Συγγραφέας:Αντωνίου, Δαυίδ
 
Τίτλος:Τα προγράμματα της Μέσης Εκπαίδευσης (1833-1929), τ. Α΄
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:17
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1987
 
Σελίδες:759
 
Αριθμός τόμων:1ος από 3 τόμους
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Εκπαίδευση-Δευτεροβάθμια
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1833-1929
 
Περίληψη:Στο τρίτομο αυτό βιβλίο, που καλύπτει την περίοδο 1833-1929, ο συγγραφέας έχει συγκεντρώσει τους ιδρυτικούς νόμους των διαφόρων τύπων σχολείων, δημόσιων η αναγνωρισμένων, του εκάστοτε ελεύθερου ελλαδικού χώρου (χωρίς τις κατά καιρούς τροποποιήσεις τους, εκτός από ορισμένες αναγκαίες εξαιρέσεις), τα προγράμματα διδασκαλίας που ίσχυσαν σε όλη αυτήν την περίοδο και εγκυκλίους που έχουν σχέση με τη διδασκαλία μαθημάτων. Η όλη εργασία είναι διαρθρωμένη ως εξής: Προηγείται μία εισαγωγή που αναφέρεται στην οργάνωση και δομή της Μέσης Εκπαίδευσης κατά την περίοδο 1833-1929 και ακολουθεί το κύριο σώμα της εργασίας, χωρισμένο σε δύο μέρη: Στο πρώτο –που επιγράφεται «Τα Κείμενα»– παρατίθεται αριθμημένο το υλικό κατά κεφάλαια, ανάλογα με τον τύπο του σχολείου και σε χρονολογική σειρά. Το δεύτερο –με τίτλο «Η Ανάγνωση», χωρισμένο στα ίδια, όπως το πρώτο, κεφάλαια– περιλαμβάνει αναλυτικούς και συγκριτικούς πίνακες των ωρολογίων προγραμμάτων και μια σύντομη Επισκόπηση των Κειμένων και των Πινάκων. Τέλος, παρατίθεται απόλυτος χρονολογικός πίνακας όλων των Κειμένων, ώστε να υπάρχει η δυνατότητα να παρακολουθείται συστηματικά η διαμόρφωση και εξέλιξη των σχολείων της Μέσης Εκπαίδευσης.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 23.04 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 323-342 από: 766
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/323.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

75

ΓΡΑΠΤΑ ΓΥΜΝΑΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΓΥΜΝΑΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ

(Β. Διάταγμα / 23 Αυγούστου 1896)

Κυβέρνηση Θ. Δηλιγιάννη Υπουργός Α. Πετρίδης

Περί των γραπτών γυμνασμάτων των μαθητών των γυμνασίων και ελλην. σχολείων.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Α' ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

Έχοντες υπ' όψιν τα άρθρα 10, 23, 70, 74, 75, 93 και 94 του κανονισμού των Ελληνικών σχολείων και γυμνασίων του 1836.

Προτάσει του επί των Εκκλησιαστικών και της Δημοσίας Εκπαιδεύσεως Ημετέρου Υπουργού, διατάσσομεν τάδε:

Άρθρον 1. Πας μαθητής του Ελληνικού σχολείου και Γυμνασίου οφείλει άμα τη ενάρξει των μαθημάτων να παραδώση προς τον σχολάρχην η γυμνασιάρχην τετράδια εκ 50 σελίδων ηριθμημένα καλώς, ερραμμένα και διά χάρτου δεδεμένα τόσα, όσα είνε τα εν τη τάξει αυτού διδασκόμενα μαθήματα. Εν τη προσόψει εκάστου τετραδίου δέον να αναγράφηται καθαρώς και ευαναγνώστως το όνομα του μαθητού και το μάθημα, δι' ο είνε προωρισμένον έκαστον τετράδιον.

Άρθρον 2. Έκαστον φύλλον τετραδίου ο σχολάρχης η ο γυμνασιάρχης σφραγίζει διά της σφραγίδος του σχολείου και μονογραφεί αυτός τε και ο αρμόδιος διδάσκαλος η καθηγητής. Τα τετράδια ταύτα εκάστης τάξεως φυλάσσονται εν τω αρχείω του σχολείου υπ' ευθύνην του προϊσταμένου,

Άρθρον 3. Οι διδάσκαλοι του ελληνικού σχολείου οφείλουσιν επί του τετραδίου της απαγγελίας και αποστηθίσεως των ωρισμένων εν τω προγράμματι ποιημάτων άπαξ του μηνός, να ορίζωσι να γράφωσιν οι μαθηταί κατά την τεταγμένην εν τω σχολείω ώραν από μνήμης εν εκ των κατά τον μήνα διδαχθέντων ποιημάτων, Ι

Αναδημοσιεύεται από την ΕτΚ, αρ. 104, τχ. Α'/26 Αυγούστου 1896.

Σελ. 323
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/324.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

Άρθρον 4. Άπαξ της εβδομάδος κατά την εν τω προγράμματι αναγραφομένην ώραν οφείλουσιν οι διδάσκαλοι του ελληνικού σχολείου να υπαγορεύωσι προτάσεις, σκοπίμως έκλεγομένοις προς εμπέδωσιν του δεδιδαγμένου μέρους της γραμματικής, επί του τετραδίου των ορθογραφικών ασκήσεων· των προτάσεων τούτων ο διδάσκαλος διορθοί τα σφάλματα, εξηγεί την σημασίαν εκάστης λέξεως, η φράσεως, είτα δε αξιοί παρά των μαθητών να ερμηνεύσωσι ταύτας.

Άρθρον 5. Άπαξ της εβδομάδος κατά την εν τω προγράμματι τεταγμένην ώραν και κατά τα εν τούτω κελευόμενα έκαστος των καθηγητών η διδασκάλων των διδασκόντων το μάθημα της εκθέσεως των ιδεών δίδει τοιαύτην, οι δε μαθηταί οφείλουσι να γράφωσιν εν τω σχολείω επί του τετραδίου των εκθέσεων ιδεών ταύτην καθαρώς και ευαναγνώστως και απηλλαγμένην σφαλμάτων γραμματικών και συντακτικών.

Άρθρον 6. Την τελευταίαν εβδομάδα εκάστης διμηνίας, επί του τετραδίου της ερμηνείας των ελληνικών, ο διδάσκων υπαγορεύει εκ της διδαχθεισης ύλης τεμάχιον, όπερ δέον οι μαθηταί να μεταφράσωσιν εις την καθ' ημάς γλώσσαν μετά τινών σημειώσεων, γραμματικών, συντακτικών, και ερμηνευτικών, οριζομένων υπό του διδάσκοντος.

Άρθρον 7. Κατά διμηνίαν έκαστος των εν τω ελληνικώ σχολείω διδασκόντων ορίζει, εκ της διδαχθείσης ύλης των νεοελληνικών τεμάχιόν τι, ούτινος δέον οι μαθηταί να εκθέσωσι το περιεχόμενον.

Άρθρον 8. Έκαστος των διδασκόντων καθηγητών τα ελληνικά εν τω γυμνασίω κατά την εν τω προγράμματι τεταγμένην ημέραν και ώραν υπαγορεύει εναλλάξ θέμα εκ της απλής εις την αρχαίαν και τανάπαλιν, όπερ δέον οι μαθηταί να μεταφέρωσι το μεν της καθ' ημάς γλώσσης εις την αρχαίαν, το δε της αρχαίας εις την καθ' ήμάς.

Άρθρον 9. Οι μαθηταί της Β' και Γ' τάξεως των ελληνικών σχολείων και των τεσσάρων τάξεων του γυμνασίου οφείλουσιν άπαξ του μηνός εκ της διδαχθείσης ύλης των γαλλικών και λατινικών μέρος τι να ερμηνεύσωσιν· ωσαύτως δε του ελληνικού να μετατρέψωσιν εις το γαλλικόν φράσεις τινάς προσιτάς εις τας δυνάμεις αυτών το αυτό ποιητέον και επί των λατινικών των διδασκομένων εν τω γυμνασίω.

Άρθρον 10, Οι μαθηταί των ελληνικών σχολείων και γυμνασίων την τελευταίαν εβδομάδα εκάστης διμηνίας οφείλουσιν τριών διδομένων ζητημάτων εκ της διδαχθείσης κατά το δίμηνον διάστημα ιστορίας να λύσωσι τα δύο επί του επί τούτω τετραδίου. Το αυτό ποιητέον και επί της γεωγραφίας, φυσικής, ιστορίας, ψυχολογίας και λογικής.

Άρθρον 11. Και εν τοις μαθηματικοίς οι διδάσκαλοι εν τω ελληνικώ σχολείω την τελευταίαν εβδομάδα εκάστης διμηνίας εκ των διδαχθέντων εγκεκριμένων προβλημάτων οφείλουσι να ύπαγορεύωσι τρία προς λύσιν, άτινα υποχρεούνται

Σελ. 324
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/325.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

να λύσωσιν οι μαθηταί. Εν δε τω γυμνασίω οι διδάσκοντες μαθηματικά την τελευταίαν εβδομάδα εκάστης διμηνίας εκ της διδαχθείσης όλης υπαγορεύουσι προς λύσιν τρία ζητήματα, εξ ων υποχρεωτικώς λύουσιν οι μαθηταί τα δύο. Το αυτό ποιητέον και επί των διδασκομένων Θρησκευτικών μαθημάτων εν τε τω ελληνικώ σχολείω και γυμνασίω.

Άρθρον 12, Τα γραπτά εν γένει γυμνάσματα ορίζονται υπό του αρμοδίου διδασκάλου η καθηγητού και του σχολάρχου η γυμνασιάρχου.

Άρθρον 13, Οι διδάσκαλοι η καθηγηταί οφείλουσι να παραλαμβάνωσι παρά του προϊσταμένου αυτών κατ' οίκον όσα εκ των τετραδίων δεν διώρθωσαν από της έδρας. Οφείλουσι δε να παραδίδωσι ταύτα προς τον προϊστάμενον την προτεραίαν της διδασκαλίας του διδασκομένου μαθήματος διωρθωμένα και βαθμολογημένα δι' αριθμών και ολογράφως.

Άρθρον 14, Αι διορθώσεις των σφαλμάτων γίνονται δι' ερυθράς μελάνης υπό του διδάσκοντος.

Άρθρον 15, Aι επαναλήψεις των μαθημάτων αι κατ' έθος γινόμεναι αρχομένου του Μαΐου καταργούνται· ο δε διδάσκων οφείλει να επαναλάβη κατά την διδασκαλίαν εκείνο το μέρος του μαθήματος, ο επείσθη ότι επαρκώς δεν κατενόησαν οι μαθηταί.

Άρθρον 16. Εξ εκάστου γραπτού γυμνάσματος διορθοί ο διδάσκων όσα είνε δυνατόν από της έδρας, τα δε λοιπά κατ' οίκον, καταδεικνύει δε εις τους μαθητάς τα κυριώτερα σφάλματα, εις α περιέπεσον,

Άρθρον 17. Τα γραπτά ταύτα γυμνάσματα δέον να εξελέγχη ο διορισθησόμενος επιθεωρητής, ίνα βεβαιωθή περί της ανελλιπούς διδασκαλίας και περί της ικανότητος των μαθητών. Δύναται όμως και το Υπουργείον να ζητή ταύτα προς έλεγχον, οσάκις κρίνη τούτο αναγκαίον.

Άρθρον 18. Οι βαθμοί οι αναγραφόμενοι εν τοις γραπτοίς τούτοις γυμνάσμασι θα υπολογίζωνται εν τη γενική βαθμολογία κατά τα επί τούτω διακελευθησόμενα δι' ιδιαιτέρου διατάγματος περί του χρόνου και του τρόπου των γενικών εξετάσεων.

Άρθρον 19. Οι απουσιάζοντες κατά την ημέραν των γραπτών γυμνασμάτων, οφείλουσι την επί,ούσαν να δικαιολογήσωσιν αποχρωντως την απουσίαν αυτών, άλλως τιμωρούνται υπό του γυμνασιάρχου η σχολάρχου.

Άρθρον 20. Κάτωθεν εκάστου γυμνάσματος υπογράφεται ο μαθητής, σημειών και την ημερομηνίαν.

'Άρθρον 21. Εν τοις αποδεικτικοίς των μετεγγραφομένων εις άλλο Ελληνικόν σχολείον η γυμνάσιον σημειούται ολογράφως και αριθμητικώς ο βαθμός ο σημειούμενος εν τοις εγγράφοις γυμνάσμασι.

Τα έγγραφα ταύτα γυμνάσματα του μετεγγραφομένου μαθητού αποστέλλονται δι' εγγράφου προς τον προϊστάμενον του εκπαιδευτηρίου, εις ο ενεγράφη ο μαθητής.

Σελ. 325
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/326.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

Εις τον αυτόν Ημέτερον Υπουργόν ανατίθεται η δημοσίευσις και εκτέλεσις του διατάγματος τούτου.

Εν Τατοΐω τη 23 Αυγούστου 1896

ΓΕΩΡΓΙΟΣ

Ο Υπουργός

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Γ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ

Σελ. 326
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/327.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

76

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

(Εγκύκλιος 16780/7 Νοεμβρίου 1896)

Κυβέρνηση θ. Δηλιγιάννη Υπουργός Δ. Πετρίδης

Εν Αθήναις τη 7 Νοεμβρίου 1896

Αριθ. ( πρωτ. 16780

l  Διεκπ.

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ

Οδηγίαι περί τρόπον διδασκαλίας των μαθημάτων

ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΩΝ

ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΕΩΣ

Προς τους κ.κ. Γυμνασίαρχος, Σχολάρχας και διευθυντάς Ελληνικών σχολείων.

ΕΛΛΗΝΙΚΑ

Σκοπός της ερμηνείας είνε η κατανόησις του πνευματικού περιεχομένου και της τεχνικής μορφής των συγγραμμάτων των συγγραφέων. Η εμβάθυνσις εις το περιεχόμενον του κειμένου και η κατάκτησις αυτού εξαρτάται εκ της ορθής ερμηνείας, ήτις πρέπει να αποβλέπη κυρίως εις τα νοήματα, λέξεις δε και εκφράσεις δέον να εξηγώνται μόνον αι άγνωστοι και δύσκολοι και δη εκείναι, αφ' ων εξαρτάται κατά το πλείστον το νόημα. Η ερμηνεία απαιτεί εργασίαν, προπαρασκευήν, δύναμιν και έντασιν ουχί ησυχίαν και νωχέλειαν ασιατικήν. Πρέπει να προσπαθήσωμεν να εισέλθη ο μαθητής εις τα λεπτά και υψηλά διανοήματα του συγγραφέως και να υψωθή εις τον ιερόν εκείνου ενθουσιασμόν. Πρέπει ο μαθητής να κατανόηση του διδασκομένου λόγου την τεχνικήν κατασκευήν και τον αρχαίον βίον ως οίον τε ακριβέστατα.

Αναδημοσιεύεται από το αυτοτελές τεύχος: Οδηγίαι περί τρόπου διδασκαλίας των μαθημάτων (Αθήνα 1896).

Σελ. 327
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/328.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

Ίνα όμως κατορθωθή τούτο, πρέπει το προς ερμηνείαν τεμάχιον να καθαρθή εκ των γλωσσικών δυσχερειών, να έρμηνευθώσι λέξεις δύσκολοι και άγνωστοι, τόσον μόνον όσον αρκεί προς κατανόησιν του κειμένου.

Δεν είνε ανάγκη να μεταγάγωμεν την εν τω Πανεπιστημίω ερμηνευτικήν μέθοδον όλην και σύσσωμον και να κατατρίβωμεν τον χρόνον εις γραμματικάς λεπτολογίας, εις κριτικάς έριδας, εις αρχαιολογικάς και μυθολογικάς παρεκβάσεις ασκόπως και αμούσως.

Εν τη διδασκαλία των ποιημάτων του Ομήρου πρέπει τα γλωσσολογικά φαινόμενα και το έτυμον μετά πολλής φειδούς να εξετάζωνται και μόνον εξ αυτών να διδάσκωνται τα αναμφισβητήτως παραδεδεγμένα.

Οι μαθηταί απολυόμενοι εκ των γυμνασίων δέον να μη αποκομίζωσιν εκ της αφθόνου και πλουσιοπάροχου ελληνικής φιλολογίας τεμάχια μόνον και ψυχία, αλλ' έμβαπτιζόμενοι εις τον έλληνα λόγον να λαμβάνωσι θάρρος ώστε τον κατόπιν χρόνον να αναστρέφωνται μετά των συγγραφέων ως μετά γνωρίμων και οικείων. Εκλεκτά τεμάχια καλώς κατανοηθέντα περιέχοντα ηθικά διδάγματα, φράσεις αξιωματικάς, ρητά πολύτιμα, πρέπει να απομνημονεύωνται, διότι ούτω μένουσιν ανεξίτηλα εκ της μνήμης των μαθητών, ωφελούσι δε διττώς και ηθικώς και γλωσσικώς.

Εισαγωγαί εις τους το πρώτον αναγιγνωσκομένους συγγραφείς και ειδικώτερον εις τον αναγιγνωσκόμενον λόγον η διάλογον η δράμα είνε αναγκαιόταται, αλλά πρέπει να αποφεύγωμεν πάσαν πολυμάθειας επίδειξιν και τας περιττάς και ανωφελείς λεπτομερείας. Ο καθηγητής πρέπει κατά την διδασκαλίαν των διαλόγων των δραμάτων να αναγιγνώσκη κατά τας παθητικάς ρήσεις και κατά τας απαγγελίας των ρητορικών λόγων ου μόνον μετά του απαιτουμένου λογικού τόνου, αλλά και μετά του χρωματισμού εκείνων, τους οποίους παρέχουσι πολλάκις οι χαρακτήρες των ομιλούντων, αι περιστάσεις εν αις ομιλούσι, τα πάθη υφ΄ ων κατέχονται, οι σκοποί ους επιδιώκουσιν· ειρωνεία, θαυμασμός, έλεος, οργή, μίσος, αποστροφή, παράκλησις, ικεσία κτλ. δέον και διά της φωνής του αναγιγνώσκοντος να αποδίδωνται, Συνιστώμεν προς τους διδάσκοντας τα ελληνικά να παυσωσι την μηχανικήν εκείνην εξήγησιν, εξ ης οι μαθηταί ουδέν κερδίζουσιν, αλλά καταναλίσκουσι μάτην τον πολύτιμον χρόνον. Τις ανάγκη υπαγορεύει τας διπλοός και τριπλάς εκείνας ατελεύτητους εξηγήσεις τας καθ' υπαγόρευσιν μάλιστα γιγνομένας; οφείλουσι του λοιπού οι διδάσκοντες να μη αναγκάζωσι τους μαθητάς να γράφωσιν εξήγησιν, αλλά αφού εξετάσωσι το προκείμενον τεμάχιον του συγγραφέως υπό την γραμματικήν και συντακτικήν έποψιν, αφού οδηγήσωσι τους μαθητάς να ερμηνεύσωσιν ακριβώς πάσας τας λέξεις του κειμένου και κατανοήσωσι τας αναγκαιοτάτας ιστορικάς η μυθολογικάς η αρχαιολογικάς παρατηρήσεις να αξιώσωσι παρά των μαθητών να εξηγήσωσιν αυτό επανειλημμένως, διότι ούτω μόνον δύναται να γίνη κτήμα του μαθητού το διδαχθέν.

Σελ. 328
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/329.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

Εν τη διδασκαλία των ποιημάτων των ωρισμένων εν ταις τάξεσι του ελληνικού σχολείου οφείλει o διδάσκων να ακολουθήση την διαγραφομένην μέθοδον εν τω προγράμματι της 23 Αυγούστου ε.έ.

Και το συντακτικόν δέον να διδάσκηται ως μέσον και ουχί ως σκοπός. Αφού οι μαθηταί εκμάθωσι κεφάλαιόν τι του συντακτικού, ίνα βαθύτερον κατανοήσωσι τους κανόνας τούτου, οφείλει ο διδάσκων διά πολλών παραδειγμάτων εν ΐδιαιτέρω βιβλίω υπαρχόντων η υπ' αυτού του διδάσκοντος επί του πίνακος αναγραφομένων να εξασκή τούτους ώστε να δύνανται επ' αυτών να εφαρμόζωσι πρακτικώς ό,τι κατ' εκείνας τας ημέρας έμαθον εκ της θεωρίας της εν τω συντακτικώ. Δύναται ο διδάσκων την γραμματικήν η το συντακτικόν να οδηγή τους μαθητάς εκ των εις αυτούς προσαγομένων παραδειγμάτων να εξαγάγωσιν αυτοί ούτοι τους γραμματικούς η συντακτικούς κανόνας. Δεν πρέπει δε να διδάσκωνται τα κεφαλαία του συντακτικού η της γραμματικής κατ' αρχάς καθ' ην τάξιν εν τω βιβλίω κείνται, αλλά κατ' αρχάς εκ μεν της γραμματικής το τυπικόν μέρος, εκ δε του συντακτικού οι κυριώτατοι κανόνες, τα δε εκάστοτε παραλειπόμενα να διδάσκωνται κατά την επανάληψιν. Μόνον ούτως ο μαθητής εννοών την χρησιμότητα της διδασκαλίας του συντακτικού δύναται ευχαρίστως να επιδοθή εις την εκμάθησιν αυτού και μόνον διά των συντακτικών ασκήσεων δύναται κάλλιον πάσης απομνημονεύσεως και πάσης συντακτικής αναλύσεως να έκμάθη την ελληνικήν σύνταξιν. Οι διδάσκοντες εν τοις ελληνικοίς σχολείοις οφείλουσιν από της πρώτης τάξεως να διδάξωσιν άνευ βιβλίου τους μαθητάς συντακτικούς τινάς κανόνας, έφαρμόζοντες τούτους επί της καθομιλουμένης γλώσσης. από της δευτέρας δε τάξεως δέον να αρχίζη η διδασκαλία του συντακτικού από βιβλίου. Εν δε τω γυμνασίω οι καθηγηταί δύνανται να μεταχειρίζωνται το συντακτικόν εκείνο, όπερ εδιδάχθη εν τοις ελληνικοίς σχολείοις, ίνα δοθή χρόνος αφθονώτερος εις ερμηνείαν και ουχί εις εκμάθησιν πολυσέλιδου συντακτικού καταναλίσκοντος χρόνον πολύτιμον,

Η διδασκαλία της Γραμματικής

Δυστυχώς εν τοις ημετέροις σχολείοις η γραμματική δεν εθεωρήθη μέσον προς διδασκαλίαν της γλώσσης αλλά σκοπός, Η αναλυτική και επιστημονικώς συστηματική διδασκαλία της γραμματικής δέον να αποσκορακισθή εκ των σχολείων, αρκεί προς κατανόησιν του κειμένου μετά τίνων γενικών κανόνων η τελεία εκμάθησις του τυπικού μέρους της γραμματικής. Δεν πρέπει οι κανόνες να διδάσκωνται πρώτον και είτα να προσάγωνται τα παραδείγματα, αλλ' ο μαθητής πρέπει μόνος να κατασκευάζη την γραμματικήν της γλώσσης εξ άφθονων παραδειγμάτων επίτηδες συνειλεγμένων.

Υψίστην σπουδαιότητα κέκτηται παρ' ημίν το ζήτημα της μεθοδικής διδασκαλίας της αρχαίας ελληνικής γλώσσης. Δεν πρέπει να διδάσκηται η γραμματική με όλας τας λεπτολογίας αυτής και τας πολλαπλάς ιδιοτροπίας των συγγραφέων

Σελ. 329
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/330.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ηρέμα και βαθμηδόν πρέπει να γείνη η μετάβασις από της μητρικής εις την αρχαίαν διά της συγκρίσεως των δύο γλωσσών. Προς τούτο, κατάλληλα είνε τα θέματα εκ του νέου ιδιώματος προς το αρχαίον και τανάπαλιν και η ανάγνωσις των νεοελληνικών. Ουδέποτε ο διδάσκων πρέπει να εξηγή φαινόμενα γλωσσολογικά, ουδέ να αναζητή το έτυμον των άλλων λέξεων εν άλλαις γλώσσαις και δη εν τη Σανσκριτική, Δια να υπερνικηθώσιν αι δυσχέρειαι περί την ορθογραφία^ θα γείνη τούτο το μεν διά της ακριβούς γνώσεως των γραμματικών τύπων, το δε διά της ορθής εν τη μνήμη εντυπώσεως των ριζών. Προς τούτο δεν αρκεί να μάθη από στήθους ο μαθητής τους ποικίλους τύπους της γραμματικής ουδέ να γράφη μηχανικώς κατ' οίκον τόσα ρήματα, αλλ' οφείλει ο διδάσκαλος οσάκις ο μαθητής μανθάνη τύπον τινά γραμματικόν η Ονόματος η ρήματος η οσάκις κλίνη όνομά τι η ρήμα κατά τους γνωστούς τύπους να μη ευχαριστηθή εις το ν' ακούη ορθώς απαγγελλόμενον τον σχηματισμόν, αλλά να ερωτά και την ορθογραφίαν αυτού η να απαιτή την επί του πίνακος ορθήν αυτού γραφήν.

Η ανάγνωσις και η διδασκαλία του δράματος πρέπει να γίνητοα ούτως, ώστε να φαντάζωνται και οι διδάσκαλοι και οι μαθηταί τα δρώντα πρόσωπα επί της αρχαίας σκηνής και να παρακολουθώσι μετά προσοχής την επ' αυτής πορείαν του δράματος' δεν πρέπει να λησμονώμεν το κύριον έργον της ερμηνείας δηλ. την κατάληψιν του ποιήματος ως δράματος από σκηνής διδασκομένου. Τούτο μόνον δύναται να κινήση του μαθητού την προσοχήν και την ήδονήν, Κατά την ερμηνείαν των δραμάτων τερέπει να επιστήσωμεν την προσοχήν εις τας ποίητικάς καλλονάς ου μόνον της εξωτερικής μορφής δηλ. της ποιητικής γλώσσης αλλά μάλιστα της δραματικής τέχνης, εις τας δραματουργικάς καλλονάς, εις την διαγραφήν των χαρακτήρων, εις την οικονομίαν του μύθου, εις την τοιαύτην η τοιαύτην πλοκήν, δέσιν και λύσιν αυτού, εις την τοιαύτην η τοιαύτην συνάντησιν η συνδρομήν των περιστάσεων, εξ ων δύναται, να καταδειχθή ο χαρακτήρ των δρώντων προσώπων, έτι δε και εις τας θρησκευτικάς η ηθικάς η πολιτικάς αρχάς τας διεπούσας την δραματικήν πράξιν, Τοιαύται παρατηρήσεις αναπτύσσουσαι το υγιές αίσθημα του καλού είνε πολύ ωφελιμώτεραι παρά πάντα τον συρφετόν εκείνον των κριτικών και γλωσσικών και μυθολογικών και αρχαιολογικών σημειώσεων των πέραν του απολύτως αναγκαίου εκτεινομένων. Μετά το τέλος της αναγνώσεως ενός τινός δράματος οι μαθηταί οδηγούμενοι υπό του καθηγητού επαναλαμβάνουσι το δράμα, ίνα εν γένει λάβωσι καθολικήν τινά εντύπωσιν, ιδίως δε ίνα έπιχειρήσωσι την τεχνικήν ανάλυσιν του δράματος.

Η επιτροχάδην ανάγνωσις χωρίς να ενδιατρίψη εις τα καθ' έκαστον φροντίζει μόνον περί της εννοίας των αναγινωσκομένων και διέρχεται όσον το δυνατόν πλείστον κείμενον συγγραφέως, ίνα ούτως αποκτήσωσιν οι μαθηταί πλείονα πείραν του ελληνικού λόγου και οικειότητα προς τον αναγιγνωσκόμενον

Σελ. 330
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/331.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

συγγραφέα. Οφείλει ο διδάσκων κατά την επιτροχάδην ανάγνωσιν των συγγραφέων τόσον μόνον να ενδιατρίβη μέχρις ου εξηγήση τα εις τους μαθητάς άγνωστα και λύση τας ευρισκομένας δυσκολίας. Πέραν τούτου πάσα παρέκβασις είνε αξιοκατάκριτος και πάσα ενδιατριβή απώλεια χρόνου και απονέκρωσις της ζωηρότητος του πνεύματος των μαθητών.

Σννθέσεις Ιδεών

Στέμμα της γλωσσικής διδασκαλίας είνε αι συνθέσεις ιδεών, άνευ των οποίων η όλη εκείνη γραμματική και συντακτική μόρφωσις ουδόλως ωφελεί. Το περιεχόμενον τούτων έστω σύμφωνον προς τα υπό του προγράμματος τούτων 23 Αυγούστου ε,έ. διαγραφόμενα. Παρά των μαθητών των ελληνικών σχολείων δεν πρέπει να απαιτώμεν πολλά διά των εκθέσεων, διότι λείπουσιν εξ αυτών αι πολλαί αναγκαίαι. γνώσεις, μάλλον πρέπει να προφυλάττωμεν αυτούς από σφάλματα γλωσσικά και συντακτικά και να διορθώνωμεν ταύτα γενόμενα. Ο τρόπος καθ' ον θα παρέχηται υπό του διδάσκοντος εις τους μαθητάς το περιεχόμενον των εκθέσεων υποδηλούται εν τω μνησθέντι προγράμματι. Άνευ ασκήσεων δεν δύνανται να διατηρηθώσιν αι εν τη διδασκαλία αποκτηθείσαι γραμματικαί και συντακτικαί γνώσεις. Αι συνθετικαί ασκήσεις εν τη ανωτέρα τάξει δύνανται να δίδωνται εκ του κύκλου των γνώσεων αυτών, οίον αναλύσεις λόγων ρητορικών των αρχαίων ρητόρων, δραμάτων αρχαίων η νεωτέρων, διατριβαί περί ιστορικού τίνος θέματος.

ΙΣΤΟΡΙΑ

Ιστορία δε είνε η απλή και κατά τάξιν τινά απομνημόνευσις ξηρών πράξεων, ιστορικών γεγονότων και προσώπων, αλλά η έκθεσις της υπό πάσαν έποψιν πνευματικής και ηθικής αναπτύξεως έθνους τινός. Εκ της ιστορίας μανθάνομεν τας μεγίστας ιδέας, πολιτικάς, θρησκευτικάς, κοινωνικάς. Η ιστορία είνε ισχυρά δύναμις κινούσα ολοκλήρους πολιτείας και έθνη εις τα εμπρός. Σκοπός δε της ιστορίας είνε την μέχρι τούδε ιστορικήν ανάπτυξιν του ανθρωπίνου πνεύματος να είσαγάγωμεν εις την διάνοιαν του μαθητού και δι' αυτής να οδηγήσωμεν την συμφώνως προς τους ηθικούς νόμους δράσιν αυτού εν τω βίω τούτω, να εμπνεύσωμεν φρόνημα έθνικόν και φιλοτιμίαν. Εκ της επιγνώσεως του μεγαλείου και της δόξης των προγόνων γεννάται ο πόθος προς ζήλωσιν αυτών και συνέχισιν του ενδόξου εθνικού βίου. Η ιστορία είνε το κατ' εξοχήν άκροαματικόν μάθημα και απαιτεί καλλίστην διήγησιν. Προς τούτο είναι ανάγκη τα ιστορικά γεγονότα να διδάσκωνται μετά ζωηρότητος και εναργείας. Πρέπει να διηγήται ο διδάσκαλος καλώς, ελευθέρως, να είνε απλούς, απέριττος και διαυγής εν τη εκφράσει, θερμός και ζωηρός εν τη διηγήσει, ακριβής και φιλαλήθης εν τη παραστάσει και να αισθητοποιή και ζωογονή τα πάντα διά του λόγου του· δεν πρέπει να προσκόπτη εξ ελλείψεως επαρκούς μελέτης του πράγματος

Σελ. 331
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/332.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

και δη καλής προπαρασκευής. Όταν τούτο ελλίπη, παραπαίει η διήγησις η υπερπληρούται με κενάς και περιττάς λέξεις και φράσεις, Η διήγησις έστω καθαρά και σαφής και να μη λέγωνται λέξεις κεναί και σκοτειναί και ακατανόητοι, δέον να υπάρχη θερμότης και ενθουσιασμός διά το πράγμα η το πρόσωπον το ιστορούμενον, η καρδία του οφείλει να διακαίηται υπό ζήλου προς το καλόν της ανθρωπότητος, πρέπει να αφηγήτα.. τα πράγματα πιστώς και αληθώς. Παρά τας μεγάλας ιδέας υπάρχουσι μυρίαι άλλαι ιδιωτικαί μεγάλαι άτομικότητες, τα ιδεώδη πρόσωπα. Τα ιδεώδη πρόσωπα συρουσι με ακαταμάχητον δύναμιν την διάνοιαν και καρδίαν του μαθητού, διά τούτο η ιστορία πρέπει να διδάσκηται βιογραφικώς εις τους μικρούς παίδας· ο μαθητής συγκεντρώνει την προσοχήν του όλην εις εν πρόσωπον και περί εν κέντρον προσκολλάται μετά θαυμασμού και μιμείται αυτό. Οι μεγάλοι άνδρες σύρουσι τα πρόσωπα και τας περιστάσεις περί εαυτούς και κινούσιν εκάστοτε τας ιδέας δημιουργούντες δι' αυτών νέαν εποχήν. Ταύτα κυρίως έλκύουσι την προσοχήν ημών και τον θαυμασμόν. Εις τους παίδας η ζωηρά διήγησις περί μεγάλων προσώπων και μεγάλων πράξεων κάμνει ισχυροτάτην εντύπωσιν, γοητεύει αυτά και ενθουσιάζει η πραΰνει την καρδίαν αυτών. Κατά την βιογραφικήν ταύτην μέθοδον προσήκουσαν τω ελληνικώ σχολείω τα γεγονότα εποχής τινός συγκεντρούνται περί εν το έξοχώτερον πρόσωπον εν ω δε ο μαθητής φαίνεται, ότι ουδέν άλλο μανθάνει η τας πράξεις ενός ανδρός, διδάσκεται την ιστορίαν μιάς τίνος εποχής. Η αρχαία ελληνική ιστορία συγκεντρούται περί τινά εξέχοντα πρόσωπα περί τον Λυκούργον η σπαρτιατική πολιτεία, περί τον Αριστόδημον οι μεσσηνιακοί πόλεμοι, κτλ. Η μέθοδος αύτη, απαιτεί τεχνικόν διδάσκαλον και συγγραφέα ώστε τα ιστορικά γεγονότα να περιβάλλωσι τον βιογραφούμενον μέγαν άνδρα, ως αι σάρκες τον σκελετόν του ανθρώπου, ούτως ώστε να μη διαταραχθή η ιστορική ενότης,

Κατά την διδασκαλίαν της ιστορίας δέον οι χαρακτήρες των δρώντων προσώπων να εξαίρωνται και τα μεγάλα έργα αυτών να εικονίζωνται διά ζωηρών χρωμάτων καί. να εξηγώνται οι μόχθοι και αι θυσίαι ους υπέρ του κοινού αγαθού προθύμως ανέλαβον και αγογγύστως υπέστησαν. Εν πάσι δε τούτοις δέον να καταδεικνυηται, ότι βάσις των μεγάλων εθνικών έργων είνε η δραστηριότης και η καρτερία, η φιλοτιμία και φιλοπατρία των λαών. Εξ εναντίας δε λαοί φιλήδονοι και οκνηροί ή εγωϊσταί και απειθείς προς τους νόμους δουλούνται ταχέως. Το πόρισμα δε της όλης ταύτης διδασκαλίας έστω, ότι έκαστον άτομον οφείλει να συντελή εις την ευτυχίαν και δόξαν της πατρίδος. Δέον εκ της διδασκαλίας εκάστου ιστορικού γεγονότος να συνάγηται ως πόρισμα ηθικόν, ότι το μεγαλείον και η δόξα της πατρίδος εξαρτάται εκ της αρετής, της φιλονομίας και της καρτερίας πάντων των πολιτών πάσης τάξεως το καθ' εαυτούς επιτελούντων το προς 'αυτήν καθήκον και ότι εν τω μεγαλείω και τη ευτυχία της ύλης πατρίδος έγκειται και η ευδαιμονία εκάστου πολίτου. Βάσις δε της

Σελ. 332
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/333.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

διδασκαλίας των ιστορικών γεγονότων έστω σύντομος γεωγραφική διδασκαλία του τόπου, εν ω το διδακτέον ιστορικόν γεγονός εξετελέσθη,

ΦΥΣΙΟΓΝΩΣΤΙΚΑ

Τα φυσικά ήτοι η ιδίως λεγομένη φυσική, η Ζωολογία, Βοτανική, Γεωλογία, Ορυκτολογία, Χημεία δεν πρέπει να θεωρώνται ως πάρεργα μαθήματα, αλλά ανάγκη να οικειωθώσιν οι μαθηταί προς τας γνώσεις ταύτας, αίτινες απανταχού εν τω κόσμω εμφανίζονται· δεν επιτρέπεται εις λόγιον να έχη παντελή άγνοιαν των φυτών, των ζώων, των όρυκτών, των φυσικών και χημικών γνώσεων. Συνηθίζονται διά των μαθημάτων τούτων οι μαθηταί εις την ακρίβειαν, εις την εκ των απλών φαινομένων ανεύρεσιν των νόμων της φύσεως· όστις αγνοεί την περί εαυτόν φυσιν, ομοιάζει προς τυφλόν, όστις δεν είδε, δεν εγνωρισε τον κόσμον τούτον. Αυτός έχει τας χειροτέρας δεισιδαιμονίας περί απλουστάτων πραγμάτων. Η γνώσις της φύσεως πορίζει τίμιον άρτον εις τον εργάτην, κέρδος εις τον επιχειρηματίαν και δόξαν άφθιτον εις τον ερευνητήν αυτής. Ημείς περιβαλλόμεθα υπό των δυνάμεων και των προϊόντων της φύσεως, ουδεμία άλλη γνώσις εισδύει εις τα μύχια του κοινού βίου, ουδεμία πληροί τας ανάγκας ημών όσον αι φυσικαί επιστήμαι. Τα φυσικά και χημικά φαινόμενα, τα φυσικοϊστορικά αντικείμενα και προϊόντα περικυκλούσιν ημάς εν τω οίκω, εν τη εξοχή εν τη αγορά, εν τη τέχνη τροφή, ενδυμασία, αήρ, ύδωρ, φως, ζώα, φυτά, ορυκτά, εργασία και πάντα τα αποτελούντα την βάσιν της υπάρξεως ημών είνε αντικείμενα των φυσικών επιστημών. Και η επίγνωσις του Θεού προκύπτει εκ της σπουδής των φυσικών μαθημάτων· διότι αυτή γεννά αγάπην προς αυτήν, ήτις κατά μικρόν αναβαίνει εις την επίγνωσιν και αγάπην του Θεού του δημιουργού της φύσεως.

Εν τη διδασκαλία της φυσικής ιστορίας δεν πρέπει ευθύς εξ αρχής να κινώμεν το ενδιαφέρον των μαθητών προς τα μακρά και άγνωστα, αλλά προς τα ζώα, φυτά, ορυκτά της πατρίδος ημών τα λίαν γνωστά. Μετά την διδασκαλίαν ταύτην οφείλομεν και εκ των ξένων να διδάσκωμεν εκείνα, ων τα προϊόντα μεταχειριζόμεθα εν τω βίω, είτα δε τα μεγάλα και λίαν περίεργα ζώα, φυτά και ορυκτά. Εν τη διδασκαλία τούτων πρέπει να σχετίζωμεν ταύτα και προς τον πρακτικόν βίον υπό όλας τας επόψεις· τί χρησιμεύει έκαστον τούτων εις τας τέχνας, επιστήμας, βιομηχανίαν, γεωργίαν και εμπόριον. Προσθετέον ότι άπαξ του μηνός δέον να μη λείπωσιν οι κατάλληλοι περίπατοι, ίνα οι μαθηταί εξ ιδίας αντιλήψεως κατανοήσωσι τα διδασκόμενα. Δέον να συνηθίσωμεν τους μαθητάς εις την προσεκτικήν παρατήρησιν και εξέτασιν των αντικειμένων της φύσεως και την εμβριθή και βαθείαν σκέψιν επί της φύσεως. Η φύσις είνε το λαμπρότερον βιβλίον το διδάσκον τον μαθητήν περί αυτής.

Εν τη διδασκαλία της φυσικής και χημείας ακολουθήσωμεν τον εποπτικόν και πειραματικόν τρόπον αυτά τα φαινόμενα δύνανται να είνε αφετηρία

Σελ. 333
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/334.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

της διδασκαλίας. Ο διδάσκων δύναται να δεικνύη τας εν χειμώνι. υγραινομένας υάλους των παραθύρων και να διδάσκη την γένεσιν της δρόσου εν τη φύσει, εν τοις καλυμμασι των επί του πυρός αγγείων και αλλαχου1 δύναται εκ της πτώσεως σώματος επί του εδάφους να διδάξη την έλξιν της γης, τον νόμον της βαρύτητος και τους νόμους της πτώσεως των σωμάτων εκ της αστραπής δύναται να διδάξη περί ηλεκτρισμού, εκ της βροχής, χιόνος και του παγετού περί Θερμότητος, περί ψύξεως, περί πήξεως των υγρών, περί διαστολής εν γένει, περί θερμομέτρου κτλ. Ταύτα λοιπον τα συνηθέστερα φαινόμενα και τα απλούστερα εκ των συμβαινόντων εν τω βίω, εν τη τέχνη δύναται να λαμβάνη ως αφορμήν διδασκαλίας. Κατά την διδασκαλίαν των μαθημάτων τούτων εν τοις ελληνικοίς σχολείοις δεν είνε ανάγκη να δίδωνται πολλοί και επιστημονικοί λόγοι προς εξήγησιν των φυσικών φαινομένων. Εκ του πειράματος λοιπόν και των φαινομένων οδηγούμενος ο μαθητής υπό του διδασκάλου πρέπει να συνηθίση να ευρίσκη μόνος πρώτον τους νόμους, καθ' ους ανελίσσεται το φαινόμενον, κατόπιν τας αρχικάς αιτίας των νόμων τούτων.

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

Η άνευ εξαιρέσεων ακρίβεια, η καταπληκτική ευκολία των συνδυασμών, αναλύσεων και προς αλλήλους σχέσεων των αριθμών, η δι' εννέα μόνον στοιχείων απέραντος αυτή γλώσσα των μαθηματικών, ταύτα αποδεικνύουσι το κράτος και το κύρος του μαθήματος τούτου και την μεγάλην αυτού μορφωτικήν δύναμιν. Η διά των αριθμών εργασία είνε καθαρά λογική εργασία.

Η σπουδή των μαθηματικών διαπλάσσει το πνεύμα, όπερ κατά την σπουδήν τούτων ασχολείται περί γνώσεις ασφαλεστάτας, περί ων ουδεμία εισχωρεί αμφιβολία, περί γνώσεις αληθεστάτας, εξ ων νέαι πάντοτε προκύπτουσιν αλήθειαι, ακολουθεί κανόνας άνευ τινός εξαιρέσεως· τα πάντα εν αυτή είνε βέβαια και σταθερά. Η κατ' αυτήν αδιάκοπος έρευνα και ανακάλυψις αναμφισβήτητων αληθειών και η κατά μικρόν βαθμιαία και κανονική πρόοδος προς την αλήθειαν και ενάργειαν παρέχει εσωτερικήν τίνα ηδονήν προς τας σπουδάς ταύτας.

Ο νους ανελίσσων τας σχέσεις των αριθμών επί των πραγμάτων και έξάγων διά της αφαιρέσεως τας καθαρωτάτας γενικάς εννοίας, τας μαθηματικάς και τους μαθηματικούς νόμους οξύνεται λίαν η φαντασία άτακτος ούσα και ακανόνιστος παρά τοις παισί περιμαζεύεται και προσηλούται εις εν αντικείμενον, αλλ' αναπτύσσεται συγχρόνως αύτη και διά της κατασκευής και διατάξεως πρωτοτύπων ζητημάτων και προβλημάτων. Το λαμπρότερον μέσον όπως το ευκόλως σκορπιζόμενον πνεύμα των παίδων αφ' ενός μεν συναγάγη τις και στρέψη επί συγκεκριμένων πραγμάτων, αφ' ετέρου δε πάλιν εκ τούτων συνηθίση αυτό εις την αφαίρεσιν, είνε τα μαθηματικά' αλλ' εν ώ συνηθίζει τους παίδας εις την προσοχήν, συνηθίζει συγχρόνως αυτούς εις την εργασίαν, την ακρίβειαν, την τάξιν και το ωρισμένον εν τη γραπτή και προφορική εκφράσει.

Σελ. 334
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/335.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

Εν τη διδασκαλία τούτων εφαρμόζεται εξ ανάγκης η σωτήριος διδακτική αρχή να χωρή τις από των απλούστερων εις τα συνθετώτερα, από των γνωστών εις τα άγνωστα, από των ευκολωτέρων εις τα δυσκολώτερα. Αλλά διά τι δεν προκόπτουσιν οι μαθηταί εις ταύτα; Η αιτία δεν έγκειται ούτε εις το μάθημα, ούτε εις τας κεφάλας των μαθητών, αλλ' εις την διδασκαλίαν. To πνεύμα δέχεται ευχαρίστως τα μαθηματικά και ο μάλλον αμόρφωτος άνθρωπος κάμνει πολλάκις ευφυέστατους μαθηματικούς συνδυασμούς και υπολογισμούς και τα παιδία πολλάκις παίζοντα η σπουδάζοντα κατά μονάς. Η πείρα απέδειξεν, ότι όπου συνέπεσεν ο καθηγητής των μαθηματικών να είνε ανήρ παιδαγωγικός και επιμελής, κατέστησε το μάθημα εις τους πλείστους αγαπητόν και καρπούς αρίστους παρήγαγεν· ο καθηγητής των μαθηματικών, αν θέλη να καταστήση προσφιλή και καρποφόρον την εαυτού διδασκαλίαν, οφείλει διά παντός τρόπου να ύποβοηθή τους μαθητάς μάλιστα κατά τα πρώτα αυτών βήματα εις την διανοητικήν των εργασίαν δι' ευληπτοτέρας διδασκαλίας, δι' επιμονής και διά συχνής επαναλήψεως, να μη σπεύδη δε εις την διδασκαλίαν, εάν δεν πεισθή, ότι οι μαθηταί κατενόησαν το διδαχθέν' εάν κατά την εφαρμογήν αφηρημένων πράξεων και θεωρημάτων γινώσκη να εκλέγη προβλήματα κινούντα την προσοχήν και το διάφορον των μαθητών, καθιστά το μάθημα τερπνόν και αναγκάζει τους μαθητάς να εργάζωνται εις καθαρώς διανοητικήν έργασίαν, εξ ης βλέπουσιν, ότι προκύπτει σκέψις και πρακτικόν όφελος,

Αναγκαίον είνε να υπομνήσωμεν τους διδάσκοντας εν τω ελληνικώ σχολείω, ότι οφείλουσι να γυμνάζωσι τους μαθητάς εις την κατά νουν αριθμητικήν, δηλ, εις πράξεις αριθμητικάς επί μικρότερων βεβαίως αριθμών άνευ της βοηθείας της γραφής, Η κατά νουν λεγομένη αριθμητική συντελεί μεγάλως εις την αντίληψιν των σχέσεων των αριθμών, η δε γραπτή αριθμητική υποβοηθούσα την μνήμην εν τοις πολυπλοκωτέροις συνδυασμοίς των αριθμών είνε ευαπόκτητος, όταν ασκηθή ο μαθητής επαρκώς εις το από μνήμης λογίζεσθαι. Δέον προς τούτοις να καταβληθή μεγίστη προσοχή ώστε να κατανοήσωσιν οι παίδες την έννοιαν του κλάσματος διά πολλών καταλλήλων εξ αισθητών αντικειμένων παραδειγμάτων. Προς τούτο λαμβάνει ο διδάσκων πράγματα διαιρετά γνωστά και δι' αυτών προσπαθεί να δώση σαφή και ακριβή την έννοιαν του κλάσματος. Αφ' ου κατανοήσωσιν ασφαλώς την έννοιαν του κλάσματος, την αξίαν αυτού, την αναγωγήν εις τους ελαχίστους όρους, εισάγομεν τους μαθητάς εις τας τέσσαρας πράξεις των κλασματικών αριθμών διά παραδειγμάτων συγκεκριμένων και έξασκούμεν αυτούς εις την επίλυσιν προβλημάτων σχετικών προς τα διδαχθέντα. Τους συμμιγείς αριθμούς διδάσκομεν ομού μετά των συνηθέστερων νομισμάτων, μέτρων και σταθμών είτα τα δεκαδικά, ων η κατανόησις καθίσταται εύκολος, όταν οι μαθηταί ασκηθώσιν ικανώς εις τα κοινά κλάσματα, Προς ταχυτέραν κατανόησιν των συμμιγών ασκούμεν αυτούς εν αρχή κατά διάνοιαν εις ανάλυσιν και αναγωγήν αυτών διά κοινών και απλών προβλημάτων. Μετά

Σελ. 335
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/336.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

τούτο διδάσκομεν αυτούς πρακτικώς τας τέσσαρας πράξεις των συμμιγών γραπτώς διά προβλημάτων εκ των εγκριθεισών συλλογών και ζητούμεν τον λόγον εκάστης πράξεως, Και τας μεθόδους δέον να διδάσκωμεν πρακτικώτατα εν αρχή δι' απλουστάτων παραδειγμάτων, έπειτα διά πολυπλοκωτέρων ασκούντες αυτούς διά πολλών προβλημάτων.

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ

Η Γεωγραφία διδάσκουσα ημάς την πατρίδα ημών και όλην εν γένει την γήν, την επ' αυτής Λοικιλίαν των φυτικών καί. ζωικών όντων, τον εν τοις σπλάγχνοις αυτής εγκεκλεισμένον πλούτον, τον βαθμόν του πολιτισμού εκάστης φυλής, τα ήθη και έθιμα και τον βίον εκάστου λαού, είνε αναγκαιότατον μάθημα εν τοις σημερινοίς μάλιστα χρόνοις της καταπληκτικής αναπτύξεως και επιμιξίας των λαών της γής.

Ως εν τω δημοτικώ σχολείω ούτω και εν τω ελληνικώ η διδασκαλία της Γεωγραφίας δέον να άρχηται από των αισθητώς αντιληπτών ήτοι από της Γεωγραφίας της χώρας, εν η οικούσιν οι μαθηταί. Ο διδάσκαλος εξερχόμενος μετά μαθητών εις περιπάτους διδάσκει αυτούς την θέσιν της πατρίδος προς τα τέσσερα σημεία του ορίζοντος, τας κυριωτέρας αυτής οδούς, τα διάφορα δημόσια οικοδομήματα, ναούς, μουσεία, φιλανθρωπικά καταστήματα, εκπαιδευτήρια, στρατώνας, μνημεία της αρχαιότητος, εξηγών την χρησιμότητα εκάστου αυτών και ει τι ιστορικόν συνδέεται προς αυτά, καταδεικνύων τον ρυθμόν και το κάλλος, συνδέων την διδασκαλίαν ταύτην διά σχεδιαγραφήματος της πόλεως επί του μαυροπίνακος, 'Έπειτα διδάσκει τα περί την πόλιν από γηλόφου τινός εκ περιωπής δεικνύων την πεδιάδα, τους λόγους, τα όρη, τους εκ των απ' αυτών ρεόντων υδάτων σχηματιζόμενους ρύακας η ποταμούς, τα δάση, τας φυτείας, τας γαίας, εξηγών αυτοίς την αρμονίαν και μεγαλοπρέπειαν των φυσικών όντων, εφελκύων το παρατηρητικόν επί του σχήματος και των γραμμών των ορέων. Άλλοτε οδηγεί αυτούς επί την άκτήν της θαλάσσης η παρά την όχθην ποταμού η λιμένος και διδάσκει αυτούς τα περί θαλασσών, ποταμών, λιμνών, τα περί άνεμων και ναυτιλίας και την επί της χώρας χρησιμότητα αυτών. Καταγράφει ταύτα εις χάρτην ευρύτερον, ώστε οι μαθηταί να έχωσι σαφή γνώσιν της πόλεως και των πέριξ αυτής. Εκ των γεωγραφικών τούτων σχεδιαγραφημάτων των εικονιζόντων την γνωστήν αυτοίς χώραν εθιζόμενοι κατά μικρόν οι παίδες ευκόλως κατανοούσι πως εν τω γεωγραφικώ πίνακι δύνανται να εικονισθώσιν αι ήπειροι, αι θάλασσαι, αι χώραι, τα όρη και πεδιάδες.

Μετά την τοιαύτην περιγραφήν της ιδίας πατρίδος επεκτείνομεν την διδασκαλίαν εις τον δήμον, έπαρχιαν, νομόν, πλησιέστερους νόμους κατά τον αυτόν περίπου τρόπον εξετάζοντες τα κατ' αυτούς. Μετά το τέλος της Γεωγραφίας της όλης Ελλάδος δέον να διδάσκωνται οι γενικώτεροι χαρακτήρες του βίου των Ελλήνων, η επίδοσις εις τας τέχνας και επιστήμας, το πολίτευμα, αι διάφοροι

Σελ. 336
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/337.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

εξουσίαι και τα ήθη και έθιμα. Κατά την διδασκαλίαν των υπό τον ζυγόν ελληνικών χωρών αφηγείται ο διδάσκαλος τα δεινοπαθήματα των δούλων αδελφών ημών, τας προς αυτούς υποχρεώσεις της ελευθέρας Ελλάδος, εξαίρει κατ' αντίθεσιν προς αυτά τα αγαθά της ελευθερίας, ης απολαύομεν ημείς ελευθερωθέντες διά των αγώνων των πατέρων ημών. Ούτως εμπνέομεν την προς την ελευθερίαν αγάπην και καταδεικνύομεν, ότι το έργον των πατέρων ημών έμεινεν ατελές.

Κατά την διδασκαλίαν της Γεωγραφίας των ξένων χωρών δέον να εξαίρωνται αι πρόοδοι αυτών εις τον πολιτισμόν, εις την τάξιν, ευνομίαν, τας τέχνας, κλπ. ίνα ούτως υποκαύσωμεν τον ζήλον προς μίμησιν.

Βοηθήματα δύναται να μεταχειρίζηται ο διδάσκαλος χάρτας γεωγραφικούς, έτι δε, αν έχη άλλας τινάς εικόνας παριστώσας τοποθεσίας, οικοδομάς, όπλα, ενδυμασίας, παρατάξεις μαχών κλπ.

Προς τελειοτέραν μονιμοποίησιν των διδασκομένων μερών της Γεωγραφίας συνιστώμεν και τας κατά φαντασίαν οδοιπορίας, διότι ούτως είνε δυνατόν και τας αποστάσεις των τόπων να καταμάθωμεν και την φαντασίαν των παίδων να εξάρωμεν, Προς τούτοις δε συνιστώμεν και την χαρτογραφίαν των εκάστοτε διδασκομένων μερών της Γεωγραφίας. Αλλ' ουδέποτε πρέπει ο διδάσκων να επιβάλη εις τον μαθητήν την κατ' οίκον κατασκευήν γεωγραφικών χαρτών, αλλ' αυτός να εκτελή τούτο επί του πίνοκος, απαιτή δε να πράττη τούτο και ο μαθητής κατά την επανάληψιν του μαθήματος.

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ

Ουδένα λανθάνει, ότι σπουδαιότατον ελατήριον προς ηθικήν μόρφωσιν είνε η θρησκεία, η ιερά δε ιστορία είνε το θεμέλιον της θρησκευτικής διδασκαλίας, η στερεά βάσις της όλης θρησκευτικής διδασκαλίας.

Καθ' όλην την θρησκευτικήν διδασκαλίαν δέον ο διδάσκαλος να αποσκοπή προ πάντων εις την ηθικήν διάπλασιν του μαθητού εξάγων εξ αυτής ηθικά  συμπεράσματα. Δεν θα ήτο άσκοπον, αν ο διδάσκαλος κατώρθου να παρενείρη εν τη διδασκαλία του και εκκλησιαστικά τίνα άσματα ως επίκουρα και οικοδομητικά εκάστοτε αρμόδια προς τας ιστορίας τας Ιεράς η προς τας εν αυτοίς περιεχομένας αληθείας. Δέον να στερεόνη εν τη καρδία αυτού τα ηθικά στοιχεία του περιεχομένου, να προτρέπη αυτούς προς το εν τω διηγήματι αναφερόμενον καλόν και να αποτρέπη από του κακού.

Η διδασκαλία των θρησκευτικών μαθημάτων η περιοριζόμενη μόνον εις την μετάδοσιν των γνώσεων των εκ της Ιεράς ιστορίας η της εκκλησιαστικής ιστορίας η εις τον ψιττακισμόν των δογμάτων εκ της κατηχήσεως είνε νεκρά. Σκοπός της διδασκαλίας των ιερών μαθημάτων δεν είνε η μετάγγισις γνώσεων, αλλ' η διά των γνώσεων τούτων ενίσχυσις της πίστεως εις την θρησκείαν των

22

Σελ. 337
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/338.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

πατέρων και ο ενστερνισμός των σωτηριωδών δογμάτων του ευαγγελίου, η δι' αυτών χριστιανική διαρρύθμισις της θελήσεως και των πράξεων.

Κατά την διδασκαλίαν των Θρησκευτικών μαθημάτων προ πάντων ας επικρατή ιερά σεμνοτης και ας κυριεύη ησυχία και προσοχή· η στάσις του διδασκάλου, η ομιλία αυτού, η εν τη αιθούση της παραδόσεως τάξις πρέπει να εμπνέωσι σέβας.

Εν τη διδασκαλία της ιεράς ιστορίας διηγείται ο διδάσκαλος το ιστόρημα μετά ηρεμίας και βραδύτητος, αλλά μετά ζωηρότητας, μετά άγιου τινός ενθουσιασμού και τόσον εποπτευτικώς ώστε να δίδη ζωήν εις τα πρόσωπα και εις τα πράγματα,

Κατά την διδασκαλίαν της ιεράς ιστορίας διδασκόμενης εν τη A'. και Β'. τάξει του ελληνικού σχολείου ο διδάσκαλος πρέπει να παραλείπη ό,τι εκ της παλαιάς διαθήκης δεν είνε χρήσιμον εις διδασκαλίαν τινά ηθικήν η εις απόδειξιν της σωτηριώδους και ευεργετικής ενεργείας του Θεού ίνα καταστήση δε ζωηροτέραν και ευληπτοτέραν την διδασκαλίαν οφείλει να μεταχειρίζηται και γεωγραφικόν πίνακα της ιεράς γης. Δέον οι μαθηταί να απομνημονεύωσι πιστώς τα ρητά της γραφής όσα απαιτούνται κατά την διήγησιν και είνε γενικής τινός ηθικής η θρησκευτικής σημασίας και να αντιγράφωσι ταύτα εν ιδίω τετραδίω. Τα ρητά ταύτα περιέχουσι αληθείας αιωνίους η πρακτικούς τινάς ηθικούς κανόνας, οίτινες πολλάκις εν στιγμαίς στενοχωρίας ηθικής η αμφιβολίας είνε θαυμάσιος επίκουρος' εν τοις ρητοίς τούτοις περιέχεται μέγα μέρος της χριστιανικής πίστεως και ηθικής.

Η εκκλησιαστική ιστορία πρέπει να συσχετίζηται μετά της πολιτικής ιστορίας του ημετέρου έθνους, ήτις είνε στενώτατα μετ' αυτής συνδεδεμένη· επί μακρά έτη το Ελληνικόν έθνος εταύτισε την τύχην αυτού μετά της εκκλησίας.

Η εκκλησιαστική ιστορία παρέχει εξέχουσας εικόνας βίου ενάρετου, παραδείγματα μεγάλων θρησκευτικών αρετών. Κατά τας εποχάς δε και τας εορτάς του έτους δέον να εκλέγωνται ιδίως προς διδασκαλίαν οι άγιοι εκάστου τόπου, οι πολιούχοι, οι σχετιζόμενοι μετ' αυτού. Κατά το μάθημα της Κατηχήσεως δέον ο διδάσκαλος να προσφέρη εις τους μαθητάς και συστηματικάς ιδέας των δογμάτων και παραγγελμάτων,

Εν τη διδασκαλία της Κατηχήσεως δέον ουδόλως να θίγωνται τα θρησκεύματα των άλλων λαών των ετεροδοξούντων, εν παρόδω δε ολίγα μόνον και μετά σεβασμού να αναφέρωνται. Εν τη διδασκαλία της Κατηχήσεως οφείλει ο διδάσκαλος να μένη πιστός εις τα δόγματα της ημετέρας εκκλησίας αποδεικνύων τούτων την ορθότητα. Ιδίως ανάγκη να γνωσθή η των τριών πρώτων αιώνων εκκλησία, πως ανεπτύχθη υπό των Ελλήνων η χριστιανική διδασκαλία, αι αιρέσεις και η καταπολέμησις αυτών, οι κυριώτεροι πατέρες της εκκλησίας και οι μεγάλοι συγγραφείς αυτής, ο θρίαμβος της εκκλησίας επί Κωνσταντίνου, η

Σελ. 338
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/339.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

διοίκησις της εκκλησίας - πατριάρχαι - μοναχοί, έπειτα το σχίσμα, οι πάπαι, η μεταρρύθμισις της δυτικής εκκλησίας διά του Λουθήρου, ταύτα πρέπει να εξετάζωνται ουχί όπως εν τη γενική ιστορία, αλλ' υπό θρησκευτικήν έποψιν, Οφείλει να διδάσκη ταύτα ο διδάσκαλος μετ' ευσεβείας, αλλ' άνευ θρησκομανίας.

Κατά την διδασκαλίαν της χριστιανικής ηθικής της Γ', τάξεως του Γυμνασίου, ας ζητή ο διδάσκαλος πολλά παραδείγματα και εκ της εκκλησιαστικής και αυτής της θύραθεν ιστορίας.

Ίνα το θρησκευτικόν συναίσθημα και ενδιαφέρον ανυψωθή και ενισχυθή, δέον να παρίσταται ο διδάσκαλος μετά των μαθητών εν τη εκκλησία και να κατορθή να ερμηνεύη το Ευαγγέλιον της Κυριακής προ τίνων ημερών εποικοδομών αυτούς εν τη αγάπη του Θεού.

ΓΑΛΛΙΚΑ

Αναγκαιότατη θεωρείται και η εκμάθησις μιας νεωτέρας ξένης γλώσσης εις τους μέλλοντας επιστήμονας. Οι εν τω ελληνικώ σχολείω διδάσκοντες την γαλλικήν γλώσσαν πρέπει να ασκώσι τους μαθητάς εις την ορθήν προφοράν και γραφήν και εις την ακριβή ερμηνείαν εκάστης λέξεως και εις την απομνημόνευσιν λέξεων και φράσεων κατά τα διαγραφόμενα εν τω προγράμματι της 23 Αυγούστου 1896. Η δε γραμματική της γαλλικής γλώσσης δέον να διδάσκηται

ως η της ελληνικής γλώσσης εν τε τω ελληνικώ σχολείω και γυμνασίω. Οι ο" εν τω γυμνασίω διδάσκοντες δέον να μη παραμελώσι μεν τον τρόπον, καθ' όν διδάσκεται η γαλλική γλώσσα εν τω ελληνικώ σχολείω, μάλιστα όμως να ασκώσιν αυτούς εις το γαλλιστί διαλέγεσθαι. Τούτο δε κατορθούται και διά της ερμηνείας εκ της γαλλικής εις την ελληνικήν άλλα και της Θεματογραφίας εκ της γαλλικής εις την ελληνικήν και τανάπαλιν. Αί ερωτήσεις δε προς τους μαθητάς ας απευθύνωνται γαλλιστί και αι αποκρίσεις των μαθητών ας γίνωνται γαλλιστί, ίνα ούτως ασφαλέστερον επιτευχθή η εις το γαλλιστί διαλέγεσθαι άσκησις,

ΛΑΤΙΝΙΚΑ

Η πρώτη φροντίς του διδασκάλου εν τη γ' τάξει του ελληνικού σχολείου κατά την διδασκαλίαν των λατινικών δέον να είνε η εις το αναγινώσκειν άσκησις και η εκμάθησις κανόνων τινών αναγνωστικών της πρώτης ανάγκης. Μετά την ελευθέραν ανάγνωσιν, καθ' ην ο διδάσκαλος δέον να είνε αυστηρός περί την ορθήν προφοράν και τον ορθόν τονισμόν, ας μάθη τους μαθητάς εντός βραχέος χρόνου τας καταλήξεις των κλίσεων και τίνα ονόματα και το ρήμα Sum, Είνε περιττόν να ενδιατρίβη εις την εκμάθησιν λεπτομερειών της γλώσσης, οίον κανόνων περί γένους, εξαιρέσεων ως προς τον σχηματισμόν των διαφόρων πτώσεων και άλλων τοιούτων. Συγχρόνως μετά της εκμαθήσεως των τύπων της γραμματικής γίνονται γραπταί και προφορι,καί ασκήσεις εκ του λατινικού εις το ελληνικόν και εκ του ελληνικού εις το λατινικόν αναλόγως των αποκτηθεισών

Σελ. 339
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/340.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

εκ της γραμματικής γνώσεων κατά τα οριζόμενα εν τω προγράμματι της 23 Αυγούστου 1896. Κατά δε την ερμηνείαν των διά του προγράμματος οριζομένων μερών δέον να γίνηται επίμονος εκμάθησις πασών των εν τω κειμένω λέξεων και απομνημόνευσις. Εν τη διδασκαλία των Λατίνων συγγραφέων των διδασκομένων εν τοις γυμνασίοις η μέθοδος έστω η αυτή προς την των ελληνικών.

Ο Υπουργός

ΔΗΜ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ

Σελ. 340
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/341.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

77

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 1897 α

(Β. Διάταγμα  / 11 Σεπτεμβρίου 1897)

Κυβέρνηση Δ. Ράλλη Υπουργός Α. Ευταξίας

Εν Αθήναις τη 9 Σεπτεμβρίου 1897

Μεγαλειότατε

Τα εν τοις ελληνικοίς σχολείοις και γυμνασίοις ημών διδακτέα μαθήματα το πρώτον εκανονίσθησαν διά του Β. Διατάγματος της 31 Δεκεμβρίου 1836 δι' ου και άλλως η μέση ημών εκπαίδευσις διωργανώθη. Ενώ δε η τοιαύτη διοργάνωσις των ελληνικών σχολείων και γυμνασίων εξακολουθεί έτι και νυν στηριζομένη κατά το πλείστον επί του Διατάγματος εκείνου, τα μαθήματα αυτών πολλάκις διά νεωτέρων Διαταγμάτων εκανονίσθησαν άλλως η ως το πρώτον διά του πρώτου εκείνου διατάγματος ωρίσθησαν.

Εκ πάντων τούτων των νεωτέρων Διαταγμάτων πρόοδον ικανήν εμφαίνουσιν εν τη εκλογή και κατανομή της διδακτέας ύλης δύο μάλιστα, το της 2 Σεπτεμβρίου 1867 και το της 23 Ιουνίου 1884. Και επί των άλλων δε, πλην μόνου του νεωτάτου από 23 Αυγούστου 1896, δεν δύναται τις ν' αρνηθή ότι εισήγαγον τινάς καινοτομίας ει και αναμφιβόλως δεν ήσαν πάσαι αύται άγαθαί, και όσαι δ' ήσαν τοιαύτα., δεν εχώρουν ούτω βαθέως, ούδ' ήσαν ούτω σοβαραί, όσον αι διά των δύο εκείνων πρότερον μνημονευθέντων Διαταγμάτων επενεχθείσαι.

Περί του νεωτάτου των προγραμμάτων, του από 23 Αυγούστου 1896, ούδ' ό,τι ελέχθη περί των πλείστων προγραμμάτων δύναται τις δυστυχώς να είπη. Τούτο, εν οις εκαινοτόμησεν, εν πάσι σχεδόν ήστόχησεν όλως του διδακτικώς ορθού αλλά και ένθα αγαθήν τινα καινοτομίαν εισήγαγεν, η ταύτης εισαγωγή εγένετο εν πολλοίς κατά τρόπον τοιούτον, ώστε το εν αυτή αγαθόν όλως εμηδενίσθη, η μάλλον μετετράπη εις το αντίθετον. Εν τέλει δε το περί ου ο λόγος πρόγραμμα έμεινεν εν πολλοίς στάσιμον, συμπεριέλαβε δε και ουκ ολίγα πλημμελήματα των προγενεστέρων αυτού, άτινα πάλαι μεν πότε ήσαν δεδικαιολογημένα διά την κατά τους χρόνους εκείνους κατάστασιν της διδακτικής.

Αναδημοσιεύεται από την ΕτΚ, αρ. 130, τχ. Α'/12 Σεπτεμβρίου 1897.

Σελ. 341
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/342.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

νυν δ' ουδαμώς τυγχάνουσιν ανεκτά, καθόσον ύστερούσι και αυτών των κοινότατων απαιτήσεων της νεωτέρας διδακτικής.

Τας κρίσεις μου ταύτας κυρώ διά των εξής παραδειγμάτων:

Το μόνον διδακτικώς ορθόν και πραγματικώς δυνατόν είνε η συστηματική διδασκαλία της συντάξεως ξένων μάλιστα γλωσσών ν' άρχηται, όταν ασφαλώς και βεβαίως εντυπωθή εις τους μαθητάς το τυπικόν αυτών. To πρόγραμμα του 1896 παρά την διδακτικήν ταύτην αρχήν ώρισεν, ίνα η συστηματική διδασκαλία της ελληνικής συντάξεως άρχηται εν τη β' του ελληνικού τάξει, δήλα δη εν η τάξει δεν είνε δυνατόν όύδ' η του ομάλού τυπικού ασφαλής και βεβαία υπό των μαθητών πρόσκτησις να έχη συντελεσθή, όταν μάλιστα ολίγαι ώραι διατίθενται υπέρ του τμήματος τούτου της γραμματικής, εν η τάξει γίνεται η διδασκαλία αυτού. Τούτο δε και γίνεται εν τω τελευταίω προγράμματι, καθ' ο τρεις μόνον ορίζονται, ώραι εν τη α' του ελληνικού τάξει διά την διδασκαλίαν του ομαλού τυπικού.

Κατά την καινοτομίαν λοιπόν ταύτην του περί ου ο λόγος προγράμματος εξ ανάγκης, χωλαίνει η συστηματική του συντακτικού διδασκαλία, άτε στερουμένη της αναγκαίας βάσεως και προϋποθέσεως, της ασφαλούς και βεβαίας υπό των μαθητών γνώσεως του τυπικού. Και τούτου δε η ασφαλής γνώσις παρεμποδίζεται διά την διάταξιν του εγ ισχυϊ προγράμματος περί ης νυν ο λόγος, καθόσον η των μαθητών διάνοια κατ' αυτό νυν μεν (δις της εβδομάδος) στρέφεται εις το τυπικόν της αττικής διαλέκτου, άλλοτε δε (ετέρας δύο της εβδομάδος ήμέρας) από τούτου αποστρέφεται εις την σύνταξιν της αυτής διαλέκτου ούτω δε και της συντάξεως η ασφαλής γνώσις παρακωλύεται και διά τον λόγον τούτον, διά την παράλληλον δήλα δη διδασκαλίαν και του τυπικού.

Ταύτα ρητέον και περί της λατινικής γραμματικής εν τη β' τάξει του γυμνασίου, εν η κατά το εν ισχύι πρόγραμμα παραλλήλως προς την διδασκαλίαν του λατινικού τυπικού βαίνει και η της λατινικής συντάξεως,

Συστηματικώς λοιπόν εν τη γραμματική διδασκαλία των δύο κλασικών γλωσσών εισήχθη διά του προγράμματος του 1896 η διασπάθισις και αποκέντρωσις, και ταύτα καθ' ους χρόνους εν τε τη διδακτική θεωρία και πράξει το κύριον μεν ζήτημα είνε το της συγκεντρώσεως και συνδέσεως ου μόνον των διαφόρων κλάδων μαθήματος τίνος προς αλλήλους, αλλά και των διαφόρων μαθημάτων προς άλληλα, ζητείται δε, ίνα η σύγχρονος διδασκαλία πολλών περιορίζηται, όσον οίον τε, μετατρεπομένη εις διαδοχικήν των πολλών τούτων διδασκαλίαν.

Προς την θεμελιώδη ταύτην της νυν διδακτικής αρχήν και εν άλλοις ουκ ολίγοις αντιστρατεύεται το υπό έλεγχον πρόγραμμα. Ούτω προκειμένου περί της εις εκάστην τάξιν κατανομής των ερμηνευτέων ελλήνων και λατίνων συγγραφέων, παρατηρείται ότι εις πολλάς εξ αυτών άνευ ανάγκης αναγράφεται η παράλληλος ερμηνεία τριών, τεσσάρων η και πέντε συγγραφέων· π.χ, ήδη από

Σελ. 342
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Τα προγράμματα της Μέσης Εκπαίδευσης (1833-1929), τ. Α΄
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 323
    17_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

    75

    ΓΡΑΠΤΑ ΓΥΜΝΑΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΓΥΜΝΑΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ

    (Β. Διάταγμα / 23 Αυγούστου 1896)

    Κυβέρνηση Θ. Δηλιγιάννη Υπουργός Α. Πετρίδης

    Περί των γραπτών γυμνασμάτων των μαθητών των γυμνασίων και ελλην. σχολείων.

    ΓΕΩΡΓΙΟΣ Α' ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

    Έχοντες υπ' όψιν τα άρθρα 10, 23, 70, 74, 75, 93 και 94 του κανονισμού των Ελληνικών σχολείων και γυμνασίων του 1836.

    Προτάσει του επί των Εκκλησιαστικών και της Δημοσίας Εκπαιδεύσεως Ημετέρου Υπουργού, διατάσσομεν τάδε:

    Άρθρον 1. Πας μαθητής του Ελληνικού σχολείου και Γυμνασίου οφείλει άμα τη ενάρξει των μαθημάτων να παραδώση προς τον σχολάρχην η γυμνασιάρχην τετράδια εκ 50 σελίδων ηριθμημένα καλώς, ερραμμένα και διά χάρτου δεδεμένα τόσα, όσα είνε τα εν τη τάξει αυτού διδασκόμενα μαθήματα. Εν τη προσόψει εκάστου τετραδίου δέον να αναγράφηται καθαρώς και ευαναγνώστως το όνομα του μαθητού και το μάθημα, δι' ο είνε προωρισμένον έκαστον τετράδιον.

    Άρθρον 2. Έκαστον φύλλον τετραδίου ο σχολάρχης η ο γυμνασιάρχης σφραγίζει διά της σφραγίδος του σχολείου και μονογραφεί αυτός τε και ο αρμόδιος διδάσκαλος η καθηγητής. Τα τετράδια ταύτα εκάστης τάξεως φυλάσσονται εν τω αρχείω του σχολείου υπ' ευθύνην του προϊσταμένου,

    Άρθρον 3. Οι διδάσκαλοι του ελληνικού σχολείου οφείλουσιν επί του τετραδίου της απαγγελίας και αποστηθίσεως των ωρισμένων εν τω προγράμματι ποιημάτων άπαξ του μηνός, να ορίζωσι να γράφωσιν οι μαθηταί κατά την τεταγμένην εν τω σχολείω ώραν από μνήμης εν εκ των κατά τον μήνα διδαχθέντων ποιημάτων, Ι

    Αναδημοσιεύεται από την ΕτΚ, αρ. 104, τχ. Α'/26 Αυγούστου 1896.