Συγγραφέας:Αντωνίου, Δαυίδ
 
Τίτλος:Τα προγράμματα της Μέσης Εκπαίδευσης (1833-1929), τ. Α΄
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:17
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1987
 
Σελίδες:759
 
Αριθμός τόμων:1ος από 3 τόμους
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Εκπαίδευση-Δευτεροβάθμια
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1833-1929
 
Περίληψη:Στο τρίτομο αυτό βιβλίο, που καλύπτει την περίοδο 1833-1929, ο συγγραφέας έχει συγκεντρώσει τους ιδρυτικούς νόμους των διαφόρων τύπων σχολείων, δημόσιων η αναγνωρισμένων, του εκάστοτε ελεύθερου ελλαδικού χώρου (χωρίς τις κατά καιρούς τροποποιήσεις τους, εκτός από ορισμένες αναγκαίες εξαιρέσεις), τα προγράμματα διδασκαλίας που ίσχυσαν σε όλη αυτήν την περίοδο και εγκυκλίους που έχουν σχέση με τη διδασκαλία μαθημάτων. Η όλη εργασία είναι διαρθρωμένη ως εξής: Προηγείται μία εισαγωγή που αναφέρεται στην οργάνωση και δομή της Μέσης Εκπαίδευσης κατά την περίοδο 1833-1929 και ακολουθεί το κύριο σώμα της εργασίας, χωρισμένο σε δύο μέρη: Στο πρώτο –που επιγράφεται «Τα Κείμενα»– παρατίθεται αριθμημένο το υλικό κατά κεφάλαια, ανάλογα με τον τύπο του σχολείου και σε χρονολογική σειρά. Το δεύτερο –με τίτλο «Η Ανάγνωση», χωρισμένο στα ίδια, όπως το πρώτο, κεφάλαια– περιλαμβάνει αναλυτικούς και συγκριτικούς πίνακες των ωρολογίων προγραμμάτων και μια σύντομη Επισκόπηση των Κειμένων και των Πινάκων. Τέλος, παρατίθεται απόλυτος χρονολογικός πίνακας όλων των Κειμένων, ώστε να υπάρχει η δυνατότητα να παρακολουθείται συστηματικά η διαμόρφωση και εξέλιξη των σχολείων της Μέσης Εκπαίδευσης.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 23.04 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 378-397 από: 766
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/378.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

80

ΓΥΜΝΑΣΙΑΚΕΣ ΕΚΔΡΟΜΕΣ

(Εγκύκλιος 2361/Φεβρουάριος 1898)

Κυβέρνηση Α. Ζαΐμη

Υπουργός Α. Παναγιωτόπουλος

Αριθ. πρωτ. 2361

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ

Περί γυμνασιακών εκδρομών

ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΤΩΝ EKKΛ. ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΕΩΣ

Προς τους κ. κ. Γυμνασιάρχας και διευθυντάς των γυμνασίων του Κράτους.

Εν πάσι σχεδόν τοις καθ' ημάς εκπαιδευτηρίοις παρατηρείται ότι η διδασκαλία των μαθημάτων και αυτών έτι των εις τας πρακτικάς λεγομένας επιστήμας αναγομένων γίνεται θεωρητικωτέρα του δέοντος, ουδαμώς εις αυτενέργειαν κινούσα τους μαθητάς ουδέ γνωρίζουσα αυτοίς τον πραγματικόν κόσμον. Τοιούτον σύστημα διδασκαλίας αποβαίνει κατ' ακολουθίαν ανωφελές ίνα μη είπωμεν και επιβλαβές ενίοτε τω εκ των σχολικών βάθρων εις τον περί του βίου αγώνα εν κόσμω αγνώστω αυτώ ριπτομένω. Οι διδασκόμενοι την μέθοδον της υφαιρέσεως ουδέποτε είδον προεξωφλημένον γραμμάτιον, οι διδαχθέντες την γεωμετρίαν πολλούς μεν υπολογισμούς διά τετραγωνικών μέτρων έξετέλεσαν, αλλ' ουδέποτε είδον επιφάνειαν ίσην προς 1 τ. μ. Διδάσκονται την οπτικήν άνευ φακού και κατόπτρου, την βοτανικήν διά σχημάτων επί του πίνακος και εικόνων εν τοις βιβλίοις, ακούουσι τόσα περί δράματος και τέχνης και ουδέποτε είδον θέατρον η μνημείον τι τέχνης. Αλλά και η γυμναστική του σώματος εκ παραλλήλου προς την διδασκαλίαν του πνεύματος βαδίζουσα ελλιπώς διδασκόμενη δεν συντελεί, όσον έδει, εις την ευεξίαν, ρώμην και διάπλασιν του σώματος.

Την ουχί ευάρεστον ταύτην κατάστασιν επιθυμούντες να βελτιώσωμεν εκ των ενόντων, έγνωμεν ως εν εκ πολλών άλλων συντελεστικών μέτρων να εισαγάγωμεν την κατά πάσαν Πέμπτην μετά μεσημβρίαν αργίαν των γυμνασίων το γε νυν έχον. Κατά ταύτην οι μαθηταί σχολάζοντες από των συνήθων αυτών

Αναδημοσιεύεται από το: Δημητριάδης, σ. 162-167.

Σελ. 378
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/379.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

σχολειακών εργασιών θα ποιώνται εκδρομάς ως επί το πολυ εκτός της πόλεως υπό την ηγεσίαν υμών τε και των λοιπών καθηγητών. Αι εκδρομαί αύται δύο τινά σκοπούσι, πρώτον μεν την υγείαν του σώματος διά της εν υπαίθρω ελευθέρας κινήσεως, αναπνοής καθαρού αέρος, έπειτα δε, το και σπουδαιότατον, την εξέγερσιν της αυτενέργειας διά της παρατηρητικότητος και μελέτης του περί ημάς κόσμου, του μεγάλου τούτου βιβλίου των πραγμάτων. Περί του διπλού τούτου σκοπού του τόσω μεγάλα αγαθά προφανώς συγκεντρούντος ουδείς ίσως υπάρχει ο αμφιβάλλων ότι δίκαιοι επαρκώς τον το πρώτον ήδη παρ' ημίν επισήμως εισαγόμενον νεωτερισμόν των εκδρομών τούτων. Πάς τις αναμφιβόλως γινώσκει ότι η υγιεία και ευεξία του σώματος είνε το πρώτιστον στοιχείον της ανθρωπίνης ευδαιμονίας· το σώμα, ο πιστός ούτος και αχώριστος θεράπων του πνεύματος προωρισμένος εις την υπηρεσίαν αυτού το μεν πορίζων αυτώ διά των αισθητηρίων οργάνων πάσας τας εκ του εξωτερικού κόσμου εντυπώσεις, το δε, εξωτερικεύων απάσας τας ψυχικάς διαθέσεις, χρησιμεύει ούτως ως μόνον μέσον επικοινωνίας του εν ημίν πνεύματος μετά του περί ημάς κόσμου. Είναι άρα αναγκαίον, ίνα επαρκή εις την εκτέλεσιν της ανατεθειμένης αυτώ υπηρεσίας να υγιαίνη, τυγχάνον της προς τούτο προσηκούσης μερίμνης μάλιστα κατά την νεαράν των μαθητών ηλικίαν και μη περιοριζόμενον ως τα πολλά εν τω στενώ χώρω του σχολείου, εντός ατμοσφαίρας πνιγηράς και δηλητηριώδους, κυρτούμενον και στρεβλούμενον επί των θρανίων, αλλ' ελευθέρως κινούμενον συχνάκις εν τω υπαίθρω και εν μέσω καθαρού και ζωογόνου αέρος. Πόσα δε δεν έχει τις να είπη και περί του χρησίμου της εξεγέρσεως της παρατηρητικότητος και απ' ευθείας μελέτης του περί ημάς κόσμου; Τα εν χρήσει βιβλία πρέπον είναι να θεωρώνται οποία και πράγματι είναι, ασθενή δήλα δη βοηθήματα και εισαγωγή εις την ανάγνωσιν του μεγάλου βιβλίου των πραγμάτων, όπερ απ' ευθείας και αμέσως αναγινωσκόμενον εξαίρει τον μετά προσοχής αναγινώσκοντα και κατανοούντα υπεράνω των στενών ορίων των εκ των εν χρήσει βιβλίων εντυπώσεων, και καθιστά αυτόν ικανόν να αντιλαμβάνηται ζωηρότερον των ιδιοτήτων, δυνάμεων και ενεργειών των διαφόρων αντικειμένων και να χρησιμοποιή ταύτα προς ευκολωτέραν θεραπείαν των ποικίλων αναγκών του ανθρώπου. Είναι τη αλήθεια άπειρος η ποικιλία των διδαγμάτων, άτινα αρτίως συγκεκροτημένος και προσηκόντως παρεσκευασμένος καθηγητής δύναται εύμεθόδως να διδάξη τους μαθητάς κατά τας περί ων ο λόγος εκδρομάς, οδηγών αυτούς εν τάξει οτέ μεν εις τόπους ιστορικούς παρέχοντας αφορμήν προς εξιστόρησιν αξίων μνείας γεγονότων παλαιών τε και νέων, δυναμένων να προκαλέσωσι την μίμησιν των ακροωμένων, οτέ δε επισκεπτόμενος αρχαία μνημεία της τέχνης και διά σαφούς αυτών ερμηνείας και εξηγήσεως διεγείρων και διαμορφών το αίσθημα του καλού. Και είναι μεν αληθές ότι τα εν ταις επαρχίαις γυμνάσια δεν ευμοιρούσιν οίων η πρωτεύουσα ποικιλώνυμων μουσείων, των κατ' εξοχήν επιτηδείων να διαπλάσωσι το αίσθημα του καλού και να παράσχωσι πολύ ζωηροτέρας των νεκρών βιβλίων εντυπώσεις

Σελ. 379
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/380.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

δι' αυτοψίας αυτών τούτων των διδασκομένων αντικειμένων, αγαλμάτων, ορυκτών, ζώων, νομισμάτων κλπ. Καίτοι ευλόγως δύναται τις να διϊσχυρισθή άνευ υπερβολής ότι σύμπασα η Ελλάς είναι εύρυτατον αρχαιολογικόν μουσείον απαράμιλλου τέχνης μνημείων και ζώσα ιστορία διδακτικωτάτων γεγονότων του βίου του ευγενεστάτου λαού της υφηλίου· αλλ' ουχ ήττον πλην αυτών και μυρίαι άλλαι ευκαιρίαι παρέχονται πανταχού εις τους εξ υμών και των υφ' υμάς καθηγητών φιλοτιμοτέρους και μάλλον φιλόπονους προς έπωφελεστέραν άσκησιν των μαθητών κατά τας εκδρομάς, Ο ήλιος, τα νέφη, αι αστραπαί, αι βρονταί, οι άνεμοι, η θάλασσα, τα ηλεκτρικά σύρματα, οι σιδηρόδρομοι, τα εν τω λιμένι όρμούντα πλοία, τα μεταλλουργεία, διάφορα βιομηχανικά εργοστάσια μετά των πολυσυνθέτων και πολύπλοκων αυτών μηχανισμών χορηγούσι μάλιστα εις τους εκ των υφ' υμας καθηγητών ανήκοντας εις το φυσικομαθηματικόν τμήμα δαψιλή όλην προς πληρεστέραν και πρακτικωτέραν ανοπτυξιν των εν τω σχολείω εξελισσομένων θεωριών, Πολύτιμον συμβολήν προς εφαρμογήν θα παράσχη και εις τον καθηγητήν της φυσικής ιστορίας το φυσιογραφικόν μουσείον, οι βοτανικοί κήποι, οι αγροί και τα δάση μετά των διαποικιλλούντων αυτά απειραρίθμων φυτών και ανθέων, άτινα εθιζόμενοι οι μαθηταί να περισυλλέγωσι και αποκομίζοντες οίκαδε να μελετώσι, περιγράφωσι, ταξινομώσι και διατηρώσι, πολλήν θα αίσθάνωνται τέρψιν και μεγάλην θα προσκτώνται την ωφέλειαν. Πόσα δε δεν έχει να διδάξη και ο καθηγητής των ιερών, επισκεπτόμενος τους κατά τόπους σωζόμενους αρχαίους χριστιανικούς ναούς περί της χριστιανικής αρχαιολογίας, ζωγραφικής, ιερών παραδόσεων κλπ. η κατά μίμησιν του κατ' εξοχήν διδασκάλου της ανθρωπότητος επί όρους η παρά την θάλασσαν αναπτύσσων ευαγγελικήν τινά διδαχήν και διά της θέας του περί αυτόν αρμονικώς λειτουργούντος κόσμου εμπνέων εις τους μαθητάς αυτού λεληθότως την έννοιαν της τάξεως και σκοπιμότητος εν οις λέγουσι και πράττουσι και την της κανονικότητος εν ταις προς τον πλησίον αυτών σχέσεσι;

Πόσω μεγάλης ωφελείας πρόξενος δύναται, αν θέλη, να αποβή καλαισθητικός γυμνασιάρχης εξάγων τους μαθητάς εις γραφικά τοπεία και επιδεικνύων αυτοίς την ποικιλίαν των καλλονών αυτών η εις χωρία, οσάκις μάλιστα τελούνται εν αυτοίς πανηγύρεις, γάμοι κλπ. προς μελέτην των ηθών και εθίμων του λαϊκού βίου, η εις αγρούς, επιδεικνύων αυτοίς απειρίαν ειδυλλιακών σκηνών του ποιμενικού, γεωργικού, και καθόλου αγροτικού βίου, εθίζων βαθμηδόν τους απείρους αυτού όμιλητάς είςτό να σπουδάζωσι τον αγρότην αροτριώντα, σπείροντα, φυτεύοντα, τρυγώντα και εν γένει καλλιεργούντα και καρπούμενον την ζείδωρον φύσιν ;

Εκ των μέχρι τούδε ρηθέντων συνάγεται προφανώς ότι εργασία υπό τοιούτους ορούς γινομένη προώρισται όχι μόνον τους υμετέρους μαθητάς να ωφελήση, εξεγείρουσα εν αυτοίς την τόσω χρήσιμον αυτενέργειαν και έρευναν των περί αυτούς πραγμάτων, αλλά και υμάς αυτούς και τους υφισταμένους υμών να καταστήση

Σελ. 380
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/381.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

πολλώ κρείττονας εαυτών διότι θα αναγκάζησθε, όπως εξηγήτε εις τους υμετέρους μαθητάς πρακτικώτερον τα διάφορα φαινόμενα της φύσεως και άναλύητε τον πραγματικον βίόν της περί υμάς κοινωνίας εν ταις λεπτομερείαις αυτού, να παρασκευάζησθε κατ' ιδίαν επαρκώς και η διδασκαλία υμών ούτω από ξηράς, ανιαράς και αγόνου, εκ των αψύχων πάντοτε βιβλίων αντλούμενης, θα καταστή επαγωγός, πρακτική και γόνιμος. Άλλ' ουχ ήττον και σωματικώς μεγάλη έσται υμίν η ωφέλεια εκ των περί ων ο λόγος εκδρομών, επιτρεπουσών να απολαύητε των εξοχικών Θέλγητρων και, βαθμηδόν αποξενουσών υμάς των εν τοις καφενείοις διατριβών, τοις κέντροις τούτοις της αργίας και σήψεως ως προς τους διδασκάλους τουλάχιστον και τους νεαρούς μαθητάς. Τα εκ των νυν εισαγομένων εκδρομών προκύψοντα εις τε τους καθηγητάς και μαθητάς αγαθά υπό υγιεινήν και διδακτικήν έποψιν καλώς συνειδότες, εντελλόμεθα υμίν κατ'ακολουθίαν, ίνα ποιήσησθε έναρξιν αυτών ευθύς από της προσεχούς πέμπτης, παραγγέλλοντες άμα και εις τους υπό την εποπτείαν υμών διατελούντας διευθυντάς ιδιωτικών λυκείων να πράξωσι το αυτό ως προς τας γυμνασιακάς τάξεις.

Αφίεμεν δ' υμίν πλήρη ελευθερίαν, αφορώντες εις την επιτυχίαν του σκοπού να κανονίσητε εκ συνεννοήσεως μετά των υφ' υμάς συλλόγων των καθηγητών κατά τον αριθμόν των μαθητών το ζήτημα της αθρόας η τμηματικής αυτών συμμετοχής και κατά τας περιβαλλούσας έκαστον γυμνάσιον ιδιαιτέρας περιστάσεις να διαρρυθμίσητε εν γένει τας εκδρομάς ούτως ώστε, τηρούμενης υπό βαρείαν υμών ευθύνην πάντοτε της προσηκούσης τάξεως και κοσμιότητος κατά την διεξαγωγήν αυτών, να προέλθωσι τα προσδοκώμενα ευάρεστα αποτελέσματα. Οίκοθεν εννοείται ότι, εάν ο καιρός δεν επιτρέπη την εκ της πόλεως έξοδον, θα οδηγώνται οι μαθηταί εις κέντρα διδασκαλίας εντός της πόλεως κείμενα, και μόνον εν ελλείψει τούτων θα περιορίζωνται εντός των σχολείων αλλά και τότε διδασκόμενοι ασχέτως προς την συνήθη σχολειακήν όλην επί θεμάτων γενικών και διαφερόντων αυτοίς' επί τη ευκαιρία ταύτη πολλά και χρήσιμα θα δύνανται να διδάξωσιν οι καθηγηταί και διά του συστήματος της προβολής των φωτεινών εικόνων, αναπληρούντες την έλλειψιν αυτών τούτων των διδασκομένων αντικειμένων ημείς δε θα μεριμνήσωμεν εν καιρώ περί προμηθείας των προς τούτο αναγκαιουσών συσκευών.

Οφείλετε δε άμα αρξάμενοι της εκτελέσεως της ημετέρας εντολής να αναφέρητε ημίν καθ' εβδομάδα τακτικώς και ακριβώς τα κατά την εφαρμογήν του νέου θεσμού και τας υμετέρας άμα κρίσεις περί των τυχόν επενεκτέων μεταρρυθμίσεων.

Ιδιαιτέρως δ' εντελλόμεθα τοις εντεύθα και εν Πειραιεί γυμνασιάρχαις, ίνα γνωρίζηται ημίν εκ των προτέρων το εκτελεσθησόμενον πρόγραμμα εκάστης εβδομαδιαίας υμών εκδρομής.

Δηλούμεν δ' υμίν εν γένει κατηγορηματικώς ότι η προτεινομένη εφαρμογή του νέου θεσμού θα χρησιμεύση προς ημάς οιονεί έλεγχος της προς την αναμορφωτικήν

Σελ. 381
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/382.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

των νέων εργασίαν και εν γένει την κοινωνικήν πρόοδον προθυμίας, φιλοπονίας και δεξιότητος υμών τε και των υφ' υμάς καθηγητών. Προώρισται δε να ληφθή υπ όψει και ο έλεγχος ούτος κατά την προσεχή εκκαθάρισιν την προηγηθησομένην πάντως της εφαρμογής του περί μονιμότητος των υπαλλήλων νόμου.

Περαίνοντες δεν διστάζομεν να εκφράσωμεν την ελπίδα ότι θα προθυμηθήτε πάντες φιλοτίμως ν' ανταποκριθήτε εις ας περί υμών τρέφομεν αγαθάς προσδοκίας, ότι ως αληθείς διδάσκαλοι του έθνους, το μεν εμφορούμενοι του εξανθρωπιστικού πνεύματος των ευκλεών υμών πατέρων, το δε συνορώντες την οσημέραι συντελουμένην πρόοδον των τε επιστημών και τεχνών εν ταις καθ' ημάς πεπολιτισμέναις κοινωνίαις, θα επιδείξητε την ευγενή άμιλλαν του να παράσχητε έκαστος την εαυτού συμβολήν εις την ανάπλασιν του νεαρού ημών έθνους, διαπαιδαγωγούντες επί νέων αρχών και διά νέου τρόπου ενεργείας την εμπεπιστευμένην υμίν νεότητα, την χρηστήν ταύτην ελπίδα του μέλλοντος.

Εν Αθήναις τη (;) Φεβρουαρίου 1898,

Ο Υπουργός

A. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ

Γεώρ. A. Οικονομόπουλος

Σελ. 382
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/383.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

81

ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

(Εγκύκλιος 14663/6 Οκτωβρίου 1898)

Κυβέρνηση Α. Ζαΐμη

Υπουργός Α. Παναγιωτόπουλος

Αριθ. Πρωτ. 14663/Διεκπ.

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ

Περί εκκλησιασμού και θρησκευτικής μορφώσεως των μαθητών.

ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΌ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΤΩΝ ΕΚΚΛ. ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΕΩΣ

Προς τους κ.κ. γυμνασιάρχας, διευθυντάς γυμνασίων, σχολάρχας και διευθυντάς Ελληνικών σχολείων.

Το 14 και 76 άρθρον του από 31 Δεκεμβρίου 1836 Βασιλικού Διατάγματος επιβάλλει την υποχρέωσιν να φοιτώσιν οι μαθηταί εις ωρισμένην εκκλησίαν κατά τας εορτάς και Κυριακάς. Καίτοι πεπείσμεθα ότι αποβλέποντες εις την μεγίστην επιρροήν, ην έχει προς ηθικήν μόρφωσιν και την καθόλου ευδαιμονίαν του ανθρώπου η τακτική και μετ' αφοσιώσεως έκπλήρωσις των της λατρείας, τηρείτε μετ' ευλαβείας την διάταξιν ταύτην, όμως θεωρούμεν ιερόν καθήκον να υπομνήσωμεν υμάς τούτο.

Εντελλόμεθα λοιπόν υμίν να επιβάλλητε εις τους μαθητάς τον εκκλησιασμόν ορίζοντες την εκκλησίαν η, εάν η πόλις έχη μεγάλην έκτασιν, τας εκκλησίας, εις άς οφείλουσι να εκκλήσιάζωνται επιτηρούμενοι υφ' υμών η τινός των κ.κ. καθηγητών η διδασκάλων εναλλάξ. Κρίνομεν δε περιττόν να έπιβάλωμεν η και να προτρέψωμεν υμάς προς τακτικόν εκκλησιασμόν, φρονούντες, ότι κατανοείτε την ηθικήν ταύτην υποχρέωσιν, και ότι το παράδειγμα υμών τα μέγιστα επιδρά εις την θρησκευτικήν ου μόνον των μαθητών αλλά και της κοινωνίας μόρφωσιν,

Έτι δε κρίνομεν ωφέλιμον προς θρησκευτικήν και ηθικήν μόρφωσιν των μαθητών κατά Σάββατον, μετά το πέρας των μαθημάτων, να ερμηνεύηται εις τους

Αναδημοσιεύεται από το: Δημητριάδης, σ. 224-225.

Σελ. 383
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/384.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

μαθητάς, παρόντος του συλλόγου, η περικοπή του Ευαγγελίου της Κυριακής και να γίνηται ομιλία παραινετική υπό του καθηγητού των ιερών η άλλου τινός των κ. κ. καθηγητών και διδασκάλων η υπό του ιεροκήρυκος η άλλου πεπαιδευμένου κληρικού η και υπ' αυτού του Αρχιερέως, εάν ευδοκή η A. Σεβασμιότης.

Εν Αθήναις τη 6 Οκτωβρίου 1898.

Ο Υπουργός Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ

[1] Περί Εκκλησιασμού των μαθητών

ΓΕΩΡΓΙΟΣ A' ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

Έχοντες υπ' όψει τα άρθρα 14 και 76 του περί κανονισμού των Ελληνικών σχολείων και Γυμνασίων διατάγματος.

Προτάσει του Ημετέρου επί των Εκκλησιαστικών και της Δημοσίας Εκπαιδεύσεως Υπουργού, διατάσσομεν τάδε.

Πάντες οι της Ορθοδόξου Ανατολικής Εκκλησίας μαθηταί των Γυμνασίων και των Ελληνικών σχολείων οφείλουσι τη πρωία εκάστης Κυριακής να παρίστανται κατά την τέλεσιν της Θείας λειτουργίας εν Εκκλησία οριζομένη υπό του προϊσταμένου του Εκπαιδευτηρίου.

Προς τούτο οι μαθηταί συνερχόμενοι εις το οικείον Εκπαιδευτήριον παρατάσσονται υπό του οικείου γυμναστού η, τοιούτου μη υπάρχοντος, υπό τίνος των καθηγητών η διδασκάλων, και μετά την ανάγνωσιν του καταλόγου και την σημείωσιν των απόντων, των απουσιών καταγραφομένων εν τοις θρησκευτικοίς εκάστης τάξεως μαθήμασι, μεταβαίνουσιν εν τάξει εις την ωρισμένην Εκκλησίαν υπό την οδηγίαν του γυμναστού και την επίβλεψιν η αυτού η του προϊσταμένου του Εκπαιδευτηρίου η τινός των καθηγητών η Ελληνοδιδασκάλων εναλλασσομένων.

Μαθητής άνευ αποχρώντος λόγου, υπό του Συλλόγου των Καθηγητών η Ελληνοδιδασκάλων εκτιμώμενου, αποσχών του εκκλησιασμού οκτάκις μεν του

Αναδημοσιεύεται από την ΕτΚ, αρ. 247, τχ. Α'/20 Οκτωβρίου 1900.

Σελ. 384
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/385.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

έτους αποκλείεται των κατά τον Ιούνιον γενικών επί προβιβασμώ η απολύσει εξετάσεων, δωδεκάκις δε και πλέον και των κατά Σεπτέμβριον συμπληρωτικών. Εις τον αυτόν Ημέτερον επί των Εκκλησιαστικών και της Δημοσίας Εκπαιδεύσεως Υπουργόν ανατίθεται η δημοσίευσις και εκτέλεσις του διατάγματος τούτου.

Εν Αθήναις τη 19 Οκτωβρίου 1900

Εν ονόματι του Βασιλέως Το Υπουργικόν Συμβούλιον

Γ. Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ A. N. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ

Α. ΡΩΜΑΝΟΣ Ν. ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ Σ. ΣΤΑΗΣ Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ  B. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ

Ο επί των Εκκλησιαστικών κλπ. Υπουργός

Σ. Ε. ΣΤΑΗΣ

Σελ. 385
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/386.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

82

ΣΥΜΠΛΗΡΩΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΓΥΜΝΑΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ

(Εγκύκλιος 14956/9 Οκτωβρίου 1898)

Κυβέρνηση Α. Ζαΐμη

Υπουργός Α. Παναγιωτόπουλος

Αριθ. Πρωτ. 14956

Διεκπ.

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ

Συμπληρωτικός κανονισμός των γυμνασίων και ελληνικών σχολείων.

ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣ. ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΕΩΣ.

Προς τους κ,κ. γυμνασιάρχας, διευθυντας γυμνάσιων, σχολαρχας και διευθυντάς Ελληνικών σχολείων.

Το 58 άρθρον του από 31 Δεκεμβρίου 1836 Βασ. Διατάγματος ορίζει ότι η ανωτάτη επιτήρησις επί της διαγωγής των μαθητών ου μόνον εντός του σχολείου άλλα και εκτός ανήκει εις τον σχολάρχην κατ' αναλογίαν δε και εις τον γυμνασιάρχην αρθ. 108. Ο δε κατά το 109 αρθ. του αυτού Βασ, Διατάγματος συνταχθείς κανονισμός των γυμνασίων και Ελληνικών σχολείων ακριβέστερον και λεπτομερέστερον περιέχει τας υποχρεώσεις των μαθητών και τα προς επιτήρησιν της εντός και εκτός του σχολείου διαγωγής των μαθητών καθήκοντα και δικαιώματα των διδασκόντων.

Επειδή δ' όμως τινές των διατάξεων του κανονισμού τούτου χρήζουσιν τροποποιήσεων και συμπληρώσεων, άλλαι δε τελείως παραμελούνται υπό των πλείστων γυμνασιαρχών, καθηγητών και διδασκάλων, φρονούντων ότι αυτοί υποχρεούνται εις το να μεταδώσωσι γνώσεις τινάς εις τους μαθητάς, η και αρκούνται εις την εντός του σχολείου ευταξίαν και κοσμιότητα, συνιστωμεν μεν εις υμάς την μελετην, τήρησιν και εφαρμογήν των άρθρων του κανονισμού, α συνέταξαν άνδρες εγγηράσαντες εις τα της παιδαγωγικής κατανοούντες, ότι ο σκοπός και η αποστολή των σχολείων δεν είναι μόνον η παροχή γνώσεων αλλά

Αναδημοσιεύεται από το: Δημητριάδης, σ. 45-48.

Σελ. 386
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/387.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

κυρίως η ηθική μόρφωσις των; μαθητών, ης άνευ η διανοητική ανάπτυξις καθίσταται όπλον επιβλαβές κατά της κοινωνίας, κανονίζομεν δε σαφέστερον τα της εκτός των σχολείων επιτηρήσεως της διαγωγής των μαθητών, των απουσιών και των τιμωριών ως εξής:

1) Ο γυμνασιάρχης και ο σχολάρχης έχοντες κατά τα ανωτέρω την ανωτάτην εποπτείαν της εντός και εκτός του σχολείου διαγωγής των μαθητών, οφείλουσι να συντάξωσι πίνακα εμφαίνοντα την κατοικίαν των γονέων η κηδεμόνων των μαθητών, έτι δε και αυτών των μαθητών, αν δεν κατοική η πατρική των οικογένεια εν τη έδρα του σχολείου, η δεν συνοικώσι μετά των κηδεμόνων των,

2) Οι κηδεμόνες όντες συγγενείς, οικείοι, η φίλοι και γνωστοί της οικογενείας του μαθητού πρέπει να ώσιν ωρίμου ηλικίας, χρηστοί και γνωστοί πολίται οριζόμενοι υπό των γονέων η αυτοπροσώπως η δι' επιστολής προς τον γυμνασιάρχην η σχολάρχην.

3) Οι γονείς και κηδεμόνες δέον καλούμενοι, να προσέρχωνται. αυθημερόν εις το γραφείον του σχολείου εκτός αν κωλύωνται εξ ασθενείας η κατεπειγούσης εργασίας, όποτε αποστέλλουσι αντιπρόσωπον φέροντα γραπτόν το δικαίωμα της αντιπροσωπείας. Απουσιάζοντες δε, διορίζουσι αντιπρόσωπον κατά τον χρόνον της απουσίας των.

4) Ο μαθητής, αν κριθή άναγκαίον, απομακρύνεται του σχολείου μέχρις ου προσέλθη o πατήρ η ο κηδεμών αυτού. Οφείλει δε ο γυμνασιάρχης η σχολάρχης αν ο κηδεμών αδιάφορη, να γνωρίση τούτο εις τους γονείς, όπως αντικαταστήσωσιν αυτόν.

5) Οι γονείς η κηδεμών είνε υπεύθυνοι διά πάσαν πράξιν του μαθητού και υποχρεούνται να επανορθώσι πάσαν ζημίαν προσγινομένην υπό των μαθητών εις το σχολείον η τους συμμαθητάς των.

6) Ο γυμνασιάρχης και ο σχολάρχης ευθύς μετά την έναρξιν του πρώτου μαθήματος της πρωίας και μετά μεσημβρίαν ειδοποιεί τους γονείς και κηδεμόνας των απουσιαζόντων μαθητών διά του επιστάτου και ζητεί τον λόγον της απουσίας.

7) Μαθητής απουσιάσας άνευ αποχρώντος λόγου τιμωρείται επιβαλλομένων των κάτωθι οριζομένων ποινών και αυτής έτι της αποβολής και του αποκλεισμού, εάν απουσιάση πεντάκις από τίνος μαθήματος άνευ αποχρώντος λόγου, η εν συνόλω έχη απουσίας καθ' ώρας λογιζομένας υπερβαίνουσας το δέκατον των διδασκομένων ωρών.

8) Ο γυμνασιάρχης η σχολάρχης εισέρχεται, αν κρίνη αναγκαίον, εν πάση ώρα εις την οικίαν των μαθητών των μη συνοικουντων μετά των γονέων η κηδεμόνων των προσλαμβάνων, αν έγκρίνη, και υπαξιωματικόν αστυφύλακα, η υπαστυνόμον η αστυνόμον.

9) Ο γυμνασιάρχης ορίζει καθ' εβδομάδα εναλλάξ δύο των κ,κ, καθηγητών συμπεριλαμβανομένου, αν εγκρίνη, και του γυμναστού, οίτινες αναλαμβάνουσι

Σελ. 387
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/388.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

την εκτός του σχολείου επιτήρησιν των μαθητών, ο μεν εις από μεσημβρίας μέχρι της 8 εσπερινής, ο δε έτερος μετά την 8 εσπερινήν και την πρωΐαν μέχρι της ενάρξεως των μαθημάτων.

Ο μεν πρώτος παρακολουθείται, εάν θέλη, υπό του επιστάτου, ο δε δεύτερος, όταν κρίνη αναγκαίον, ζητεί την συνδρομήν της αστυνομίας η και ωρισμένον αστυφύλακα, όπως παρακολουθή αυτόν.

10) Ο γυμνασιάρχης συνεννοούμενος μετά του αστυνόμου εκλέγει ένα η δύο αστυφύλακας, οίτινες συντρέχουσιν κατά τας οδηγίας του γυμνασιάρχου εις την επιτήρησιν των μαθητών. Ούτοι συνεννοούνται και λαμβάνουσι οδηγίας παρά του γυμνασιάρχου η των έπιτηρούντων καθηγητών και προς αυτούς αναφέρουσι τους παρεκτρεπομένους.

11) Τας αυτάς υποχρεώσεις και δικαιώματα έχει και ο σχολάρχης, ως προς τους μαθητάς των Ελληνικών σχολείων συνεννοούμενος και λαμβάνων οδηγίας παρά του γυμνασιάρχου.

12) Απαγορεύεται εις τους μαθητάς 1) να περιφέρωνται εις μέρη απηγορευμένα υπό του συλλόγου, η να συγκεντρώνται περί τα σχολεία προ η μετά τα πρωινά και μετά μεσημβρίαν μαθήματα, 2) να τρέχωσι η να βαδίζωσιν ακοσμως φωνάζοντες, υβρίζοντες, βλασφημούντες, χειρονομούντες, λιθοβολούντες κλπ. 3) να φοιτώσιν εις καφενεία, οινοπωλεία, οινοπνευματοποιεία, η εις άλλα τοιαύτα μέρη υποδεικνυόμενα υπό του συλλόγου των διδασκόντων ως άσεμνα η συντελούντα προς ηθικήν διαφθοράν η επιβλαβή εις την ύγείαν, 4) να καπνίζωσι και να ραβδοφορώσι, 5) να περιφέρωνται ανά τας οδούς κατά την ώραν της διδασκαλίας η μετά την οριζομένην υπό του συλλόγου εσπερινήν ώραν (μεταξύ της 6 και 9 μ.μ. αναλόγως της εποχής του έτους) εκτός εν άπολύτω ανάγκη, οπότε λαμβάνουσιν άδειαν παρά του γυμνασιάρχου, σχολάρχου, πατρός η κηδεμόνος, ην οφείλουσι να έπιδεικνύωσιν εις τους έπιτηρούντας διδασκάλους η τους συντρέχοντας αυτούς εις την έπιτήρησιν. Ο παραβαίνων τ' ανωτέρω συλλαμβανόμενος οδηγείται εις τους γονείς η κηδεμόνας του και τιμωρείται την επομένην υπό του γυμνασιάρχου η σχολάρχου η και υπό του συλλόγου, αν το σφάλμα αυτού ήνε μείζον κατά τας κατωτέρω οριζομένας ποινάς.

13) Οι μαθηταί των γυμνασίων φέρουσι πάντοτε την κεκανονισμένην στολήν, οι δε των Ελληνικών σχολείων το πιλίκιον, εκτός αν λάβωσι έγγραφον άδειαν παρά του γυμνασιάρχου η σχολάρχου τη αιτήσει, των γονέων η κηδεμόνος ασθενείας ένεκα η άλλου αποχρώντος λόγου. Ο παραβαίνων τ' ανωτέρω συλλαμβανόμενος οδηγείται εις τους γονείς η κηδεμόνα, και επιβάλλεται εις αυτόν την επομένην ποινή μάλιστα, αν παραβαίνη και τίνα των εν τω 12 άρθρω διαταγών.

14) Αι έπιβαλλόμεναι ποιναι είνε 1) παραίνεσις κατ' ιδίαν η ενώπιον του συλλόγου των διδασκόντων εν τω γραφείω, η και εν τη αιθούση) της παραδόσεως, 2) επίπληξις κατ' ιδίαν η ενώπιον των διδασκόντων εν τω γραφείω η και αιθούση των παραδόσεων, 3) περιορισμός εν τη αιθούση της διδασκαλίας κατά τα

Σελ. 388
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/389.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

διαλείμματα, 4) περιορισμός κατ' οίκον κατά τας ώρας της μη διδασκαλίας, 5) απομάκρυνσις επί μίαν η πλείους ημέρας από του σχολείου μετά περιορισμού εν τη οικία του, 6) αποβολή κατά το σχολικόν έτος, 7) αποβολή διά παντός από του σχολείου, 8) αποκλεισμός από πάντων των σχολείων.

Τάς 4 πρώτας ποινάς επιβάλλει και μόνος ο γυμνασιάρχης η σχολάρχης, τας δε δύο επομένας ο σύλλογος, την δε διά παντός αποβολήν και τον αποκλεισμόν ο σύλλογος μετά της εφορείας.

Επιτρέπεται έφεσις εις το Υπουργείον μόνον των δύο τελευταίων ποινών.

Εν Αθήναις τη 9 Οκτωβρίου 1898.

O Υπουργός

A. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ.

Γ. Α. Οικονομόπουλος.

Σελ. 389
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/390.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

83

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΑ ΓΥΜΝΑΣΙΑ

(Β. Διάταγμα /16 Φεβρουαρίου 1899)

Κυβέρνηση Α. Ζαΐμη

Υπουργός Α. Μομφεράτος

Μεγαλειότατε,

Το διά διατάγματος της Υμετέρας Μεγαλειότητος, εκδοθέντος την 11ην Σεπτεμβρίου 1897, ισχύον πρόγραμμα των διδακτέων μαθημάτων εν τοις ελληνικοίς σχολείοις και γυμνασιοις εκανόνισεν εν πολλοίς τα μαθήματα ουχί ανυσίμως τοις μαθηταίς. Τούτου δ' ένεκα λαμβάνω την τιμήν να υποβάλω υπό την έγκρισιν της Υμετέρας Μεγαλειότητος διάταγμα τροποποιούν το ίσχυαν τούτο πρόγραμμα, καθόσον θεωρώ επείγουσαν την διόρθωσιν της βλάβης, ήτις προσγίνεται τοις μαθηταίς ένεκα της καταργήσεως της ελληνικής γραμματολογίας, διά τους εξής λόγους,

Εν τη προς την Υμετέραν Μεγαλειότητα δηλονότι εκθέσει, τη συνοδευούση το Β. διάταγμα της 9ης Σεπτεμβρίου 1897, λέγεται ότι το μεν βιογραφικόν μέρος της γραμματολογίας ουδέν έτερον έχει επακολούθημα, η την επιβάρυνσιν της μνήμης των μαθητών με πληθύν ονομάτων, χρονολογιών κτλ. Αλλ' εάν η παρατήρησις αύτη ήτο ορθή, έπρεπεν αυτά ταύτα να παραλείπωνται και εν τη πολιτική ιστορία, όπερ όμως δεν συμβαίνει. Περί δε του αισθητικού μέρους της γραμματολογίας λέγεται ή επεκτείνεται και εις το αισθητικόν μέρος, οπότε παρέχει εις τους μαθητάς έτοιμους κρίσεις περί έργων, άτινα αυτοί οι μαθηταί δεν ανέγνωσαν και διά τούτο αι κρίσεις αύται η μένουσιν ακατανόητοι, η ουχί τελείως κατανοούνται.

Εν τη παρατηρήσει ταύτη υπόκειται η έννοια, ότι δεν δύναται τις να εννοήση γραμματολογίαν, εάν μη μελετήση πάντας τους συγγραφείς. Αλλ' οι Έλληνες συγγραφείς είναι ούτω πολλοί, ώστε ουδείς ποτέ δύναται πάντας ν' αναγνώση· άρα κατά την ειρημένην παρατήρησιν δεν έπρεπε και να διδάσκηται γραμματολογία οπουδήποτε δεν υπάρχη πλήρης ανάγνωσις των συγγραφέων, όπερ άτοπον,

Ότι δε η γραμματολογία δεν κατανοείται υπό των μαθητών, δεν είναι ακριβές, διότι όλως τουναντίον οι Έλληνες συγγραφείς δεν δύνανται ακριβώς να κατανοηθώσι

Αναδημοσιεύεται από την ΕτΚ, αρ. 48, τχ. Α'/15 Μαρτίου 1899.

Σελ. 390
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/391.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

άνευ της γραμματολογίας. Άλλως και η παρατήρησις, ότι οι Έλληνες συγγραφείς μένουσιν άγνωστοι τοις μαθηταίς, δεν είναι ακριβής, διότι οι συντάκται. των προγραμμάτων πάντοτε φροντίζουσιν όπως διδάσκωνται κατά το μάλλον και ήττον οι  συγγραφείς εκείνοι, οι οποίοι παρέχουσιν ιδίους χαρακτήρας των ελληνικών γραμμάτων.

Πλην δε τούτου η κατάργησις της ελληνικής γραμματολογίας επαναφέρει ημάς εις την παλαιάν εκείνην διδασκαλίαν, ήτις έκράτει εν τοις ημετέροις σχολείοις προ της ημετέρας ανεξαρτησίας και ολίγον μετά ταύτην. Τότε ο καθηγητής προέτασσε της ερμηνείας εκάστου συγγραφέως την βιογραφίαν αυτού, αφ' ης μικράν η ουδεμίαν σχεδόν οι μαθηταί ηδύναντο ν' αντλήσωσιν ωφέλειαν. Την επαναφοράν λοιπόν εις την ατελή εκείνην διδασκαλίαν το ισχύον πρόγραμμα εισήγαγε, μεθ' όλην την πρόοδον της επιστήμης, ως πρόοδον και αξίωσιν της παιδαγωγικής. Προς τούτοις δε λέγεται- εν τη ιδία εκθέσει ότι η γραμματολογία δύναται να διδαχθή εν τη ιστορία. Βεβαίως, αν τις συγγράψη πολύτιμον ιστορίαν ως ο μέγας ιστορικός Cröte, δύναται να περιλάβη και το ιστορικόν μέρος της ελληνικής γραμματολογίας. Αλλά και τοιαύτη ιστορία δεν δύναται να αναπληρώση την γραμματολογίαν, διότι αυτή μετέχει ου μόνον της ιστορίας, αλλά και της αισθητικής. Αλλά και τούτου δυνατού υποτεθέντος, το ισχύον πρόγραμμα δεν παρέχει τω ιστορικω την ευκαιρίαν της διδασκαλίας γραμματολογίας· διότι, κατά το πρόγραμμα τούτο, εν τη Τετάρτη τάξει, εν η διδάσκεται δράμα και αναμένη ο μαθητής να μάθη παρά του καθηγητού της ιστορίας τα περί δράματος, ο ιστορικός θέλει διδάξει ιστορίαν της νέας Ευρώπης μέχρι του 1815 και της ελληνικής επαναστάσεως. Εν τίνι λοιπόν κεφαλαίω της ιστορίας της νέας Ευρώπης η της ελληνικής επαναστάσεως θέλει εύρη ευκαιρίαν ο καθηγητής της ιστορίας εν τη Δ' τάξει του γυμνασίου, όπως πραγματευθή περί δράματος και δη περί Αισχύλου, Σοφοκλέους και Ευριπίδου; Ουδαμού βεβαίως. Ούτω λοιπόν οι μαθηταί εξερχόμενοι των γυμνασίων, ήτοι περαίνοντες τας εγκυκλίους αυτών σπουδάς, δεν θέλουσιν είναι ικανοί όπως κρίνωσι ποίημα η ιστορίαν η δραμα η ρητορικόν λόγον και θέλουσι κατέχει μόνον κανόνας τινάς γραμματικής. Ούτοι εισίν οι λόγοι, Μεγαλειότατε, οίτινες με πείθουσιν εις την επείγουσαν ανάγκην της εισαγωγής της διδασκαλίας της ελληνικής γραμματολογίας εις τα Γυμνάσια' έχω δε δι' ελπίδος ότι η Υμετέρα Μεγαλειότης, εκτιμώσα τους λόγους τούτους, θα ευδοκιμήση να περιβάλη το εσώκλειστον διάταγμα διά του υψηλού Αυτής κύρους.

Εν Αθήναις τη 16 Φεβρουαρίου 1899.

Τής Υμετέρας Μεγαλειότητος πιστός υπήκοος και ευπειθέστατος θεράπων

Ο επί των Εκκλησιαστικών και της Δημοσίας Εκπαιδεύσεως Υπουργός

A. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ

Σελ. 391
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/392.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

Περί εισαγωγής της διδασκαλίας τον μαθήματος της ελληνικής γραμματολογίας εν τοις γυμνασίοις τον Κράτους.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Α'. ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

Έχοντες υπ' όψει τα άρθρα 1, 2, 7, 16, 64, 69, 81 του Β. διατάγματα της 31 Δεκεμβρίου 1836 περί κανονισμού των ελληνικών σχολείων και γυμνασίων και το Ημέτερον διάταγμα της 11ης Σεπτεμβρίου 1897, προτάσει του Ημετέρου επί, των Εκκλησιαστικών και της δημοσίας Εκπαιδεύσεως Υπουργού διατάσσομεν τάδε.

To από 11ης Σεπτεμβρίου 1897 Ημέτερον διάταγμα περί προγράμματος των διδακτέων εν τοις ελληνικοίς σχολείοις και γυμνασίοις μαθημάτων τροποποιείται από της δημοσιεύσεως του παρόντος διατάγματος, εισαγομένης εν τοις γυμνασίοις της διδασκαλίας της ελληνικής γραμματολογίας. Και εν μεν τη δευτέρα τάξει διδάσκονται τα περί ιστορίας και ρητορίας (ώρα 1) καθ' εβδομάδα·  εν δε τη τρίτη τάξει τα περί εθνικής και λυρικής ποιήσεως (ώραι 2) καθ' εβδομάδα, και εν τη τετάρτη τάξει τα περί δράματος και φιλοσοφίας, ιδία τα περί Πλάτωνος (ώραι 2)· λαμβάνονται ο αι ώραι της διδασκαλίας της γραμματολογίας εκ των προς διδασκαλίαν των ελληνικών ωρισμένων.

Εις τον αυτόν Ημέτερον Υπουργόν ανατίθεται η δημοσίευσις και εκτέλεσις του διατάγματος τούτου.

Εν Αθήναις τη 16 Φεβρουαρίου 1899.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ο Υπουργός

A. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ

Σελ. 392
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/393.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

84

ΑΝΑΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΩΝ

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

(Β, Διάταγμα / 22 Μαρτίου 1899)

Κυβέρνηση Α. Ζαΐμη Υπουργός Α. Μομφεράτος

Μεγαλειότατε,

To κανονιστικόν Β.διάταγμα της 31 Δεκεμβρίου 1836 περί ελληνικών σχολείων και γυμνασίων, ισχύν νόμου επέχον, διάτασσει εν άρθρω 7ω ότι, εν τοις ελληνικοίς σχολείοις θέλουσι διδάσκεσθαι η Ιερά Ιστορία και η Κατήχησις, τα δε μετά ταύτα συνταχθέντα προγράμματα, επί του ανωτέρω Β. διατάγματος στηριζόμενα, εξηκολούθουν αναγράφοντα ως διδακτέα Ιερά εν τοις ελληνικοίς σχολείοις την Ιεράν μεν ιστορίαν της Παλαιάς Διαθήκης διά την A' τάξιν, την Καινήν δε Διαθήκην διά την Β' και την Κατήχησιν διά την Γ'. Και καλώς έπραττον οι συντάκται των διαφόρων προγραμμάτων, διότι ου μόνον τον νόμον έτήρουν, αλλά και την προσήκουσαν θέσιν εις το μάθημα της Κατηχήσεως απέδιδον, επιμένοντες όπως αυτή κυρίως διδάσκηται τοις μαθηταίς της Γ' τάξεως του ελληνικού σχολείου, οι οποίοι απολυόμενοι και μη κατατασσόμενοι εις τα γυμνάσια προς αρτιωτεραν μορφωσιν, έπρεπε να λαμβάνωσι γνώσιν οπωσούν ακριβή της Κατηχήσεως της Θρησκείας ημών. H Κατήχησις, ως γνωστόν, είνε η συνοπτική έκθεσις της Χριστιανικής Θρησκείας και το απαύγασμα της επισήμου διδασκαλίας του κρατούντος παρ' ημίν ορθοδόξου δόγματος, θεωρώ λοιπόν ως λίαν αλυσιτελές, οι απολυόμενοι από των ελληνικών σχολείων να μη λαμβάνωσι συνοπτικώς γνώσιν του Συμβόλου της Πίστεως, των δογμάτων, των μυστηρίων κλπ. της Ανατολικής Εκκλησίας. Ναι μεν, εν τοις δημοτικοίς σχολείοις διδάσκεται η Κατήχησις, αλλ' η διδασκαλία αυτής, ως γίνεται συνοπτικωτάτη, ου μόνον δεν δύναται να παράσχη ακριβή και σαφή γνώσιν του μαθήματος, άλλα και η ηλικία των μαθητών δεν είνε εισέτι ώριμος προς κατανόησιν των υψηλών αυτής διδαγμάτων.

Αλλ' εκτός του νόμου του 1836, ως προερρήθη, και το κανονιστικόν Β. διάταγμα του ΒΤΓ' νόμου της 10ης Οκτωβρίου 1895 εν άρθρω 8ω ορίζει εν τω ελληνικώ σχολείω ως μάθημα την Ιεράν Κατήχησιν. Το τελευταίον όμως πρόγραμμα της 11 Σεπτεμβρίου 1897 εκαινοτομησεν ως προς το μάθημα της Ιεράς

Αναδημοσιεύεται από την ΕτΚ, αρ. 57, τχ. Α'/26 Μαρτίου 1899.

Σελ. 393
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/394.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

Κατηχήσεως, και αντί αυτής ώρισε την Εκκλησιαστικήν Ιστορίαν εν τω ελληνικώ σχολείω, μετάθεσαν την Κατήχησιν εις την Γ' τάξιν του Γυμνασίου.

Η καινοτομία αυτή, Μεγαλειότατε, ου μόνον αντίκειται ταις ανωτέρω μνημονευθείσαις νομίμοις διατάξεσιν, άλλα και ο κύκλος του ενός μαθήματος είνε λίαν διάφορος του ετέρου. Η Εκκλησιαστική Ιστορία δεν αποτελεί ενιαίον τι όλον ως η Κατήχησις, αλλ' έχει κύκλον λίαν ευρύν, και τα πραγματευόμενα εν αυτή Θρησκευτικά θέματα και ζητήματα ου μόνον δεν δύνανται να διδάσκωνται συνυπτίκως, αλλ' απαιτούσι και διάνοιαν ωριμωτέριχν. Η Εκκλησιαστική Ιστορία ανερευνά και εξετάζει την θεμελίωσιν, αδξησιν και εξάπλωσιν της Εκκλησίας, η τον περιορισμόν και την περιστολήν αυτής, την ανάπτυξιν και διαμόρφωσιν της θείας λατρείας, του εκκλησιαστικού πολιτεύματος και των σχέσεων αυτού προς την λατρείαν· πραγματεύεται περί των Οικουμενικών Συνόδων, νόμων, κανόνων, διατάξεων κλπ. και περιγράφει τας αναφυείσας αιρέσεις, σχίσματα, δογματικάς έριδας και αμφισβητήσεις εν τη Χριστιανική" Εκκλησία. Πάντα ταύτα έκαστος εννοεί, ότι χρήζουσι διεξοδικωτέρας και βαθυτέρας διδασκαλίας, απαιτούσι δε μείζονα των μαθητών ανάπτυξιν προς κατανόησιν του μαθήματος.

Διά ταύτα, θεωρήσας την καινοτομίαν του προγράμματος της 11 Σεπτεμβρίου 1897 αντιβαίνουσαν τοις νόμοις και αλυσιτελή ως προς την ωφέλειαν του μαθήματος, υποβάλλω τη Υμετέρα Μεγαλειότητι σχέδιον διατάγματος, δι' ου διατάσσεται η επαναφορά του μαθήματος της Ιεράς Κατηχήσεως εις την Γ' τάξιν των ελληνικών σχολείων, παρακαλών την Ύμετέραν Μεγαλειότητα, όπως περιβάλη τούτο διά του Υψηλού Αυτής κύρους.

Εν Αθήναις τη 20 Μαρτίου 1899

Τής Υμετέρας Μεγαλειότητος

πιστός υπήκοος και ευπειθέστατος θεράπων

Ο επί των Εκκλησιαστικών και της Δημοσίας Εκπαιδεύσεως Υπουργός

Δ. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ

Περί ορισμού θρησκευτικών μαθημάτων από 1 Σεπτεμβρίου 1899 εν τοις ελληνικοίς σχολείοις.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Α'. ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

Έχοντες υπ' όψει το άρθρον 7 του Β. διατάγματος της 31 Δεκεμβρίου 1836 "περί κανονισμού των ελληνικών σχολείων και γυμνασίων", και το κανονιστικόν

Σελ. 394
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/395.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

διάταγμα του ΒΤΓ' νόμου της 10 Οκτωβρίου 1895, προτάσει του Ημετέρου επί των Εκκλησιαστικών και της Δημοσίας Εκπαιδεύσεως Υπουργού, διατάσσομεν τάδε.

Θρησκευτικά μαθήματα από της 1 Σεπτεμβρίου 1899 εν τοις ελληνικοίς σχολείοις, ορίζονται, ως εξής:

Εν τη A' τάξει Ιστορία της Παλαιάς Διαθήκης.

Εν τη Β' τάξει ιστορία της Καινής Διαθήκης.

Εν τη Γ' τάξει Ιερά Κατήχησις.

Ο αυτός Ημέτερος επί των Εκκλησιαστικών και της Δημοσίας Εκπαιδεύσεως Υπουργός δημοσιεύσει και εκτελέσει το παρόν διάταγμα.

Εν Αθήναις τη 22 Μαρτίου 1899

ΓΕΩΡΓΙΟΣ

Υπουργός

Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ

Σελ. 395
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/396.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

85

ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ, ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ

(Νόμος ΒΧΚΑ' /10 'Ιουλίου 1899)

Κυβέρνηση Γ. Θεοτόκη

Υπουργοί Γ. Θεοτόκης, Α. Ευταξίας

Περί γυμναστικής και γυμναστικών και αθλητικών αγώνων.

ΝΟΜΟΣ ,ΒΧΚΑ'

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Α' ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

Ψηφισάμενοι ομοφώνως μετά της Βουλής, απεφασίσαμεν και διατάσσομεν.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Α' Γενικαί διατάξεις.

Άρθρον 1, Σκοπός της γυμναστικής είνε η ανάπτυξις των σωματικών και η εν ακμή διατήρησις των ψυχικών δυνάμεων, η εν τη καρτερία έξις και η διά τον στρατιωτικόν βίον προπαρασκευή των νέων.

Άρθρον 2. Η εν τη γυμναστική παίδευσις συντελείται εν τοις σχολείοις, δημοσίοις τε και ίδιωτικοίς, εν τω Πανεπιστημίω και τη Σχολή των Βιομηχάνων Τεχνών και εν τοις διαφόροις γυμναστηρίοις των ανά την Ελλάδα λειτουργούντων γυμναστικών και αθλητικών σωματείων, υποθάλπεται δε και αναζωπυρείται διά των γυμναστικών αγώνων τοπικών. Πανελληνίων και Ολυμπιακών.

Άρθρον 3. Το Υπουργείον των Εκκλησιαστικών και της Δημοσίας Εκπαιδεύσεως διαρρύθμιζε., μεν και διευθύνει, την εν τοις σχολείοις, εποπτεύει δε και υποστηρίζει την εν τοις γυμναστηρίοις των γυμναστικών και αθλητικών σωματείων συντελουμένην γυμναστικήν παιδείαν.

Άρθρον 4. Η γυμναστική είνε εν πάσι τοις σχολείοις της δημοτικής και μέσης εκπαιδεύσεως του Κράτους δημοσίοις τε και ιδιωτικοίς εν των πρωτευόντων μαθημάτων.

Αναδημοσιεύεται από την ΕτΚ, αρ. 141, τχ. Α'/12 Ιουλίου 1899.

Σελ. 396
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/397.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

Άρθρον 5. Μόνον εις τους αναπήρους και εις τους ομολογουμένως πάσχοντας εξ οργανικών νοσημάτων, έπιτεινομένων διά της γυμναστικής, επιτρέπεται να μη μετάσχωσι του μαθήματος ταύτης.

Άρθρον 6. Εν πάσι τοις σχολείοις, δημοσίοις τε και ιδιωτικοίς, ήτοι εν τοις δημοτικοίς και τοις σχολείοις της μέσης εκπαιδεύσεως αρρένων και θηλέων και εν τοις Διδασκαλείοις διδάσκονται οι εις αυτά φοιτώντες την γυμναστικήν επί τρεις τουλάχιστον καθ' εβδομάδα ώρας.

Άρθρον 7. Άπαξ του μηνός τακτικώς, εκτάκτως δε, όταν αποφασισθή υπό του συλλόγου των καθηγητών και διδασκάλων, οι μαθηταί πάντων των σχολείων του Κράτους, δημοσίων τε και ιδιωτικών, συνοδευόμενοι υπό του διευθυντού του σχολείου και των διδασκάλων αυτού, επιχειρούσι πεζοπορίας κατά το μάλλον και ήττον μακράς.

Άρθρον 8. Εις παν διδακτήριον της δημοτικής και μέσης εκπαιδεύσεως προσαρτάται γυμναστήριον, ιδρυόμενον και συντηρούμενον υπό του Κράτους.

Όπου δεν είνε δυνατόν το Κράτος να ιδρύση ίδια γυμναστήρια η εφ' όσον αυτό δεν κέκτηται τοιαύτα, επιτρέπεται να γυμνάζωνται οι μαθηταί εις τα γυμναστήρια των εκασταχού γυμναστικών και αθλητικών σωματείων.

Το: Κράτος παρέχει εν τοιαύτη περιπτώσει εις τα μνημονευθέντα σωματεία δωρεάν πάντα ταναγκαία κινητά όργανα της γυμναστικής και αντί ενοικίου χορηγεί προς αυτά ετησίαν επιχορήγησιν υπό τον όρον του να μη εισέρχονται εις τα γυμναστήρια αυτών άλλοι, καθ' ας ώρας θα γυμνάζωνται οι μαθηταί.

Άρθρον 9. Όπου τούτο δυνατόν, διδάσκονται οι μαθηταί πάντων των σχολείων την κολυμβητικήν, οι δε μαθηταί των ανωτέρων τάξεων της μέσης εκπαιδεύσεως ασκούνται και εις την σκοποβολήν και κωπηλασίαν.

Άρθρον 10. Εν τω προϋπολογισμώ του Υπουργείου των Εκκλησιαστικών και της Δημοσίας Εκπαιδεύσεως αναγράφονται κατ' έτος αι προς διοργάνωσιν, υποστήριξιν και βελτίωσιν των της γυμναστικής αναγκαίαι δαπάναι.

Άρθρον 54. Καταργείται πάσα προηγουμένη διάταξις, αντιβαίνουσα προς τον παρόντα νόμον.

Ο παρών νόμος, ψηφισθείς υπό της Βουλής και παρ' Ημών σήμερον κυρωθείς, δημοσιευθήτω διά της Εφημερίδος της Κυβερνήσεως και εκτελεσθήτω ως νόμος του Κράτους.

Εν Τατοΐω τη 10 Ιουλίου 1899

ΓΕΩΡΓΙΟΣ

Ο επί των Εσωτερικών Υπουργός

Γ. Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ

Ο επί των Εκκλησιαστικών και  της Δημοσίας Εκπαιδεύσεως  Υπουργός

ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ

Σελ. 397
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Τα προγράμματα της Μέσης Εκπαίδευσης (1833-1929), τ. Α΄
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 378
    17_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

    80

    ΓΥΜΝΑΣΙΑΚΕΣ ΕΚΔΡΟΜΕΣ

    (Εγκύκλιος 2361/Φεβρουάριος 1898)

    Κυβέρνηση Α. Ζαΐμη

    Υπουργός Α. Παναγιωτόπουλος

    Αριθ. πρωτ. 2361

    ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ

    Περί γυμνασιακών εκδρομών

    ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

    ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΤΩΝ EKKΛ. ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΕΩΣ

    Προς τους κ. κ. Γυμνασιάρχας και διευθυντάς των γυμνασίων του Κράτους.

    Εν πάσι σχεδόν τοις καθ' ημάς εκπαιδευτηρίοις παρατηρείται ότι η διδασκαλία των μαθημάτων και αυτών έτι των εις τας πρακτικάς λεγομένας επιστήμας αναγομένων γίνεται θεωρητικωτέρα του δέοντος, ουδαμώς εις αυτενέργειαν κινούσα τους μαθητάς ουδέ γνωρίζουσα αυτοίς τον πραγματικόν κόσμον. Τοιούτον σύστημα διδασκαλίας αποβαίνει κατ' ακολουθίαν ανωφελές ίνα μη είπωμεν και επιβλαβές ενίοτε τω εκ των σχολικών βάθρων εις τον περί του βίου αγώνα εν κόσμω αγνώστω αυτώ ριπτομένω. Οι διδασκόμενοι την μέθοδον της υφαιρέσεως ουδέποτε είδον προεξωφλημένον γραμμάτιον, οι διδαχθέντες την γεωμετρίαν πολλούς μεν υπολογισμούς διά τετραγωνικών μέτρων έξετέλεσαν, αλλ' ουδέποτε είδον επιφάνειαν ίσην προς 1 τ. μ. Διδάσκονται την οπτικήν άνευ φακού και κατόπτρου, την βοτανικήν διά σχημάτων επί του πίνακος και εικόνων εν τοις βιβλίοις, ακούουσι τόσα περί δράματος και τέχνης και ουδέποτε είδον θέατρον η μνημείον τι τέχνης. Αλλά και η γυμναστική του σώματος εκ παραλλήλου προς την διδασκαλίαν του πνεύματος βαδίζουσα ελλιπώς διδασκόμενη δεν συντελεί, όσον έδει, εις την ευεξίαν, ρώμην και διάπλασιν του σώματος.

    Την ουχί ευάρεστον ταύτην κατάστασιν επιθυμούντες να βελτιώσωμεν εκ των ενόντων, έγνωμεν ως εν εκ πολλών άλλων συντελεστικών μέτρων να εισαγάγωμεν την κατά πάσαν Πέμπτην μετά μεσημβρίαν αργίαν των γυμνασίων το γε νυν έχον. Κατά ταύτην οι μαθηταί σχολάζοντες από των συνήθων αυτών

    Αναδημοσιεύεται από το: Δημητριάδης, σ. 162-167.