Συγγραφέας:Αντωνίου, Δαυίδ
 
Τίτλος:Τα προγράμματα της Μέσης Εκπαίδευσης (1833-1929), τ. Α΄
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:17
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1987
 
Σελίδες:759
 
Αριθμός τόμων:1ος από 3 τόμους
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Εκπαίδευση-Δευτεροβάθμια
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1833-1929
 
Περίληψη:Στο τρίτομο αυτό βιβλίο, που καλύπτει την περίοδο 1833-1929, ο συγγραφέας έχει συγκεντρώσει τους ιδρυτικούς νόμους των διαφόρων τύπων σχολείων, δημόσιων η αναγνωρισμένων, του εκάστοτε ελεύθερου ελλαδικού χώρου (χωρίς τις κατά καιρούς τροποποιήσεις τους, εκτός από ορισμένες αναγκαίες εξαιρέσεις), τα προγράμματα διδασκαλίας που ίσχυσαν σε όλη αυτήν την περίοδο και εγκυκλίους που έχουν σχέση με τη διδασκαλία μαθημάτων. Η όλη εργασία είναι διαρθρωμένη ως εξής: Προηγείται μία εισαγωγή που αναφέρεται στην οργάνωση και δομή της Μέσης Εκπαίδευσης κατά την περίοδο 1833-1929 και ακολουθεί το κύριο σώμα της εργασίας, χωρισμένο σε δύο μέρη: Στο πρώτο –που επιγράφεται «Τα Κείμενα»– παρατίθεται αριθμημένο το υλικό κατά κεφάλαια, ανάλογα με τον τύπο του σχολείου και σε χρονολογική σειρά. Το δεύτερο –με τίτλο «Η Ανάγνωση», χωρισμένο στα ίδια, όπως το πρώτο, κεφάλαια– περιλαμβάνει αναλυτικούς και συγκριτικούς πίνακες των ωρολογίων προγραμμάτων και μια σύντομη Επισκόπηση των Κειμένων και των Πινάκων. Τέλος, παρατίθεται απόλυτος χρονολογικός πίνακας όλων των Κειμένων, ώστε να υπάρχει η δυνατότητα να παρακολουθείται συστηματικά η διαμόρφωση και εξέλιξη των σχολείων της Μέσης Εκπαίδευσης.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 23.04 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 101-120 από: 766
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/101.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

σχολεία, αλλά παραδίδεται με περισσοτέραν έκτασιν, αναφέρονται αι πηγαί και διαιρείται ούτως, ώστε εις μεν την α', τάξιν παραδίδεται η γενική ιστορία απ' αρχής των ιστορικών χρόνων μέχρι του 5, αιώνος μετά Χριστόν, εις την β' απ' αρχής του 6. μέχρι αρχής του 16 και εις την γ' απ' αρχής του 16 μέχρις ημών. Εις δε την τετάρτην η ελληνική ιστορία, καθ' όλην αυτής την έκτασιν. Με την διδασκαλίαν ταύτην θέλουν συνδέεσθαι τα πρώτιστα της πολιτικής γεωγραφίας εκάστης εποχής.

Άρθρον 78. Η διδασκαλία της μαθηματικής θέλει θεωρείσθαι ως απλούν μέσον ασκήσεως διά τους μαθητάς και ως προπαρασκευή διά την περαιτέρω σπουδήν της επιστήμης ταύτης, και διά των επιστημών, όσαι επ' αυτής στηρίζοντα., η έχουν σχέσιν μετ' αυτής' διά τούτο θέλει επαναλαμβάνεσθαι εις την α', τάξιν του γυμνασίου το μάθημα της αριθμητικής καταλλήλως, και εκείθεν θέλουν μεταβαίνει, οι μαθηταί εις την άλγεβραν μέχρι της εξισώσεως του πρώτου βαθμού. Εις την β', τάξιν θέλουν διδάσκεσθαι αι ρίζαι και δυνάμεις μετά των δευτεροβαθμίων εξισώσεων εις την γ', τάξιν η θεωρία των αναλογιών, λογαρίθμων και σειρών μετά των αρχών της μηκομετρίας· εις την δ', αι αρχαί της επιπεδομετρίας και στερεομετρίας, και εις τους έξοχον ικανότητα έχοντας μαθητάς αι της επιπέδου τριγωνομετρίας, εις τας δύο ανωτέρας τάξεις θέλει παραδίδεσθαι και η μαθηματικοφυσική γεωγραφία.

Άρθρον 79. Η σπουδή των αρχών της φυσικής, της χημείας, και της φυσικής ιστορίας, ως και η της γαλλικής γλώσσης, θέλει επίσης μεθοδικώς εξακολουθείσθαι δι' όλων των τάξεων καταλλήλως αναπτυχθείσα· επίσης θέλει σπουδάζεσθαι εις τας ανηκούσας ώρας και η εβραϊκή από τους όσους σκοπόν έχουσι να σπουδάσωσι την θεολογίαν.

Άρθρον 80. Τα μαθήματα θέλουν παραδίδεσθαι 24 ώρας καθ' εβδομάδα, και διαιρείσθαι ούτω πως, ώστε μίαν μεν ημέραν να διαρκώσι τρεις ώρας προ μεσημβρίας, δύο δε ημέρας ανά δύο ώρας προ μεσημβρίας, προσέτι μίαν ημέραν δύο ώρας μετά μεσημβρίαν.

Τα μαθήματα θέλουν άρχεσθαι το μεν θέρος περί την εβδόμην, τον δε χειμώνα περί την ογδόην ώραν προ μεσημβρίας. Μετά δε την μεσημβρίαν το μεν θέρος περί την τρίτην, τον δε χειμώνα περί την δευτέραν.

Άρθρον 81. Η διαίρεσις των ωρών τούτων θέλει γίνει κατά τον ακόλουθον τρόπον.

Εις μεν την πρώτην τάξιν.

8 ώρας διά την ελληνικήν·

4 διά την λατινικήν

2 διά γύμνασιν εις το γράφειν ελληνιστί·

2 διά την κατήχησιν

2 διά την ιστορίαν και γεωγραφίαν

Σελ. 101
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/102.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

2 διά την μαθηματικήν·

2 διά την φυσικήν και φυσικήν ιστορίαν·

2 διά την γαλλικήν· :

Εις την δευτέραν.

6 ώρας διά την ελληνικήν

6 διά την λατινικήν·

2 διά την θεωρίαν των περί τον λόγον επιστημών

2 διά την κατήχησιν·

2 διά την ιστορίαν και γεωγραφίαν·

2 διά την μαθηματικήν·

2 διά την φυσικήν και φυσικήν ιστορίαν

2 διά την γαλλικήν.

Εις την τρίτην.

5 ώρας διά την ελληνικήν·

5 διά την λατινικήν·

2 διά την θεωρίαν των περί τον λόγον επιστημών:'

2 διά την κατήχησιν·

2 διά την ιστορίαν και γεωγραφίαν·

4 διά την μαθηματικήν και μαθηματικό φυσικήν γεωγραφίαν·

2 διά την φυσικήν και φυσικήν ιστορίαν

2 διά την γαλλικήν.

Εις δε την τετάρτην

4 ώρας διά την ελληνικήν·

4 διά την λατινικήν

2 διά την θεωρίαν των περί τον λόγον επιστημών

2 διά την ιστορίαν και γεωγραφίαν

1 διά την κατήχησιν·

4 διά την μαθηματικήν και μαθηματικοφυσικήν γεωγραφίαν·

3 διά την φυσικήν, φυσικήν ιστορίαν και αρχάς της χημείας'

2 διά την λογικήν και σύντομον γενικήν εισαγωγήν εις την

φιλοσοφίαν και 2 διά την γαλλικήν·

2 εκ των προσδιωρισμένων διά την ελλ. θέλουν δαπανάσθαι εις την εβραϊκήν γραμματικήν διά τους μέλλοντας θεολόγους, όπου μέσα προς παράδοσιν αυτής υπάρχουν.

Εμπεριέχονται εις τας ώρας του ελληνικού και Λατινικού μαθήματος και αι των γραπτών γυμνασμάτων.

Σελ. 102
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/103.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

Άρθρον 82, Επιτρέπεται εις τους καθηγητάς των γυμνασίων να παραλαμβάνουν και ανά ένα βοηθόν εκ των θεωρητικώς εξετασθέντων υποψηφίων διδασκάλων, ούτος συναινέσει, του γυμνασιάρχου και της των γονέων θέλει, χρησιμεύσει εις το να επαναλαμβάνη τα μαθήματα εις τους μαθητάς. Αλλά θέλουν προτρέπεσθαι και εις εκάστην τάξιν οι μάλλον επιδίδοντες μαθηταί να πράττωσιν αυτό τούτο αμισθί εις τους πτωχούς των συμμαθητών των.

Άρθρον 83. Άλλαι νέαι γλώσσαι και ιδίως η γερμανική, προσέτι δε η ζωγραφία, βαφή και μουσική Θέλουν διδάσκεσθαι εις τους επιθυμούντας τούτο από ιδιαιτέρους διδασκάλους, αλλά με τρόπον, ώστε να μη παρεμποδίζωνται, δι' αυτό τα λοιπά ως άφευκτα θεωρούμενα μαθήματα, γυμναστικαί ασκήσεις θέλουν γίνεσθαι το θέρος κατά τας τελευταίας ώρας μετά την μεσημβρίαν, όταν υπάρχουν διακοπαί μαθημάτων, θέλει δε παρατηρείσθαι και ενταύθα το εις το άρθρον 14 περί ελληνικών σχολείων ορισθέν.

Καθήκον του γυμνασιάρχου είναι, ώστε οι σπουδάζοντες τα ιδιαίτερα ταύτα μαθήματα να φοιτώσιν εις αυτά τακτικώς, ως και εις τα λοιπά, και να προλαμβάνεται και τιμωρήται, και εις αυτά πάσα αταξία και εκούσιος έλλειψις. Παραίτησις απ' αυτών εις το διάστημα της εξαμηνίας δεν επιτρέπεται επ' ουδενί λόγω.

ΤΜΗΜΑ Χ

Περί διαιρέσεως του σχολικού έτους, παραδοχής εξετάσεων ελέγχου της προόδου, και βραβείων.

Άρθρον 84, Το σχολειακόν έτος διαιρείται εις τα γυμνάσια, ως και εις τα ελληνικά σχολεία.

Άρθρον 85, Η παραδοχή εις τα γυμνάσια εξαρτάται από εξέτασιν γενομένην πριν της αρχής του σχολιακού έτους. Εις έκαστον γυμνάσιον διά τους απαιτούντας να είσέλθωσιν εις αυτό και είτε εξ ελληνικών είτε εξ ιδιωτικών σχολείων εξερχόμενους.

Άρθρον 86. Έκαστος ζητών να γίνη δεκτός εις το γυμνάσιον, θέλει εμφανίζεσθαι εις τον γυμνασιάρχην, πριν της αρχής του σχολιακού έτους, δηλών την ηλικίαν του, και τον τόπον και τον τρόπον των προτέρων σπουδών του.

Άρθρον 87, Η εξέτασις γίνεται προφορικώς και εγγράφως, εμπεριλαμβάνει όλα τα εις τα ελληνικά σχολεία διδασκόμενα, και εκτελείται ενώπιον όλων των καθηγητών του γυμνασίου.

Άρθρον 88. Ο μη φανείς ως κατέχων τας απαιτουμένας γνώσεις των εις τα ελληνικά σχολεία διδασκομένων μαθημάτων, δεν γίνεται δεκτός εις το γυμνάσιον.

Άπαντα τα μέλη της εξεταστικής επιτροπής είναι υπόλογα διά την αυστηράν και αμερόληπτον εκτέλεσιν των ορισμών τούτων. Περί της εξετάσεως

Σελ. 103
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/104.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

θέλει συντάττεσθαι πρωτόκολλον, και στέλλεσθαι εις την Γραμματείαν των εκκλησιαστικών.

Άρθρον 89. Ως προς τον προβιβασμόν των μαθητών εις ανωτέρας τάξεις εφαρμόζονται και ενταύθα τα εις τον αριθ. 27 περί ελληνικών σχολείων ορισθέντα.

Άρθρον 90. Οι επιθυμούντες να λάβωσιν αποδεικτικόν περί της αποπερατωσεως των εν τω Γυμνασίω μαθημάτων των θέλουν καθυποβάλλεσθαι εις γενικήν εξέτασιν, γινομένην ενώπιον επιτροπής, συγκειμένης υφ' όλων των καθηγητών του γυμνασίου, προεδρεύοντος του Γυμνασιάρχου και παρευρισκομένης της Εφορίας.

Η επιτροπή αύτη αποφασίζει ανεκκλήτως αν πρέπη να δοθή η όχι το περί αποπερατώσεως των μαθημάτων του γυμνασίου αποδεικτικόν,

Άρθρον 91. Η γενική εξέτασις γίνεται προφορική και έγγραφος. Ο επιθυμών να λάβη το άνω ρηθέν αποδεικτικόν χρεωστεί να μετάφραση εγγράφως τεμάχιον εκ της αρχαίας ελληνικής εις την νεωτέραν και έτερον ορθώς, κατά της γραμματικής τους κανόνας, τεμάχιόν τι σύντομον εκ του ελληνικού εις το λατινικόν, να γράψη εις τον ελληνικόν με κομψήν φράσιν και με καθαράν ορθογραφίαν έκθεσίν τίνα και να λύση εγγράφως προβλήματα τίνα της μαθηματικής εκ των μερών αυτής, όσα διδάσκονται εις το γυμνάσιον. Εις την προφορικήν εξέτασιν χρεωστεί να μεταφράση και εξήγηση ορθώς τι κεφάλαιον εκ των λατίνων κλασικών, των παραδοθέντων εις τας ανωτέρας τάξεις, και ν' αποδείξη, ότι έχει γνώσεις όλων των μαθημάτων, όσα είναι προσδιωρισμένα διά τα γυμνάσια.

Από το αποτέλεσμα της εξετάσεως ταύτης εξαρτάται η χορηγία, η μη, του περί αποπερατώσεως των μαθημάτων του γυμνασίου αποδεικτικού.

Οι μη λαβόντες το αποδεικτικόν τούτο λαμβάνουν μόνον αποδεικτικόν της εις ην ανήκουν τάξεως, και χρεωστούν να επαναλάβουν αυτήν, το δε περί της εξετάσεως ταύτης συνταττόμενον πρωτόκολλον πέμπεται επίσης εις την επί των εκκλησιαστικών Γραμματείαν.

Άρθρον 92, Οι βουλόμενοι ν' αποκτήσωσι δι' ιδιαιτέρας σπουδής γνώσιν των μαθημάτων, όσα διδάσκονται εις το γυμνάσιον, χρεωστούν, πριν εισαχθώσιν εις την γενικήν εξέτασιν να φοιτήσωσιν εις την τετάρτην τάξιν του γυμνασίου.

Οι τοιούτοι, πριν γίνωσι δεκτοί, χρεωστούν να εμφανίζωνται πριν της αρχής του σχολιακου έτους εις τον γυμνασιάρχην, δηλούντες την ηλικίαν και τας προτέρας ιδιωτικάς σπουδάς των, και να καθυποβάλλωνται εις προφορικήν και έγγραφον εξέτασιν ενώπιον του γυμνασιάρχου και όλων των καθηγητών του γυμνασίου, διά να αποδείξωσιν, ότι έχουν την αναγκαίαν ικανότητα, διά να καταταχθούν εις ην ζητούσιν τάξιν.

Άρθρον 93. Η εντός του γυμνασίου πρόοδος ελέγχεται κυρίως διά

Σελ. 104
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/105.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

των εγγράφων γυμνασμάτων, τα οποία οι μαθηταί συνθέτουσι. Διά τούτο θέλει γίνεσθαι καθ' εβδομάδα έγγραφος τις μετάφρασις εφ' εκάστου των μαθητών του ελληνικού εις το λατινικόν, και εκ του λατινικού εις το ελληνικόν, η από καιρού εις καιρόν σύνθεσίς τις εις το ελληνικόν, καθέκαστον μήνα θέλει δίδεσθαι εις τους μαθητάς ανά μία έγγραφος πρότασις εκ της μαθηματικής και της γαλλικής, καθεκάστην δε εξαμηνίαν εκ της ιστορίας, και εις τας ανωτέρας τάξεις εκ της λογικής και της φιλοσοφίας. Περί κατηχήσεως, φυσικής, χημείας και φυσικής ιστορίας, δεν θέλουν γίνεσθαι έγγραφα γυμνάσματα, αλλ' η περίοδος θέλει προσδιορίζεσθαι κατά τας προφορικάς εξετάσεις· το αυτό ισχύει και περί της εβραϊκής.

Άρθρον 94, Εις τον διδάσκαλον είναι ανατεθειμένον να προσδιοριζη την αξίαν των γυμνασμάτων τούτων· παραβάλλων τα σφάλματα η τα προτερήματα αυτών, και κατ' αυτά να προσδιορίζη την τάξιν των μαθητών μεταξύ των, ως προς την ετησίαν αυτών πρόοδον τόσον γενικώς όσον και ειδικώς δι' έκαστον μάθημα ισχύουν οι οροί του άρθρ, 23 περί ελληνικών σχολείων.

Άρθρον 95. Και εις τας τρεις πρώτας τάξεις του γυμνασίου ως και εις τα ελληνικά σχολεία, θέλουν γίνεσθαι εξετάσεις, εις το τέλος εκάστης εξαμηνίας και εκάστου έτους.

Άρθρον 96. Ως προς τον ετήσιον κατάλογον θέλει ενεργείσθαι ως εις τα γυμνάσια ό,τι διετάχθη ως προς τα ελληνικά σχολεία εις το άρθρον 28, ομοίως και η διανομή των βραβείων εις τους αριστεύσαντας, θέλει ενεργείσθαι κατά τους ορούς του άρθρου 29.

Άρθρον 97. "Ως προς τα αποδεικτικά ισχύουν και εις τα γυμνάσια τα εις το 30 άρθρον περί ελληνικών σχολείων ορισθέντα.

ΤΜΗΜΑ ΧΙ

Περί των καθηγητών.

Άρθρον 98. Οι επιθυμούντες να διορισθώσιν καθηγηταί εις γυμνάσιον χρεωστούν του λοιπού ν' αποδεικνύουν ότι εσπούδασαν εις το πανεπιστήμιον. εις την σχολήν των γενικών επιστημών, και να καθυποβάλλωνται εις θεωρητικήν και πρακτικήν εξέτασιν.

Άρθρον 99, Η θεωρητική εξέτασις γίνεται εις την πρωτεύουσαν του κράτους, ως καθέδραν του πανεπιστημίου, ενώπιον της επιτροπής επί τούτου διοριζομένης παρά της Γραμ. των Εκκλησιαστικών.

Αύτη επεκτείνεται κατά μέρος μεν προφορικώς, κατά μέρος δε εγγράφως. Εις όλα τα εις την σχολήν των γενικών επιστημών διδασκόμενα αντικείμενα, όσων η γνώσις απαιτείται από καθηγητήν γυμνασίου.

Άρθρον 100. Κατά το αποτέλεσμα της εξετάσεως ταύτης δίδεται η απόδειξις εξόχων, αρίστων η καλών γνώσεων διά θέσιν καθηγηγητού του γυμνασίου εις έκαστον υποψήφιον.

Σελ. 105
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/106.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

Η απόδειξις αύτη προσδιορίζεται κυρίως κατά την γνώσιν και ικανότητα του υποψηφίου εις τας αρχαίας γλώσσας η ιδίως εις την μητρικήν αυτού.

Ο μη λαβών την σημείωσιν καλών τουλάχιστον γνώσεων θεωρείται ως μη ανηκόντως προπαρασκευασμένος, διά να λάβη διδακτικήν θέσιν εις γυμνάσιον.

Άρθρον 101. Περί της εξετάσεως και των αποτελεσμάτων αυτής συντάττεται εμπεριστατωμένως πρωτόκολλον, υπογράφεται υφ' όλων των μελών της επιτροπής η καθυποβάλλεται εις την Γραμματείαν των Εκκλησιαστικών ήτις κατ' αυτό εκδίδει τας περί ικανότητος αποδείξεις.

Άρθρον 102. Μετά την θεωρητικήν εξέτασιν θέλει προετοιμάζεσθαι ο υποψήφιος διά διετούς πράξεως εις το διδασκαλικόν επάγγελμα εις άλλην εξέτασιν πρακτικήν.

Ως πράξις θέλει θεωρείσθαι η άσκησις αυτού εις το διδάσκειν τα εν τοις γυμνασίοις παραδιδόμενα, είτε ως βοηθού εις γυμνάσιον, είτε ως διδασκάλου εις ιδιωτικόν εκπαιδευτικόν κατάστημα, είτε και μόνον ως ιδιωτικού διδασκάλου.

Άρθρον 103. Η πρακτική εξέτασις θέλει γίνεσθαι ετησίως εις την πρωτεύουσαν του Κράτους προφορικώς η εγγράφως, ενώπιον επιτροπής διορισμένης από την Γραμματείαν των εκκλησιαστικών.

Άρθρ. 104. Εις την πρακτικήν εξέτασιν απαιτείται προ πάντων, ώστε ο υποψήφιος να παραδίδη τους κλασικούς συγγραφείς η το μαθηματικόν μάθημα ακριβώς και καταλλήλως, και να δύναται να αναπτύσση και να εκθέτη τας ιδέας του με σειράν και σαφήνειαν, να απαγγέλλη και να προσφέρεται μετ' εμβρίθειας και ζωηρότητας, και να έχη φράσιν καθαράν, ακριβή και εύκολον και καλήν προφοράν εις την μητρικήν του γλώσσαν.

Άρθρον 105. Αι αποδείξεις περί των εξετάσεων τούτων ως και περί των θεωρητικών εξετάσεων, περί ων πραγματεύεται το άρθρ. 31.

Άρθρον 106. Ο διορισμός όλων των καθηγητών του γυμνασίου γίνεται διά Βασ. αποφάσεως, ουδείς δε προτείνεται, αν υπάρχουν περί της ηθικότητος η θρησκευτικότητος αυτού αμφιβολίαι.

Άρθρον 107. Οι μισθοί των καθηγητών είναι 200 δραχμ. κατά μήνα.

Εφαρμόζονται δε και ενταύθα οι αυτοί εις το άρθρ. 41 περιεχόμενοι ορισμοί περί των διδασκάλων των ελλην. σχολείων, με την διαφοράν ότι ο μισθός ενός καθηγητού γυμνασίου δεν δύναται να υπερβή τας 300 δραχμάς. Ο γυμνασιάρχης λαμβάνει και επιμίσθιον 50 δραχμών αυξανόμενον επίσης κατά εν δέκατον χωρίς όμως να υπερβή τας 100 δραχμάς.

ΤΜΗΜΑ ΧΙΙ

Περί ευταξίας η πειθαρχίας. Άρθρον 108. Περί εφορειών και της πειθαρχίας εις τα γυμνάσια

Σελ. 106
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/107.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ισχύουν τα περί ελληνικών σχολείων ρηθέντα, η επομένως εφαρμόζονται και ενταύθα πληρέστατα τα άρθρα 42 μέχρι 49.

Άρθρον 109. Ο γυμνασιάρχης συνεννοούμενος μετά των λοιπών καθηγητών Θέλει συντάττει κανονισμούς αναλόγως με τας ανάγκας των μαθητών, και τας σχέσεις του τόπου η του καταστήματος υποχρεούσας δε τους μαθητάς εις τήρησιν τακτικού τρόπου ζωής, και θέλει τους εφαρμόζει λαβών την έγκρισιν της επί των Εκκλησιαστικών Γραμματείας.

Άρθρον 110. Δυσχερείς περιστάσεις και αντικείμενα σπουδαία ως εις X. διατάξεις περί κανονισμού διδακτικών μεθόδων, θέλουν καθυποβάλλεσθαι εις το συνέδριον των καθηγητών, τους οποίους έχει το δικαίωμα να συγκαλή προς τούτο ο γυμνασιάρχης· οσάκις το κρίνει αναγκαίον δύναται ο αυτός να προσκαλή εις τας συνελεύσεις ταύτας και την εφορείαν.

ΤΜΗΜΑ ΧΙΙΙ

Περί επισκέψεων.

Άρθρον 111. Και τα γυμνάσια θέλουν επισκέπτεσθαι κατ' έτος επιτροπαί εκλεγόμεναι, από την Γραμματείαν των Εκκλησιαστικών μεταξύ των καθηγητών της σχολής των γενικών επιστημών. Περί αυτών ισχύουν οι ορισμοί των αρθρ. 60, 61 και 62 ως προς τα ελληνικά σχολεία.

Άρθρον 112. Χρέος του ανήκοντος διοικητού είναι να επαγρυπνή επί του γυμνασίου κατά τα υπάρχοντα διατάγματα.

Άρθρον 113, Ο αυτός χρεωστεί μετά το τέλος εκάστου σχολιακού έτους να δέχεται τας αναφοράς του γυμνασιάρχου και της εφορείας περί της καταστάσεως και των αναγκών του καταστήματος κατά το άρθρ. 32 και 35 και να πέμπη αυτάς συνωδευμένας με έκθεσιν και προτάσεις από μέρος του προς την επί των Εκκλησιαστικών Γραμματείαν.

ΤΜΗΜΑ XIV.

Περί των Ιδιωτικών διδακτικών καταστημάτων

Άρθρον 114, Ιδιαιτέραν διδασκαλίαν σκοπόν έχουσαν να αναπληρώση την δημοσίαν των Ελληνικών σχολείων, και των γυμνασίων και όχι απλώς να βοηθή τα δημόσια ταύτα καταστήματα δεν δύναται να αναλάβη ουδείς άνευ αδείας της επί των Εκκλησιαστικών Γραμματείας εκτός των δημοσίων διδασκάλων εις τα άνω ρηθέντα καταστήματα των βοηθών αυτών και των υποψηφίων, όσοι έχουν την άδειαν ν' ασκώνται πρακτικώς.

Άρθρον 115, Όπου η Κυβέρνησις δεν εσύστησε ελληνικόν σχολείον, δύνανται δήμοι η ιδιώται να συστήσωσι τοιούτον, η και τάξεις τινάς γυμνασίου εξ ιδίων αναλωμάτων.

Αλλ' ο οργανισμός αυτών χρεωστεί, να ήναι κατά πάντα ομοιόμορφος με τον των Ελληνικών σχολείων του Κράτους και τον των αντιστοιχουσών τάξεων

Σελ. 107
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/108.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

του γυμνασίου, τόσον ως προς τον αριθμόν, όσον και τας απαιτουμένας απ" αυτόν ιδιότητας και προς την διάταξιν των μαθημάτων και των διδακτικών βιβλίων.

Άρθρον 116, Δια σύστασιν ιδιωτικού διδακτικού καταστήματος προσδιορισμένου ν' αντικαταστήση Ελληνικόν σχολείον η γυμνάσιον απαιτείται η έγκρισις της επί των Εκκλησιαστικών Γραμματείας, διδομένη αφού ερωτηθή η αστυνομική αρχή και ακουσθή η γνώμη του ανήκοντος γυμνασιάρχου εις τον οποίον θέλει ανατίθεται η άμεσος αυτού επιτήρησις.

ΤΜΗΜΑ XV.

Γενικοί ακροτελεύτιοι ορισμοί.

Άρθρον 117. Άπαντα τα Ελληνικά σχολεία και όσα γυμνάσια δεν έχουν τον αριθμόν των τάξεων πλήρη θέλουν διατηρείσθαι από ένα η περισσοτέρους δήμους.

Αλλά μεχρισότου αυτοί ν' αποκτήσωσι τ' αναγκαία μέσα θέλουν γίνεσθαι τα έξοδα αυτών από το εκκλησιαστικόν ταμείον κατά τας υφισταμένας λογιστικάς διατάξεις, τα πλήρη γυμνάσια ως γενικά εκπαιδευτικά καταστήματα θέλουν είσθαι εις βάρος του εκκλησιαστικού ταμείου.

Άρθρον 118, Οι διδάσκαλοι των Ελληνικών σχολείων, η καθηγηταί των γυμνασίων, όσοι μετά δεκαετή άμεμπτον και λυσιτελή υπηρεσίαν κατέστησαν ακουσίως ανίκανοι εις το να υπηρετήσωσι θέλουν λαμβάνει σύνταξιν, την δε δευτέραν δεκαετίαν το ήμισυ, την τρίτην δεκαετίαν τα 2/3, την τετάρτην τα 4/5 και την πέμπτην ολόκληρον τον μισθόν των ως σύνταξιν μεχρισότου τεθώσι και αύθις εις ενέργειαν η αν τούτο δεν συμβή πλέον, διά βίου.

Άρθρον 119. Διά τας χήρας, η ορφανά των αποθανόντων διδασκάλων και καθηγητών θέλει συστηθή ιδιαίτερον ταμείον συντάξεων. Εις το ταμείον τούτο δίδονται ως προικοδότησις.

α') Tò δικαίωμα της εγγραφής των μαθητών συνιστάμενον διά μεν το Ελληνικόν σχολείον εις 3, διά δε το γυμνάσιον εις 5 δραχ, δι' έκαστον.

β') Το δικαίωμα του αποδεικτικού της αποπερατώσεως των μαθημάτων συνιστάμενον διά μεν τα Ελλην. σχολεία εκτός του χαρτοσήμου εις 1, διά δε τα γυμνάσια εις 3 δρ.

γ') 2 % συνεισφορά από τον τακτικόν μισθόν των διδασκάλων και καθηγητών.

δ') Αγαθοεργαί συνεισφοραί.

ε') Τα πειθαρχικά πρόστιμα τα εισπραττόμενα από τους διδασκάλους.

ζ') Αι συνεισφοραί της Κυβερνήσεως.

'Άρθρον 120, Η σφραγίς των Ελλην. σχολείων και των γυμνασίων φέρει τα Ημέτερα παράσημα ως επί των αργυρών νομισμάτων με την περιγραφήν πέριξ διά μεν τα πρώτα "Βασιλικόν Ελληνικόν Σχολείον" το μέρος

Σελ. 108
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/109.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

όπου ευρίσκεται, διά δε τα δεύτερα "Βασιλικόν Γυμνάσιον" το μέρος όπου ευρίσκεται.

Άρθρον 121, Οι διδάσκαλοι του Ελληνικού σχολείου έχουν βαθμόν γραμματέως διοικητού, ο σχολάρχης υπουργ. γραμματέως β', τάξεως, οι καθηγηταί γυμνασίων υπουργ, γραμματέως α', τάξεως και ο γυμνασιάρχης υπουργ. παρέδρου, αλλά προηγούνται αυτών ο γραμματεύς του διοικητού και το προσωπικόν των γραμματειών. Περί στολής αυτών θέλει εκδοθή ιδιαίτερον διάταγμα.

Άρθρον 122, Οι διδάσκαλοι των Ελλην. σχολείων και οι καθηγηταί των γυμνασίων ορκίζονται ενώπιον του ανήκοντος διοικητού.

Άρθρον 123, Έκτος των ήδη υπαρχουσών διατάξεων περί διδακτικών βιβλίων διατάττεται, ώστε τα προς διδασκαλίαν και ανάγνωσιν βιβλία εις τα Ελλ. σχολεία και γυμνάσια, να ήναι εντελώς ομοιόμορφα, Διά τούτο τα προς διδασκαλίαν και ανάγνωσιν εις τα Ελλ. σχολεία και γυμνάσια εισαχθησόμενα βιβλία, συμφώνως με το παρόν σχέδιον, θέλουν προσδιορισθή αμέσως διά της προς εισαγωγήν συστηθείσης επιτροπής και μετά προηγηθείσαν έγκρισιν θέλουν δημοσιευθή διά της εφημ. της Κυβερνήσεως.

Άρθρον 124. 'Ως προς τας συντάξεις των όσων σκοπόν έχουν να δοθώσιν εις το διδασκαλικόν επάγγελμα εις τα ελλην. σχολεία και τα γυμνάσια ελάβομεν ήδη την ανήκουσαν φροντίδα διά του υπό σημερινήν ημερομηνίαν Ημετέρου διατάγματος και περί συντάξεων χορηγητέων ακόμη αναλόγως των δυνάμεων του εκκλησ. και γεν. ταμείου και εις άλλους διακρινόμενους και πτωχούς μαθητάς γυμνασίων θέλουν επίσης ληφθή εκ καιρώ τ' ανήκοντα μέτρα.

Άρθρον 125, Ο παρών κανονισμός θέλει εκτελεσθή εν καιρώ λαμβανομένων ανηκόντως υπ' όψιν των ιδιαιτέρων περιστάσεων εκάστου των διδασκάλων και ιδίως ως προς τας γνώσεις αυτού κτλ.

Άρθρ. 126. Εις την Ημετέραν επί των Εκκλησιαστικ. κτλ. Γραμματείαν της Επικρατείας ανατίθεται η δημοσίευσις και εκτέλεσις του παρόντος διατάγματος.

Εν Αθήναις, την 31 Δεκεμβρ. 1836 (12 Ιαν.) 1837.

Εν ονόματι και κατ' ιδιαιτέραν διαταγήν της Αυτού Μεγαλειότητος του Βασιλέως, Το Υπουργικόν Συμβούλιον,

ΑΡΜΑΝΣΠΕΡΓ, Ι. ΡΙΖΟΣ, ΣΜΑΑΤΣ, ΔΡ. ΜΑΝΣΟΛΑΣ, Α. Γ. ΚΡΙΕΖΗΣ, Γ. ΛΑΣΣΑΝΗΣ.

Σελ. 109
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/110.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΩΝ ΙΕΡΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

(Εγκύκλιος 11352/13 Αυγούστου 1848)

Κυβέρνηση Γ. Κουντουριώτη Υπουργός Α. Μαυρομιχάλης

Αριθ. πρωτ. 11352

Περί τακτικής παραδόσεως των Ιερών γραμμάτων.

BAΣIΛEION ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

TO ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΤΩΝ EKKΛHΣIAΣTIKΩN KAI

ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΕΩΣ

Προς τους νομάρχας του Βασιλείου.

Και δι' άλλων προγενεστέρων εγγράφων μας, σάς εξηγήσαμεν, κύριε νομάρχα, τον διπλούν σκοπόν, εις τον οποίον τείνει το υπουργείον ου τινος προιστάμεθα, της διανοητικής, λέγομεν, και ηθικής αναπτύξεως της ελληνικής νεολαίας, σκοπόν διαγραφέντα υπ' αυτού του νόμου, ώστε πάσα παρέγκλισις φέρει εις την ολισθηράν οδόν της ψευδούς σοφίας.

Όθεν επειδή αρχή της αληθούς σοφίας είναι ο φόβος του Κυρίου, τον οποίον γεννά και υποτρέφει εις τας έτι απαλάς των μαθητών καρδίας κυρίως η παράδοσις και μελέτη των ιερών αρχών της θεοδιδάκτου χριστιανικής πίστεως, διά τούτο το μάθημα, το άλλως λεγόμενον των ιερών γραμμάτων, πρέπει ανενδοιάστως να ήναι εκ των κυριωτέρων και ουσιωδεστέρων μαθημάτων εκάστης σχολής και αυτών των γυμνασίων, όπως ο νόμος σοφώς διακελεύεται.

Και όμως, εκ πολλών δεδομένων, λαμβάνομεν αφορμήν να εικάσωμεν, ότι εις τίνα σχολεία του κράτους το ουσιώδες τούτο μάθημα δεν παρεδόθη διόλου, η ότι παρεδόθη ατελώς.

Ένεκα τούτων σας παραγγέλλομεν, κύριε νομάρχα, όπως, άμα λάβητε την παρούσαν μας, σπεύσητε αμελητί να συνεννοηθήτε μετά των αρμοδίων εφοριών και διδασκάλων, ώστε, ου μόνον να καταχωρισθή το περί ου ο λόγος μάθημα εις τα προγράμματα του νέου σχολειακού έτους, αλλά και να παραδοθή τακτικώς

Αναδημοσιεύεται από το: Κλάδος, τ. A', σ. 352-353· βλ. και Δηλιγιάννης-Ζηνόπουλος, τ. Ζ', σ. 87-88.

Σελ. 110
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/111.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

και μεθ' όσης οίον τε πλείστης ακριβείας' υμείς δε και οι υπό την δικαιοδοσίαν υμών έπαρχοι θέλετε επιτηρεί επιμελώς εις την εκτέλεσιν της παρούσης εντολής, της οποίας το αποτέλεσμα ανατιθέμεθα εις τον ευσεβή και χριστιανικόν υμών ζήλον.

Εν Αθήναις, την 13 Αυγούστου 1848

Ο Υπουργός Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ

Σελ. 111
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/112.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

6

ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΣΤΑ ΓΥΜΝΑΣΙΑ

(Έγγραφο 10975/24 Μαρτίου 1851)

Αριθ. πρωτ. 10975.

Περί της περιόδου των μαθημάτων εν τοις Γυμνασίοις.

ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΕΩΣ.

Προς τους Γυμνασιάρχας.

Ελάβομεν αφορμήν να παρατηρήσωμεν. Κύριοι Γυμνασιάρχαι, ότι η περίοδος των Γυμνασιακών μαθημάτων περιωρίσθη εις μόνην τριετίαν από τετραετίας, ως ο κανονισμός εν άρθρω 65 ορίζει.

Τούτο ουχί μόνον ως αντιβαίνον εις ρητήν του κανονισμού διάταξιν δεν δυνάμεθα να συγχωρήσωμεν να εξακολουθήση εις το εξής, άλλα και ως πάνυ επιβλαβές εις τους μαθητάς, οίτινες εισερχόμενοι από των Γυμνασίων εις το Πανεπιστήμιον μη κατηρτισμένοι, διά το σύντομον της περιόδου, με την ανήκουσαν εγκύκλιον προπαιδείαν, θέλουσιν ομολογουμένως προσκόπτει εις την επί τα πρόσω πορείαν αυτών· όθεν απαιτούμεν αμέσως από του επομένου σχολαστικού έτους να τεθώσιν εις πλήρη ενέργειαν τα εν τω κανονισμώ περί της Γυμνασιακής περιόδου, καθώς εις τα περί της του Ελληνικού σχολείου, εάν και εις αυτό παραλλαγή τις κατά τούτο έγεινεν.

Ισως προς αναπλήρωσιν της τοιαύτης ελλείψεως παρετάθη παρά τινί Γυμνασίω η σχολική περίοδος των μαθημάτων· αλλά θεωρούντες ωφελιμωτέραν εις τους μαθητάς την γυμνασιακήν διδασκαλίαν, ως υπό ικανωτέρων ανδρών γινομένην, προτιμώμεν ταύτης την εις τετραετιαν παράτασιν, σύμφωνον ουσαν και με τα τεταγμένα.

Εάν δε απεφυγομεν να επιμείνωμεν ώστε από τούδε να εφαρμοσθή ο κανονισμός εκινήθημεν εις τούτο εκ του ότι ηθέλομεν ούτω διεγείρει παράπονα.

Κυβέρνηση Α. Κριεζή Υπουργός Α. Πάικος

Αναδημοσιεύεται από το: Κλάδος, τ. A', σ. 363-364.

Σελ. 112
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/113.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

τα οποία κατά τινα λόγον δυνατόν να θεωρηθώσι και δίκαια, εκ μέρους των μαθητών, όσοι διατελούντες ήδη εις την ανωτέραν του Γυμνασίου τάξιν προετοιμάζονται εις απολυτηρίους εξετάσεις.

Εν Αθήναις τη 24 Μαρτίου 1851

Ο Υπουργός

Α. ΠΑΪΚΟΣ

Σελ. 113
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/114.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΚΑΙ ΓΥΜΝΑΣΙΩΝ 1855

(Εγκύκλιος 4168/31 Αυγούστου 1855)

Κυβέρνηση Α. Μαυροκορδάτου Υπουργός Π. Αργυρόπουλος

Αριθ. Πρωτ. 4168.

Περί αποστολής Προγραμμάτων Γυμνασίων και Ελληνικών σχολείων, καί εν γένει περί της εσωτερικής τακτοποιήσεως των παιδευτηρίων,

TO ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΩΝ.

Προς τους Κ. Σχολάρχας και Διευθυντάς των Ελληνικών Σχολείων Διδασκάλους,

Εκ των πρωτίστων μου φροντίδων έκρινα. Κύριοι, άναλαβων το Υπουργείον, να εξετάσω οποία τις είναι των ελληνικών σχολείων η κατάστασις, Τα παιδευτήρια ταύτα εθεώρησα τοσούτω μάλλον προσοχής και τελειοποιήσεως αξία, όσω εν αυτοίς δεν προπαιδεύονται μόνον οι σκοπούντες να ανέλθωσιν εις Γυμνάσια, αλλά και ετέρα παίδων τάξις, έτι πολυαριθμοτέρα, από σχολείων αμέσως εις επιτηδεύματα τρεπομένη οφείλει ν' αποκτά αυτόθι στοιχειωδώς, όλον τι σύστημα γνώσεων επαρκές εις τας καθημερινάς αυτής βιωτικάς σχέσεις.

Διεξελθών δε προς τον σκοπόν τούτον, τινών ετών τα σχολικά προγράμματα, είδον ότι εν πολλοίς των σχολείων ουδόλως υπ' όψιν λαμβάνονται του κανονισμού αι διατάξεις, ούτε κατά τον αριθμόν των τάξεων, ούτε κατά το είδος των μαθημάτων, ούτε κατά τας ώρας της καθ' εβδομάδα διδασκαλίας αυτών' αλλά τα περί τούτων κανονίζονται κατά το δοκούν τοις διδασκάλοις εκάστου σχολείου ως επί το πλείστον, ώστε μένει απραγματοποίητος η περί ομοειδούς εν αυτοίς διδασκαλίας αρίστη του νομοθέτου θέλησις. Εξ άλλων δε εγγράφων εν τοις αρχείοις του Υπουργείου κειμένων, υποβληθέντων δέτών μεν υφ' υμών, των δε υπό των εφόρων των σχολείων και των διοικητικών Αρχών, έλαβον γνώσιν και άλλων έτι υπαρχουσών εν τοις σχολείοις ελλείψεων, Τα μεν αυτών

Αναδημοσιεύεται από το: Κλάδος, τ. Β', σ. 283-289.

Σελ. 114
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/115.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

στερούνται βιβλιοθήκης, τα δε πινάκων γεωγραφικών και σφαιρών, έτερα έχουσι χρείαν προσθήκης δικασκάλων, και εν άλλοις άλλας ανάγκας παρετήρησα, Αναντιρρήτως οφείλω να σπεύσω εις την εκ των ενόντων θεραπείαν και τούτων των ελλείψεων· αλλά την ρύθμισιν της διδασκαλίας εν πάσι τοις σχολείοις ομοειδώς, ευμεθόδως και συμφώνως προς την έννοιαν του κανονισμού, έκρινα υπόθεσιν προτακτέαν και μη δεκτικήν αναβολής, ως τα μάλιστα επενεργούσαν εις των διδασκομένων την πρόοδον. Όθεν, ακούσας περί τούτου την γνώμην επιτροπής, συγκαλεσθείσης κατά τας διακοπάς των μαθημάτων ενταύθα, ίνα συζητήση και γνωμοδότηση περί βελτιώσεως της μεσαίας παιδείας, παρήγγειλα την σύνταξιν του εν τέλει της παρούσης εκτιθεμένου προγράμματος, εις υποχρεωτικήν χρήσιν πάντων εν γένει των ελληνικών του Κράτους σχολείων. Ανακοινούμεν υμίν ήδη τούτο, όπως αμέσως κατ' αυτό διατυπώσητε άπαντες τα προγράμματα του εγγίζοντος σχολαστικού έτους, συνταχθέντα δε καθυποβάλετε αυτά, κατά τα ειθισμένα, εις την έγκρισιν του υπουργείου, χωρίς εκ της εκπληρώσεως της αναγκαίας ταύτης διατυπώσεως να προκύψη βραδύτης τις εις των μαθημάτων την έναρξιν. Το διάγραμμα τούτο μετ' ακριβείας ακολουθούντες εις την σύνταξιν των προγραμμάτων και την ρυθμισιν της διδασκαλίας, θέλετε συντελέσει εις των ελληνικών μαθήσεων την πρόοδον και την κατά μικρόν εισαγωγήν του ομοιομόρφου εν τη διδασκαλία, συμβάλλοντος τα μέγιστα εις την νοητικήν του έθνους ανάπτυξιν και εις την προς κοινόν σκοπόν τάσιν της παιδευσεως.

Δεν αγνοώ ότι πολλά, των ήδη εν χρήσει διδακτικών βιβλίων, κατά διάφορον τάξιν την ύλην διαλαμβάνοντα, η όπως αυτή εξετέθη εν τω προγράμματι, δεν είναι χρήσιμα εις την ακριβή αυτού εφαρμογήν, αλλά τον δυνατόν συμβιβασμόν της δυσχέρειας ταύτης εις την κρίσιν των διδασκόντων επί του παρόντος αφίνων, θέλω φροντίσει να συνταχθώσιν όσον ταχύτερον έτερα διδακτικά βιβλία, συμφωνούντα εντελώς προς το πρόγραμμα, και τοιαύτην έχοντα έκτασιν, ώστε να καθίσταται δυνατή ολοκλήρων αυτών η παράδοσις καθ' εκάστην περίοδον.

Φανερόν δε είναι ότι το πρόγραμμα τούτο θέλει εφαρμόζεσθαι εις τα ατελή σχολεία, εφ' όσον αντιστοιχεί εις τας κλάσεις, τας όποιας έκαστον αυτών έχει' ολόκληρον όμως εις τα πλήρη σχολεία, ήτοι τα έχοντα τρεις διδασκάλους και τρεις επομένως τάξεις, κατά το 5 άρθρον του κανονισμού.

Επαινούμεν μεν τον ευγενή ζήλον διδασκάλων τινών, οίτινες, καίτοι μόνοι όντες, φιλοτιμούνται να προάξωσι μαθητάς μέχρι της ανωτέρας τάξεως και να δώσωσιν αυτοίς εισιτήριον εις γυμνάσιον· αλλ' η του αυτού διδασκάλου εις τρεις τάξεις ενασχόλησις ουχί μόνον υπερβαίνει τας δυνάμεις και του επιμελέστατου αυτών, αλλά και αντίκειται· εις τον κανονισμόν, απαιτούντα εν γένει εκάστη τάξει να αντιστοιχή εις διδάσκαλος. Κυρίως ένθα εις μόνος διδάσκαλος υπάρχει πρέπει να σχηματίζηται μία μόνη τάξις, η κατωτέρα' εάν δ' έχη ούτος

Σελ. 115
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/116.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ολίγους μαθητάς, και εκ τούτου ευκαιρίαν, δύναται να αναλαβάνη και δευτέρας τάξεως μαθήματα, ουδέποτε όμως πρέπει να προχωρή εις τα της τρίτης, ούτε να έκδίδη άναρμοδίως απολυτήρια. Οι μαθηταί θέλοντες να τελειοποιήσωσι τας σχολειακάς αυτών σπουδάς όφείλωσι να μεταβαίνωσιν εις τέλεια σχολεία. Εις δε τα σχολεία, τα δύο έχοντα διδασκάλους, επιθυμητόν είναι αι πόλεις, εν αις ταύτα εισίν εγκατεστημένα, να προσλαμβάνωσι διά δημοτικών η επαρχιακών πόρων προπαιδευτήν, δυνάμενον να ενδιατρίψη εις την διδασκαλίαν της μικροτέρας τάξεως, ώστε παρέχοντα ούτως αυτά άκέραιον το όλον των σχολειακών γνώσεων τοις φοιτώσι να γίνεται εφικτή και ωφέλιμος η των απολυτηρίων χορήγησις.

Εν τω προγράμματι παρατηρείτε ότι ηυξήθη ο αριθμός των καθιερωμένων ωρών εις την σπουδήν της ελληνικής γλώσσης, ήτις είναι θεμέλιον πάσης εκπαιδεύσεως, ιδίως δε των παίδων των ελλήνων' και ότι η σπουδή της γραμματικής διαιρεθείσα εις τρία μέρη ευμεθόδως και προοδευτικώς, διενεμήθη εις τας τρεις σχολικάς τάξεις. Την διανομήν ταύτην θερμώς συνιστώμεν εις τους διευθύνοντας τα σχολεία, διότι η διδασκαλία αυτή μάλιστα πρέπει να άρχηται εκ παραδειγμάτων και τύπων, και εξ αυτών διά γενικεύσεως να προβαινη εις τους κανόνας. Μέχρις ότου συνταχθή κατ' αυτήν την μέθοδον γραμματική, η επιδεξιότης των διδασκάλων θέλει αναπληρώνει την έλλειψιν ταυτην.

Η Λατινική γλώσσα εν πολλοίς σχολείοις δεν παραδίδεται. Επάναγκες είναι να επανέλθωμεν αυστηρώς εις την του κανονισμού διάταξιν και να διδάσκεται πανταχού εις τους φοιτήσοντας εις τα Γυμνάσια η Λατινική, τουλάχιστον κατά την δευτέραν εξαμηνίαν της τρίτης τάξεως, ώστε οι παίδες να έρχωνται εις τα ανώτερα παιδευτήρια παρασκευασμένοι, οπωσούν και γνωρίζοντες τουλάχιστον τους τύπους και ευκρινώς αναγινώσκοντες.

Προσπαθήσατε να δώσητε εις την σπουδήν της αριθμητικής πρακτικήν τάσιν ιδίως κατά την πρώτην και δευτέραν τάξιν και κατορθώσετε να συνδέηται ο έγγραφος λογισμός μετά του από μνήμης η κατά νουν λογισμού, όπερ είναι επιτήδειον μέσον, ίνα εγείρη την περιέργειαν των παίδων, ευθύς εξ αρχής εννοούντων διά τούτου, ότι ο έγγραφος λογισμός δεν είναι απλώς μηχανική εργασία.

Εσημειώθη δε ως παραδοτέον μάθημα εν τοις ελληνικοίς σχολείοις και η φυσική ιστορία, ήτις καίτοι κατατασσόμενη μεταξύ σχολικών μαθημάτων εν τω κανονισμω, ουδέποτε άχρι σήμερον εδιδάχθη. Ομολογουμένως η μη ύπαρξις μικρών φυσιογραφικών ταμείων παρά τοις παιδευτηρίοις, και η παντελής εξ ετέρου έλλειψις καταλλήλου εις τον σκοπόν βιβλιαρίου ήσαν οι λόγοι, δι' ους αυτής η διδασκαλία ανεβάλετο. Ελπίζω ταχέως να πραγματοποιηθή τοιούτου βιβλίου η έκδοσις, ώστε να γίνη έναρξις μαθήματος, συνοικειούντος τους παίδας με την φύσιν, έχοντος δε και το ιδιάζον να εξυψόνη τον νουν από της κτίσεως εις τον πάνσοφον αυτής δημιουργόν.

Σελ. 116
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/117.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

Ωσαύτως εν τω προγράμματι θέλετε παρατηρήσει ότι των ιερών μαθημάτων η παράδοσις, περιοριζόμενη υπό του κανονισμού εις τας δύο μικροτέρας τάξεις, εξετάθη μέχρι της τρίτης, ίνα συνεχίζηται η μελέτη των περί την ιεράν ημών πίστιν μέχρις αποφοιτήσεως.

Τελευτών δε ουσιωδέστατον εθεώρησα να επιστήσω την προσοχήν υμών και εις τα εξής, ως απαραίτητα όντα εις τον αληθή της νεολαίας καταρτισμόν και εν γένει εις των σχολείων την πρόοδον. Ο κανονισμός δεν επιτάττει να υποβάλλωνται εις εξέτασιν οι προσερχόμενοι εκ των δημοτικών σχολείων εις τα ελληνικά παίδες, ως απαιτεί τούτο επί των εκ των ελληνικών εις τα Γυμνάσια μεταβαινόντων μαθητών αλλ' ουχ ήττον θέλετε στοιχειωδώς εξετάζει τους εκ των δημοτικών αποφοιτώντας, και καταγγέλλει πάραυτα εις το Υπουργείον τα δημοτικά εκείνα σχολεία, ων τους μαθητάς εύρετε όλως ανέτοιμους εις ελληνικά μαθήματα και ασθενείς.

Μεγίστη δε προσέτι αυστηρότης πρέπει να επικρατή επί των από τάξεως εις τάξιν προβιβασμών, οι οποίοι πάρωρα γινόμενοι τους μεν αξίους αποθαρρύνουσι, τους αναξίους καθιστώσι δυστυχείς, διότι απνευστί ούτοι διατρέχοντες τας τάξεις ουδεμίαν καρπούνται ωφέλειαν εκ της φοιτήσεως,

Ωσαύτως οφείλετε να μη παραβλέπητε την διάταξιν του 27 άρθρου του κανονισμού, καθ' ην ο δις την αυτήν τάξιν επαναλαβών, χωρίς να κατασταθή προβιβασμού άξιος, αποπέμπεται του σχολείου, Η αυστηρότης αύτη, μη ούσα ματαία, δεν πρέπει προς το παρόν να πραύνηται παρά οσάκις κωλύματα ασθενείας η άλλα ανυπέρβλητα εμπόδισαν του μαθητού την πρόοδον. Πρέπει αναγκαίως ν' αποδοθή εις την οικογένειαν αυτού και να τραπή εις άλλο έργον ο δις την αυτήν τάξιν ακάρπως και ανωφελώς διατρέξας.

Επί πάσι δε τούτοις δεν πρέπει να λησμονήσητε ότι έχετε καθήκον όχι μόνον την καλλιέργειαν του νοός να επιμελήσθε, αλλά και να εμπνέητε εις τας απαλάς των παίδων καρδίας την χρηστότητα και την ευσέβειαν διά παραινέσεων, διά του παραδείγματος της ιδίας χρηστής διαγωγής, διά της αναπτύξεως παντός καλού και πατριωτικού περιεχομένου εντός των παραδιδομένων βιβλίων, διά της αυστηράς επιβλέψεως της όλης διαγωγής των παίδων και διά συνεννοήσεως μετά των γονέων οίτινες ουδέποτε πρέπει ν' αμεριμνώσι περί της εκπληρώσεως του ιερού τούτου καθήκοντος,

Η μετ' ου πολύ διαταχθησομένη επιθεώρησις των σχολείων θέλει πληροφορήσει το Υπουργείον κατά πόσον έκαστος υμών εφιλοτιμήθη προς εκτέλεσιν των διά της παρούσης εγκυκλίου παραγγελλομένων,

Μη αμφιβάλλετε δε ποσώς ότι η Κυβέρνησις της A.M. γνωρίζουσα και τας δυσκολίας των διδασκάλων και το απροστάτευτον του γήρως των θέλει πάσαν σπουδήν καταβάλει διά να βελτίωση τας κατ' αυτούς και να προστατεύση διά νόμου τα δικαιώματα, τα οποία απέκτησαν και αυτοί αγωνιζόμενοι

Σελ. 117
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/118.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

υπέρ της παιδείας, και τα όρφανεύοντα τέκνα των, και ότι περί την απονομήν των αμοιβών αυστηράν θέλει διατηρήσει αμεροληψίαν και δικαιοσύνην.

Εν Αθήναις, την 31 Αυγούστου 1855. Ο Υπουργός

Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Κανόνιζαν τα μαθήματα, τα οποία θέλουσι διδάσκεσθαι του λοιπού εν τοις ελληνικοίς σχολείοις του Κράτους, και τας ώρας της καθ' εβδομάδα διδασκαλίας ενός εκάστου αυτών.

Τάξις A', ήτοι κατωτέρα.

Ώραι καθ' εβδομάδα

1. Ελληνικά (πρός το παρόν εκ του Α', τόμου της Χρηστ. Ραγκαβή, απ' αρχής μέχρι, της 52 σελίδος, και Στράβωνος γεωγραφικά) ... 9

2. Γραμματικής το τυπικόν, μετά των απαραιτήτως αναγκαίων κανόνων και γραφικαί ασκήσεις εις αυτό ......................... 6

3. Αριθμητικής περίοδος A'. (κατά την του Γεράκη) ............. 4

4. Ιστορία της παλαιάς Διαθήκης ............................ 3

5. Γεωγραφία της Ελλάδος (καί της Τουρκίας) ................ 3

6. Φυσική ιστορία (μέχρις ότου γίνη έναρξις του μαθήματος τούτου, αι ώραι αύται δύνανται να διατεθώσι παρά των διδασκάλων υπέρ άλλου τινός των κανονισμένων μαθημάτων) ....................... 2

7. Καλλιγραφία ........................................... 2

29 τάξις Β',

Ώραι καθ' εβδομάδα

1. Ελληνικά εκ του αυτού τόμου. Ενύπνιον Λουκιανού, λόγοι εις Ευτρόπιον Ιωάννου του Χρυσοστόμου, Ξενοφ. Κύρου παιδείας τα τέσσαρα πρώτα κεφάλαια, πλην του προοιμίου, και Κύρου Ανάβασις 9

2. Γραμματικής οι λοιποί κανόνες μετά των εξαιρέσεων και ανωμαλιών και το περί παραγωγής και γραφικαί ασκήσεις ............ 6

3. Αριθμητικής περίοδος Β'. ............................... 4

4. Φυσική ιστορία (ίδε την ανωτέρω σημείωσιν εν τη θέσει της φυσικής ιστορίας της κατωτέρας τάξεως) .......................... 2

Σελ. 118
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/119.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

Α' ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ - ΓΥΜΝΑΣΙΩΝ. 7 (1855)  119

5. Γεωγραφίας· Ευρώπη ................................... 2

6. Ιστορία αρχαία (τα μεν την Ελλάδα αφορώντα εκτενέστερον, τα δε λοιπά αυτής μέρη συντομότατα) ....................... 3

7. Αρχαί της Γαλλικής .,....,..,..,,..........,......,,,.. 2

8. Ιστορία της νέας Διαθήκης ,,,,..,.....,.........,........ 2

9. Ιχνογραφία και καλλιγραφία .............................. 2

32 τάξις Γ΄,

Ώραι καθ' εβδομάδα

1. Ελληνικά εκ του αυτού A'. τόμου, Λουκιανού περί διαβολής, Ξενοφ, Ελληνικά, και εκ του Β', τόμου, της αυτής χρηστομαθείας Ραγκαβή, Ισοκράτους προς Δημόνικον, Λυσίου Επιτάφιος και ο κατά Ερατοσθένους, Πλουτάρχου Κίμων .............................. 9

2. Στοιχεία της συντάξεως μετά συντόμου Θεματογραφίας ......... 6

3. Περί συνθέσεως λόγου .................................. 2

4. Αρχαί της Γεωμετρίας μετ' εφαρμογής εις την αριθμητικήν , , . , 4

5. Ιστορία μέση και νεωτέρα (τα αξιολογώτερα των γεγονότων εν συντομία) ................................................ 3

6. Γεωγραφία Ασία, Αφρική και Αμερική .......... , ... , ..... 2

7. Γαλλικά .............................................. 3

8. Ιερά κατήχησις ......................................... 2

9. Λατινικά (ιδίως κατά την δευτέραν εξαμηνίαν) ..,......,..., 2

33

Ο Υπουργός

π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ

 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Των εν τοις Γυμνασίοις τον Κράτους παραδοτέων μαθημάτων και των ωρών της καθ' εβδομάδα διδασκαλίας αυτών.

Τάξις Α', ήτοι κατωτέρα.

Ώραι καθ' εβδομάδα

1. Ελληνικά (Ξενοφώντος ελληνικά. Απομνημονεύματα, Ισοκράτους λόγοι. Πλουτάρχου βίοι παράλληλοι, Ομήρου Οδύσσεια μετά βραχείας εισαγωγής περί της Ιωνικής διαλέκτου και του Ηρωικού μέτρου)' εκ του συντακτικού

Σελ. 119
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/120.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

το περί της κυρίας συντάξεως μετά γυμνασμάτων προς εφαρμογήν αυτών γυμνάσματα γραπτά ............................ 12

2. Επιστημονική Αριθμητική και Άλγεβρα μέχρι τέλους των πρωτοβαθμίων εξισώσεων ................................... 5

3. Ιστορία αρχαία μέχρι του Ε', αιώνος μετά Χριστόν, μετά γεωγραφικής Εισαγωγής ....................................... 3

4. Γαλλικά . ........................ 4

5. Λατινικά (Γραμματικής το τεχνολογικόν, Κορνήλιος Νέπως, Ευτρόπιος, Ιουστίνος) ...................................... 4

6. Κατήχησις Πλάτωνος Μητροπολίτου Μόσχας ............. 2

30

τάξις Β'.

Ώραι καθ' εβδομάδα

1. Ελληνικά (Δημοσθένους Ολυνθιακοί και Φιλιππικοί, Λυκούργου λόγος κατά Λεωκράτους, Πλουτάρχου Ηθικά, Βασιλείου του Μεγάλου παραίνεσις, Θουκυδίδου το Ιστορικόν, Ομήρου Ιλιάς). Εξακολούθησις και τέλος του συντακτικού μετά θεμάτων, γυμνάσματα γραπτά 12

2. Αλγέβρας από των πρωτοβαθμίων εξισώσεων μέχρι τέλους ... 4

3. Ιστορία μέση από του Ε', αιώνος μέχρι του ΙΣΤ'. μετά γεωγραφικής εισαγωγής ....................................... 3

4. Γαλλικά ........................................... 3

5. Λατινικά (Ιούλιος Καίσαρ, Σαλούστιος, Κικέρωνος επιστολαί) τέλος του τεχνολογικού και αρχή του συντακτικού ................ 4

6. Φυσική πειραματική ................................. 2

7. Κατήχησις Πλάτωνος ................................ 2

30

Τάξις Γ'.

1. Ελληνικά (Δημοσθένους περί Στεφάνου, Θουκυδίδου δημηγορίαι, Ησιόδου Έργα και Ημέραι, Θεόκριτος, Βίων και Μόσχος μετά βραχείας εισαγωγής περί Δωρικής διαλέκτου) στοιχεία ποιητικής και μετρικής συμβαδίζοντα μετά της εξηγήσεως των ποιητών γυμνάσματα γραπτά ............................................. 12

2. Επιπεδομετρία και εφαρμογή της Άλγεβρας εις αυτήν .... 3

3. Ιστορία νεωτέρα μετά γεωγραφικής εισαγωγής ........... 3

4. Γαλλικά ........................................... 3

5. Λατινικά (Κικέρωνος λόγοι de Oratore, de Claris oratoribous

Σελ. 120
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Τα προγράμματα της Μέσης Εκπαίδευσης (1833-1929), τ. Α΄
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 101
    17_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

    σχολεία, αλλά παραδίδεται με περισσοτέραν έκτασιν, αναφέρονται αι πηγαί και διαιρείται ούτως, ώστε εις μεν την α', τάξιν παραδίδεται η γενική ιστορία απ' αρχής των ιστορικών χρόνων μέχρι του 5, αιώνος μετά Χριστόν, εις την β' απ' αρχής του 6. μέχρι αρχής του 16 και εις την γ' απ' αρχής του 16 μέχρις ημών. Εις δε την τετάρτην η ελληνική ιστορία, καθ' όλην αυτής την έκτασιν. Με την διδασκαλίαν ταύτην θέλουν συνδέεσθαι τα πρώτιστα της πολιτικής γεωγραφίας εκάστης εποχής.

    Άρθρον 78. Η διδασκαλία της μαθηματικής θέλει θεωρείσθαι ως απλούν μέσον ασκήσεως διά τους μαθητάς και ως προπαρασκευή διά την περαιτέρω σπουδήν της επιστήμης ταύτης, και διά των επιστημών, όσαι επ' αυτής στηρίζοντα., η έχουν σχέσιν μετ' αυτής' διά τούτο θέλει επαναλαμβάνεσθαι εις την α', τάξιν του γυμνασίου το μάθημα της αριθμητικής καταλλήλως, και εκείθεν θέλουν μεταβαίνει, οι μαθηταί εις την άλγεβραν μέχρι της εξισώσεως του πρώτου βαθμού. Εις την β', τάξιν θέλουν διδάσκεσθαι αι ρίζαι και δυνάμεις μετά των δευτεροβαθμίων εξισώσεων εις την γ', τάξιν η θεωρία των αναλογιών, λογαρίθμων και σειρών μετά των αρχών της μηκομετρίας· εις την δ', αι αρχαί της επιπεδομετρίας και στερεομετρίας, και εις τους έξοχον ικανότητα έχοντας μαθητάς αι της επιπέδου τριγωνομετρίας, εις τας δύο ανωτέρας τάξεις θέλει παραδίδεσθαι και η μαθηματικοφυσική γεωγραφία.

    Άρθρον 79. Η σπουδή των αρχών της φυσικής, της χημείας, και της φυσικής ιστορίας, ως και η της γαλλικής γλώσσης, θέλει επίσης μεθοδικώς εξακολουθείσθαι δι' όλων των τάξεων καταλλήλως αναπτυχθείσα· επίσης θέλει σπουδάζεσθαι εις τας ανηκούσας ώρας και η εβραϊκή από τους όσους σκοπόν έχουσι να σπουδάσωσι την θεολογίαν.

    Άρθρον 80. Τα μαθήματα θέλουν παραδίδεσθαι 24 ώρας καθ' εβδομάδα, και διαιρείσθαι ούτω πως, ώστε μίαν μεν ημέραν να διαρκώσι τρεις ώρας προ μεσημβρίας, δύο δε ημέρας ανά δύο ώρας προ μεσημβρίας, προσέτι μίαν ημέραν δύο ώρας μετά μεσημβρίαν.

    Τα μαθήματα θέλουν άρχεσθαι το μεν θέρος περί την εβδόμην, τον δε χειμώνα περί την ογδόην ώραν προ μεσημβρίας. Μετά δε την μεσημβρίαν το μεν θέρος περί την τρίτην, τον δε χειμώνα περί την δευτέραν.

    Άρθρον 81. Η διαίρεσις των ωρών τούτων θέλει γίνει κατά τον ακόλουθον τρόπον.

    Εις μεν την πρώτην τάξιν.

    8 ώρας διά την ελληνικήν·

    4 διά την λατινικήν

    2 διά γύμνασιν εις το γράφειν ελληνιστί·

    2 διά την κατήχησιν

    2 διά την ιστορίαν και γεωγραφίαν