγώνες, είχα πάντα ενδιαφέρον για τις αθλητικές ειδήσεις και το αθλητικό θέαμα. Διέθετα συνεπώς μια στοιχειώδη ενημέρωση σε αθλητικά ζητήματα έτσι ώστε η αθλητική ορολογία και τα ονόματα ξένων και ελλήνων αθλητών να μην απουσιάζουν από το γνωστό μου λεξιλόγιο, όπως συνέβαινε με πολλούς συναδέλφους μου. Δεν υπήρξε ωστόσο αυτό το κίνητρο για την επιστημονική μου ενασχόληση με τον αθλητισμό. Οι πρώτες σχετικές ερευνητικές υποθέσεις άρχισαν να διαμορφώνονται στη διάρκεια της εκπόνησης της διδακτορικής μου διατριβής για τη συγκρότηση και μετάδοση της εθνικής ταυτότητας μέσω του σχολείου και ειδικότερα μέσω της ιστορίας και της γεωγραφίας. Εκεί επισήμανα τον συμπληρωματικό ρόλο της γυμναστικής, η οποία καλούνταν να προσφέρει τα μέσα για την πραγμάτωση των αλυτρωτικών οραμάτων με τη διάπλαση εύρωστων σωμάτων και με την καλλιέργεια των αρετών του καλού στρατιώτη (αυταπάρνηση, υπακοή, καρτερία). Η συλλογή δελτίων και φωτοτυπιών ξεκίνησε λοιπόν από τη γυμναστική και την ιδεολογική της λειτουργία τον περασμένο αιώνα. Η ανάγνωση εντούτοις της ξένης βιβλιογραφίας, κυρίως της αγγλοσαξονικής, με οδήγησε στο δρόμο των σπορ και της κοινωνικής ιστορίας τους. Στη μακρά διαδρομή που κατέληξε σε ένα βιβλίο οι δύο συνιστώσες -η ιδεολογική και η κοινωνική- συμπορεύτηκαν για να καταλήξουν σε μια όσο το δυνατόν πιο σφαιρική αντιμετώπιση των αθλητικών εκδηλώσεων και πρακτικών στην Ελλάδα του περασμένου αιώνα.

Ταυτόχρονα, η Ελλάδα ζούσε τον πυρετό της Ολυμπιάδας. Οι συμβολικές και πολιτικές διαστάσεις της διεκδίκησης να διοργανώσει η Αθήνα τους 

Σελ. 9
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/10.gif&w=600&h=91532. Κουλούρη, Αθλητισμός

Ολυμπιακούς Αγώνες της εκατονταετίας συναντούσαν ερωτήματα αναπόφευκτα και αναζητήσεις της δικής μου έρευνας. Η συγκυρία αύτη εξάλλου έδωσε την ευκαιρία για μια σειρά από εκδόσεις, κυρίως λευκώματα, με θέμα την αθλητική ιστορία, ένα χώρο μάλλον αδρανή και παραμελημένο ως τότε. Οπωσδήποτε, η ιστορία των Ολυμπιακών Αγώνων δεν αποτελούσε τον πρώτιστο στόχο της μελέτης μου. Παρακολουθώντας όμως τα σύγχρονα γεγονότα, όσα. ξετυλίχτηκαν με αφορμή τη νέα Ολυμπιάδα -την απώλειά της αρχικά, την ανάκτησή της εν τέλει- συνειδητοποίησα, ακολουθώντας τη διαπίστωση του F. Braudel, ότι "ο μυστικός σκοπός της ιστορίας, το βαθύ της κίνητρο, είναι η ερμηνεία της συγχρονικότητας". Αυτόν το "μυστικό σκοπό" υπηρετεί λοιπόν και μια ιστορική μελέτη που αναδιφά τις απαρχές της εμφάνισης της γυμναστικής και των σπορ στη νεότερη Ελλάδα.

Η ιστορική έρευνα έχει ακολουθήσει μέχρι στιγμής απέναντι στα σπορ δύο αντιφατικές πορείες: αφενός, την αδιαφορία, η οποία προέρχεται κατεξοχήν από την αρνητική τους αξιολόγηση ως μη σημαντικών στοιχείων των κοινωνικών και πολιτισμικών διαδικασιών, και που κατέληξε στην αποσιώπηση της παραμέτρου αυτής από την κοινωνική και πολιτισμική ιστορία. Στη στάση αυτή συνέβαλε εξάλλου και η θέση των διανοουμένων, κατεξοχήν της Αριστεράς, που θεωρούσαν τα σπορ ως παράγοντα αλλοτρίωσης των μαζών αλλά και ως "ταπεινό" τρόπο ζωής, ανάξιο για τους ανθρώπους του πνεύματος. Αφετέρου, τα έργα με ιστοριογραφικό ενδιαφέρον για τα σπορ και τον αθλητισμό διαποτίζονται από τη συγκινησιακή συμμετοχή του θεατή, του οπαδού ή του αθλητικογράφου και δεν ακολουθούν τους κανόνες της επιστημονικής ιστορίας. Η αντίφαση αυτή προσδιόρισε και τη θέση των σπορ ως ερευνητικού αντικειμένου, κυρίως στην Ελλάδα, και μέχρι πρόσφατα στη Δυτική Ευρώπη και την Αμερική. Τα σπορ απουσιάζουν από την κοινωνική και πολιτισμική ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου αλλά κάνουν αισθητή την παρουσία τους σε συγγράμματα "πολεμικής" αφήγησης, όπου κυριαρχεί η λατρεία της επίδοσης. Το γεγονός, εξάλλου, ότι τα σπορ αποτελούν πλέον έναν κοινωνικό θεσμό με μαζικό και διεθνή χαρακτήρα και με σημαντική βαρύτητα στην καθημερινή κουλτούρα (αθλητικές εφημερίδες, αθλητικό θέαμα, αθλητικές διαφημίσεις κλπ.) συσκοτίζει το ιστορικό τους βάθος και επιτρέπει τους αναχρονισμούς. Στην ελληνική περίπτωση επιπλέον, το ιδιαίτερο ιδεολογικό περιεχόμενο που έχει αποκτήσει ο αθλητισμός εξαιτίας της εθνοκεντρικής ερμηνείας του θεσμού των σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων καθορίζει τόσο τον προσανατολισμό όσο και το ύφος των σχετικών ερευνών.

Η ενασχόληση συνεπώς με την ιστορία του αθλητισμού και των σπορ στην Ελλάδα θα μπορούσε να είναι για τον ιστορικό μια πολλαπλή πρόκληση. Η ίδια η αρχειακή έρευνα καταρχάς, μέσα σε αρχεία κατεστραμμένα, αταξινόμητα,

Σελ. 10
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/11.gif&w=600&h=91532. Κουλούρη, Αθλητισμός

λανθάνοντα, παρουσιάζεται σαν μια γοητευτική, αν και συχνά επώδυνη, περιπέτεια. Η σχετική βιβλιογραφία, άλλοτε σιωπηλή άλλοτε φλύαρη, αλλά πάντως γεμάτη σε μεγάλο βαθμό από ανακρίβειες και στερεότυπα, δεν προσφέρει το απαραίτητο πρώτο σκαλοπάτι πριν από την ανάλυση. Οι σιωπές και οι διαστρεβλώσεις απαιτούν πρωτίστως να γίνει ένα έργο υποδομής, με στέρεη τεκμηρίωση και καταγραφή των ίδιων των γεγονότων. Ταυτόχρονα, η προσέγγιση θα πρέπει να είναι ερμηνευτική και να μην εξαντλείται σε ένα στείρο εμπειρισμό. Αυτό προϋποθέτει την εξαρχής διαμόρφωση ενός θεωρητικού πλαισίου μέσα στο οποίο να δοκιμαστούν τα τεκμηριωτικά δεδομένα. Η παγίδα που ενδεχομένως κρύβεται σε παρόμοιες απόπειρες ελέγχου των θεωρητικών κατασκευών είναι ότι, επειδή οι ερευνητικές υποθέσεις προκύπτουν σε μεγάλο βαθμό από ξένη βιβλιογραφία, δεν ταιριάζουν απολύτως -κάποτε και καθόλου- για να ερμηνεύσουν την ελληνική κοινωνική και πολιτισμική πραγματικότητα. Το εν λόγω εγχείρημα κρύβει επίσης εν τέλει -ή καταρχάς- μια προσωπική πρόκληση: τη διερεύνηση από μια γυναίκα ενός κοινωνικού θεσμού που έχει συνδεθεί όχι μόνο με τον ανδρικό τρόπο ψυχαγωγίας αλλά και με την ίδια την ανδρική ταυτότητα.

Η παρούσα μελέτη επιχειρεί συνεπώς κατά κύριο λόγο να συνθέσει μια ιστορία του νεότερου ελληνικού αθλητισμού. Η επιλογή των συγκεκριμένων χρονικών ορίων (1870-1922) υποδηλώνει μια θέση και μια υπόθεση. Επιθυμεί, πρώτον, να αναδείξει την ιστορικότητα των σπορ και να διαφοροποιηθεί από προσεγγίσεις που αντιμετωπίζουν το παιχνίδι και κατ' επέκταση τα σπορ (μια μορφή παιχνιδιού) ως διαχρονικό δομικό στοιχείο του ανθρώπινου πολιτισμού. Ενδιαφέρεται, δεύτερον, να ελέγξει το ερευνητικό δίλημμα της συνέχειας ή ασυνέχειας από τα παραδοσιακά παιχνίδια στα σύγχρονα σπορ κατά τη μετάβαση από την παραδοσιακή στη σύγχρονη κοινωνία. Ως προς την ελληνική πραγματικότητα, η δεκαετία του 1870 αφενός και η Μικρασιατική Καταστροφή αφετέρου σηματοδοτούν σημαίνουσες αλλαγές τόσο για το σύνολο της κοινωνίας όσο και για τον αθλητισμό. Μέσα στη δεκαετία του 1870 σημειώνονται οι πρώτες ασυντόνιστες προσπάθειες για ίδρυση αθλητικών σωματείων, εντός και εκτός ελληνικού κράτους. Από τότε μπορούμε να μιλάμε επομένως για οργανωμένη άσκηση, ανεξάρτητη από τους εκπαιδευτικούς θεσμούς. Το 1922 επίσης αποτελείτο αδιαμφισβήτητο όριο για την αλλαγή της φυσιογνωμίας του ελληνικού αθλητισμού: μαζικοποιείται, κυρίως ως θέαμα, διευρύνεται η κοινωνική του βάση, εμφανίζεται ο αθλητικός ημερήσιος τύπος, ενώ αλλοιώνεται ο συσχετισμός δυνάμεων μεταξύ των διάφορων σπορ. Στο έξης, το ποδόσφαιρο θα είναι ο αδιαφιλονίκητος πρωταγωνιστής.

Η περίοδος λοιπόν ως το 1922 μπορεί να θεωρηθεί ως το προοίμιο της σύγχρονης ιστορίας των σπορ στην Ελλάδα. Τότε δημιουργούνται οι πρώτοι σύλλογοι, κάποιοι από τους οποίους δρουν μέχρι σήμερα, καθιερώνονται οι 

Σελ. 11
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/12.gif&w=600&h=91532. Κουλούρη, Αθλητισμός

πρώτοι αθλητικοί θεσμοί και η αθλητική γραφειοκρατία, συντάσσεται η πρώτη σχετική νομοθεσία και κωδικοποιούνται οι κανόνες της αθλητικής αναμέτρησης, κατασκευάζονται ιδιαίτεροι τόποι άθλησης στις πόλεις, το αθλητικό θέαμα αποκτά περιοδικότητα και προσελκύει ένα συνεχώς διευρυνόμενο κοινό. Κυρίως όμως, η παρουσία των σπορ στην Ελλάδα του 19ου αιώνα αντανακλά τη δυναμική ευρύτερων κοινωνικών και πολιτισμικών αλλαγών. Φαίνεται πράγματι ότι η εμφάνιση και εξάπλωση της σωματικής άσκησης ως μέσου ψυχαγωγίας και δραστηριότητας της σχόλης συνδέεται με την ανάπτυξη και διεύρυνση μιας ελληνικής αστικής τάξης και την ανάπτυξη των πόλεων αλλά και με μια σειρά από ιδεολογικούς μετασχηματισμούς ως προς την αξία του σώματος. Το γεγονός εξάλλου ότι η ενασχόληση με τα σπορ γίνεται στο πλαίσιο του αθλητικού σωματείου ανταποκρίνεται στη θέση που κατακτά το φαινόμενο της εθελοντικής συσσωμάτωσης στη ζωή των ανερχόμενων μεσαίων στρωμάτων σε ολόκληρη την Ευρώπη του 19ου αιώνα. Το σωματείο εκφράζει τόσο τις πολιτικές αξίες του φιλελευθερισμού όσο και ένα νέο κώδικα συμπεριφορών που συμπυκνώνει το σύστημα αξιών της αστικής τάξης: ισότητα, ανδρισμός, ελεύθερος χρόνος και ψυχαγωγία. Το αθλητικό σωματείο δεν είναι μόνο τόπος σωματικής άσκησης για τα μέλη του· προσφέρει επίσης τη δυνατότητα ανάπτυξης μιας νέας μορφής κοινωνικότητας η οποία διακρίνεται για τον τυπικό, δημόσιο και θεσμοθετημένο χαρακτήρα της.

Με βάση τις διαπιστώσεις αυτές, η ανάλυση που ακολουθεί επιδιώκει να κινηθεί σε πολλά επίπεδα, όπως περιγράφεται στην Εισαγωγή. Καταρχάς, παρακολουθείται η εξέλιξη των αντιλήψεων σχετικά με τη σωματική άσκηση μετά τη δημιουργία του ελληνικού κράτους ώστε να φανεί η μετάβαση από την αδιαφορία και την αμφισβήτηση στην αποδοχή και την εδραίωση. Η πορεία αύτη συνδέεται άρρηκτα με τις κυρίαρχες απόψεις ως προς τους σκοπούς και τα μέσα της αγωγής γενικότερα. Δεδομένου ότι η άθληση παραπέμπει πάγια στη νεότητα, τα επιχειρήματα που στοχεύουν στη νομιμοποίησή της δεν μπορούν παρά να αφορούν είτε στη διάπλαση είτε στην ψυχαγωγία των νέων. Οι εκπαιδευτικοί, θεσμοί αποτελούν, μέσα απ' αυτό το πρίσμα, τον πρώτο χώρο υποδοχής των νέων αντιλήψεων αλλά και πρακτικών. Η επισκόπηση αυτή επιτρέπει επιπλέον τη διάκριση ανάμεσα στη γυμναστική και τα σπορ, μια διάκριση απαραίτητη και για την κατανόηση της λειτουργίας των αθλητικών σωματείων αλλά και, ευρύτερα, της ιστορίας του αθλητισμού.

Στη συνέχεια αναζητούνται τα πρώτα ίχνη της παρουσίας των σύγχρονων σπορ στην Ελλάδα, τόσο μέσα από τις πρώιμες, μη οργανωμένες πρακτικές όσο και μέσα από τους πρώτους αθλητικούς θεσμούς, δηλ. τους αγώνες και τα γυμναστήρια. Μας ενδιαφέρει κυρίως να ορίσουμε τη μετάβαση από παραδοσιακούς τρόπους ψυχαγωγίας, μέσω των αναμετρήσεων σωματικής ρώμης και δεξιότητας

Σελ. 12
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/13.gif&w=600&h=91532. Κουλούρη, Αθλητισμός

στο πλαίσιο του πανηγυριού, στους σύγχρονους τρόπους διασκέδασης μέσω της αθλητικής πρακτικής και του αθλητικού θεάματος του σταδίου και του γηπέδου. Από την αναβίωση των Ολυμπιακών Αγώνων μάλιστα, μπορούμε να παρακολουθήσουμε τη συνεπή πορεία θεσμοθέτησης του νέου ημερολογίου των αθλητικών συναντήσεων, την κωδικοποίηση και εξειδίκευσή τους, τη διατύπωση κανόνων διεθνούς ισχύος αλλά και την ίδρυση εθνικών αθλητικών θεσμών, όπως ο Σύνδεσμος Ελληνικών Γυμναστικών και Αθλητικών Σωματείων (Σ.Ε.Γ.Α.Σ.) και η Επιτροπή Ολυμπιακών Αγώνων (Ε.Ο.Α.). Στις αρχές του 20ού αιώνα, ο αθλητισμός γίνεται πεδίο σύγκρουσης κοινωνικού κύρους και πολιτικής εξουσίας και εμπλέκεται στη δίνη του Διχασμού.

Η ανάλυση των αθλητικών σωματείων ξεκινά από τη γενική παρουσίαση της εξέλιξης των μη επαγγελματικών σωματείων βάσει της σχετικής νομοθεσίας και της σχέσης με την κεντρική εξουσία. Όπως ήδη σημειώθηκε, το αθλητικό σωματείο δεν μπορεί παρά να αντιμετωπιστεί ως τμήμα της ευρύτερης εξάπλωσης των εθελοντικών οργανώσεων στον ελληνικό χώρο και, συνεπώς, η εμφάνιση και η λειτουργία του υπόκεινται στους ίδιους θεσμικούς περιορισμούς με τα υπόλοιπα είδη σωματείων. Αυτό ισχύει κατεξοχήν για τη σύνταξη των καταστατικών τα οποία ακολουθούν ένα κατά βάση ενιαίο και τυποποιημένο πρότυπο και ρυθμίζουν τη λειτουργία του σωματείου με βάση τις φιλελεύθερες αρχές της ισότητας των μελών και του αντιπροσωπευτικού συστήματος. Η μελέτη εντούτοις των ίδιων των καταστατικών αποδεικνύει τα κοινωνικά όρια -φύλου και τάξης- της αρχής της ισότητας. Αυτός είναι και ο στόχος της αποδελτίωσης ενός σώματος καταστατικών αθλητικών σωματείων για την περίοδο ως το 1900: να αναδειχθούν οι μηχανισμοί αναπαραγωγής των κοινωνικών ανισοτήτων που υπάρχουν έξω από το σωματείο καθώς και τα μέσα εμπέδωσης και διατήρησης της κοινωνικής ταυτότητας. Επίσης, μέσα από την ανάλυση των σκοπών των σωματείων, να διαφανούν οι κοινωνικές λειτουργίες της σωματικής άσκησης και οι διασυνδέσεις της με την εθνικιστική ιδεολογία. Τέλος, επιχειρούμε να φωτίσουμε τις πτυχές της σωματειακής ζωής που είναι κρυμμένες από το ορθολογικό κανονιστικό πρότυπο του καταστατικού: τις ανθρώπινες επαφές με τις αρμονικές η συγκρουσιακές τους όψεις, τις φιλικές σχέσεις, τα οικογενειακά δίκτυα, τα ερωτοτροπήματα ενδεχομένως που επιτρέπει η συναναστροφή όχι μόνο σε αθλητικές αλλά και σε έξω-αθλητικές συναντήσεις στο πλαίσιο πάντα του σωματείου.

Το γενικό αυτό σχέδιο υποθέσεων για τα αθλητικά σωματεία ελέγχεται μέσα από την ανάλυση τεσσάρων αθλητικών σωματείων της πρωτεύουσας και μιας ομάδας ειδικών σωματείων. Πρόκειται για τον Πανελλήνιο Γυμναστικό Σύλλογο, τον Εθνικό Γυμναστικό Σύλλογο, τον Όμιλο Ερετών Πειραιώς, τον Όμιλο Αντισφαίρισης Αθηνών (τότε, Lawn Tennis Club) και τους ποδηλατικούς και

Σελ. 13
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/14.gif&w=600&h=91532. Κουλούρη, Αθλητισμός

περιηγητικούς συλλόγους. Η επιλογή υπαγορεύτηκε εν μέρει και από πρακτικά κριτήρια: πρόκειται για συλλόγους που δρουν και σήμερα και διατηρούν ένα αρκετά ενημερωμένο αρχείο για τη δράση τους από τον προηγούμενο αιώνα. Είναι όλοι τοποθετημένοι στην περιοχή της πρωτεύουσας ( Αθήνα και Πειραιά) και, επομένως, η δράση τους μπορεί να αναλυθεί σε συνδυασμό με την ανάπτυξη του σημαντικότερου ελληνικού αστικού κέντρου. Επιπλέον, έχουν διαφορετικές δραστηριότητες, ασχολούνται με διαφορετικά σπορ και, όπως φαίνεται, συσπειρώνουν διαφορετικές μερίδες της ελλαδικής αστικής τάξης. Η μελέτη τους στηρίζεται σε κοινά ερωτήματα αλλά η επεξεργασία των τεκμηρίων ακολουθεί διαφορετικούς κατά περίπτωση δρόμους. Σε γενικές γραμμές, αναζητείται η ιδιαίτερη ταυτότητα του κάθε συλλόγου και τα στοιχεία που τη συγκροτούν, το οικονομικό και ανθρώπινο μέγεθος του σωματείου, η κοινωνική και ηλικιακή σύνθεση των μελών, η άσκηση εξουσίας στο εσωτερικό του (διοίκηση και αθλητές) αλλά και σε σχέση με ευρύτερα πολιτικά δίκτυα, οι κανόνες λειτουργίας και η ρύθμιση της σωματειακής ζωής (σύστημα ποινών και πειθαρχικών κυρώσεων), οι μορφές, οι τόποι και οι συχνότητες της ενδοσωματειακής, της διασωματειακής και της ενδοαστικής κοινωνικότητας.

Η αδιαφορία που κατά κανόνα χαρακτηρίζει τη συντήρηση αρχείων και γενικότερα τεκμηρίων που αφορούν σε όψεις της ιστορίας, οι οποίες θεωρούνται ασήμαντες ή "ταπεινές", αποτέλεσε το σημαντικότερο εμπόδιο στη διεξαγωγή της παρούσας έρευνας. Αλλά ακριβώς επειδή προσέκρουσα πολλές φορές σ' αυτή την αδιαφορία και τη δυσπιστία των ανθρώπων, είναι μεγαλύτερη η ευγνωμοσύνη μου για όσους, γνωστούς και αγνώστους, διευκόλυναν απλόχερα την αναζήτηση. Πρώτα απ' όλα τις διοικήσεις και τους αφανείς εργάτες των τεσσάρων συλλόγων που άνοιξαν τα αρχεία τους (Πανελλήνιο Γ.Σ., Όμιλο Ερετών Πειραιώς, Εθνικό Γ.Σ., Όμιλο Αντισφαίρισης Αθηνών) και με φιλοξένησαν στα γραφεία τους. Έπειτα, την Επιτροπή Ολυμπιακών Αγώνων και τον Σύνδεσμο Ελληνικών Γυμναστικών και Αθλητικών Σωματείων που επίσης μου επέτρεψαν να συμβουλευθώ ό,τι έχει διασωθεί (ή έστω είναι προσιτό) από την καθοριστική για την ιστορία του αθλητισμού δραστηριότητά τους. Ειδικότερα, ο κ. Χ. Βενάρδος στον Πανελλήνιο, ο κ. Ζ. Κοκορόγιαννης στον Εθνικό, ο κ. Ν. Κάπος στον Όμιλο Ερετών, οι κ. Αχ. Λάιος και Ελ. Σκιαδάς στον Όμιλο Αντισφαίρισης, η κ. Σοφία Φραγκούδη για το αρχείο του Πανιώνιου, ο κ. Α. Μισαηλίδης για το αρχείο και τη βιβλιοθήκη του πατέρα του Ηλ. Μισαηλίδη, ο κ. Θ. Λαΐνης στη βιβλιοθήκη της Διεθνούς Ολυμπιακής Ακαδημίας, ο κ. Ι. Καπάτος στα αρχεία της Ε.Ο.Α., οι κ. Ι. Πετρίδης, Δ. Μπαγέρης και Χ. Ζανιάς στον Σ.Ε.Γ.Α.Σ. και ο

Σελ. 14
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/15.gif&w=600&h=91532. Κουλούρη, Αθλητισμός

κ. Δ. Μποντικούλης στο Αθλητικό Μουσείο του Δήμου Αθηναίων συνεισέφεραν στα διαφορετικά στάδια της πρωτογενούς έρευνας.

Η συνεργασία επίσης με φίλους και ομοτέχνους στο πλαίσιο της Ελληνικής Αρχειακής Εταιρείας, όταν σχεδιάζαμε ένα μεγάλο ερευνητικό πρόγραμμα για την ιστορία του αθλητισμού και των Ολυμπιακών Αγώνων, υπήρξε γόνιμη για τον προβληματισμό και την τεκμηρίωση της δικής μου έρευνας. Μπορεί το πρόγραμμα, λόγω της αδιαφορίας για χρηματοδότηση, να μην πραγματοποιήθηκε εν τέλει. Οι συζητήσεις όμως με τον Ν. Παντελάκη, τον Αλ. Κράους, τον Φ. Οικονόμου, την Ελ. Φουρναράκη και τον Γ. Κόκκινο βρίσκουν τη συνέχειά τους στην παρούσα εργασία. Η έρευνα των δύο τελευταίων εξάλλου για τη γυμναστική στην εκπαίδευση, η οποία εκπονήθηκε επίσης στο πλαίσιο του Ι.Α.Ε.Ν., αποτελεί τον αναγκαίο συνομιλητή μου. Τέλος, πολλοί είναι οι φίλοι που με συνέδραμαν στη βιβλιογραφική ενημέρωση και την περιπέτεια της συγγραφής. Ξεχωριστά θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Αλ. Πολίτη και τον Β. Τσοκόπουλο για τα "φίλαθλα" δελτία τους, τον Δ. Α. Σωτηρόπουλο, για τη συμβολή του στην προσέγγιση της κοινωνιολογικής προβληματικής, τον Τρ. Σκλαβενίτη, πάντα πρόθυμο αναγνώστη και γενναιόδωρο κριτή, καθώς και τα αλλά δύο μέλη της Επιτροπής του Ι.Α.Ε.Ν., τον Σπ. Ασδραχά και τον Γ. Γιανουλόπουλο, που για μια ακόμη φορά μου εμπιστεύθηκαν τη διεκπεραίωση μιας έρευνας.

Αθήνα, Δεκέμβριος 1997

Σελ. 15
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/16.gif&w=600&h=91532. Κουλούρη, Αθλητισμός

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ

Ε.Ο.Α. Επιτροπή Ολυμπιακών Αγώνων

Π.Α.Ε.Α. Ποδηλατική και Αθλητική Επιθεώρησις της Ανατολής

Σ.Ε.Α.Γ.Σ. Σύνδεσμος Ελληνικών Αθλητικών και Γυμναστικών Σωματείων

ΦΕΚ Φύλλο Εφημερίδος της Κυβερνήσεως

BJSH British Journal of Sports History

IJHS International Journal of thé History of Sport

Σελ. 16
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/17.gif&w=600&h=91532. Κουλούρη, Αθλητισμός

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ

HOMO SAPIENS ΕΝΑΝΤΙΟΝ HOMO LUDENS

Το 1971 ο Eugen Weber διαπίστωνε ότι "η παράξενη καχυποψία, έως και αντιπάθεια, που δείχνουν ακόμη και τώρα οι άνθρωποι των γραμμάτων και της σπουδής για την έρευνα των πιο ταπεινών εκδηλώσεων της σωματικής δραστηριότητας αξίζει από μόνη της μια ξεχωριστή μελέτη"1. Πράγματι, το σώμα και οι λειτουργίες του θεωρούνταν ότι ανήκαν στη δικαιοδοσία των φυσικών επιστημών, ενώ η παράδοση του δυτικού ορθολογισμού υπαγόρευε μια ριζική τομή μεταξύ σώματος και πνεύματος. Η διχοτομία αυτή, που υπαινισσόταν άλλωστε το πρωτείο του πνεύματος, απέδιδε το μεν σώμα στο βασίλειο της φύσης το δε πνεύμα σ' εκείνο του "πολιτισμού". Συνεπώς, το σώμα εμφανιζόταν στερημένο από κάθε κοινωνική σημασία και ιστορικότητα2. Η διασκέδαση, το παιχνίδι, οι συγκινήσεις, οι "ανορθολογικές" και "ασυνείδητες" τάσεις των ανθρώπων εξαιρούνταν από το ερευνητικό στόχαστρο μιας επιστήμης που περιοριζόταν στις "σοβαρές" και "ορθολογικές" πλευρές της ζωής. Μέσα σ' αυτό το πλαίσιο της δυαδικής δομής και του συστήματος αξιών της δυτικής σκέψης, τα σπορ ερμηνεύονταν ως μια ασήμαντη δραστηριότητα για τον ελεύθερο χρόνο, προσανατολισμένη στην ευχαρίστηση, αντίθετη προς την πνευματική δημιουργία και χωρίς οικονομική αξία.

Με ελάχιστες εξαιρέσεις3, το ενδιαφέρον των κοινωνικών επιστημόνων για τα σπορ εκδηλώνεται μόλις στις δεκαετίες 1970 και 1980, ανταποκρινόμενο αφενός σε μια διευρυμένη σύλληψη της κοινωνικής ιστορίας και αφετέρου στη διόγκωση

————————————

1. Eugen Weber, "Gymnastics and Sports in Fin-de-Siècle France: Opium of the Classes?", American Historical Review 76 (Φεβρ. 1971), σ. 70.

2. Πβ. J. Hargreaves, "The Body, Sport and Power Relations" στο J. Horne, D. Jary, A. Tomlinson (εκδ.), Sport, Leisure and Social Relations, Λονδίνο 1987, σ. 139-159.

3. Πρόκειται για τα έργα των Jennie Holliman (1931), Foster Rhea Bulles (1940) και John Rickard Bett (1974), σε ό,τι αφορά την Αμερική. Βλ. σχετικά Robert Lewis, "American Sport History: A Bibliographical Guide", American Studies International 29/1 (April 1991), σ. 35-36. Από το χώρο της κοινωνιολογίας, αξίζει να αναφερθούν τα ονόματα των Anthony Giddens, (1961), Roger Caillois (1961) και Gregory P. Stone (1955). Για τους Ν. Elias και Ε. Dunning βλ. παρακάτω.

Σελ. 17
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/18.gif&w=600&h=91532. Κουλούρη, Αθλητισμός

της παρουσίας του επαγγελματικού αθλητισμού στα μαζικά μέσα ενημέρωσης. Παρακολουθεί συνεπώς αλλαγές που συντελούνται τόσο στο χώρο της επιστήμης όσο και στην κοινωνία, επιβεβαιώνοντας μ' αυτόν τον τρόπο την παρατήρηση του Max Weber ότι "οι πρόοδοι στη σφαίρα των κοινωνικών επιστημών είναι ουσιωδώς συνδεδεμένες με τις αλλαγές σε ζητήματα πολιτισμικής πρακτικής"4. Ακόμη και στη Βρετανία, όπου τα σπορ κατέχουν αναμφίβολα μια ξεχωριστή θέση από τον περασμένο αιώνα, η ιστορική κάλυψη του αθλητισμού δε συμβαδίζει με τους ρυθμούς αύξησης του κοινωνικού του αντικρίσματος. Αλλά ούτε και η κοινωνιολογία φαίνεται να ασχολήθηκε σοβαρά με αντίστοιχα θέματα, θεωρώντας τα περιθωριακά και υποβαθμίζοντας τη δυνατότητα αναλυτικής τους προσέγγισης.

Η κοινωνιολογία των σπορ εμφανίζεται παράλληλα και σε συνδυασμό με την κοινωνιολογία του ελεύθερου χρόνου, θέμα εξίσου παραμελημένο από τα κυρίαρχα ρεύματα της κοινωνιολογικής έρευνας. Η αύξουσα βαρύτητα του ελεύθερου χρόνου στις σύγχρονες κοινωνίες, με τη μείωση του εργάσιμου χρόνου ως συνέπεια των συνδικαλιστικών διεκδικήσεων και την εμπορευματοποίηση του χρόνου που αποδεσμεύθηκε, και η ανάδυση των καταναλωτικών κοινωνιών όπου το δικαίωμα στον ελεύθερο χρόνο και την κατανάλωση παραχωρείται σε πολλούς αλλά και αφαιρείται από άλλους, καθώς και η άνθηση των ποικίλων μορφών νεανικής υποκουλτούρας, υπαγόρευσαν σχεδόν αναπόφευκτα θεματικούς αναπροσανατολισμούς στο χώρο της κοινωνιολογίας. Το 1975 η νέα τάση επικυρώνεται με την ίδρυση της Εταιρείας Σπουδών για τον Ελεύθερο Χρόνο (Leisure Studies Association), καθιερώνοντας έτσι ένα νέο κλάδο με συνείδηση της ιδιαιτερότητάς του5. Η πρώτη αυτή φάση, που τοποθετείται στη δεκαετία του 1970, χαρακτηρίζεται από τη μερικότητα και αποσπασματικότητα των προσεγγίσεων αλλά συχνά και από ένα ιδεαλιστικό θεωρητικό υπόβαθρο που υποστήριζε τον "αυτόνομο" χαρακτήρα του ελεύθερου χρόνου6. Οι αναλύσεις αυτές συνδέονταν επιπλέον με την ανανέωση του ενδιαφέροντος για τη διαδικασία εκβιομηχάνισης και πρόβαλλαν την άποψη ότι η μετάβαση από μια ζωή επικεντρωμένη στην εργασία προς μια ζωή επικεντρωμένη στη σχόλη ήταν το "φυσικό" αποτέλεσμα της προϊούσας εκβιομηχάνισης7. Συγγενείς μ' αυτές τις απόψεις είναι εκείνες που εξετάζουν, και με ιστορική προοπτική, τον ελεύθερο χρόνο ως "συμπλήρωμα" η "αντιστάθμισμα"

————————————

4. Max Weber, The Methodology of the Social Sciences, Νέα Υόρκη, Free Press, 1949, σ. 106.

5. Η τάση αυτή συνδυάστηκε -όπως συνήθως συμβαίνει όταν δημιουργούνται νέοι ερευνητικοί χώροι- με την εμφάνιση νέων, εξειδικευμένων περιοδικών: Leisure Studies και Journal of Leisure Research. Αντίστοιχα εμφανίστηκαν αργότερα περιοδικά και για την ιστορία των σπορ: Sozialgeschichte des Sports, International Journal of the History of Sport και Sport/Histoire.

6. Πβ. J. Horne, D. Jary, A. Tomlinson (εκδ.), ό.π., σ. 3.

7. C. Rojek, Capitalism and Leisure Theory, Λονδίνο και Νέα Υόρκη, Tavistock, 1985, σ. 2.

Σελ. 18
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/19.gif&w=600&h=91532. Κουλούρη, Αθλητισμός

της εργασίας, και οι οποίες εξαρτώνται αναπόφευκτα από την ήδη ανεπτυγμένη κοινωνιολογία της εργασίας8.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής η δεκαετία του 1970 υπήρξε καθοριστική ως προς την ανάπτυξη της κοινωνικής ιστορίας. Με εμφανείς τις επιρροές ευρωπαίων ιστορικών όπως ο Ε. P. Thompson, ο Eric Hobsbawm και ο Fernand Braudel, το ερευνητικό ενδιαφέρον στρέφεται προς νέες θεματικές περιοχές, όπως την ιστορία των γυναικών, των μαύρων, των πόλεων, την ιστορία του εργατικού κινήματος και την ιστορία του αθλητισμού και των σπορ, ενώ οι θεωρητικές προσεγγίσεις εμπλουτίζονται από την προβληματική ομόρων επιστημών, κυρίως της κοινωνιολογίας και της ανθρωπολογίας. Το δοκίμιο του Roland Barthes για την πάλη, του Foucault για τις στάσεις απέναντι στο σώμα, του Huizinga για το στοιχείο του παιχνιδιού στην κουλτούρα, του Norbert Elias για τη "διαδικασία πολιτισμού" αλλά και του Clifford Geertz για το "βαθύ παιχνίδι" είναι κάποια από τα έργα που επηρέασαν την ανάπτυξη της κοινωνικής ιστορίας του αθλητισμού.

Το γνωστό έργο του Huizinga Homo Ludens, δημοσιευμένο το 1938, αναλύει το στοιχείο που κατεξοχήν θεωρείται ότι χαρακτηρίζει την αθλητική δραστηριότητα, το παιχνίδι. Ο ίδιος ο Huizinga δεν προχωρεί σε παρόμοιες ταυτίσεις· αντίθετα, ανακαλύπτει το στοιχείο του παιχνιδιού σε κάθε πτυχή της κουλτούρας, ακόμη και σ' εκείνες που ορίζονται ως "ανώτερες", όπως για παράδειγμα η θρησκεία, η ποίηση, ο νόμος. Ο πολιτισμός στο σύνολό του νοείται ως παιχνίδι9. Ο Huizinga απορρίπτει κάθε βιοψυχολογική ερμηνεία, η οποία μπορεί να φωτίσει μεν σε ένα βαθμό τα κίνητρα και τα αποτελέσματα του παιχνιδιού αλλά είναι ανεπαρκής για την κατανόηση της φύσης και της σημασίας του. Παρόλο που υπάρχει μια μακρά παράδοση στοχασμού σχετικά με το παιχνίδι, ο Homo Ludens αποτελεί έναν σημαντικό σταθμό για τη νεότερη σκέψη, εντάσσοντας το παιχνίδι σε μια ιστορία της κουλτούρας. Το παιχνίδι αντιμετωπίζεται, συνεπώς, ως συμπεριφορά που εμπεριέχει ελευθερία από περιορισμούς και κατά τούτο έχει συμβάλει σημαντικά στην ανάπτυξη του πολιτισμού, εφόσον αυτή η ελευθερία είναι απαραίτητη για την καινοτομία και κατ' επέκταση για τη δημιουργία της 

————————————

8. Πβ. μια παρουσίαση των κοινωνιολογικών θεωριών για τον ελεύθερο χρόνο και τη σχόλη, μαζί με επιλογή κειμένων σε μετάφραση: Αλεξάνδρα Κορωναίου (επιμ.), Κοινωνιολογία του ελεύθερου χρόνου, μετάφρ. Κική Καψαμπέλη - Γιάννης Σταυρακάκης, Αθήνα, Νήσος, 1996.

9. "Δεν ήταν δύσκολο να δείξουμε ότι ένας ορισμένος παράγοντας παιχνιδιού λειτούργησε εντονότατα σ' ολόκληρη την πολιτισμική εξέλιξη και ότι παρήγαγε πολλές από τις θεμελιώδεις μορφές του κοινωνικού βίου. Το πνεύμα της παιγνιώδους άμιλλας είναι, ως κοινωνικά ορμέμφυτο, παλαιότερο από τον ίδιο τον πολιτισμό και εμποτίζει ολόκληρη τη ζωή σαν πραγματικό ένζυμο. [...] Ο πολιτισμός, στις αρχικές του φάσεις, παίζεται. Δεν γεννιέται από το παιχνίδι σαν ένα βρέφος που αποσπάται από τη μήτρα: γεννιέται στο και ως παιχνίδι, και ουδέποτε εγκαταλείπει το χώρο του παιχνιδιού": Johan Huizinga, Ο άνθρωπος και το παιχνίδι, (μετάφραση: Στέφανος Ροζάνης, Γεράσιμος Λυκιαρδόπουλος), Αθήνα 1989, σ. 257.

Σελ. 19
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Αθλητισμός και όψεις της αστικής κοινωνικότητας
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 0
    32. Κουλούρη, Αθλητισμός

    ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΟΥΛΟΥΡΗ

    ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΨΕΙΣ

    ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑΣ

    Γυμναστικά και Αθλητικά σωματεία

    1870-1922

    ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ

    ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ

    ———————————— 32 —————————————

    ΚΕΝΤΡΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Ε.Ι.Ε.

    ΑΘΗΝΑ 1997