Συγγραφέας:Αντωνίου, Δαυίδ
 
Τίτλος:Τα προγράμματα της Μέσης Εκπαίδευσης (1833-1929), τ. Α΄
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:17
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1987
 
Σελίδες:759
 
Αριθμός τόμων:1ος από 3 τόμους
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Εκπαίδευση-Δευτεροβάθμια
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1833-1929
 
Περίληψη:Στο τρίτομο αυτό βιβλίο, που καλύπτει την περίοδο 1833-1929, ο συγγραφέας έχει συγκεντρώσει τους ιδρυτικούς νόμους των διαφόρων τύπων σχολείων, δημόσιων η αναγνωρισμένων, του εκάστοτε ελεύθερου ελλαδικού χώρου (χωρίς τις κατά καιρούς τροποποιήσεις τους, εκτός από ορισμένες αναγκαίες εξαιρέσεις), τα προγράμματα διδασκαλίας που ίσχυσαν σε όλη αυτήν την περίοδο και εγκυκλίους που έχουν σχέση με τη διδασκαλία μαθημάτων. Η όλη εργασία είναι διαρθρωμένη ως εξής: Προηγείται μία εισαγωγή που αναφέρεται στην οργάνωση και δομή της Μέσης Εκπαίδευσης κατά την περίοδο 1833-1929 και ακολουθεί το κύριο σώμα της εργασίας, χωρισμένο σε δύο μέρη: Στο πρώτο –που επιγράφεται «Τα Κείμενα»– παρατίθεται αριθμημένο το υλικό κατά κεφάλαια, ανάλογα με τον τύπο του σχολείου και σε χρονολογική σειρά. Το δεύτερο –με τίτλο «Η Ανάγνωση», χωρισμένο στα ίδια, όπως το πρώτο, κεφάλαια– περιλαμβάνει αναλυτικούς και συγκριτικούς πίνακες των ωρολογίων προγραμμάτων και μια σύντομη Επισκόπηση των Κειμένων και των Πινάκων. Τέλος, παρατίθεται απόλυτος χρονολογικός πίνακας όλων των Κειμένων, ώστε να υπάρχει η δυνατότητα να παρακολουθείται συστηματικά η διαμόρφωση και εξέλιξη των σχολείων της Μέσης Εκπαίδευσης.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 23.04 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 341-360 από: 766
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/341.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

77

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 1897 α

(Β. Διάταγμα  / 11 Σεπτεμβρίου 1897)

Κυβέρνηση Δ. Ράλλη Υπουργός Α. Ευταξίας

Εν Αθήναις τη 9 Σεπτεμβρίου 1897

Μεγαλειότατε

Τα εν τοις ελληνικοίς σχολείοις και γυμνασίοις ημών διδακτέα μαθήματα το πρώτον εκανονίσθησαν διά του Β. Διατάγματος της 31 Δεκεμβρίου 1836 δι' ου και άλλως η μέση ημών εκπαίδευσις διωργανώθη. Ενώ δε η τοιαύτη διοργάνωσις των ελληνικών σχολείων και γυμνασίων εξακολουθεί έτι και νυν στηριζομένη κατά το πλείστον επί του Διατάγματος εκείνου, τα μαθήματα αυτών πολλάκις διά νεωτέρων Διαταγμάτων εκανονίσθησαν άλλως η ως το πρώτον διά του πρώτου εκείνου διατάγματος ωρίσθησαν.

Εκ πάντων τούτων των νεωτέρων Διαταγμάτων πρόοδον ικανήν εμφαίνουσιν εν τη εκλογή και κατανομή της διδακτέας ύλης δύο μάλιστα, το της 2 Σεπτεμβρίου 1867 και το της 23 Ιουνίου 1884. Και επί των άλλων δε, πλην μόνου του νεωτάτου από 23 Αυγούστου 1896, δεν δύναται τις ν' αρνηθή ότι εισήγαγον τινάς καινοτομίας ει και αναμφιβόλως δεν ήσαν πάσαι αύται άγαθαί, και όσαι δ' ήσαν τοιαύτα., δεν εχώρουν ούτω βαθέως, ούδ' ήσαν ούτω σοβαραί, όσον αι διά των δύο εκείνων πρότερον μνημονευθέντων Διαταγμάτων επενεχθείσαι.

Περί του νεωτάτου των προγραμμάτων, του από 23 Αυγούστου 1896, ούδ' ό,τι ελέχθη περί των πλείστων προγραμμάτων δύναται τις δυστυχώς να είπη. Τούτο, εν οις εκαινοτόμησεν, εν πάσι σχεδόν ήστόχησεν όλως του διδακτικώς ορθού αλλά και ένθα αγαθήν τινα καινοτομίαν εισήγαγεν, η ταύτης εισαγωγή εγένετο εν πολλοίς κατά τρόπον τοιούτον, ώστε το εν αυτή αγαθόν όλως εμηδενίσθη, η μάλλον μετετράπη εις το αντίθετον. Εν τέλει δε το περί ου ο λόγος πρόγραμμα έμεινεν εν πολλοίς στάσιμον, συμπεριέλαβε δε και ουκ ολίγα πλημμελήματα των προγενεστέρων αυτού, άτινα πάλαι μεν πότε ήσαν δεδικαιολογημένα διά την κατά τους χρόνους εκείνους κατάστασιν της διδακτικής.

Αναδημοσιεύεται από την ΕτΚ, αρ. 130, τχ. Α'/12 Σεπτεμβρίου 1897.

Σελ. 341
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/342.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

νυν δ' ουδαμώς τυγχάνουσιν ανεκτά, καθόσον ύστερούσι και αυτών των κοινότατων απαιτήσεων της νεωτέρας διδακτικής.

Τας κρίσεις μου ταύτας κυρώ διά των εξής παραδειγμάτων:

Το μόνον διδακτικώς ορθόν και πραγματικώς δυνατόν είνε η συστηματική διδασκαλία της συντάξεως ξένων μάλιστα γλωσσών ν' άρχηται, όταν ασφαλώς και βεβαίως εντυπωθή εις τους μαθητάς το τυπικόν αυτών. To πρόγραμμα του 1896 παρά την διδακτικήν ταύτην αρχήν ώρισεν, ίνα η συστηματική διδασκαλία της ελληνικής συντάξεως άρχηται εν τη β' του ελληνικού τάξει, δήλα δη εν η τάξει δεν είνε δυνατόν όύδ' η του ομάλού τυπικού ασφαλής και βεβαία υπό των μαθητών πρόσκτησις να έχη συντελεσθή, όταν μάλιστα ολίγαι ώραι διατίθενται υπέρ του τμήματος τούτου της γραμματικής, εν η τάξει γίνεται η διδασκαλία αυτού. Τούτο δε και γίνεται εν τω τελευταίω προγράμματι, καθ' ο τρεις μόνον ορίζονται, ώραι εν τη α' του ελληνικού τάξει διά την διδασκαλίαν του ομαλού τυπικού.

Κατά την καινοτομίαν λοιπόν ταύτην του περί ου ο λόγος προγράμματος εξ ανάγκης, χωλαίνει η συστηματική του συντακτικού διδασκαλία, άτε στερουμένη της αναγκαίας βάσεως και προϋποθέσεως, της ασφαλούς και βεβαίας υπό των μαθητών γνώσεως του τυπικού. Και τούτου δε η ασφαλής γνώσις παρεμποδίζεται διά την διάταξιν του εγ ισχυϊ προγράμματος περί ης νυν ο λόγος, καθόσον η των μαθητών διάνοια κατ' αυτό νυν μεν (δις της εβδομάδος) στρέφεται εις το τυπικόν της αττικής διαλέκτου, άλλοτε δε (ετέρας δύο της εβδομάδος ήμέρας) από τούτου αποστρέφεται εις την σύνταξιν της αυτής διαλέκτου ούτω δε και της συντάξεως η ασφαλής γνώσις παρακωλύεται και διά τον λόγον τούτον, διά την παράλληλον δήλα δη διδασκαλίαν και του τυπικού.

Ταύτα ρητέον και περί της λατινικής γραμματικής εν τη β' τάξει του γυμνασίου, εν η κατά το εν ισχύι πρόγραμμα παραλλήλως προς την διδασκαλίαν του λατινικού τυπικού βαίνει και η της λατινικής συντάξεως,

Συστηματικώς λοιπόν εν τη γραμματική διδασκαλία των δύο κλασικών γλωσσών εισήχθη διά του προγράμματος του 1896 η διασπάθισις και αποκέντρωσις, και ταύτα καθ' ους χρόνους εν τε τη διδακτική θεωρία και πράξει το κύριον μεν ζήτημα είνε το της συγκεντρώσεως και συνδέσεως ου μόνον των διαφόρων κλάδων μαθήματος τίνος προς αλλήλους, αλλά και των διαφόρων μαθημάτων προς άλληλα, ζητείται δε, ίνα η σύγχρονος διδασκαλία πολλών περιορίζηται, όσον οίον τε, μετατρεπομένη εις διαδοχικήν των πολλών τούτων διδασκαλίαν.

Προς την θεμελιώδη ταύτην της νυν διδακτικής αρχήν και εν άλλοις ουκ ολίγοις αντιστρατεύεται το υπό έλεγχον πρόγραμμα. Ούτω προκειμένου περί της εις εκάστην τάξιν κατανομής των ερμηνευτέων ελλήνων και λατίνων συγγραφέων, παρατηρείται ότι εις πολλάς εξ αυτών άνευ ανάγκης αναγράφεται η παράλληλος ερμηνεία τριών, τεσσάρων η και πέντε συγγραφέων· π.χ, ήδη από

Σελ. 342
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/343.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

του α' εξαμήνου της πρώτης τάξεως του γυμνασίου οι μαθηταί έδει κατά το περί ου" ο λόγος πρόγραμμα ν' άσχολώνται άμα περί τρεις συγγραφείς, δύο έλληνας και ένα λατίνον· εν τη δευτέρα και τρίτη ούτοι ανέρχονται εις τέσσαρας, εν δε τη τετάρτη φθάνουσιν εις πέντε. Αλλά το κακόν δεν περιορίζεται ενταύθα, ανάγκη να προστεθώσι και τα εν εκάστη τάξει έρμηνευόμενα γαλλικά κείμενα, ότε εν μεν τη α' τάξει οι μαθηταί ασχολούνται κατά το πρόγραμμα του 1896 περί τέσσαρας άμα συγγραφείς, εν δε τη β' και γ' περί πέντε και εν τη δ' περί εξ.

Δια της τοιαύτης διατάξεως της ερμηνείας καθόλου δεν είνε δυνατόν η σύγχυσις πολλή και ταραχή να επέρχηται εις την διάνοιαν των μαθητών, καθόσον δεν επιτρέπεται εις αυτούς εφ' ικανον χρόνον ν' ασχολώνται περί ελαχίστους συγγραφείς και να έξοικειώνται προς την γλώσσαν και το περιεχόμενον αυτών, αλλά τουναντίον επιβάλλεται εις αυτούς, άμα γευσάμενοι ελαχίστου τμήματος τούτου του συγγραφέως, να καταλίπωσιν μεν αυτόν, να στραφώσιν δε προς άλλον, ίνα μετά βραχείαν και τούτου απόγευσιν επανέλθωσιν εις εκείνον, βία ούτω μεταγόμενοι από μιάς εις άλλην διάφορον σφαίραν νοημάτων και κατ' ακολουθίαν συστηματικώς παιδαγωγούμενοι εις την επιπολαιότητα.

Και ταύτα πάντα διετάχθησαν παρ' ήμίν, καθ' δν χρόνον τα γυμνασιακά προγράμματα άλλης χώρας, εχούσης την σήμερον την ηγεσίαν εν τοις εκπαιδευτικοίς ζητήμασιν, όρίζουσιν, ίνα εν γένει αποφεύγηται η παράλληλος ερμηνεία λατίνου πεζού συγγραφέως και ποιητού, ως ουχί αξιοσύστατος και άλλως και ίνα μη περί τούτον άμα και περί εκείνον διασπαθάται ο νους των μαθητών, αλλά συγκεντρώται νυν μεν περί τούτον, είτα δε περί εκείνον εφ' ικανόν χρόνον η προσοχή αυτών και η διάνοια, Ούτω πως μόνον οι συγγραφείς δύνανται να εμποιήσωσι βαθείαν αίσθησιν εις τους αναγινώσκοντας και να μορφώνωσι μεν διά του περιεχομένου αυτών, να προάγωσι δε την δεξιότητα των μαθητών περί την γλώσσαν, ης αυτοί γράφοντες εποιήσαντο χρήσιν.

Άλλο σημείον, εν ω το εν ισχύι πρόγραμμα των ημετέρων γυμνασίων άντικρυς αντιφάσκει προς την ιδέαν της συγκεντρώσεως, είνε η πρώτη διδασκαλία των ξένων γλωσσών. Η ιδέα της συγκεντρώσεως απαιτεί, ίνα κατά την διδασκαλίαν των στοιχείων πάσης ξένης γλώσσης μη ορίζωνται ίδιαι ώραι γραμματικής και ίδιαι αναγνώσεως, αλλά πάσα εκείνη η διδασκαλία συγκεντρώται περί την ύλην της αναγνώσεως. Αλλ' εν τούτοις το εν ισχύι πρόγραμμα ορίζει εν τη γ' τάξει του ελληνικού σχολείου και τη α' του γυμνασίου χωριστά μίαν ώραν διά την γραμματικήν της λατινικής και γαλλικής γλώσσης και την άσκησιν εις ταύτην, δύο δε ώρας διά την ανάγνωσιν.

Η διάταξις αύτη καταφωρά τους συντάκτας του περί ου ο λόγος προγράμματος προς τοις άλλοις άγνοούντας τέλεον και τους διδακτικούς νόμους, οίτινες πρέπει να διέπωσι την προς τελείαν εντύπωσιν διδαχθέντος τμήματος οιουδήποτε μαθήματος ετίανάλήψιν και την εις αυτό των μαθητών άσκησιν. Αμφότερα

Σελ. 343
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/344.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

πρέπει να γίνωνται ενωρίς λίαν, εφ' όσον δυνατόν· οι καιροί μάλιστα της ασκήσεως ου μενετοί. Και όμως κατά την μνημονευθείσαν διάταξιν του εν ισχύι προγράμματος, καθ' ην μία καθ' εβδομάδα ίδια ώρα ορίζεται διά την διδασκαλίαν της λατινικής και γαλλικής γραμματικής. Θα συμβαίνη οτέ μεν η επανάληψις προς την τελείαν εντύπωσιν διδαχθέντος τμήματος να έρχηται οκτώ όλας ημέρας μετά την διδασκαλίαν, οτέ δε η άσκησις ν' άκολουθή μετά τοσαύτας επίσης ημέρας την τελείαν εντύπωσιν. Το αυτό συμβαίνει κατά το περί ου ο λόγος πρόγραμμα και εν τη διδασκαλία της αριθμητικής, καθόσον και εν ταύτη διατάττεται χωριστά μία ώρα προς λύσιν αριθμητικών προβλημάτων, ενώ και εν τούτω τω μαθήματι η άσκησις πρέπει να έρχηται ευθύς μετά την διδασκαλίαν και εντύπωσιν και του ελαχίστου τμήματος αυτού.

Αντιπαιδαγωγικά όλως και μέχρι του παραδόξου έξικνούμενα είνε και τα διαταττόμενα υπό του προγράμματος του 1896 περί της απομνημονεύσεως νεοελληνικών ποιημάτων. Κατά ταύτα οι μαθηταί εκάστης τάξεως του ελληνικού σχολείου οφείλουσι να απομνημονεύωσ'., μετά τελείαν αυτών βεβαίως κατανόησιν κατ' έτος 35-45 ποιήματα, και δη εν μια μόνη καθ' εβδομάδα ώρα. Η διάταξις αυτή είνε πρώτον ανεφάρμοστος, διότι μία ώρα καθ' εβδομάδα σημαίνει 32 ώρας καθ' όλον το σχολικόν έτος, εν 32 δ' ώραις είνε τι αδύνατον να κατανοηθώσι και απομνημονευθώσι 35-45 ποιήματα, ίνα παραλείπωμεν την ανάγκην της επαναλήψεως των απομνημονευθέντων ποιημάτων, ήτις εργασία απαιτεί και αυτή ίδιον χρόνον. Αλλά και δυνατή αν υποτεθή η εκτέλεσις της διατάξεως ταύτης, είνε αυτή και καθ' εαυτήν αντιπαιδαγωγική, καθ' όσον η απομνημόνευσις τοσούτων ποιημάτων, χρόνον πολύν απαιτούσα, η θα αφαιρή τούτον από των άλλων μαθημάτων, η σφόδρα και καθ' υπερβολήν θα επιβαρύνη τους μαθητάς, εκάτερον δε τούτων διδακτικώς και υγιεινώς άτοπον. Και η εκλογή δε των απομνημονευτέων ποιημάτων είνε ουχ ήττον παράδοξος. Τα πλείστα αυτών είνε όλως ανάρμοστα εις την ηλικίαν των μαθητών του ελληνικού σχολείου και πολύ κατώτερα της διανοητικής αυτών αναπτύξεως, προσήκοντα το πολύ μόνον εις μαθητάς των κατωτέρων τάξεων του δημοτικού σχολείου η και του νηπιαγωγείου' άλλα δ' ούτως ανάξιον λόγου έχουσι το περιεχόμενον ώστε δεν αξίζει ούδ' εν νηπιαγωγείω να δαπανάται χρόνος εις την απομνημόνευσιν αυτών.

Έλλειψιν ου μόνον παιδαγωγικής μορφώσεως, αλλά και της ελαχίστης λογιστικής δεξιότητας των συντακτών του περί ου ο λόγος προγράμματος μηνύουσι τρανώς και τα διαταττόμενα περί των συνθέσεων και των κληθέντων γραπτών εν παντί μαθήματι γυμνασμάτων. Οοτως αθροαι και ουδενί ξύν νω συνεφορήθησαν αι γραπταί των μαθητών εργασίαι, ώστε ούτε εις τους μαθητάς, και σφόδρα καταπονουμένους, επαρκεί ο χρόνος προς σύνταξιν και καταγραφήν των εργασιών εκείνων, ούτε εις τους διδάσκοντας προς την ακριβή οίκοι διόρθωσιν των πλημμελημάτων και την ενώπιον της τάξεως επιμελή εξέλεγξιν αυτών.

Σελ. 344
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/345.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

Και όμως άνευ των δύο τούτων πασά γραπτή εργασία ου μόνον δεν ωφελεί, αλλά και μεγίστην ζημίαν προξενεί, άτε δίδουσα αφορμήν προς στερεάν εντύπωσιν εσφαλμένων. Ίνα συμπληρώσωμεν την εκ των γραπτών εργασιών, αλογίστως διαταττομένων προκυπτουσαν ζημίαν, ανάγκη να έχωμεν προ οφθαλμών και τον χρόνον, ον αύται αφαιρουσιν από της λοιπής διδασκαλίας και διά το καθ' υπερβολήν συχνόν αυτών και διά την ανάγκην επαναλήψεων, γιγνομένων προ τινών εξ αυτών, δηλαδή προ των γραπτών εν εκάστω μαθήματι γυμνασμάτων. Σημειωτέον δ' ότι αι ad hoc γινόμεναι δι' εξέτασιν επαναλήψεις πολλών άμα μερών μαθήματος τινός ουδεμίαν σχεδόν έχουσι διδακτικήν σπουδαιότητα διότι κατά ταύτας οι μαθηταί επιτροχάδην και εξ επιβολής απομνημονεύουσι πληθύν τινά γνώσεων, αίτινες και απόλλυνται είτα συνήθως μετά το πέρας της εξετάσεως μεθ' ης ταχύτητος απεμνημονεύθησαν, η το πολύ αποτελούσι κεφάλαιον νεκρών γνώσεων.

Αλλ' ικανά περί των γραπτών εργασιών, εν αις μόνον τα χονδροειδή παιδαγωγικά πλημμελήματα επεχείρησα να ελέγξω, ίνα νυν μεταβώ εις άλλα πλημμελήματα του προγράμματος του 1896, Εν τω μαθήματι των αρχαίων ελληνικών εις στενόν κομιδή περιήγαγε τούτο τον κυριώτατον κλάδον της όλης διδασκαλίας των ελληνικών, την ερμηνείαν των συγγραφέων. Εκ των δώδεκα ωρών της όλης των ελληνικών διδασκαλίας εν τω γυμνασίω ορίζει το εν ισχύι πρόγραμμα μόνον ανά τέσσαρας εν εκάστη τάξει καθ' εβδομάδα ώρας, η και τρεις εν ταις δυσί κατωτέραις διά την ερμηνείαν, ώστε 8 η 9 ώραι δαπανώνται υπέρ μερών της ύλης ελληνικής διδασκαλίας υπηρετικών του κυρίου ταύτης τμήματος. Δαπανάται δ' ασκόπως όλως και παρά τας κρατούσας την σήμερον διδακτικάς δοξασίας ο πλείων του χρόνου τούτου εις την επιτροχάδην καλουμένην ανάγνωσιν ελλήνων συγγραφέων και εις την γραμματολογίαν. Η πρώτη κοινώς παρά πάντων καταδικάζεται νυν ως ουχί μόνον αλυσιτελής, αλλά και ως βλαβερά, άτε εθίζουσα τους μαθητάς εις την επιπολαιότητα. Τούτο δε τοσούτω μάλλον παρ' υμίν γίνεται, όσω οι συγγραφείς οι επιτροχάδην αναγινωσκόμενοι είνε εις τους μαθητάς άγνωστοι κατά το πλείστον και το πρώτον προβάλλονται αυτοίς εις ανάγνωσιν. Επίσης την σήμερον καταδικάζεται το μάθημα της ιστορίας της φιλολογίας, διδασκόμενον ως χωριστόν της ερμηνείας μάθημα εν ιδίαις ώραις και μάλιστα δύο καθ' εβδομάδα, αίτινες αφαιρούνται από της ερμηνείας, ως συμβαίνει εν τω περί ου ο λόγος προγράμματι, Είνε δ' οι λόγοι του πράγματος οι εξής: Η ιστορία της φιλολογίας η περιορίζεται εις το βιογραφικόν μέρος και εν τοιαύτη περιπτώσει ουδέν έτερον έχει επακολούθημα η την επιβάρυνσιν της μνήμης των μαθητών με πληθύν ονομάτων, χρονολογιών, τίτλων βιβλίων και άλλων τοιούτων, άτινα ουδεμίαν έχουσι την μορφωτικήν αξίαν, η επεκτείνεται και εις το αισθητικον μέρος, οπότε παρέχει εις τους μαθητάς έτοιμους κρίσεις περί έργων, άτινα αυτοί οι μαθηταί δεν ανέγνωσαν' και διά τούτο αι κρίσεις αύται ή μένουσιν ακατανόητοι, η ουχί τελείως κατανοούνται. Ότι αμφότερα ταύτα είνε παιδαγωγικώς

Σελ. 345
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/346.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ασύστατα, τούτο πρόδηλον διό σήμερον ορθόν κρίνεται, ίνα, ό,τι της ιστορίας της φιλολογίας είνε αναγκαίον, τούτο διδάσκηται εν συνδυασμώ προς την ερμηνείαν, η και εν τω μαθήματι της κυρίως ιστορίας, ήτις, αν μέλλη ορθήν να παράσχη ιδέαν της αναπτύξεως της ανθρωπότητος καθόλου, δεν πρέπει να περιορίζηται εις την πολιτικήν ιστορίαν, αλλ' ανάγκη να τϊεριλαμβάνη και τα κυριώτατα σημεία της ιστορίας του πολιτισμού, εν οις και η ιστορία της φιλολογίας.

Τα μέχρι τούδε μνημονευθέντα παιδαγωγικά πλημμελήματα του προγράμματος του 1896, ολίγα εκ πολλών, αρκούσιν, ίνα δείξωσιν ότι όλως ασύμφορον εις τον νουν και το ήθος της εν τοις ελληνικοίς σχολείοις και γυμνασιοις σπουδαζούσης νεολαίας ήτο να εξακολουθή αύτη διδασκόμενη κατά το πρόγραμμα τούτο· διό έγνων καγώ να προβώ εις μεταρρύθμισιν αυτού διά του σήμερον υποβαλλομένου τη υψηλή κυρώσει της "Υμετέρας Μεγαλειότητος σχεδίου προγράμματος. Εν τούτω, ως εικός, πρώτιστα πάντων αίρονται πάντα τα ανωτέρω μνημονευθέντα παιδαγωγικά πλημμελήματα του προγράμματος του 1896, ωσαύτως δε και τα μη απαριθμηθέντα τοιαύτα. Αντικαθίστανται δ' αυτά διά νέων διατάξεων, αίτινες υπαγορεύονται υπό της νυν διδακτικής θεωρίας και της αλλαχού της Ευρώπης διδακτικής πράξεως, εφ' όσον αύτη δύναται να μεθαρμοσθή προς τα καθ' ημάς. Πλην τούτων και άλλαι διά του παρόντος προγράμματος εισάγονται μεταρρυθμίσεις, εν οις το τελευταίον πρόγραμμα έμεινε στάσιμον' είμαι δε της γνώμης ότι και αύται, άτε στηριζομεναι επί της παιδαγωγικής, θα συντελέσωσιν εις την τελειοτέραν επίτευξιν του σκοπού της όλης μέσης ημών εκπαιδεύσεως.

Εν πρώτοις προ της αναγραφής της εν εκάστη τάξει εξ εκάστου μαθήματος διδακτέας ύλης προτάττεται ακριβής και σαφής καθορισμός του σκοπού, του επιδιωκομένου διά της διδασκαλίας αύτού. Διότι, αν τις εν τινί αυτού εργασία δεν έχη προ οφθαλμών σαφώς ωρισμένον σκοπόν, προς δν να τείνη και καθ' ον την εργασίαν του να ρυθμίζη, δεν είνε δυνατόν ούτος ανυσίμως να εργασθή και αγαθόν τι να παραγάγη' μόνον σαφής του σκοπού γνώσις εξασφαλίζει επιτυχή εργασίαν.

Ως προς την θρησκευτικήν διδασκαλίαν ηύξησα τας ώρας εις τας ανωτέρας τάξεις· διότι κατ' αυτάς μάλιστα παρίσταται ανάγκη ταύτης, καθ' ον χρόνον εν τω πνεύματι των μαθητών των τάξεων τούτων άρχεται επιφαινόμενη η σκέψις και η αμφιβολία. Εκαινοτόμησα δε ως προς την διδασκαλίαν της Κατηχήσεως, ην επάναγκες ενόμισα να μεταθέσω εκ της γ' του ελληνικού εις την γ' του γυμνασίου τάξιν' τούτο δε, διότι οι μεν εκ του ελληνικού σχολείου αποφοιτώντες μαθηταί δύνανται άνευ πολλής ζημίας της θρησκευτικής των μορφώσεως ν' άρκώνται εις όσα της Κατηχήσεως εδιδάχθησαν ήδη εν τω δημοτικώ σχολείω, η δε διεξοδικωτέρα και βαθύτερα του μαθήματος διδασκαλία εφικτή αποβαίνει μόνον εν ανωτέρα τινί τάξει και διά την καθόλου μείζονα πνευματικήν των μαθητών ανάπτυξιν και διά την ήδη προηγηθείσαν θρησκευτικήν διδασκαλίαν. Εις την εκλογήν

Σελ. 346
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/347.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

της άλλης διδακτέας ύλης εκ των θρησκευτικών μαθημάτων προέβην ούτως, ώστε η νεολαία ημών, ένθα ανάγκη, ουχί e manu secunda, ως λέγεται αλλ' εξ αυτής της πρώτης πηγής της χριστιανικής ημών πίστεως, του Ευαγγελίου, να διδάσκηται τα κατά τον βίον και την διδασκαλίαν του Σωτήρος ημών Χριστού και ούτω βαθύτερον και ισχυρότερον να ενωτίζηται των θείων αυτού ρημάτων και της εν τούτοις αιωνίας και αδιάσειστου αληθείας. Διότι αναμφήριστον είνε ότι σαφή και βαθείαν γνώσιν και κατανόησιν προτέρων χρόνων καθόλου δύναται τις να κατορθώση, καθ' όσον τας ιστορικάς αυτού γνώσεις διαφωτίζει και ζωογονεί διά της αναγνώσεως των πηγών' ωσαύτως δε αναμφήριστον είνε ότι αι πηγαί εν πρωτοτύπω αναγινωσκομεναι πολύ βαθυτέραν και ζωηροτέραν αίσθησιν εμποιούσιν εις τας ψυχάς, η εν μεταφράσεσιν.

Των αληθειών τούτων χρήσιν εποιησάμην και εν τη εκλογή των ελλήνων και λατίνων πεζών συγγραφέων' διό και προετίμησα εκείνους εξ αυτών οίτινες περιγράφουσιν ιστορικά γεγονότα των Ελλήνων και Ρωμαίων, ήτοι τους ιστορικούς, εκ δε των άλλων εκείνους οίτινες είνε κατάλληλοι αντιπρόσωποι των εαυτών χρόνων, ότε η ανάγνωσις έργων αυτών παρέχει ημίν βαθείαν κατανόησιν των χρόνων, ων αντιπρόσωποι, ως έφθην ειπών, οι συγγραφείς εκείνοι δύνανται ορθώς να θεωρηθώσιν. Εννοείται δε ότι τους συγγραφείς, περί ων ο λόγος, προετίμησα, καθ' όσον και άλλοι παιδαγωγικοί λόγοι δεν αντεμάχοντο εις την προτίμησιν τούτων, η μάλλον τοιούτοι συνηγορούν υπέρ αυτής, καθ' όσον δήλα δη οι συγγραφείς διά της όλης η του είδους των έργων αυτών ηδύναντο να παράσχωσι συμβολήν τινά εις την ηθικήν και γλωσσικήν μόρφωσιν των αναγινωσκόντων αυτούς μαθητών.

Εκ των αρχών τούτων ορμώμενος ώρισα διά την α' τάξιν του γυμνασίου τα Ελληνικά του Ξενοφώντος και το ιστορικόν μέρος της του Αριστοτέλους Αθηναίων πολιτείας, απέδωκα δε τω Ηροδότω την προσήκουσαν θέσιν εν προγράμματι ελληνικών γυμνασίων. Ο συγγραφεύς αυτός περιγράφει λαμπρότατα τας λαμπροτάτας σελίδας της ελληνικής ιστορίας, και όμως η ερμηνεία αυτού εν παρέργω και επιτροχάδην εγένετο κατά πάντα τα μέχρι τούδε προγράμματα, κατά δε το τελευταίον του 1896 και επετάχθη τη του Πλουτάρχου, Διά τον αυτόν λόγον πεζόν λατίνον συγγραφέα ώρισα εν τη γ' του γυμνασίου τάξει μόνον τον Λίβιον, περιορίσας, την ερμηνείαν λόγων του Κικέρωνος, καθόσον διά τούτων επί πολύ δεν προάγεται η ιστορική γνώσις και μόρφωσις των μαθητών, ωσαύτως δε και η ήθική· υπό τεχνικήν δ' έποψιν πολυ υπολείπονται των του Δημοσθένους, διό και μόνος ούτος δύναται να χρησιμεύση εν ελληνικώ γυμνασίω ως τύπος ρήτορος, Και των ελλήνων δε ρητόρων την ερμηνείαν περιώρισα, απαλείψας όλως τον Ισοκράτη και πάντα άλλον ρήτορα, διδασκόμενον τέως αφήκα δε μόνον τον Δημοσθένη και Λυσίαν και δη εκείνον μέν, διότι βάσις των δημηγοριών αυτού υπόκεινται ιστορικά γεγονότα μεγάλα και διότι εν ουδενί άλλω δυνατόν να γνωρίσωμεν τόσον ακριβώς την κατά τους χρόνους αυτού κατάστασιν

Σελ. 347
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/348.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

των Αθηνών, όσον εν αυτώ τούτω, έπειτα δε και διά την ρητορικήν αυτού δεινότητα. Τον Λυσίαν δ' ετήρησα το μεν ως αντιπρόσωπον του δικανικού γένους, το δε και ως προπαιδείαν προς την ανάγνωσιν του Δημοσθένους.

Την ερμηνείαν του θειοτάτου των ποιητών, του Ομήρου, επεξέτεινα, εφ' όσον τα νυν όρια των γυμνασίων του έθνους ημών επιτρέπουσι διό ώρισα μεν, ίνα άρχηται η τούτου διδασκαλία από της αρχής της β' τάξεως του γυμνασίου, παρέσχον δ' αυτώ και εν τη ανωτάτη τάξει ανά τρεις καθ' εβδομάδα ώρας.

Εν τη διδασκαλία της γαλλικής γλώσσης ήδη από της β' τάξεως του γυμνασίου κατήργησα το μέχρι τούδε έθος του να υπόκειται τη ερμηνεία ως βάσις χρηστομάθεια, περιέχουσα τεμάχια πολλών πεζολόγων και ποιητών, και ώρισα δι' εκάστην τάξιν δύο η τρεις το πολύ γάλλους συγγραφείς. Προετίμησα δε τούτο και κατήργησα εκείνο το έθος, διότι διά του τελευταίου τούτου ο μαθητής εν ου πολλώ χρόνω αποτόμως όλως μετάγεται από μιάς εις άλλην διάφορον σφαίραν νοημάτων, οπερ, ως ανωτέρω υπεδείχθη, παιδαγωγικώς σόλοικον, διότι διασπαθά τον νουν των μαθητών και άγει εις επιπολαιότητα. "Επειτα δε διά της εφ' ικανόν χρόνον ενασχολήσεως των μαθητών περί ένα συγγραφέα, ορθής μάλιστα υποτιθεμένης της διδασκαλίας, δεν είνε δυνατόν η να διεγερθή διά της προς τούτον έξοικειώσεως των μαθητών το διαφέρον υπέρ αυτού και των υπ' αυτού γραφομένων και διά τούτο και η τάσις προς περαιτέρω ενασχόλησιν περί αυτόν' εις τούτο δε και θα αισθάνηται την δύναμιν αυτού επαρκούσαν ο μαθητής, άτε ενισχυθείσαν διά την εφ' ικανόν χρόνον περί τον αυτόν συγγραφέα, και δη υπό την οδηγίαν του διδασκάλου, ενασχόλησιν.

Εν τοις μαθηματικοίς ήδη από της πρώτης του ελληνικού σχολείου τάξεως ώρισα να διδάσκηται η γεωμετρία, αλλ' ουχί ως πρότερον, ότε ουδέν άλλο αύτη ήτο η επιτομή της εν τω γυμνασίω γεωμετρίας, αλλ' όλως πρακτικώς, ώστε οι μαθηταί εξ ίδιας εποπτείας και κατασκευής να μανθάνωσι να διακρίνωσι τα διάφορα γεωμετρικά σχήματα και σώματα απ' αλλήλων, να δύνανται δε να εξευρίσκωσι το εμβαδόν και τον όγκον αυτών. Τοιαύτη της γεωμετρίας διδασκαλία έσται κατάλληλος μεν της χειρός και του οφθαλμού άσκησις, κατάλληλος δε ωσαύτως προπαρασκευή προς την επιστημονικωτέραν του μαθήματος διδασκαλίαν εν τω γυμνασίω, άτε συμβαλλόμενη και εις την υπέρ αυτού διέγερση" του διαφέροντος των μαθητών. Εν τοις καθ' έκαστα δε και άλλας τινάς επεχείρησα μεταρρυθμίσεις, ων ιδία εξαίρω την απαίτησιν, ίνα πολλαχώς οι μαθηταί ασκώνται εις παν διδασκόμενον και μικρόν τμήμα της αριθμητικής, άλγεβρας και γεωμετρίας, όποτε και μόνον αι εκ των μαθημάτων τούτων γνώσεις δεν αποτελούσι κεφάλαιον νεκρόν, αλλ' εφαρμόσιμον εν πάση ενδεχομένη περιστάσει,

Εν τη ιστορία ώρισα, ίνα ήδη από της α' τάξεως του ελλην. σχολείου διδάσκηται η ελληνική εθνογραφικώς, καθόσον βιογραφικός η αυτή εδιδάχθη ήδη εν ταις δυσίν ανωτέραις τάξεσι του δημοτικού σχολείου, διά ταύτης δ' οι μαθηταί ικανώς ήδη παρεσκευάσθησαν εις την εθνογραφικήν ίστορίαν. Έπειτα δε η

Σελ. 348
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/349.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

καί εν τω ελλην. σχολείω βιογραφικώς διεξαγόμενη διδασκαλία της ελληνικής ιστορίας ουδέν έτερον δύναται να έχη το έπακολούθημα η τον κόρον να κινή και την αηδίαν των μαθητών προς το μάθημα, άτε εν δυσίν αλλεπαλλήλοις κύκλοις της αυτής ύλης προσαγομένης αυτοίς και υπό την αυτήν μορφήν. Εις το αυτό δε συνεβάλλετο και η εν τη τρίτη τάξει επανάληψις και πάλιν της ελληνικής ιστορίας, ει και νυν πλέον εθνογραφικώς, Tò κακόν τούτο διά της νέας διατάξεως της ιστορικής διδασκαλίας αίρεται, άμα δε δυνατόν εγένετό μοι να προσθέσω και τα σπουδαιότατα της παγκοσμίου ιστορίας γεγονότα, ώστε οι μαθηταί να μη εξέρχωνται του έλλην, σχολείου την ελληνικήν μόνον ιστορίαν διδαχθέντες, "Οπερ δ' ουχ ήττον σπουδαίον κατωρθώθη διά της νυν διαρρυθμίσεως της ιστορικής διδασκαλίας, είνε ότι εις τον διδασκόμενον παρέχεται χρόνος να εμβαθύνη εις το αεί διδασκόμενον τμήμα ταύτης, και ουχί εν σπουδή να φέρηται από του ενός εις το άλλο, όπερ πρότερον συνέβαινε, διότι πολλή μεν η ύλη συνεφορείτο εις εκάστην τάξιν, ολίγος δε ήτο ο χρόνος. Ούτος και νυν μένει ο αυτός αλλ' εκάστη τάξει κατανέμεται πολύ σμικρότερον τμήμα της όλης διδακτέας ιστορικής ύλης.

Ετέρα εν τη κατανομή της ιστορικής όλης των γυμνασίων ουσιώδης καινοτομία είνε εκείνη καθ' ην η ιστορία της αρχαίας Ελλάδος μετατίθεται από της α' εις την γ' τάξιν. Οι λόγοι οίτινες έπεισαν με περί του ανυσίμου της νέας ταύτης διατάξεως είνε οίδε: Οι μαθηταί τα της πολιτικής αρχαίας ημών ιστορίας εδιδάχθησαν προ της εις το γυμνάσιον εισόδου δις, και δη εν τω ελληνικώ σχολείω αρκετά ευρέως, δι' ο εν τη τρίτη εν τω γυμνασίω διδασκαλία της αρχαίας ημών ιστορίας έδει πάντως να επικρατή η ιστορία των πολιτευμάτων και του πολιτισμού των αρχαίων Ελλήνων καθόλου, ίνα ούτω τελείαν και ουχί μονομερή κτώνται οι μαθηταί ιδέαν του τμήματος τούτου της εθνικής ημών ιστορίας. Αλλ' η βαθεία κατανόησις του τμήματος τούτου της αρχαίας ελληνικής ιστορίας απαιτεί επαρκή ιστορικήν μόρφωσιν και διανοητικήν καθόλου ανάπτυξιν μείζω εκείνης, ην έχουσιν οι της α' τάξεως μαθηταί. Είτα δε και η προηγηθείσα ανάγνωσις αρχαίων Ελλήνων ιστορικών και καθόλου συγγραφέων δεν δύναται η να έχη λαμπρώς προπαιδεύσει τους μαθητάς εις την τελείαν υπό πάσαν έποψιν κατανόησιν του τμήματος της εθνικής ημών ιστορίας περί ου νυν ο λόγος.

Εν τη διδασκαλία των φυσικών επιστημών ηύξησα τας ώρας κατά δύο, όρίσας, ίνα αυτή άρχηται ήδη από της κατωτάτης τάξεως και ούτω το πρόγραμμα αυτής είνε πλήρες. Σήμερον υπό πάντων παιδαγωγικώς ορθόν κρίνεται πρόγραμμα τι πάσης γενικής σχολής, όταν εν πάση της διδασκαλίας βαθμίδι εκπροσωπώνται αμφότεροι οι μεγάλοι κλάδοι των διδακτέων μαθημάτων, ο τε ιστορικός και φυσιογνωστικός.

Τοιούτον εν κεφαλαίω το πρόγραμμα, δι' ου επεχείρησα, στηριζόμενος επί της διδακτικής θεωρίας και πράξεως, ου μόνον να άρω τα εν τοις προτέροις κακώς έχοντα, αλλά και περαιτέρω να χωρήσω, εφ' όσον τα νυν όρια των γυμνασίων επέτρεπαν τούτο.

Σελ. 349
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/350.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

Επάναγκες ενόμισα να συνοδεύσω το προκείμενον πρόγραμμα δι' οδηγιών περί της διδασκαλίας εκάστου των μαθημάτων, άς μέλλω όσον οοπω ν' απευθύνω προς τους καθηγητάς και διδασκάλους της μέσης εκπαιδεύσεως. Τας τοιαύτας οδηγίας και αλλαχού υπολαμβάνουσιν αναγκαίας, παρ' ημίν δ' όμως είνε αύται απαραίτητοι, αφού το μάθημα της παιδαγωγικής καθόλου, όσον ανάγκη, δεν διδάσκεται εν τω ημετέρω Πανεπιστημίω· και άλλως δε οι απόφοιτοι τούτου διορίζονται εν τοις ελληνικοίς σχολείοις και βραδύτερον εν τοις γυμνασίοις φέροντες μόνον εφόδιον την θεωρητικήν αυτών παίδευσιν και χωρίς να έχωσιν έννοιάν τίνα της διδακτικής.

 Έχων δι' ελπίδος ότι η Υ. Μεγαλειότης εκτιμώσα τους λόγους, τους υπαγορεύσαντας την σύνταξιν του προκειμένου προγράμματος, θα ευδοκήση να περιβάλη τούτο διά του Υψηλού Αυτής κύρους.

Υποσημειούμαι της Υ. Μεγαλειότητος Πιστός θεράπων

Ο Υπουργός επί των Εκκλησιαστικών και της Δημοσίας Εκπαιδεύσεως :

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΕΥΤΑΞΙΑΣ

Περί προγράμματος των εν τοις ελλην. σχολείοις και τοις γυμνασίοις διδακτέων μαθημάτων.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Α΄ ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

Έχοντες υπ' όψει τα άρθρα 1, 2, 7-16, 64, 69-81 του Β, Διατάγματος της 31 Δεκεμβρίου 1836 περί κανονισμού των ελληνικών σχολείων και γυμνασίων και το Διάταγμα περί του προγράμματος των εν αυτοίς διδακτέων μαθημάτων της 23 Ιουνίου 1884 και τα περί τροποποιήσεως αυτού Διατάγματα της

11 Αυγούστου 1885, της 31 Αυγούστου 1885, της 29 Σεπτεμβρίου 1886 και της 31 Οκτωβρίου 1886, προτάσει του Ημετέρου επί των Εκκλησιαστικών και της Δημοσίας Εκπαιδεύσεως Υπουργού διατάττομεν τάδε.

Το πρόγραμμα των εν τοις ελληνικοίς σχολείοις και τοις γυμνασίοις διδακτέων μαθημάτων κανονίζεται από της χειμερινής εξαμηνίας του σχολικού έτους

1897-1898 ως εξής·.

Α7. ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ

Σκοπός της τούτων διδασκαλίας. Να εξεγείρωσι και διαπλάσωσι το θρησκευτικόν αίσθημα της νεολαίας, να ενισχύσωσιν εν τη καρδία αυτής την εις τον Θεόν πίστιν και να καταστήσωσιν

Σελ. 350
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/351.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

εις αυτήν απαραίτητον την ανάγκην του αεί πράττειν κατά το θέλημα αυτού, προσέτι δε να εμπνεύσωσι ζήλον και αφοσίωσιν εις την ορθόδοξον Εκκλησίαν, εκδηλουμένην και διά της ενεργού συμμετοχής εις τον βίον ταύτης.

α') Ελληνικόν σχολείον

Τάξις Α', ώραι 2. Ιερά Ιστορία της Παλαιάς Διαθήκης. Μεθ' έκαστον ιστόρημα ταύτης σύντομος εξήγησις και απομνημόνευσις ρητού εκ της Παλαιάς η Καινής Διαθήκης, περιλαμβάνοντος το εν τω ιστορήματι περιεχόμενον θρησκευτικόν, η ηθικόν δίδαγμα. Σύντομος εξήγησις και απομνημόνευσις των απολυτικίων της Οκτωήχου.

Τάξις Β', ώραι 2. Ιερά Ιστορία της Καινής Διαθήκης. Μεθ' έκαστον ταύτης ιστόρημα σύντομος έξήγησις και απομνημόνευσις ρητού εκ της Παλαιάς, η Καινής Διαθήκης, περιλαμβάνοντος το εν τω ιστορήματι περιεχόμενον θρησκευτικόν, η ηθικόν δίδαγμα, Σύντομος επανάληψις των εν τη A' τάξει διδαχθέντων απολυτικίων και εξήγησις και απομνημόνευσις των απολυτικίων των Δεσποτικών εορτών.

Τάξις Γ', ώραι 2, Εκκλησιαστική Ιστορία, εξαιρομένων των μερών αυτής εκείνων, εν οις γίνεται λόγος περί της αναπτύξεως της διδασκαλίας της Εκκλησίας και των διαφορών, των υφισταμένων μεταξύ της ορθοδόξου Εκκλησίας και των λοιπών Εκκλησιών, Σύντομος επανάληψις των εν τη A' και Β' τάξει διδαχθέντων απολυτικίων και εξήγησις και απομνημόνευσις των απολυτικίων των Θεομητορικών εορτών και των κυριωτάτων εορτών άγίων. Ανάγνωσις κατ' εκλογήν μερών εξ ενός των συνοπτικών Ευαγγελίων μεθ' ερμηνευτικών σημειώσεων προς επανάληψιν και ώριμωτέραν κατανόησιν της Ιεράς Ιστορίας της Καινής Διαθήκης και προς εξοικείωσιν της νεολαίας προς την πρώτην και σπουδαιοτάτην πηγήν της χριστιανικής ημών θρησκείας.

β') Γυμνάσιον

Τάξις A', ώραι 2. Ερμηνεία εις τας παραβολάς και εις εκλεκτάς περικοπάς εκ των Ευαγγελίων άπαξ της εβδομάδος ερμηνεία των περικοπών των Ευαγγελίων, των κατά τας Κυριακάς του έτους αναγινωσκομένων, άπαξ της εβδομάδος.

Τάξις Β', ώραι 2. Ερμηνεία εις την επί του όρους όμιλίάν και εις άλλας ηθικάς διδασκαλίας του Ιησού και εις διάφορους εκλεκτάς περικοπάς εκ των Πράξεων και Επιστολών των Αποστολών, άπαξ της εβδομάδος. Ερμηνεία των περικοπών των Αποστόλων των κατά τας Κυριακάς του έτους αναγινωσκομένων άπαξ της εβδομάδος.

Τάξις Γ', ώραι 2. Ορθόδοξος Κατήχησις εν εκτάσει. Σύντομος ανάπτυξις των της λατρείας επ' ευκαιρία των σχετικών μερών της Κατηχήσεως.

Σελ. 351
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/352.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

Τάξις Δ', ώραι 2. Χριστιανική Ηθική και ερμηνεία της προς Ρωμαίους επιστολής.

Β'. ΕΛΛΗΝΙΚΑ

Ι. Αρχαία

Σκοπός της διδασκαλίας αυτών.

1) α') Εξ ιδίας των μαθητών αναγνώσεως ικανή και βαθεία υπ' αυτών γνώσις των εν τοις γυμνασίοις συνήθως ερμηνευομένων ελλήνων συγγραφέων και δι' αυτών του πολιτισμού και του βίου καθόλου των αρχαίων Ελλήνων' β') γλωσσική και λογική παίδευσις.

2) Τοσαύτη υπό των μαθητών γνώσις του αρχαίου Έλληνος λόγου, ώστε να δύνανται ούτοι κατά το τέλος των γυμνασιακών αυτών σπουδών χωρία μεν των εν ταις δυσίν ανωτέραις τάξεσιν ερμηνευομένων Ελλήνων συγγραφέων, απηλλαγμένα πραγματικών μάλιστα δυσχερειών, άνευ βοηθημάτων και παρασκευής να παραφράζωσι, κείμενόν τι δε εν τη νέα ημών γλώσση γεγραμμένον, αλλ' εν τη σφαίρα των νοημάτων των αρχαίων συγγραφέων κινούμενον να μεταφέρωσιν εις το αττικόν ιδίωμα άνευ σφαλμάτων περί το τυπικόν και την σύνταξιν.

α') Ελληνικόν σχολείον

Σκοπός της εν αυτώ διδασκαλίας των αρχαίων ελληνικών.

1) Βεβαία και ασφαλής γνώσις του τυπικού και των κυριωτάτων και στοιχειωδέστατων της συντάξεως της Αττικής διαλέκτου·

2) Ανάγνωσις ευκόλων αττικών πεζών συγγραφέων.

Τάξις A', ώραι 9. Της γραμματικής το ομαλόν τυπικόν της αττικής διαλέκτου μέχρι των περί του σχηματισμού των χρόνων των υγρολήκτων ρημάτων, μη συμπεριλαμβανομένων, μετά των απολύτως αναγκαίων μόνον κανόνων. Εφαρμογή του εκάστοτε διδασκομένου μέρους της γραμματικής πρώτον δι' ασκήσεων περί την κλίσιν, γινομένων, εφ' όσον δυνατόν, επί των απομνημονευομένων λέξεων, είτα ο" ιδία διά προφορικής παράφράσεως εκ της αρχαίας ελληνικής και διά προφορικής και γραπτής επί του πίνακος παραφράσεως εις το αρχαίον ιδίωμα εκ βιβλίου ασκήσεων καταλλήλου,

Εκ του συντακτικού οι μαθηταί όλως εμπειρικώς μανθάνουσιν υποκείμενον, κατηγόρημα, αντικείμενον, κυρίας και δευτερεύουσας προτάσεις, έτι δε την οργανικήν δοτικήν, τήν. ανάλυσιν του απαρεμφάτου διά του να και ότι και την αττικήν σύνταξιν.

Κατ' οίκον δις της εβδομάδος γραφή τύπων, εις ους ήδη οι μαθηταί προφορικώς

Σελ. 352
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/353.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

εν τω σχολείω επαρκώς ησκήθησαν. Άπαξ της εβδομάδος γραφή εν τετραδίω τύπων εν τω σχολείω εκ του προχείρου, από δε του β' εξαμήνου εναλλάξ τη εργασία ταύτη και γραπτή εν τετραδίω ωσαύτως και εκ του προχείρου παράφρασις εις το αρχαίον ιδίωμα.

Κατά πέντε της εβδομάδος ημέρας απομνημόνευσις της σημασίας και ορθογραφίας 6 εν εκάστω μαθήματι λέξεων εκ των απαντωσών εν τω βιβλίω των ασκήσεων, η τω ερμηνευομένω συγγραφεί, αγνώστων δε όλως κατά την σημασίαν τοις μαθηταίς, η εχουσών εν τη αρχαία διάφορον η εν τη νέα σημασίαν, τη δ' έκτη της εβδομάδος ημέρα επανάληψις των κατά τας άλλας απομνημονευθεισών λέξεων. (Κατά το α' εξάμηνον ώραι 6, κατά το β' 5, η και 4).

Ερμηνεία το πρώτον μύθων Αίσωπου, είτα μερών την μυθικήν ιστορίαν των αρχαίων Ελλήνων πραγματευομένων και διηγημάτων εκ χρηστομάθειας ωρισμένης διά την A' τάξιν, (Κατά το α' εξάμηνον ώραι 3, κατά δε το β' 4 η και 5),

Τάξις Β', ώραι 9. Γραμματικής το υπόλοιπον του ομαλού τυπικού, είτα το ανώμαλον τυπικόν και τα κυριώτατα μόνον και γενικώτατα των περί παραγωγής και συνθέσεως κεφαλαίων.

Άσκησις εις εκαστον των διδασκομένων μερών του τυπικού ακριβώς, ως εν τη A' τάξει· ωσαύτως δ' ως εν τη A' τάξει, γραπταί κατ' οίκον και εν τω σχολείω εργασίαι αλλά μετά το τέλος της διδασκαλίας πάντων των εις μι ρημάτων και την πολλήν εις ταύτα άσκησιν αντί της κατ' οίκον γραφής τύπων γράφουσιν οι μαθηταί δις της εβδομάδος κατ' οίκον παράφρασιν εις το αρχαίον ιδίωμα, ικανώς προπαρασκευασθείσαν εν τω σχολείω. Και η εν τω σχολείω δ' άπαξ της εβδομάδος γινομένη εκ του προχείρου εργασία συνίστατα., από του αυτού χρόνου μόνον εις παράφρασιν εις το αρχαίον, ουχί δε και εις γραφήν τύπων.

Εκ του συντακτικού οι μαθηταί ολως εμπειρικώς μανθάνουσιν, εφ' όσον η ερμηνεία απαιτεί, τους διαφόρους τρόπους της αναλύσεως των μετοχών, την γενικήν απόλυτον, την δοτικήν του αιτίου και της άναφορας, την αιτιατικήν της αναφοράς, την ευκτικήν μετά του αν και την οριστικήν παραγομένων χρόνων μετά του αν.

Απομνημόνευσις λέξεων η φράσεων και επανάληψις αυτών, ως εν τη A' τάξει, αλλ' 8 εν εκάστω μαθήματι, (Κατά το α' εξάμηνον ώραι 5, κατά το β' ώραι 4),

Ερμηνεία κατ' εκλογήν μερών εκ των τεσσάρων πρώτων βιβλίων της Ξενοφώντος Κύρου Αναβάσεως. (Κατά το α' εξάμηνον ώραι 4, κατά το β' ώραι 5),

Τάξις Γ', ώραι 9. Επανάληψις των εις μι και των ανωμάλων ρημάτων, ιδία διά παραφράσεων εις το αρχαίον ιδίωμα" είτα δε διδασκαλία των στοιχειωδέστατων της συντάξεως, της αττικής διαλέκτου κατά τρόπον πρακτικόν και άνευ διά προφορικής και γραπτής επί του πίνακος παραφράσεως εκ του νέου εις το

23

Σελ. 353
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/354.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

αρχαίον ιδίωμα εκ καταλλήλου βιβλίου ασκήσεων· δις της εβδομάδος γραπτή κατ' οίκον παράφρασις εις το αρχαίον ιδίωμα, ικανώς εν τω σχολείω προπαρασκευασθείσα άπαξ της εβδομάδος γραπτή εις το αρχαίον ιδίωμα, παράφρασις εν τω σχολείω εκ του προχείρου. (Ώραι 4).

Ερμηνεία κατ' εκλογήν μερών εκ του Α' βιβλίου των Ελληνικών του Ξενοφώντος κατά το εν έτος, εκ δε του Β' κατά το έτερον, είτα δε μετά το τέλος του ετέρου τούτων ερμηνεία κατ' εκλογήν μερών εκ της Κύρου Παιδείας του αύτού. Απομνημόνευσις εκάστη των πέντε ημερών της εβδομάδος 10 λέξεων, η φράσεων εκ του ερμηνευομένου συγγραφέως και επανάληψις αυτών, ως εν ταις άλλαις τάξεσι. (Ώρ. 5).

β' Γυμνάσιον

Σκοπός της εν αυτώ διδασκαλίας των αρχαίων Ελληνικών.

1) Ασφαλής και βεβαία κτήσις της συντάξεως της αττικής διαλέκτου, ποιά δε τις γνώσις των άλλων διαλέκτων της αρχαίας ελληνικής γλώσσης, εφ' όσον αύται εμφανίζονται εν τοις ερμηνευομένοις συγγραφεύσι, και επαρκής κατανόησις του κάλλους του έλληνος λόγου.

2) Ερμηνεία και κατανόησις των σπουδαιότατων έργων των αρχαίων ελλήνων συγγραφέων.

Τάξις A', ώραι 12. Ερμηνεία κατ' εκλογήν μερών εκ των βιβλίων III-VII των Ελληνικών του Ξενοφώντος, η του ιστορικού μέρους (κεφ. I-XLI) της Αριστοτέλους Αθηναίων πολιτείας' από των αρχών Φεβρουαρίου ερμηνεία κατ' εκλογήν μερών εκ των τα ελληνικά πραγματευομένων βιβλίων (V-IX) του Ηροδότου, από δε του β' εξαμήνου και δύο μικρών λόγων του Λυσίου. (Κατά το α' εξάμηνον ώρ. 7, κατά δε το β' ώραι 8, ων τέσσαρες υπέρ του Ηροδότου και τέσσαρες υπέρ του Λυσίου).

Απομνημόνευσις λέξεων, η φράσεων, ως εν τη Γ' τάξει του ελληνικού σχολείου,

Εκ του συντακτικού 1) τα περί υποκειμένου, κατηγορουμένου και συμφωνίας αυτών προς άλληλα, 2) τα περί παραθέσεως και επιθετικών και κατηγορηματικών προσδιορισμών, 3) τα περί πτώσεων, 4) τα περί απαρεμφάτου, 5) τα περί μετοχής και 6) τα περί διαθέσεων των ρημάτων.

Εφαρμογήν του εκάστοτε διδασκομένου μέρους διά προφορικών και γραπτών παραφράσεων εις το αρχαίον ιδίωμα. Άπαξ της εβδομάδος γραπτή κατ' οίκον παράφρασις εις το αρχαίον· ωσαύτως δ' άπαξ της εβδομάδος γραπτή παράφρασις εις το αρχαίον ιδίωμα εν τω σχολείω εκ του προχείρου, ανά πάσαν δ' έκτην εβδομάδα αντί της μνημονευθείσης εν τω σχολείω εργασίας γραπτή εν αυτώ εκ του προχείρου παράφρασις εκ του αρχαίου εις το καθ' ημάς ιδίωμα. (Ώραι 5 και κατά το β' εξάμηνον 4).

Σελ. 354
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/355.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

Τάξις Β', ώραι 12. Ερμηνεία κατ' εκλογήν μερών εκ των Απομνημονευμάτων του Ξενοφώντος, από των αρχών Ιανουαρίου κατ' εκλογήν ιστορικών μερών του Θουκυδίδου και από των αρχών Απριλίου ενός, η δύο των Ολυνθιακών του Δημοσθένους.

Δις της εβδομάδος απομνημόνευσις λέξεων και φράσεων 10 εν εκατέρα των δύο ημερών, (Κατά το α' εξάμηνον ώραι 5, κατά δε το β' και 6).

Ερμηνεία της Ομήρου Οδύσσειας από της αρχής του έτους. Απομνημόνευσις 10 εν εκάστω μαθήματι ομηρικών λέξεων συχνάκις απαντωσών, (Ώραι 3).

Συντακτικού 1) τα περί άρθρου, 2) τα περί χρόνων, 3) τα περί εγκλίσεων, 4) τα περί αντωνυμιών, 5) τα περί προθέσεων και 6) τα περί σχημάτων. Εφαρμογή εις έκαστον μέρος του συντακτικού και γραπταί έργασίαι, ακριβώς ως εν τη A' τάξει (ωραι 4, η και 3 κατά το β' εξάμηνον).

Τάξις Γ', ώραι 12. Ερμηνεία τινός, η τινών των δε των λόγων του Δημοσθένους, των Φιλιππικών, του περί ειρήνης, του περί του στεφάνου, είτα δημηγοριών του Θουκυδίδου, περιλαμβανομένων εν τοις Ιστορικοίς, τοις διδαχθείσιν εν τη Β' τάξει· κατά δε το β' εξάμηνον ερμηνεία της απολογίας Σωκράτους, η του Κρίτωνος του Πλάτωνος καί, χρόνου υπάρχοντος, του Λάχητος, η Ευθυφρονος, η Χαρμίδου του αυτού. (Ώραι 6).

Ερμηνεία Ομήρου Ιλιάδος από της αρχής του έτους, απομνημόνευσις λέξεων Ομηρικών, ως και εν τη Β' τάξει' περί δε το τέλος του έτους αντί της ερμηνείας του Ομήρου ερμηνεία λυρικών τινών ποιητών. (Ώραι 4).

Προφορικαί παραφράσεις εις το αρχαίον ιδίωμα προς επανάληψιν δυσκόλων μάλιστα μερών του συντακτικού. Ανά παν δεκαπενθήμερον γραπτή εις το αρχαίον ιδίωμα παράφρασις εν τω σχολείω, ανά πάσαν δε έκτη εβδομάδα αντί της εν τω σχολείω εις το αρχαίον ιδίωμα παραφράσεως γραπτή εν τω σχολείω ωσαύτως παράφρασις εκ του αρχαίου εις το νέον ιδίωμα. Ανά παν δεκαπενθήμερον ωσαύτως γραπτή κατ' οίκον παράφρασις εις το αρχαίον ιδίωμα. ('Ωρα., 2).

Τάξις Δ', ώραι 11. Ερμηνεία ενός τώνδε των διαλόγων του Πλάτωνος, Γοργίου, Πρωταγόρου, η Φαίδωνος, είτα δράματος του Σοφοκλέους και ετέρου του Ευριπίδου, η δύο του Σοφοκλέους, εν τέλει δε, του χρόνου και του ποίου της τάξεως επιτρεπόντων, ερμηνεία του επιταφίου του Περικλέους. (7Ωραι 6),

Ερμηνεία Ομήρου Ιλιάδος. Ώραι 3),

Προφορικαί εις το αρχαίον ιδίωμα μεταφράσει, γραπταί οίκοι και εν τω σχολείω εργασίαι ακριβώς ως εν τη Γ' τάξει. (Ώραι 2),

Σελ. 355
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/356.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

Π. Νέα Ελληνικά

Σκοπος της τούτων διδασκαλίας. Δεξιότης εις την ορθήν γραπτήν και προφορικήν χρήσιν της νεωτέρας ημών γλώσσης και ανάγνωσίς τινων νεωτέρων πεζολόγων και ποιητών.

α') Ελληνικόν σχολείον

Τάξις A', ώραι 3. Ανάγνωσις πεζών τεμαχίων, η ποιημάτων έκ καταλλήλου χρηστομάθειας. Προφορική υπό των μαθητών αναδιήγησις διηγήματος, ο πρότερον o διδάσκαλος αυτοίς είπεν.

Ορθογραφικαί ασκήσεις,

1) Κατ' οίκον δις της εβδομάδος αντιγραφή τριών η τεσσάρων στίχων νεοελληνικού κειμένου, διδαχθέντος ήδη εν τη τάξει.

2) Άπαξ της εβδομάδος καθ' υπαγόρευσιν εν τω σχολείω γραφή τεμαχίου νεοελληνικού, διδαχθεντος ήδη και τη προτεραία τουλάχιστον της γραφής γνωσθέντος τοις μαθηταίς, ίνα οίκοι διεξέλθωσιν αυτό υπό ορθογραφικήν έποψιν.

3) Ανά πάσαν δευτέραν εβδομάδα από των αρχών του β' εξαμήνου, αντί της υπ' αριθ. 2 εργασίας, καθ' υπαγόρευσιν γραφή τεμαχίου δεδιδαγμένου, αλλά μη εκ των προτέρων γνωστού τοις μαθηταίς, η εν τω σχολείω καταγραφή μύθου, η διηγηματίου, λεχθέντος πρότερον υπό του διδασκάλου, πολλάκις δ' επαναληφθέντος υπό πολλών μαθητών.

Τάξις Β', ώραι 3. Ανάγνωσις πεζών τεμαχίων και ποιημάτων έκ καταλλήλου χρηστομάθειας.

Ανά παν δεκαπενθήμερον ορθογραφικόν γύμνασμα εναλλάξ του 2, η 3 είδους.

Συνθέσεις ανά παν δεκαπενθήμερον οίκοι, η εν τω σχολείω. Μύθοι, η διηγήματα, κατ' αρχάς επαναλαμβανόμενα υπό των μαθητών, αλλ' ολιγώτερον η εν τη A' τάξει, είτα άπαξ μόνον επαναλαμβανόμενα, εν τέλει δ' ουδαμώς. Περιγραφή πραγμάτων, καθ' ημέραν υποπιπτόντων εις την αντίληψιν των μαθητών π.χ. της αιθούσης της διδασκαλίας, του σχολικού κτιρίου, των διαφόρων διδακτικών οργάνων και σκευών και άλλων τοιούτων. Επιστολαί μικραί οικογενειακαί.

Τάξις Γ', ώραι 2. Ανάγνωσις πεζών τεμαχίων και ποιημάτων έκ καταλλήλου χρηστομάθειας. Συνθέσεις ανά παν δεκαπενθήμερον οίκοι, η εν τω σχολείω. Περιγραφή γεγονότων του βίου, η φαινομένων της φύσεως, υποπιπτόντων εις την άμεσον αντίληψιν των παίδων, είτα δε και εικόνων, εν αις παρίστανται γεγονότα του βίου, ουχί άγνωστα τοις μαθηταίς, ουδέ μακράν κείμενα του κύκλου των παιδικών νοημάτων. Επιστολαί διαφόρων ειδών μικραί.

Σελ. 356
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/357.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

β') Γυμνάσιον

Εν τούτω η διδασκαλία της νεωτέρας ημών γλώσσης συνίσταται ιδία εις την γραφήν συνθέσεων, αίτινες εν εκατέρα των δύο κατωτέρων τάξεων γίνονται άπαξ κατά δεκαπενθήμερον, εν δε ταις δυσίν ανωτέραις και άπαξ του μηνός, όταν αύται, έκτενέστεραι, ούσαι, απαιτώσι πολύν χρόνον προς σύνταξιν και καταγραφήν. Ο χρόνος ο απαιτούμενος προς τον ενώπιον πάσης της τάξεως έλεγχον των ημαρτημένων υπό των μαθητών εν ταις αυτών συνθέσεσι και την καταγραφήν αυτών, οσάκις εν τω σχολείω αυτή γίνεται, λαμβάνεται εκ των εν εκάστη τάξει Οριζομένων ωρών διά την ερμηνείαν αττικών συγγραφέων.

Τάξις A'. Περιγραφή μνημείων, αρχαίων και νέων, έτι δ' εικόνων, ως εν τη Γ' του ελληνικού σχολείου τάξει. Περίληψις ερμηνευθέντων μερών συγγραφέων, εν τη τάξει αναγινωσκομένων. Διηγήματα μείζω την έκτασιν, ων το περιεχομενον κατά τα κύρια μόνο σημεία δίδεται τοις μαθηταίς, η δ' ανάπτυξις αφίνεται αυτοίς τοις ιδίοις. Επιστολαί ποικίλου περιεχομένου. Μικραί διατριβαί, ων την ύλην να παρέχωσιν οι ερμηνευόμενοι έλληνες, η λατίνοι συγγραφείς, π.χ. περί των εν Θερμοπύλαις αγώνων κατά τον Ηρόδοτον, περί των οπλων των αρχαίων Ελλήνων και άλλων τοιούτων.

Τάξις Β'. Περιγραφή φυσικών φαινομένων. Περίληψις ερμηνευθέντων μερών, ως εν τη A' τάξει. Ανάπτυξις μερών των διδασκομένων συγγραφέων, Μικραί διατριβαί, ως εν τη A' τάξει, π.χ. αι του Σωκράτους αποδείξεις περί της υπάρξεως της Θεότητος κατά το Ι, 4 των Απομνημονευμάτων του Ξενοφώντος, η του Σωκράτους γνώμη περί της ευδαιμονίας η του υψίστου αγαθού κατά το Ι, 1 των Απομνημονευμάτων του Ξενοφώντος.

Τάξις Γ', Ανάλυσις ρητορικών λόγων και διαλόγων. Χαρακτηρισμός προσώπων, Ανάπτυξις μερών ερμηνευθέντων συγγραφέων .'Περιγραφή γεγονότων του καθ' ημέραν βίου, Διατριβαί, ως εν τη A' και Β' τάξει.

Τάξις Δ'. Ανάλυσις δραμάτων και διαλόγων. Χαρακτηρισμοί προσώπων. Μικραί διατριβαί, ως εν τη Β' και Γ' τάξει.

Προς τούτοις από της Γ' του ελληνικού σχολείου τάξεως εν εκάστω των άλλων μαθημάτων, εξαιρουμένων των ξένων γλωσσών, γράφονται υπό των μαθητών εν τω σχολείω δύο, η τρεις μικραί συνθέσεις κατ' έτος εν εκάστη τάξει. ΄Εχουσι δ' αύται σκοπόν να προαγάγωσι την των μαθητών ευχέρειαν περί την γραπτήν χρήσιν της νέας ημών γλώσσης,

Γ'. ΛΑΤΙΝΙΚΑ

Σκοπός της διδασκαλίας αυτών,

1) Εξ ιδίας των μαθητών αναγνώσεως ικανή, εφ' όσον επιτρέπει ο τω μαθήματι προσμετρούμενος χρόνος, γνώσις των σπουδαιότατων κλασικών συγγραφέων των Ρωμαίων και του ρωμαϊκού πολιτισμού· 2) τοσαύτη γνώσις της

Σελ. 357
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/358.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

λατινικής γλώσσης, ώστε οι μαθηταί, απολυόμενοι, να δύνανται χωρία των εν τω γυμνασίω αναγινωσκομένων λατίνων πεζών συγγραφέων, μη περιέχοντα σπανίας λέξεις και άλλως δ' ικανώς εύκολα να μεταφράζωσιν εις την γλώσσαν ημών άνευ βοηθημάτων.

Τάξις Γ' ελληνικού σχολείου, ώραι 3. Εκ του ομαλού τυπικού αι κλίσεις των ουσιαστικών και επιθέτων μετά των ομαλών βαθμών παραθέσεως και αι τέσσαρες συζυγίαι, εξαιρέσει των αποθετικών και των εις io ρημάτων της γ' συζυγίας,

Άσκησις εις το εκάστοτε διδασκόμενον μέρος του τυπικού πρώτον διά των καλουμένων ασκήσεων περί την κλίσιν, ιδία δ' είτα διά της προφορικής μεταφράσεως εκ του λατινικού από του αναγνωσματαρίου και διά προφορικής και γραπτής επί του πίνακος μεταφράσεως εις το λατινικόν εκ καταλλήλου βιβλίου ασκήσεων. Άπαξ της εβδομάδος κατ' οίκον γραφή τύπων η και προτάσεων προφορικώς πρότερον μεταφρασθεισών εις το λατινικόν εν τω σχολείω, Απομνημόνευσις εν εκάστω μαθήματι της σημασίας 8 λέξεων, η φράσεων εκ των απαντωσών εν τω αναγνωσματαρίω, επανάληψις δ' αυτών ανά παν δεκαπενθήμερον.

Τάξις A' γυμνασίου, ώραι 4. Επανάληψις των εν τη γ' τάξει του ελληνικού σχολείου διδαχθέντων μερών του ομαλού τυπικού μετά προσθήκης των εκεί παραλειφθέντων μερών αυτού. Ασκήσεις εις έκαστον τούτων προφορικαί και γραπταί, ακριβώς ως εν τη Γ' του ελληνικού σχολείου τάξει από του αναγνωσματαρίου και του βιβλίου των ασκήσεων, έτι δ' άπαξ της εβδομάδος γραφή τύπων εν τετραδίω εν τω σχολείω. Μετά το τέλος του ομαλού τυπικού αι σπουδαιόταται και συνηθέσταται περί τας κλίσεις και συζυγίας ανωμαλίαι και εκ του Συντακτικού το περί αφαιρετικής, ασκήσεις δ' εις έκαστον των μερών τούτων της γραμματικής διά προφορικής και γραπτής μεταφράσεως εις το λατινικόν. Άπαξ της εβδομάδος γραπτή κατ' οίκον μετάφρασις εις το λατινικόν, ανά παν δε δεκαπενθήμερον ήμιωριαία εκ του προχείρου όμοια εργασία εν τω σχολείω.

Μετά το τέλος της διδσκαλίας του ομαλού τυπικού, αντί της από του αναγνωσματαρίου παραλλήλως ταύτη χωρούσης αναγνώσεως, ερμηνεία εκ του Lhomond urbis Romae viri illustres. Κατά το τελευταίον τρίμηνον έναρξις της ερμηνείας κατ' εκλογήν μερών του Καίσαρος do bello Gallico. Απομνημόνευσις 8 εν εκάστω μαθήματι λέξεων και φράσεων εκ των απαντωσών εν τη ερμηνεία προτιμώμενων των ανωμάλων ρημάτων και των φράσεων των περιεχουσών τοιαύτα.

Τάξις Β', ώραι 4. Εκ του συντακτικού το περί των λοιπών πτώσεων, το περί χρόνων και το περί εγκλίσεων, εξαιρομένων και απομνημονευομένων μόνον εκείνων των μερών, εν οις η λατινική διαφέρει της ελληνικής. Άσκησις εις τα διάφορα ταύτα διά προφορικών και γραπτών επί του πίνακος μεταφράσεων εις το λατινικόν. Άπαξ της εβδομάδος γραπτή κατ' οίκον μετάφρασις

Σελ. 358
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/359.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

εις το λατινικόν, ανά παν δε δεκαπενθήμερον όμοια ημιωριαία εν τω σχολείω εργασία εκ του προχείρου.

Συνέχεια ερμηνείας κατ' εκλογήν μερών του Καίσαρος de bello Gallico, Από της αρχής Απριλίου ερμηνεία ενός, η και πλειόνων των δε των λόγων του Κικέρωνος, pro Archia, in Catilinam, I, η II, pro Ligario, pro Marcello, de imperio Gn. Pornpei. Απομνημόνευσις λέξεων και φράσεων, ως εν τη πρώτη τάξει.

Τάξις Γ', Ώραι 4. Τα λοιπά του Συντακτικού διδασκόμενα, ως και εν τη Β' τάξει, ασκήσεις δ' εις αυτά ωσαύτως, ως εν τη B' τάξει. Ανά πάσαν τρίτην εβδομάδα γραπτή εν τω σχολείω εκ του προχείρου μετάφρασις εις το λατινικόν.

Μετά το τέλος της του Συντακτικού διδασκαλίας ανά παν δεκαπενθήμερον εναλλάξ γραπτή κατ' οίκον, η εν τω σχολείω μετάφρασις εις το λατινικόν. Δύο εν εκατέρω εξαμήνω γραπταο εκ του προχείρου μεταφράσεις εκ του λατινικού εις το ελληνικόν.

Ερμηνεία κατ' εκλογήν μερών εκ της τρίτης δεκάδος, η εκ των βιβλίων 31-45 του Λιβίου, κατά δε το δεύτερον εξάμηνον ερμηνεία κατ' εκλογήν μερών εκ των Οβιδίου μεταμορφώσεων.

Τάξις Δ', ώραι 4. Ερμηνεία Κικέρωνος de officiis, βιβλ. Ι, η ΠΙ, Tuscul. Disputat. βιβλ. Ι, η Υ. Μετά το τέλος ενός των βιβλίων τούτων ερμηνεία κατ' εκλογήν μερών εκ της Αινειάδος του Βιργιλίου και κατά το β' εξάμηνον ερμηνεία ωδών Ορατίου κατ' εκλογήν.

Ανά παν δεκαπενθήμερον γραπτή μετάφρασις εκ του ελληνικού εις το λατινικόν εναλλάξ κατ' οίκον, η εν τω σχολείω· τρεις εν εκατέρω εξαμήνω γραπταί εκ του προχείρου μεταφράσεις εκ του λατινικού εις το ελληνικόν.

Δ'. ΓΑΛΛΙΚΑ

Σκοπός της τούτων διδασκαλίας:

1) Δι' ιδίας των μαθητών αναγνώσεως ικανή πως γνώσις σπουδαίων έργων της κλασσικής περιόδου και νεωτέρων.

2) Ποιά τις ευχέρεια περί την γραπτήν και προφορικήν χρήσιν της Γαλλικής γλώσσης και

3) Τοσαύτη ταύτης γνώσις, ώστε να δύνανται οι απολυόμενοι μαθηταί εύκολα χωρία γάλλων συγγραφέων, μη περιέχοντα ασυνήθεις λέξεις, να εννοώσιν άνευ τινός επικουρίας, η τουλάχιστον μικρά τοιαύτη.

α') Ελληνικόν σχολείον

Τάξις Β', ώρ. 3. Ασκήσεις προφοράς και αναγνώσεως επί λέξεων, η φράσεων. Εκ της Γραμματικής η οριστική της A' και Β' ομαλής συζυγίας και των

Σελ. 359
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/360.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

βοηθητικών ρημάτων avoir και être, η κλίσις των ομαλών ουσιαστικών και επιθέτων. Απόλυτα αριθμητικά. Άσκησις εις εκαστον των διδασκομένων μερών της γραμματικής διά προφορικής καί, γραπτής επί του πίνακος μεταφράσεως εις την Γαλλικήν προτάσεων, λαμβανομένων εκ βιβλίου καταλλήλου. Άπαξ της εβδομάδος οι μαθηταί κατ' οίκον γράφουσι, προς άσκησιν εις την ορθογραφίαν ολίγας προτάσεις, γραπτώς ήδη μεταφρασθείσας εν τω σχολείω.

Ερμηνεία φράσεων και διηγηματίων. Απομνημόνευσις της σημασίας και ορθογραφίας 8 εν εκάστω μαθήματι λέξεων, απαντωσών εν τη ερμηνεία, η συνήθων τη καθ' ημέραν ομιλία. Επανάληψις τούτων ανά παν δεκαπενθήμερον.

Τάξις Γ', ώρ. 3. Συμπλήρωσις του ομαλού τυπικού μετά των συνήθων και γενικών εξαιρέσεων. Τα συνηθέστατα των ανωμάλων ρημάτων. Άσκησις εις ε'καστον των διδασκομένων μερών της Γραμματικής, ως εν τη Β' τάξει.

Μετάφρασις διηγηματίων και μικρών ποιημάτων. Απομνημόνευσις λέξεων, η φράσεων, ως εν τη B' τάξει. Άπαξ της εβδομάδος εναλλάξ γραφή κατ' οίκον προτάσεων, ως εν τη B' τάξει, και γραφή καθ' υπαγόρευσιν εν τω σχολείω γαλλικού κειμένου, ερμηνευθέντος ήδη, τη προτεραία δε τουλάχιστον γνωσθέντος τοις μαθηταίς, ίνα υπό ορθογραφικήν έποψιν διεξέλθωσιν αυτό οίκοι.

β') Γυμνάσιον

Τάξις A', ώραι 3. Έπανάληψις του ομαλού τυπικού, συμπλήρωσις των ανωμάλων ρημάτων. Εκ του συντακτικού τα κυριώτατα περί της θέσεως των λέξεων και της χρήσεως των βοηθητικών ρημάτων avoir και être. Άσκησις εις έκαστον των διδασκομένων μερών της Γραμματικής, ακριβώς ως εν τη Γ' τάξει, του Ελληνικού σχολείου. Ανά παν δεκαπενθήμερον γραφή καθ' υπαγόρευσιν τεμαχίου, ως εν τη Γ΄ τάξει του Ελληνικού σχολείου, από δε του β' εξαμήνου τεμαχίου ερμηνευθέντος, ουχί δ' όμως εκ των προτέρων γνωσθέντος τοις μαθηταίς. Ανά παν δεκαπενθήμερον γραφή κατ' οίκον προτάσεων, προφορικώς μόνον μεταφρασθεισών εν τω σχολείω.

Ερμηνεία τεμαχίων εκ της χρηστομαθείας της ωρισμένης διά την A' τάξιν κατά το πρόγραμμα του 1884.

Άσκησις εις το ομιλείν γαλλιστί (ερώτησις και απόκρισις) επί του έρμηθέντος τεμαχίου, η επί συμβάντων του καθ' ημέραν βίου εν εκάστη ώρα διδασκαλίας.

Τάξις Β', ώραι 3. Επανάληψις των ανωμάλων ρημάτων και άσκησις εις αυτά διά προφορικών και γραπτών μεταφράσεων εις την Γαλλικήν.

Εκ του συντακτικού τα κύρια περί χρόνων, περί οριστικής και υποτακτικής εφαρμογή εις έκαστον των μερών τούτων του συντακτικού διά προφορικών και γραπτών μεταφράσεων εις την Γαλλικήν, Ανά 15 ημέρας γραπτή εν τω σχολείω εκ του προχείρου μετάφρασις εις το Ελληνικόν εκ του Γαλλικού και

Σελ. 360
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Τα προγράμματα της Μέσης Εκπαίδευσης (1833-1929), τ. Α΄
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 341
    17_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

    77

    ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 1897 α

    (Β. Διάταγμα  / 11 Σεπτεμβρίου 1897)

    Κυβέρνηση Δ. Ράλλη Υπουργός Α. Ευταξίας

    Εν Αθήναις τη 9 Σεπτεμβρίου 1897

    Μεγαλειότατε

    Τα εν τοις ελληνικοίς σχολείοις και γυμνασίοις ημών διδακτέα μαθήματα το πρώτον εκανονίσθησαν διά του Β. Διατάγματος της 31 Δεκεμβρίου 1836 δι' ου και άλλως η μέση ημών εκπαίδευσις διωργανώθη. Ενώ δε η τοιαύτη διοργάνωσις των ελληνικών σχολείων και γυμνασίων εξακολουθεί έτι και νυν στηριζομένη κατά το πλείστον επί του Διατάγματος εκείνου, τα μαθήματα αυτών πολλάκις διά νεωτέρων Διαταγμάτων εκανονίσθησαν άλλως η ως το πρώτον διά του πρώτου εκείνου διατάγματος ωρίσθησαν.

    Εκ πάντων τούτων των νεωτέρων Διαταγμάτων πρόοδον ικανήν εμφαίνουσιν εν τη εκλογή και κατανομή της διδακτέας ύλης δύο μάλιστα, το της 2 Σεπτεμβρίου 1867 και το της 23 Ιουνίου 1884. Και επί των άλλων δε, πλην μόνου του νεωτάτου από 23 Αυγούστου 1896, δεν δύναται τις ν' αρνηθή ότι εισήγαγον τινάς καινοτομίας ει και αναμφιβόλως δεν ήσαν πάσαι αύται άγαθαί, και όσαι δ' ήσαν τοιαύτα., δεν εχώρουν ούτω βαθέως, ούδ' ήσαν ούτω σοβαραί, όσον αι διά των δύο εκείνων πρότερον μνημονευθέντων Διαταγμάτων επενεχθείσαι.

    Περί του νεωτάτου των προγραμμάτων, του από 23 Αυγούστου 1896, ούδ' ό,τι ελέχθη περί των πλείστων προγραμμάτων δύναται τις δυστυχώς να είπη. Τούτο, εν οις εκαινοτόμησεν, εν πάσι σχεδόν ήστόχησεν όλως του διδακτικώς ορθού αλλά και ένθα αγαθήν τινα καινοτομίαν εισήγαγεν, η ταύτης εισαγωγή εγένετο εν πολλοίς κατά τρόπον τοιούτον, ώστε το εν αυτή αγαθόν όλως εμηδενίσθη, η μάλλον μετετράπη εις το αντίθετον. Εν τέλει δε το περί ου ο λόγος πρόγραμμα έμεινεν εν πολλοίς στάσιμον, συμπεριέλαβε δε και ουκ ολίγα πλημμελήματα των προγενεστέρων αυτού, άτινα πάλαι μεν πότε ήσαν δεδικαιολογημένα διά την κατά τους χρόνους εκείνους κατάστασιν της διδακτικής.

    Αναδημοσιεύεται από την ΕτΚ, αρ. 130, τχ. Α'/12 Σεπτεμβρίου 1897.