Συγγραφέας:Αντωνίου, Δαυίδ
 
Τίτλος:Τα προγράμματα της Μέσης Εκπαίδευσης (1833-1929), τ. Α΄
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:17
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1987
 
Σελίδες:759
 
Αριθμός τόμων:1ος από 3 τόμους
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Εκπαίδευση-Δευτεροβάθμια
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1833-1929
 
Περίληψη:Στο τρίτομο αυτό βιβλίο, που καλύπτει την περίοδο 1833-1929, ο συγγραφέας έχει συγκεντρώσει τους ιδρυτικούς νόμους των διαφόρων τύπων σχολείων, δημόσιων η αναγνωρισμένων, του εκάστοτε ελεύθερου ελλαδικού χώρου (χωρίς τις κατά καιρούς τροποποιήσεις τους, εκτός από ορισμένες αναγκαίες εξαιρέσεις), τα προγράμματα διδασκαλίας που ίσχυσαν σε όλη αυτήν την περίοδο και εγκυκλίους που έχουν σχέση με τη διδασκαλία μαθημάτων. Η όλη εργασία είναι διαρθρωμένη ως εξής: Προηγείται μία εισαγωγή που αναφέρεται στην οργάνωση και δομή της Μέσης Εκπαίδευσης κατά την περίοδο 1833-1929 και ακολουθεί το κύριο σώμα της εργασίας, χωρισμένο σε δύο μέρη: Στο πρώτο –που επιγράφεται «Τα Κείμενα»– παρατίθεται αριθμημένο το υλικό κατά κεφάλαια, ανάλογα με τον τύπο του σχολείου και σε χρονολογική σειρά. Το δεύτερο –με τίτλο «Η Ανάγνωση», χωρισμένο στα ίδια, όπως το πρώτο, κεφάλαια– περιλαμβάνει αναλυτικούς και συγκριτικούς πίνακες των ωρολογίων προγραμμάτων και μια σύντομη Επισκόπηση των Κειμένων και των Πινάκων. Τέλος, παρατίθεται απόλυτος χρονολογικός πίνακας όλων των Κειμένων, ώστε να υπάρχει η δυνατότητα να παρακολουθείται συστηματικά η διαμόρφωση και εξέλιξη των σχολείων της Μέσης Εκπαίδευσης.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 23.04 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 398-417 από: 766
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/398.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

86

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗΣ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

(Β. Διάταγμα /20 Νοεμβρίου 1899)

Κυβέρνηση Γ. Θεοτόκη Υπουργός Α. Ευταξίας

Μεγαλειότατε,

Πρότυπον παιδείας διά τα αποτελέσματα αυτής θεωρείται ορθώς και δικαίως η των πάλαι Αθηναίων, δι' ης ούτοι μεγαλουργήσαντες εκίνησαν και κινούσιν έτι και νυν τον θαυμασμόν της ανθρωπότητος. Η παιδεία αυτών συνετέλεσε τα μάλιστα εις την ελευθέραν ανάπτυξιν των δυνάμεων, κατέστησεν απεριοριστον την του πνευματικού αυτών βίου μεταρσίωσιν και παρήγαγεν έργα, άτινα θ' απαρτίζωσιν ες αεί ουσιώδες στοιχείον της άνθρωπίνης παιδείας, Ήτο δε η των Αθηναίων παιδεία ουχί μονομερής του σώματος θεραπεία, ως η εν Σπάρτη, ουδέ μονομερής του πνεύματος καλλιεργία, αλλ' όλως αρμονική ανάπτυξις του τε σώματος και της ψυχής. Η Γυμναστική εμφανίζεται εν αυτή ως στοιχείον, έχον ίσην καθ' όλα αξίαν προς το έτερον αυτής στοιχείον, την Μουσικήν δι' αμφοτέρων δε τούτων, εξ ίσου θεραπευομένων, η Αθηναϊκή πολιτεία εζήτει ν' ανάδειξη τους πολίτας αυτής καλούς και αγαθούς, και κατώρθου τούτο.

 Παρά τοις Ρωμαίοις, ει και δεν έλειπον αι σωματικαί ασκήσεις, ουδέποτε όμως απέκτησαν αύται και γενικήν παιδαγωγικήν σημασίαν, καθόσον η σωματική διαμόρφωσις είχεν αφεθή παρ' αυτοίς εις τον οίκον, του σχολείου ουδόλως περί αυτής φροντίζοντος. Κυρίως δε ήσκούντο εν Ρώμη αι ανώτεραι τάξεις, ιδία κατά την στρατιωτικήν υπηρεσίαν και δη προς πολεμικούς μόνον σκοπούς. Η έντεχνος Ελληνική Γυμναστική έμεινε πάντοτε τι αλλότριον αυτών, και καθ' ον έτι χρόνον πολλά στοιχεία της Ελληνικής παιδείας εγένοντο οικεία τοις Ρωμαίοις, Τούτου δ' ένεκα δεν δύναται να γείνη λόγος περί παιδείας αυτών, υφ΄ ην έννοιαν εννόουν και ήσκουν αυτήν οι Αθηναίοι.

Εν τοις νέοις χρόνοις αι σωματικού ασκήσεις ωλιγωρήθησαν, συνεβάλοντο δ' εις τούτο δύο τινά. Το πρώτον είνε η ένεκα της ανακαλύψεως της πυρίτιδος επιγενόμενη μεταβολή εις τον τρόπον του μάχεσθαι, το δεύτερον δε η τεραστία πρόοδος και ανάπτυξις των τεχνών και επιστημών και του πολιτισμού καθόλου και

Αναδημοσιεύεσαι από την ΕτΚ, αρ. 255, τχ. A/2O Νοεμβρίου 1899.

Σελ. 398
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/399.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

η ως εκ τούτου επιγενόμενη μεταβολή εις τον βίον του πεπολιτισμένου ανθρώπου. Αι πνευματικαί απαιτήσεις, ας ο των νέων χρόνων πεπολιτισμένος βίος έχει τιάρα παντός ζώντος εν αυτώ, είνε πολλαί, πάντως πολλώ πλείους η προτερον.- Με ανωτέραν την καθόλου νοητικήν ανάπτυξιν και με πολλώ πλείον ποσόν θετικών γνώσεων η εν προτέροις χρόνοις πρέπει να εισέρχεται τις εις τον νεώτερον κοινωνικόν και πρακτικόν βίον, ίνα δυνηθή επιτυχώς να διεξαγάγη τον περί υπάρξεως αγώνα και μη ναυαγήση εν αυτώ. Αλλά και εισελθών εις αυτόν οφείλει νυν πολλώ μάλλον η πρότερον να διατηρή τας νοητικάς του δυνάμεις εν εντάσει προς τον αυτόν σκοπόν. Ούτως εχόντων των κατά τον νεώτερον πεπολιτισμένον βίον και τοιούτων υπ' αυτού προβαλλομένων νοητικών απαιτήσεων, ουδαμώς άπορον ότι η νοητική ανάπτυξις και μόρφωσις υπερετιμήθη απέναντι της άλλης και μάλιστα της σωματικής, αι δε σωματικαί ασκήσεις υπετιμήθησαν απέναντι, των μέσων της νοητικής μορφώσεως και παρημελήθησαν τούτου ένεκεν όλως η εν μέρει ενώ ακριβώς νυν μείζων επέστη η ανάγκη αυτών ως αντισηκώματος της πολλής νοητικής εργασίας. Ούτως η αρμονική ισορροπία σωματικής και πνευματικής μορφώσεως, ήτις χαρακτηρίζει την Αθηναϊκήν παιδείαν, έταράχθη εν τοις νεωτέροις χρόνοις και η παιδεία αυτών απέβη κατά το μάλλον η ήττον μονομερώς πνευματική η μαλλον νοητική, οία εν τέλει απέβη και η αρχαία Αθηναϊκή παιδεία, επικρατήσαντος πέραν του προσήκοντος του ενός ταύτης στοιχείου, του της νοητικής αναπτύξεως.

Τα αποτελέσματα της Αθηναϊκής παιδείας, ούτως ανισόρροπου γενομένης, ήσαν, ως διδάσκει ημάς η ιστορία, το ότι παρήγε μεν αυτή πεπαιδευμένους, ουχί όμως πλέον πολίτας καλούς καγαθούς. Αλλοία όλως δεν είνε τα αποτελέσματα της νεωτέρας μονομερούς παιδείας. Επί του διανοητικού εδάφους έχομεν αληθώς να θαυμάσωμεν έργα τέχνης και επιστήμης νέα όλως και μεγαλοφυά, αλλ' οι χαρακτήρες είνε σήμερον τι σπανιώτερον η πριν, η δε σωματική ισχύς και υγεία δεν είνε τόσον ευχάριστος. Είνε αληθές ότι άπαν το νυν περιβάλλον ημάς, μάλιστα ένεκα του άγαν επιταχυνθέντος ρυθμού του εσωτερικού βίου και των μειζόνων εξωτερικών δυσχερειών του ζην, δεν συντελεί πολύ εις την διαμόρφωσιν ατομικοτήτων και χαρακτήρων και εις την του σώματος ευεξίαν άλλα και η νεωτέρα παιδεία, κατά το μάλλον η ήττον μονομερώς νοητική ούσα, ενισχύει τα περί ων ο λόγος κακά, αντί, ως έδει, να προσπαθή κατά το δυνατόν να αίρη αυτά.

Η νεωτέρα παιδεία παραβλάπτει την σωματικήν ισχύν και υγείαν των παιδευομένων, διότι εξαναγκάζει αυτούς εις πλείονα του δέοντος νοητικήν οίκοι και εν τω σχολείω έργασίαν. Αυτή δ' αμέσως μεν ως επακολούθημα έχει.την νοητικήν καταπόνησιν' αλλά διά την στενήν προς άλληλα σχέσιν της του ανθρώπου ψυχής και του σώματος επάγει εμμέσως και σωματικήν καταπόνησιν. Αλλ' η νεωτέρα παιδεία παραβλάπτει και άλλως διά της πολλής νοητικής εργασίας των παιδευομένων το σώμα αυτών, εξαναγκάζει δήλα δη αυτούς εις πολλήν σωματικήν ακινησίαν επί του θρανίου εν τω σχολείω και επί του καθίσματος οίκοι. Τοσαύτη

Σελ. 399
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/400.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

δε ακινησία είνε τι όλως ασύμφωνον και αντίθετον προς την φύσιν των παίδων. Όσω αυτοί νεώτεροι είνε, τοσούτω μείζων η ανάπτυξις και αύξησις του σώματος, αλλ' άμα διά τούτο τοσούτω ισχυρότερα είνε παρ' αυτοίς και η ορμή του πολυμερώς και αδιαλείπτως κινείσθαι, ούτως ώστε να παριστώσιν αυτοί εν τι σωματικον perpetuum mobile. Αν νυν διά την πολλήν νοητικήν εργασίαν η νεωτέρα παιδεία παρακωλύη την κίνησιν των παιδευομένων, προδήλως άμα παρακωλύει και την κανονικήν του σώματος αυτών ανάπτυξιν και αύξησιν, καθόσον εκείνη είνε εις των παραγόντων ταύτης, αλλά συγχρόνως και εκδήλωσις αυτής. Ούτως η νεωτέρα παιδεία και αμέσως παραβλάπτει την του σώματος ισχύν και υγείαν διά της πολλής νοητικής εργασίας. Πάρα ταύτην δε και παρακωλύει την ενέργειαν του μυϊκού συστήματος, μη προνοούσα προσηκόντως περί των σωματικών ασκήσεων, ίνα διά τούτων αναζωογονή και επανάγη εις φυσιολογικήν κατάστασιν το καταπεπονημένον υπό της νοητικής εργασίας νευρικόν σύστημα. Τούτο δ' είνε και το δεύτερον, καθ' ο ήμαρτε το νεώτερον εκπαιδευτικόν σύστημα περί την σωματικήν υγείαν και ισχύν.

Η επιβλαβής αύτη επίδρασις της νεωτέρας παιδείας επί του σώματος των παιδευομένων ιτρο πολλού ήδη τταρετηρήθη υπό των επαϊόντων, υφ' ων και πολλή προσπάθεια κατεβλήθη προς άρσιν του κακού. Οι αγώνες αυτών έσχον το επακολούθημα, ότι έκτοτε εστράφη η προσοχή των σχολικών αρχών εις την σωματικήν ανάπτυξιν. Εις τούτο όμως συνεβάλετο ουκ ολίγον και η ιατρική επιστήμη, ήτις διά της σχολικής υγιεινής ησχολήθη ιδία εις τον άερισμον και φωτισμόν των σχολείων, εις την κατασκευήν των θρανίων, εις τον περιορισμόν της κατ' οίκον εργασίας και την έναλλαγήν σωματικής και πνευματικής εργασίας. Και περί μεν των κατορθωθέντων υπ' αυτής ως προς τα άλλα ουδέν παρατηρώ ενταύθα, ως προς δε την Γυμναστικήν σημειούμαι ότι έργον της σχολικής υγιεινής και της νεωτέρας παιδαγωγικής ήτο να εξασφαλίσωσιν εις αυτήν σταθεράν θέσιν εν τοις προγράμμασι των σχολείων, άμα δε να συντελέσωσιν εις το να διαμορφωθή διά της θεωρητικής και πρακτικής ενεργείας ευγενών ανδρών διδακτικού της γυμναστικής σύστημα σχετικώς άρτιον, να αυξηθώσι δε αι ώραι της γυμναστικής διδασκαλίας και να προστεθώσιν εις ταύτην και αι γυμναστικαί παιδιαί, αι πεζοπορίαι, η κολυμβητική και η παγοδρομία εν ταις βορείαις χώραις της Εσπερίας. Ούτω δύναται τις ορθώς να είπη ότι εν Γερμανία, ένθα νυν η Γυμναστική καθόλου συντονώτερον και ενδελεχέστερον Θεραπεύεται η πρότερον, η παιδεία την σήμερον τείνει προς το πάλαι έθνικον ημών πρότυπον, την των Αθηναίων παιδείαν, εφ' όσον τούτο επιτρέπουσιν αι σχέσεις των νεωτέρου βίου.

Κοιτίς της τοιαύτης παιδείας, εν τοις καθ' ημάς χρόνοις υπεδείχθη ως είνε η Γερμανία' αλλά το παράδειγμα ταύτης εμιμήθησαν και άλλαι χώραι. Ούτως εν Γαλλία παρατηρείται ήδη από ετών πυρετώδης, δύναται τις να είπη, κίνησις

Σελ. 400
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/401.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

υπέρ αναμορφώσεως της παιδείας κατά την αρχήν της αρμονικής αναπτύξεως του σώματος και της ψυχής. Διά του νόμου της 27 Ιανουαρίου 1880 εγένετο υποχρεωτική καθόλου η γυμναστική διδασκαλία διά πάντα τα σχολεία της Γαλλίας, δέκα δε έτη ύστερον ο Υπουργός Léon Bourgeois διέταξε την σύνταξιν γυμναστικού εγχειριδίου, όπερ και εξεδόθη εν έτει 1893. Από του βιβλίου τούτου, ίνα χαρακτηρίσωμεν την νυν παρά Γάλλοις τάσιν ως προς την παιδείαν, μεταφέρομεν κατάλέξιν τόδε το χωρίον: "Εν οις χρόνοις η δράσις είνε ούτω πυρετώδης, η του εγκεφάλου εργασία ούτως εντεταμένη και αι καθεστικαί εργασίαι, ούτως απειράριθμοι, επιβάλλεται ημίν η σωματική αγωγή ως το μόνον μέσον, ίνα παρά τοις ανθρώποις αποκαταστήσωμεν την ισορροπίαν των φυσιολογικών λειτουργιών. Εν χώρα, ως η ημετέρα, ήτις ίσως επί πολύν έτι χρόνον θα είνε καταδεδικασμένη εις διηνεκή ένοπλον φρουράν, εμφανίζεται η σωματική αγωγή ως πατριωτική και ιερά ανάγκη. Τέλος εν τοις ημετέροις σχολείοις; εν οις ο παίς απασχολείται υπό τόσον πολυειδούς διδασκαλίας, η σωματική αγωγή είνε το κατάλληλον θεραπευτικόν μέσον διά την καλουμένην επιβάρυνσιν των μαθητών (de ce qu'on a appelé le surmenage), το αναγκαίον αντισήκωμα διά πνευματικήν εργασίαν, ύπερβολικήν υπό πολλών θεωρουμένην, συγχρόνως δε η ασφαλέστατη βάσις υγιούς και ανδρώδους αγωγής".

Εν Αυστρία κρατούσι καθόλου αι αυταί αρχαί και at αυταί τάσεις, αίτινες και εν τη Γερμανική αυτοκρατορία, ως μαρτυρούσι το πρόγραμμα και αι οδηγίαι περί γυμναστικής διδασκαλίας της 12 Φεβρουαρίου 1897, έτι δε αι εγκύκλιοι της 15 Σεπτεμβρίου 1890, της 20 Σεπτεμβρίου και της 15 Οκτωβρίου 1893, αίτινες παρέχουσιν οδηγίας περί της εισαγωγής των παιδιών.

Εν Ιταλία διά νόμου του 1878 εγένετο υποχρεωτική η γυμναστική διδασκαλία, κατά δε το 1894 συνεστάθη επιτροπή, εις ην ανετέθη η αναμόρφωσις της σχολικής Γυμναστικής. Εν των στοιχείων της αναμορφώσεως ταύτης είνε ότι έχουσιν εισαχθή ευρύτατα αι παιδιαί, έτερον δε ότι συνιστώνται ασκήσεις δρόμου, άλματος και πορείας.

Και εν ταις βορειοτέραις χώραις, ταις Σκανδιναυικαίς, δεν έλειψαν εν τοις καθ' ημάς χρόνοις τάσεις όμοιαι εν πάσι προς τας ανωτέρω ως προς την σωματικήν αγωγήν. Τα αυτά πρέπει να λεχθώσι και περί Ρωσσίας, εν η κατά το 1886 εγένετο πρόγραμμα διά πάντα τα σχολεία της αυτοκρατορίας, το όποιον καθιστά υποχρεωτικήν την πολυμερή θεραπείαν των γυμναστικών ασκήσεων εν τοις σχολείοις των αρρένων.

Περί της Αγγλίας δεν έχω να είπω όμοια προς τα περί των ανωτέρω χωρών είρημένα, καθόσον αυτή πάντοτε εθεράπευε και θεραπεύει επαρκώς τας γυμναστικάς ασκήσεις και τας παιδιάς, διόπερ και υπό των άλλων προβάλλεται πάντοτε ως αξιομίμητον παράδειγμα ως προς την εν τη αγωγή αρμονικήν ανάπτυξιν ψυχής τε και σώματος. Δια τον αυτόν δε λόγον και δεν παρετηρήθησαν εν αυτή τα προμνημονευθέντα λυπηρά επακόλουθηματα του μονομερούς εκπαιδευτικού

26

Σελ. 401
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/402.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

συστήματος των άλλων χωρών, ουδ' εξηνέχθη ποτέ κατά του εκπαιδευτικοί) της συστήματος μομφή, ως παραμελούντος την σωματικήν αγωγήν και μονομερώς φροντίζοντος περί της μορφώσεως του νου μόνου.

Η μέριμνα αυτή των πεπολιτισμένων χωρών υπέρ των σωματικών ασκήσεων δεν περιωρίσθη εντός των ορίων του σχολείου, και τοι η περί των εν αυτώ παιδευομένων μέριμνα είνε ομολογουμένως η σπουδαιότατη, αλλ' εξετάθη και εκτός του σχολείου. Καταβάλλεται δηλαδή εν αυταίς πασά δυνατή προσπάθεια προς μείζονα διάδοσιν των γυμναστικών και αθλητικών ασκήσεων και παιδιών παρά τω λαώ. Ούτως έχουσι νυν τα κατά την σωματικήν αγωγήν των παιδευομένων και τας σωματικάς ασκήσεις του λαού εν ταις άλλαις χώραις της Ευρώπης. Πώς δ' έχουσιν αυτά παρ' ημίν ;

Τους αρματωλικούς χρόνους και τον Ιερόν Αγώνα, καθ' ον οι μαχηται εν ταις ώραις της ανέσεως εγυμνάζοντο εις ασκήσεις χρησίμους εις το έργον αυτών, διεδέξαντο οΐ χρόνοι της απελευθερωθείσης Ελλάδος. Αι ανάγκαι ταύτης αι πνευματικαί ήσαν εν αρχή τοσαυται, ώστε ουδαμώς άπορον, ότι τότε οι τα της παιδείας του έθνους ημών ιθύνοντες εις την πλήρωσιν αυτών ιδιαίτατα έστρεψαν την προσοχήν των, περί πλείστου ποιούμενοι την διανοητικήν μόρφωσιν της νέας γενεάς. Εν τοις μαθήμασι τοις διδακτέοις εν τω Διδασκαλείω της Αιγίνης δεν αναγράφεται η Γυμναστική, εξ ου δύναται τις ορθώς να συναγάγη ότι εν τοις τότε Δημοτικοίς Σχολείοις το μάθημα τρύτο δεν έδιδάσκετο. Μεταξύ των διδακτέων εν τοις Δημοτικοίς Σχολείοις μαθημάτων αναγράφεται η Γυμναστική εν τω 2 άρθρω του περί Δημοτικών Σχολείων Β. Διατάγματος της 6/18 Φεβρουαρίου 1834, εν ώ αυταίς λέξεσι φέρεται, αέκτός τούτου θέλουν γίνεσθαι υπό την εποπτείαν του διδασκάλου δις της εβδομάδος σωματικαί γυμνασίαι"' φαίνεται δ' δμως, ότι αύται, μάλιστα αφ' ου χρόνου κατηργήθη το πρώτον εν Αθήναις τω 1834 συσταθέν Διδασκαλείον, ουδέποτε εγένοντο δι' ανεπάρκειαν των δημοδιδασκάλων προς την γυμναστικήν διδασκαλίαν. Μόλις από του έτους 1878, από της ανασυστάσεως δηλαδή του εν Αθήναις Διδασκαλείου, ήρξατο διδασκόμενη η Γυμναστική εν τοις Δημοτικοίς Σχολείοις υπό των νέων δημοδιδασκάλων, των καταρτιζομένων όπως δήποτε εν αυτή.

Περί διαδόσεως της Γυμναστικής εν τη Μέση Εκπαιδεύσει, και όσον αυτή είνε διαδεδομένη εν τη Δημοτική Εκπαιδεύσει, ουδείς δύναται να γείνη λόγος έτι και νυν. Ήδη εν τω πρώτω από 31 Δεκεμβρίου 1836 B. Διατάγματι "Περί Ελληνικών Σχολείων και Γυμνασίων" (εν άρθρω 14) αναγράφονται αι γυμναστικαί ασκήσεις ως εξής: "Εις το διάστημα των ωρών της αναπαύσεως και των ημερών της διακοπής οι μαθηταί δίδονται υπό την επίβλεψιν των διδασκάλων εις γυμναστικάς και άλλας ασκήσεις". Αλλ" η διάταξις αυτή ουδέποτε εφηρμόσθη διά την έλλειψιν διδασκάλων, ως τούτο δήλον γίνεται εκ του 6 άρθρου του από 8 Δεκεμβρίου 1862 ψηφίσματος της Προσωρινής Κυβερνήσεως και εκ του B. Διατάγματος της 18 Φεβρουαρίου 1871, καθ' ο εις τα Ελληνικά

Σελ. 402
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/403.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

Σχολεία εισάγονται αι στρατιωτικαί ασκήσεις υποχρεωτικώς διά τους υπέρ τα 14 έτη γεγονότας μαθητάς. Αλλά και η διάταξις αυτή δεν εφηρμόσθη εις πάντα τα Ελληνικά Σχολεία,

Εις τα Γυμνάσια το πρώτον εισήχθη η γυμναστική διά του ανωτέρου μνημονευθέντος ψηφίσματος της προσωρινής Κυβερνήσεως, άλλα και η διάταξις αύτη ε'σχε την αυτήν τύχην, ην και η εις τα Ελληνικά Σχολεία αναφερομένη περί του αυτού πράγματος διάταξις του 1836, και δη διά τον αυτόν λόγον. Δια τούτο δε και διά του Β. Διατάγματος από 18 Φεβρουαρίου 1871 εισήχθησαν αντί της Γυμναστικής αι στρατιωτικαί ασκήσεις, εφαρμοσθείσαι μέχρι του 1877, ότε και διεκόπησαν, της καταστάσεως του στρατού μη επιτρεπούσης ν' αποσπώνται δι' αυτάς αξιωματικοί και υπαξιωματικοί, ως αναφέρει εγκύκλιος του επί της Παιδείας Υπουργού από 25 Οκτωβρίου 1877. Εξ ετέρου Β, Διατάγματος από 22 Σεπτεμβρίου 1880 φαίνεται ότι εγένετο δυνατόν να διορισθώσιν εν τισί γυμνασίοις γυμνασταί, όπωςδήποτε παρασκευασθέντες εν τω ενταύθα δημοσίω Κεντρικώ Γυμναστηρίω· αλλά διά του Νόμου ΑΡΙΘ' από 31 Μαρτίου 1883 εισάγονται και πάλιν, αι στρατιωτικαί ασκήσεις, διά δε του προγράμματος της 23 Ιουνίου 1884 ορίζεται, ίνα αύται γίνωνται εν ταις δυσίν ανωτέραις του Γυμνασίου τάξεσιν ανά τρεις καθ' εβδομάδα ώρας.

Εκ της μέχρι τούδε επισκοπήσεως των γενομένων διά τας σωματικάς ασκήσεις εν τοις Ελληνικοίς Σχολείοις και Γυμνασίοις μέχρι του 1884 πρόδηλον καθίσταται ότι η περί αυτών πρόνοια η περιωρίζετο μόνον εις την επί του χάρτου αναγραφήν των δεόντων γενέσθαι η εξετροχιάζετο εις τας στρατιωτικάς ασκήσεις, αίτινες και αυταί ουχί πάντοτε, ουδέ πανταχού έγίνοντο. To έτος δ' όμως 1884 αποτελεί σημείον ποιάς προόδου εν τη γυμναστική διδασκαλία της Μέσης Εκπαιδεύσεως, τούτο δε διότι τότε συνεστάθη το πρώτον Σχολή Γυμναστών, προωρισμένων δι' αυτήν, εις ην Ιπετρέπετο να φοιτήσωσιν οι από των νέων Διδασκαλείων απολυθέντες δημοδιδάσκαλοι και οι έχοντες απολυτήριον Γυμνασίου, εν ώ από διετίας τουλάχιστον εδιδάσκετο η Γυμναστική. Διά των εκ της σχολής ταύτης εξελθόντων γυμναστών ηδυνήθη το επί της Παιδείας Υπουργείον να πλήρωση εν τη Μέση Εκπαιδεύσει ικανάς θέσεις αυτών, εφροντισε δ' άμα αυτό και περί προμηθείας γυμναστικών οργάνων. Κατά το αυτό έτος 1884 οριστικώς ανεγράφη εν τω προγράμματι των Ελληνικών Σχολείων η Γυμναστική, παρεχομένων αυτή εν εκάστη τάξει ανά τρεις ώρας, τοσαύται δ' ώραι παρεσχέθησαν τω μαθήματι διά του αυτού προγράμματος και εν εκάστη των δύο κατωτέρων του Γυμνασίου τάξεων. Ούτως ετέθησαν άπαξ αι βάσεις της γυμναστικής διδασκαλίας εν τη Μέση Εκπαιδεύσει· αλλά ζωηρά και προσήκουσα πρόνοια περί πλείονος αυτής διαδόσεως και μεθοδικωτέρας εκτελέσεως δεν εγένετο' διά τούτο δ' έτι και νυν η γυμναστική διδασκαλία εν τη Μέση Εκπαιδεύσει ούτε καθολική είνε ούτε υπό γυμναστών, ως δει, μορφωθέντων γίνεται.

Σελ. 403
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/404.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

Περί διαδόσεως και θεραπείας των γυμναστικών ασκήσεων και παρά τω πολλώ πλήθει προ του 1896 ουδείς δύναται να γείνη λόγος, καθόσον ουδ' εις τας πόλεις πάσας υπήρχον γυμναστήρια μέχρι της τότε τελέσεως των πρώτων Ολυμπιακών αγώνων. Ούτοι ζωηρότατον διήγειραν το ενδιαφέρον και τον ενθουσιασμόν του Έθνους ημών υπέρ των γυμναστικών ασκήσεων και ανύψωσαν εν τη συνειδήσει, αυτού την αξίαν και σπουδαιότητα αυτών. Η φίλαθλος δ' αύτη τάσις έσχε και πρακτικά αποτελέσματα. Εν πάση σχεδόν πάλει συνεστάθησαν γυμναστικοί σύλλογοι, ων σκοπός είναι η εισαγωγή σκόπιμου και κατά το δυνατόν πολυμερούς Γυμναστικής του λαού μορφώσεως υπό την οδηγίαν και εποπτείαν ανδρών κατά το μάλλον η ήττον ειδικών. Εν αις δε πόλεσιν ήδη πρότερον υφίσταντο γυμναστικοί σύλλογοι, προσεκτήσαντο ούτοι νέαν ζωήν, καθόσον και επί τα κρείττω διωργανώθησαν και προσετέθησαν εις αυτούς πολλώ πλείω η πρότερον μέλη. Και παρά τη μαθητιώση δε νεολαία οι αγώνες ισχυρόν διήγειραν το ενδιαφέρον υπέρ των σωματικών καθόλου ασκήσεων και ανύψωσαν την αξίαν των και παρ' αυτή.

Αλλ' επελθών ο τελευταίος ατυχής ημών πόλεμος απέτρεψεν, ως εικός την προσοχήν του Έθνους ημών από των σωματικών ασκήσεων, εφ' ικανόν χρόνον και ανεχαίτισε τας αρξαμένας εξ ατομικής πρωτοβουλίας εργασίας υπέρ της διαδόσεως αυτών, δεν απενέκρωσεν όμως τον υπέρ αυτών ζήλον, ως έχομεν δι' ελπίδος. Τουναντίον μάλιστα ο πόλεμος ώφειλε τουλάχιστον παρά τοις επαΐουσι, συμφανεστέραν να καταστήση την ανάγκην των σωματικών ασκήσεων και διά τον λαόν και διά την μαθητιώσαν νεολαίαν και ούτω ν' ανυψώση εν τη συνειδήσει του Έθνους την αξίαν και σπουδαιότητα αυτών από απόψεως όλως αντιθέτου προς την των αγώνων.

Εκ των μέχρι τούδε εκτεθειμένων συνάγονται τα εξής. Πρώτον το Έθνος ημών ικανώς βραδέως μετά την αποκατάστασίν του συνησθάνθη την ανάγκην των σωματικών ασκήσεων. Δεύτερον και συναισθανθέν την ανάγκην ταύτην, δεν έτράπη ευθύς επί την ορθήν οδόν της πληρώσεως αυτής. Τρίτον εν τοις τελευταίοις προ των αγώνων χρόνοις εγένετό τις πρόοδος, αλλά βραδεία και μονομερής πως και τέλος η του Έθνους ημών παιδεία δεν είνε απηλλαγμένη της μονομέρειας, ην κατά την παιδείαν πάσχουσι και τα άλλα πεπολιτισμένα έθνη της Ευρώπης. Τούτου ένεκεν η παρούσα Κυβέρνησις υπέλαβεν εκ των πρωτίστων αυτής καθηκόντων να μεριμνήση διά της νομοθετικής οδού περί της σωματικής αναγεννήσεως του Έθνους ημών, συντόνως φροντίζουσα περί διαδόσεως των σωματικών ασκήσεων και παρά τω λαώ, μάλιστα δε παρά τη μαθητιώση νεολαία, ήτις αποτελεί την ρίζαν της μελλούσης δυνάμεως παντός λαού. Το πρώτον βήμα έγένετό ήδη διά της υποβολής εις την ψήφον της Βουλής του νομοσχεδίου "περί Γυμναστικής και γυμναστικών και αθλητικών αγώνων" όπερ εγένετο Νόμος του Κράτους, ψηφισθέν υπό της Βουλής και κυρωθέν υπό της Υμετέρας Μεγαλειότητος.

Σελ. 404
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/405.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

Διά του Νόμου τούτου απέβη υποχρεωτικόν το μάθημα της Γυμναστικής διά τους μαθητάς της Δημοτικής και Μέσης Εκπαιδεύσεως, αλλά και διά τους φοιτητάς του Πανεπιστημίου και της Σχολής των Βιομηχάνων Τεχνών κατά τα δύο πρώτα έτη της φοιτήσεως αυτών. Διά τούτους προστίθεται και η οπλομαχητική, διά πάντας δε τους μαθητάς και φοιτητάς αι παιδιαί και αι αθλητικαί ασκήσεις του δρόμου, άλματος, δίσκου και σφαίρας, ένθα δε δυνατόν, η κολυμβητική, κωπηλασία και σκοποβολή.

Εν ταις παιδιαίς η τρυφερά και απαλή των μικρών μάλιστα μαθητών ηλικία ευρίσκει αληθή χαράν και αναψυχήν, καθόσον δι' αυτών το τε σώμα και ο νους των παιδιών τίθενται εις κίνησιν κατά τρόπον συνάδοντα προς την φύσιν αυτών. Εντεύθεν δε και το πολύ ενδιαφέρον των μικρών μάλιστα μαθητών υπέρ των παιδιών, αίτινες ούτως είνε αρίστη προπαιδεία εις τας κυρίως γυμναστικάς ασκήσεις, άμα δε, εναλλαττόμεναι προς ταύτας, άριστον μέσον ζωογονήσεως της κυρίως γυμναστικής διδασκαλίας. Αλλά και άλλως αι παιδιαί κέκτηνται πολλήν την σπουδαιότητα, και δη πρώτον υπό έποψιν υγιεινήν, άτε επιτρέπουσαι και προκαλούσαι τους παίδας εις πολυμερή και όλως ελευθέραν κίνησιν των διαφόρων του σώματος μελών. Και ηθική δε είτα σημασία ου σμικρά αποδίδεται εις αυτάς, ως επιτηδειοτάτας εις την μόρφωσιν χαρακτήρος, καθ' όσον εθίζουσι τους παίδας εις την καρτερίαν, εις την παρουσίαν του πνεύματος, εις την ευστροφίαν, εφευρετικότητα και οξύτητα αυτού, Και άλλως δε διεγείρουσι και προάγουσι το κοινοτικόν συναίσθημα· διότι η παίζουσα νεολαία επιβάλλει αυτή εις εαυτήν τον νόμον και τον περιορισμον, θέτει δ' εκτός των διαγεγραμμένων υπό της παιδιάς ορίων πάντα, βουλόμενον και πειρώμενον να θέση εαυτόν υπεράνω αυτών, ουδενί αναγνωρίζουσα διάκρισιν και προνόμιον, αλλά τους πάντας καθιστώσα ίσους ενώπιον του νόμου της παιδιάς.

Από τοιαύτης απόψεως εξεταζόμεναι αι παιδιαί αποβαίνουσιν υπόθεσις εθνική μεγίστης σημασίας, διότι είνε και η αρίστη προπαιδεία της φιλοπατρίας, ήτις εν τούτω κυρίως συνίσταται, εν τω υποτάττειν την ιδίαν τη κοινή βουλήσει και θυσιάζειν εκείνην ταύτη.

Αι παιδιαί, όταν προς διδασκαλίαν εκλέγωνται κυρίως επιχώριοι, έχουσι τον χαρακτήρα του δημοτικού και εθνικού· τοιούτον δ' έχουσιν χαρακτήρα και αι ανωτέρω μνημονευθείσαι αθλητικαί ασκήσεις, το άλμα, ο δρόμος, η σφαίρα, Διά τούτο εκείναι τε και αύται προσηκόντως θεραπευόμεναι και εν τοις σχολείοις εν συνδυασμώ προς την κυρίως Γυμναστικήν θα χρησιμεύσωσιν ως μέσον συνδέσεως των δημοτικών η λαϊκών ασκήσεων και των κυρίως γυμναστικών και θα καταρρίψωσι τον ουχί φυσικόν φραγμόν, τον αποχωρίζοντα την έντεχνον γυμναστικήν από των δημοτικών, λαϊκών, ασκήσεων. Ούτω δε θα διευκολύνωσι και την παρά τω λαώ επικράτησιν και των κυρίως γυμναστικών ασκήσεων, εις ο θα συντέλεση και η μακρά κατά πάντα τα μαθητικά έτη ενασχόλησις των νέων περί αυτάς. Η ενασχόλησις αύτη θα εμβάλη εις τους παίδας την κλίσιν

Σελ. 405
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/406.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

προς τας σωματικάς ασκήσεις, γνωστόν δ' είνε ότι κλίσεις, ερριζούμεναι τω ανθρώπω κατά τα νεανικά έτη αυτού και ούτως έξεις αποβαίνουσαι, δυσκόλως είτα γίνονται εξίτηλοι, Ούτως υπάρχει ελπίς μεγίστη το ενδιαφέρον υπέρ των σωματικών ασκήσεων να διασώζηται και πέραν των μαθητικών εδωλίων διά τούτον δε και δι' άλλους λόγους καθίσταται υποχρεωτικόν διά του μνημονευθέντος νόμου το μάθημα της Γυμναστικής και διά τους φοιτητάς, ίνα μη οι νέοι νομίζωσιν ότι απαλλαττόμενοι των επιστημονικών εγκυκλίων μαθημάτων δύνανται και πρέπει κατά μέρος ν' αφήνωσι και την Γυμναστικήν. Αυτή πρέπει και μετά το σχολείον να μη εξαφανίζηται εκ του βίου των ατόμων και του έθνους, αλλ' έθος του λαού να αποβαίνη.

Εις τούτο πάντως συμβάλλονται και οι αγώνες. Πας λόγος περί της αξίας των σωματικών ασκήσεων, όσον και αν είνε καθ' εαυτόν εναργής, δεν ευρίσκει βαθείαν απήχησιν παρά τω λαώ. Αλλ' αγώνες σωματικών ασκήσεων ενεργούσιν ήδη διά της εν αυτοίς ενοικούσης δραματικής δυνάμεως, είνε δε άριστον μέσον παρορμήσεως προς σωματικάς ασκήσεις. Τούτο μαρτυρούσιν οι αρχαίοι εθνικοί αγώνες και οι εσχάτως τελεσθέντες παρ' ημίν Ολυμπιακοί αγώνες. Αγών και νίκη είνε το ύψιστον κέντρον της νεολαίας, η δε τάσις του αιέν αριστεύειν και υπέροχον είναι των άλλων αποδείκνυται σοβαρόν ελατήριον προς διαρκή σοβαράν άσκησιν και αυστηράν διαμόρφωσιν αυτής, καθ' ην και εις στερήσεις υποβάλλεται τις και παραιτείται τίνων, δυστυχώς και παρά τη ημετέρα νεολαία ευρέως διαδεδομένων υλικών απολαύσεων, επιβλαβών τω τε σώματι και τη ψυχή. Από τοιούτων λόγων ορμώμενος διά του μνημονευθέντος Νόμου ώρισα, πρώτον ίνα αι εξετάσεις των μαθητών εν τη Γυμναστική προσλαμβάνωσιν, ένθα δυνατόν, αγωνιστικόν χαρακτήρα, δεύτερον δ'  ίνα κατ' έτος τελώνται εν Αθήναις Πανελλήνιοι αγώνες, άμα δε διηυκόλυνα την τέλεσιν σωματικών αγώνων και αλλαχού του έθνους ημών.

Όρος, ου άνευ αι γυμναστικαί καθόλου ασκήσεις δεν δύνανται να κατορθώσιν όσα δ' αυτών επιδιώκονται, είνε η ύπαρξις γυμναστών, προσηκόντως κατηρτισμένων. Οποία πρόνοια περί τούτων ελήφθη μέχρι τούδε, υπεδηλώθη εν μέρει ανωτέρω. Νυν προσθέτω ότι εν έτει 1893 διωργανώθη υπ' εμού σχολή τις ήτις και ελειτούργησεν από του 1897-1899. Αλλ' εγώ αυτός αναγνωρίζω νυν τα ελαττωματικώς έχοντα εν τω οργανισμώ της σχολής εκείνης. Εν πρώτοις οι εις αυτήν εγγραφόμενοι πάντες δεν είχον την προσήκουσαν καθόλου διανοητικήν ανάπτυξιν· αλλ' όμως, αν μέλλωσιν αυτοί επιτυχώς να διδάσκωσι την γυμναστικήν εν τοις σχολείοις της Μέσης Εκπαιδεύσεως και να επιβάλλωνται εις τους μαθητάς αυτών, πρέπει να έχωσι την καθόλου μόρφωσιν ανωτέραν της των διδαχθησομένων υπ' αυτών. Επαρκή δε την καθόλου μόρφωσιν πρέπει να έχωσιν οι μέλλοντες γυμνασταί, αν μέλλωσι μετά βαθείας κατανοήσεως να παρακολουθώσι την εν τη Σχολή των Γυμναστών θεωρητικήν διδασκαλίαν, μάλιστα όπως αύτη νυν εκανονίσθη εν τω κανονισμώ δ' αυτής κείται και το δεύτερον

Σελ. 406
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/407.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ελάττωμα της Σχολής των Γυμναστών, κατά τον οργανισμόν του 1893, Αι θεωρητικαί γνώσεις, αι τε κυρίως γυμναστικαί και αι παιδαγωγικαί, αι παρεχόμεναι και κατ' εκείνον εις τους φοιτητάς της Σχολής, ήσαν πολύ ολίγαι, διά τούτο και έξεμάνθανον μεν αυτοί τας διαφόρους ασκήσεις, αλλ' είτα γυμνασταί γινόμενοι κατά τίνα άλογον τριβήν ήσκουν και ασκούσι την Γυμναστικήν, ουχί σαφή συνείδησιν έχοντες του τρόπου, καθ' ον κατορθούται ο υπ' αυτής καθόλου επιδιωκόμενος σκοπός, άμα δε του σκοπού του ιδιάζοντος εκάστω είδει ασκήσεων η και εκάστη ασκήσει, ήτοι του τρόπου, καθ' ον έκαστον είδος η και εκάστη άσκησις επιδρά επί το σώμα και προάγει την τούτου ισχύν και υγείαν. Η έλλειψις επαρκών θεωρητικών γνώσεων παρά τοις γυμνασταίς είνε και το αίτιον, ου ένεκεν η παρ' ημίν σχολική γυμναστική προσεκτήσατο μονομέρειάν τίνα και τον τύπον των στρατιωτικών ασκήσεων διά της επικρατήσεως των τακτικών καλουμένων ασκήσεων. Μόνον επαρκής θεωρητική μόρφωσις των γυμναστών θ' απαλλάξη την σχολικήν ημών γυμναστικήν της μνημονευθείσης μονομερείας, θα προλάβη δε και τον κίνδυνον πάσης άλλης μνομερείας και υπερβολής, αίτινες ευκόλως άγουσιν εις τον κακόν αθλητισμόν, τον μέγαν τούτον κίνδυνον της Γυμναστικής. Ούτος είνε διά την μαθητιώσαν μάλιστα νεολαίαν και από υγιεινής και από παιδαγωγικής απόψεως ολέθριος, διό πασά πρέπει να γίνηται φροντίς, ίνα μακράν πάντοτε διατελή της σχολικής μάλιστα Γυμναστικής. Κατά ταύτα, εν τω νέω οργανισμώ της Σχολής των Γυμναστών φροντίς γίνεται περί ευρυτέρας θεωρητικής αυτών μορφώσεως, άμα δε και περί επαρκούς προτέρας γενικής παιδείας αυτών· διό και η είσοδος εις την Σχολήν επιτρέπεται μόνον εις τους διετή συμπληρώσαντας φοίτησιν εις το Πανεπιστήμιον.

Δεύτερος όρος, εξ ου εξαρτάται η επιτυχία της Γυμναστικής, μάλιστα εν τοις σχολείοις, είνε ο καταρτισμός αναλυτικού προγράμματος συνωδά προς τας αξιώσεις της νυν Διδακτικής. Τοιούτο παρ' ημίν υπήρχε διά το Δημοτικόν Σχολείον, διά δε την Μέσην Εκπαίδευσιν ολίγα τινά αναγράφονται περί του μαθήματος της Γυμναστικής εν τω προγράμματι των Ελληνικών Σχολείων και Γυμνασίων, τω εκδοθέντι τη 9 Σεπτεμβρίου 1897. Αλλ' όμως νυν μάλιστα παρίσταται ανάγκη παρ' ημίν αναλυτικού προγράμματος της Γυμναστικής, ότε η ουχί επαρκής θεωρητική μόρφωσις των πλείστων γυμναστών εν αμφιβάλω λίαν τίθησι την ορθήν εκλογήν των ασκήσεων, των αρμοζουσών εις εκάστην τάξιν. Και τελειοτέρας δ' όμως γενομένης της θεωρητικής μορφώσεως των γυμναστών, άχρηστον δεν είνε το αναλυτικόν πρόγραμμα' και οι τοιαύτην προσηκτησάμενοι την θεωρητικήν μόρφωσιν γυμνασταί δεν είνε δυνατόν εν αρχή του πρακτικού αυτών σταδίου να έχωσιν ούτως ανεπτυγμένην την παιδαγωγικήν συνείδησιν, ώστε πάντοτε του ορθού να στοχάζωνται εν τη εκλογή της διδακτέας ύλης, Και δι' αυτούς λοιπόν το αναλυτικόν πρόγραμμα δεν είνε τι άχρηστον, αλλά τουναντίον θα χρησιμεύη ως τις ασφαλής οδηγός εν τω έργω αυτών' έπειτα δε και το έργον της επιθεωρήσεως και την εξέλεγξιν της γινομένης εν εκάστω σχολείω

Σελ. 407
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/408.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

εργασίας ως προς την Γυμναστικήν διευκολύνει το αναλυτικόν πρόγραμμα. Είνε δε τούτο ούτω συντεταγμένον, ώστε εντός των ορίων αυτού να παρέχηται εις τον διδάσκοντα, έχοντα προ οφθαλμών την ατομικότητα των μαθητών αυτού, ικανή ελευθερία περί την εκλογήν των εν εκάστη ώρα διδακτέων ασκήσεων, την ακολουθίαν αυτών, ωσαύτως δε περί τον ρυθμόν της μεταβάσεως από μιας εις άλλην άσκησιν και από ενός εις άλλο είδος ασκήσεων.

Από τοιούτων αρχών και σκέψεων. Μεγαλειότατε, ορμηθείς συνέταξα τον μνημονευθέντα Νόμον, προσέτι δε τα ήδη δημοσιευθέντα Διατάγματα περί οργανισμού της Σχολής των Γυμναστών και περί οργανισμού του Ακαδημαϊκού Γυμναστηρίου, ως και τα νυν εις την κύρωσιν της Υμετέρας Μεγαλειότητος υποβαλλόμενα σχέδια Διαταγμάτων περί διδασκαλίας της Γυμναστικής εν τοις σχολείοις της Δημοτικής και Μέσης Εκπαιδεύσεως και εν τοις Διδασκαλείοις εκατέρου φύλου και περί του αναλυτικού προγράμματος της Γυμναστικής εν τοις σχολείοις της Δημοτικής και Μέσης Εκπαιδεύσεως.

Της Υμετέρας Μεγαλειότητος πιστός θεράπων

και ευπειθέστατος υπήκοος

Ο επί των Εκκλησιαστικών

και της Δημοσίας Εκπαιδεύσεως Υπουργός

ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ

Περί της διδασκαλίας της Γυμναστικής εν τοις σχολείοις της Δημοτικής και Μέσης Εκπαιδεύσεως και εν τοις Διδασκαλείοις εκατέρου φύλου.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Α' ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

Έχοντες υπ' όψει τα άρθρα 4, 6, 7, 8, 27, 46, και 53 του "περί Γυμναστικής και γυμναστικών και αθλητικών αγώνων" ,ΒΧΚΑ' Νόμου,

Προτάσει του Ημετέρου επί των Εκκλησιαστικών και της Δημοσίας Εκπαιδεύσεως Υπουργού διατάττομεν τάδε:

Άρθρον 1. Εν πάσι τοις δημοσίοις, δημοσυντηρήτοις και ίδιωτικοίς σχολείοις της Δημοτικής και Μέσης Εκπαιδεύσεως, ως και εν τοις Διδασκαλείοις αμφοτέρων των φύλων η Γυμναστική πρέπει να διδάσκηται τρις τουλάχιστον της εβδομάδος ανά μίαν ώραν. Εξαίρεσις επιτρέπεται, μόνον επί των δύο κατωτέρων του δημοτικού σχολείου τάξεων, εν αις η Γυμναστική δύναται να διδάσκηται καθ' εκάστην ανά ημίσειαν ώραν.

Σελ. 408
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/409.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

Άρθρον 2. Την Γυμναστικήν εν τοις δημοσίοις και ιδιωτικοίς δημοτικοίς σχολείοις αμφοτέρων των φύλων διδάσκουσι δημοσιδάσκαλοι και δημοδιδασκάλισσαι, ουχί δε και ίδιοι γυμνασταί. Εφ' όσον μάλιστα δυνατόν, εν εκάστη τάξει διδάσκει το μάθημα τούτο ο και τα άλλα μαθήματα διδάσκων εν αυτή. Η μη εφαρμογή της τελευταίας ταύτης διατάξεως πρέπει προσηκόντως να αιτιολογήται εις τον οικείον έπιθεωρητήν υπό του διευθύνοντος το σχολείον κατά την περιοδείαν εκείνου.

Άρθρον 3. Εις τους επί μισθώ και ουχί επί επιμισθίω διδάσκοντας την Γυμναστικήν εν τω Ακαδημαϊκώ Γυμναστηρίω, εν τη Σχολή των Γυμναστών, εν τοις σχολείοις της Μέσης Εκπαιδεύσεως και τοις Διδασκαλείοις επιτρέπεται μόνον δίωρος καθ εκάστην εν ίδιωτικώ εκπαιδευτηρίω η γυμναστηρίω η τοιούτω αθλητικού σωματείου η εν άλλω εν γένει ιδιωτικώ ιδρύματι διδασκαλία της Γυμναστικής,

Τάς ώρας της ιδιωτικής ταύτης διδασκαλίας γνωρίζει έκαστος γυμναστής, επί ιδία αυτού ευθύνη, τω διευθύνοντι το δημόσιον σχολείον εν ω διδάσκει, άμα αναλαμβάνων την ιδιωτικήν διδασκαλίαν,

Άρθρον 4. Έπ' ουδενί λόγω επιτρέπεται η εν τη γυμναστική διδασκαλία σύμπτυξις τάξεων αλλεπαλλήλων πλειόνων των δύο. Και η τοσούτων δ' όμως και τοιούτων τάξεων σύμπτυξις δεν επιτρέπεται., όταν ο αριθμός των μαθητών των ενουμένων δύο τάξεων υπερβαίνη τους έξήκοντα.

Επ' ουδενί λόγω ωσαύτως επιτρέπεται η σύμπτυξις της α' κατωτάτης προς την β' τάξιν του Ελληνικού Σχολείου.

Άρθρον 5. Η γυμναστική διδασκαλία εν πάσι τοις σχολείοις τοις μνημονευομένοις εν τω 1ω άρθρω του παρόντος Διατάγματος άρχεται ευθύς άμα τη ενάρξει της διδασκαλίας και των άλλων μαθημάτων, διακόπτεται μόνον καθ' ας ημέρας και τα άλλα μαθήματα η ένεκα καιρικών λόγων, μετά προηγουμένην συνεννόησιν του γυμναστού προς τον διευθύνοντα το σχολείον, εξακολουθεί δε γινομένη και μετά τας εξετάσεις τας οριζομένας εν τω άρθρω 27 του ,ΒΧΚΑ' Νόμου μέχρι της 20 Μαΐου.

Κατά ταύτας, επί ιδία ευθύνη του γυμναστού και του διευθύνοντος το σχολείον, πρέπει να εμφανίζωνται πάντες οι μαθηταί του σχολείου, πλην των, κατά το από 12 Σεπτεμβρίου εν. έτους "περί απαλλαγής από της Γυμναστικής των μαθητών της Δημοτικής και Μέσης Εκπαιδεύσεως" Ημέτερον Διάταγμα, απαλλαττομένων της γυμναστικής διδασκαλίας.

Άρθρον 6, Απαγορεύεται η αναγραφή εν τω προγράμματι οιουδήποτε σχολείου ως ώρας γυμναστικής διδασκαλίας της 2 μ.μ., εν δε θέρει και της 10 και 11 π, μ, και της 3 και 4 μ. μ.

Άρθρον 7. Η γυμναστική διδασκαλία γίνεται υφ' ους όρους αναγράφει το β' εδάφιον του 8 άρθρου του, ΒΧΚΑ' Νομού εν τοις γυμναστηρίοις των εκασταχού γυμναστικών και αθλητικών σωματείων, εφ' όσον προς ταύτην απαιτούνται

Σελ. 409
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/410.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

και κινητά η ακίνητα όργανα, ων στερείται το σχολείον. Οφείλει δ' όμως ο γυμναστής ευθύς ως παρατήρηση, ότι δεν τηρείται ο όρος του γ' εδαφίου του αυτού άρθρου, ν' αναφέρη τούτο εις τον διευθύνοντα το σχολείον, ίνα το επί των Εκκλησιαστικών και της Δημοσίας Εκπαιδεύσεως Υπουργείον, λαμβάνον δι' αυτού γνώσιν του πράγματος, παύσηται χορηγούν την ετησίαν χρηματικήν έπιχορήγησιν και διατάξη την υπό του σωματείου επιστροφήν των αυτώ χορηγηθέντων κινητών γυμναστικών οργάνων εις τον διευθύνοντα το ανώτερον σχολείον της έδρας του γυμναστηρίου.

Άρθρον 8, Από του σχολείου εις το γυμναστήριον τους μαθητάς, βαίνοντας εν τάξει, συνοδεύει αυτός ο γυμναστής. Την εκτέλεσιν της διατάξεως ταύτης εποπτεύει ο διευθύνων το σχολείον, όφείλων τάχιστα να γνωρίζη τω Υπουργείω την παράβασιν αυτής προς τιμωρίαν του γυμναστού.

Άρθρον 9, Αι εν άρθρω 7 του ,ΒΧΚΑ' Νομού οριζόμεναι εκδρομαί σκοπόν έχουσι καθαρώς γυμναστικόν, ήτοι την υπό των μαθητών άσκησιν εις πεζοπορίας, διό γίνονται εκάστοτε υπό την συνοδείαν και του γυμναστού, Η διάρκεια αυτών, αρχομένη από της ημισείας ώρας, δεν πρέπει και εις τους μαθητάς των ανωτέρων ακόμη του Γυμνασίου τάξεων να υπερβαίνη τας δύο ώρας, συμπεριλαμβανομένης και της επιστροφής εις τον τόπον της εκκινήσεως.

Άρθρον 10, Εν τη βαθμολογία της Γυμναστικής ισχύουσιν αι διατάξεις περί βαθμολογίας των Ελληνικών, Λατινικών και Μαθηματικών εν τοις σχολείοις της Μέσης Εκπαιδεύσεως.

Άρθρον 11, Υπεύθυνοι διά την τήρησιν των διατάξεων του παρόντος Διατάγματος, ως και των διατάξεων του (BXKA' Νόμου των αναφερομένων εις την γυμναστικήν διδασκαλίαν εν τη κατωτέρα και Μέση Εκπαιδεύσει και εν τοις Διδασκαλείοις αμφοτέρων των φύλων:, είνε οι διευθύνοντες τα σχολεία ταύτα και οι επιθεωρηταί της Δημοτικής Εκπαιδεύσεως. Προκειμένου δε περί της τηρήσεως των αυτών διατάξεων εν τοις ιδιωτικοί? καθόλου εκπαιδευτηρίοις υπεύθυνοι είνε προς τοις διευθυνταίς αυτών και οι εποπτεύοντες τα σχολεία ταύτα λειτουργοί της Δημοσίας Εκπαιδεύσεως.

Άρθρον 12. Πάσα προηγουμένη διάταξις, αντικειμένη προς το παρόν Διάταγμα, καταργείται.

Εις τον αυτόν Ημέτερον επί των Εκκλησιαστικών και της Δημοσίας Εκπαιδεύσεως Υπουργόν ανατίθεται η δημοσίευσις και εκτέλεσις του Διατάγματος τούτου.

Εν Αθήναις, τη 2ο Νοεμβρίου 1899

ΓΕΩΡΓΙΟΣ

Ο Υπουργός ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ

Σελ. 410
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/411.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

87 ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗΣ

(Β. Διάταγμα / 20 Νοεμβρίου 1899)

Κυβέρνηση Γ. Θεοτόκη

Υπουργός Α. Ευταξίας

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Α' ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

Έχοντες υπ' όψει τον ,ΒΧΚΑ' Νομον της 10 Ιουλίου 1899 "περί γυμναστικής και γυμναστικών και αθλητικών αγώνων" προτάσει του Ημετέρου επί των Εκκλησιαστικών και της Δημοσίας Εκπαιδεύσεως Υπουργού διατάττομεν τάδε:

Το πρόγραμμα της εν τοις Δημοτικοίς, τοις Ελληνικοίς Σχολείοις και τοις Γυμνασίοις διδακτέας Γυμναστικής κανονίζεται από του ενεστώτος σχολικού έτους 1899-1900 ως εξής·

Α' ΔΗΜΟΤΙΚΟΝ ΣΧΟΛΕΙΟΝ

τάξις Α'

Ι. Τακτικαί ασκήσεις

1. Σχηματισμός του ζυγού.- 2. Προσοχή και άνάπαυσις.- 3. Αρίθμησις κατά δυάδας.- 4. Κλίσις δεξιά και αριστερά.- 5. Βάδην επί τα πλάγια.- 6. Βάδην εν χώρα.- 7. Εν βήμα εμπρός η όπίσω.- 8. Εν, δύο, τρία η τέσσαρα βήματα εμπρός η οπίσω.- 9. Βάδην εμπρός κατά παραγωγήν.- 10. Διάφοροι μετασχηματισμοί του ζυγού εν βαδίσματι.

ΙΙ. Ελεύθεροι Ασκήσεις

1. Μικρά αραίωσις κατά μέτωπον η κατά παραγωγήν διά τάσεως των χειρών επί τα πλάγια η εμπρός οριζοντίως, και πύκνωσις.- 2. Τας χείρας επί των ισχίων εναλλάξ και αμφοτέρας.- 3. Βάδην εν χώρα μετά κρούσεως των χειρών εμπρός.- 4, Βάδην εν κινήσει μετά κρούσεως των χειρών εμπρός ανά πάντα τέταρτον χρόνον, η ανά πάντα περιττόν χρόνον, η ανά παν εν.- 5. Τέσσαρα βήματα πεζικά εν κινήσει και τέσσαρα εν χώρα μετά κρούσεως των χειρών εμπρός

Αναδημοσιεύεται από την ΕτΚ, αρ. 255, τχ. A720 Νοεμβρίου 1899.

Σελ. 411
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/412.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

οπίσω η υπέρ την κεφαλήν ανά παν εν χώρα βήμα.- 6. Τέσσαρα βήματα πεζικά εμπρός μετά η άνευ κρούσεως των χειρών οπίσω, η τέσσαρα οπίσω μετά η άνευ κρούσεως των χειρών εμπρός.- 7. Στροφή της κεφαλής δεξιά και αριστερά.- 8. Κλίσις της κεφαλής εμπρός και οπίσω η δεξιά και αριστερά.- 9. Τάσις των χειρών εναλλάξ η αμφοτέρων εμπρός, η επί τα πλάγια Οριζοντίως.- 10. Τάσις των χειρών εναλλάξ η αμφοτέρων εμπρός η επί τα πλάγια οριζοντίως και άνω κατακορύφως.- 11. Τάσις των χειρών εναλλάξ η αμφοτέρων άνω κατακορύφως εκ των έμπροσθεν η εκ των πλαγίων.- 12. Κάμψις των χειρών επί τους ώμους εμπρός και τάσις κάτω.- 13. Τάσις και κάμψις των χειρών εναλλάξ και αμφοτέρων εμπρός οριζοντίως, η άνω κατακορύφως.- 14. Κάμψις των χειρών επί τους ώμους πλαγίως και τάσις κάτω.- 15. Τάσις και κάμψις των χειρών εμπρός η επί τα πλάγια, οριζοντίως η άνω κατακορύφως.- 16. Εκβολή των ποδών εναλλάξ εμπρός η οπίσω η επί τα πλάγια.- 17. Το αυτό μετά τάσεως των χειρών εμπρός η επί τα πλάγια οριζοντίως η άνω κατακορύφως.- 18. Εκβολή των ποδών εναλλάξ εμπρός, οπίσω η επί τα πλάγια μετά κρούσεως των χειρών εμπρός η υπέρ την κεφαλήν.

ΙΙΙ. Παιδιαί έηιχώριοι Εκλεγόμεναι υπό των διδασκόντων αναλόγως της ηλικίας των μαθητών.

Τάξις Β'

Επανάληψις των εν τη A' τάξει διδαχθεισών τακτικών και ελευθέρων ασκήσεων και παιδιών.

Ι. Τακτικοί ασκήσεις

1. Ημίσεια στροφή της κεφαλής δεξιά η αριστερά.- 2. Ζύγησις.- 3. Μεταβολή εν ηρεμία.- 4. Βάδην εμπρός η οπίσω.- 5. Παύσις του βαδίσματος. 6. Βήμα γυμναστικόν εν χώρα.- 7. Τροχάδην εν χώρα.- 8. Διπλασιασμός και απλοποίησις του ζυγού εν ηρεμία. -9. Βάδισμα κατά παραγωγήν. -10. Απλοποίησις και διπλασιασμός του ζυγού εν κινήσει. -11. Αλλαγή κατευθύνσεως στοιχηδόν. -12. Διάφοροι μετασχηματισμοί των ζυγών εν βαδίσματι.

ΙΙ. Ελεύθεροι ασκήσεις

1. Αραίωσις των ζυγών μικρά η μεγάλη, και πύκνωσις αυτών. -2. Κλίσις η μεταβολή δεξιά η αριστερά, των χειρών τεμνομένων εμπρός η επί τα πλάγια οριζοντίως η άνω κατακορύφως. -3. Διάστασις των ποδών εν χώρα. -4. Σύνδεσις των χειρών επί τα νώτα. -5. Διασταύρωσις των χειρών εμπρός η οπίσω. -6. Διάφοροι σύμμικτοι βηματισμοί εκ τεσσάρων, εξ η οκτώ βημάτων πεζικών, γυμναστικών εν χώρα η εν κινήσει μετά κλίσεως δεξιά η αριστερά. - 7. Περιστροφή της κεφαλής δεξιόθεν η αριστερόθεν. -8, Τάσις των χειρών

Σελ. 412
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/413.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

εμπρός η επί τα πλάγια οριζοντίως η άνω κατακορύφως, των ποδών στηριζόμενων επί των δακτύλων. -9. Το αυτό μετά διαστάσεως των ποδών εν χώρα. -10. Τάσις των χειρών επί τα πλάγια οριζοντίως μετά πλαγίων βημάτων προς δεξιά η αριστερά. -11, Τάσις των χειρών εμπρός και άνω, επί τα πλάγια και κάτω, -12. Τάσις των χειρών εναλλάξ η αμφοτέρων επί τα πλάγια και εμπρός, η εμπρός και επί τα πλάγια οριζοντίως. -13, Κάμψις και τάσις των χειρών άνω και κάτω η επί τους ώμους και εμπρός μετά η άνευ εκβολής των ποδών εναλλάξ εμπρός, οπίσω η επί τα πλάγια. -14. Τάσις των χειρών επί τα πλάγια οριζοντίως και κάμψις επί τους ώμους. -15, Κάμψις και τάσις των χειρών επί τους ώμους και τα πλάγια οριζοντίως. -16, Κάμψις των χειρών εναλλάξ η και αμφοτέρων υπέρ την κεφαλήν μετά η άνευ εκβολής των ποδών εμπρός, οπίσω η επί τα πλάγια η μετά διαστάσεως αυτών. -17. Κάμψις των χειρών υπό τας μασχάλας, -18. Το αυτό των ποδών στηριζόμενων επί των δακτύλων. -19, Το αυτό των ποδών έκβαλλομένων εναλλάξ εμπρός, οπίσω η επί τα πλάγια. -20, Το αυτό μετά διαστάσεως των ποδών. -21. Κάμψις και τάσις των χειρών υπό τας μασχάλας και τα πλάγια οριζοντίως. -22, Κλίσις του κορμού εμπρός και οπίσω, -23. Κλίσις του κορμού εμπρός, των χειρών τεινομένων κάτω, -24. Κλίσις του κορμού δεξιά και αριστερά, -25. Στροφή του κορμού δεξιά και αριστερά. -26, Βάδην επί τα πλάγια αριστερά η δεξιά, των χειρών τεινομένων εμπρός η επί τα πλάγια οριζοντίως η άνω κατακορύφως, -27. Προσέγγισις και απομάκρυνσις των άκρων των ποδών,

III. ΙΙαιδιαί επιχώριοι

Εκλεγόμεναι ως και εν τη προηγουμένη τάξει.

Τάξις Γ

Επανάληψις των εν τη προηγουμένη τάξει, διδαχθεισών συνθετωτέρων ασκήσεων και παιδιών.

Ι. Τακτικοί ασκήσεις

1. Διπλασιασμός και απλοποίησις των στοίχων εν ηρεμία, -2, Τροχάδην εν χώρα τεταμένων των ποδών. -3. Βήματος αλλαγή. -4. Μεταβολή εν κινήσει, συνδυαζόμενη μεθ' ωρισμένου αριθμού αρτίων βημάτων. -5. Μεταβολή και παύσις βαδίσματος (αλτ). -6. Μεταβολή και έξακολούθησις του βαδίσματος (μαρς). -7. Βάδισμα κατά παραγωγήν εις στοίχους διπλούς. -8. Διπλασιασμός και απλοποίησις των στοίχων εν βαδίσματι (εις απλούς η εις διπλούς στοίχους, η εφ' ενός ζυγού). -9. Παύσις του κατά παραγωγήν βαδίσματος και επάνοδος εις την κατά μέτωπον παράταξιν. -10. Διάφοροι μετασχηματισμοί των ζυγών και των στοίχων εν βαδίσματι, -11, Διάφοροι σύμμικτοι βηματισμοί

Σελ. 413
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/414.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

εκ βημάτων πεζικών, γυμναστικών η διασταδόν εν κινήσει η εν χώρα μετά κλίσεων και μεταβολών,

II. Ελεύθεραι ασκήσεις

1, Αραίωσις μεγάλη και πύκνωσις των ζυγών κατά τετράδας. -2. Διασταδόν εν χώρα, -3. Αιώρησις των χειρών. -4. Tò αυτό των ποδών στηριζόμενων επί των δακτύλων. -5. Τάσις των χειρών εναλλάξ άνω κατακορύφως εκ των έμπροσθεν η εκ των πλαγίων. -6. Τάσις των χειρών εναλλάξ εμπρός και οπίσω κεκλιμένως. -7. Τάσις των χειρών κεκλιμένως επί τα πλάγια οριζοντίως, -8. Τάσις αμφοτέρων των χειρών δεξιά και αριστερά οριζοντίως -9. Το αυτό μετ' εκβολής η διαστάσεως των ποδών εν χώρα η μετά πλαγίων βημάτων προς δεξιά η αριστερά. -10, Περιστροφή των χειρών δεξιόθεν η αριστερόθεν. -11. Το αυτό μετά πλαγίων προς δεξιά η αριστερά βημάτων, - 12, Αιώρησις των χειρών δεξιά και αριστερά οριζοντίως, -13, Το αυτό των ποδών στηριζόμενων επί των δακτύλων, -14. Κάμψις και τάσις των χειρών οπίσω. -15. Κάμψις και τάσις των χειρών επί το στέρνον και τα πλάγια όριζοντίως. -16. Το αυτό των ποδών εκβαλλομένων εναλλάξ εμπρός, οπίσω η επί τα πλάγια η στηριζόμενων επί των δακτύλων. -17. Κλίσις του κορμού εμπρός, των χειρών ευρισκομένων επί των ισχίων, -18. Κλίσις του κορμού δεξιά και αριστερά, της ετερωνύμου χειρός καμπτομένης επί την κεφαλήν, -19, Στροφή του κορμού δεξιά και αριστερά, της ετερωνύμου χειρός καμπτομένης επί το μέτωπον η υπέρ την κεφαλήν η υπό τας μασχάλας, η τεινομένης εμπρός η επί τα πλάγια οριζοντίως, -20. Κλίσις του κορμού εμπρός των ποδών εκβαλλομένων εναλλάξ εμπρός η οπίσω η επί τα πλάγια, των χειρών τεινομένων κάτω. -21. Εκβολή και κάμψις των ποδών εναλλάξ εμπρός, -22, Το αυτό των χειρών τεινομένων η καμπτομένων και τεινομένων κατά πάσας τας διευθύνσεις, -23, Εκβολή των ποδών εναλλάξ εμπρός μετά κλίσεως η μεταβολής, των χειρών τεινομένων κατά πάσας τας διευθύνσεις η και κρουομένων εμπρός η άνω. -24. Τους πόδας χιαστί εκ ,των έμπροσθεν. -25. Το αυτό της ομωνύμου χειρός καμπτομένης επί το μέτωπον η αμφοτέρων των χειρών καμπτομένων υπέρ την κεφαλήν η υπό τας μασχάλας, -26, Το αυτό μετά μεταβολής προς αριστερά. -27, Κάμψις των κνημών εναλλάξ. -28. Το αυτό μετά κάμψεως και τάσεως των χειρών επί τους ώμους και εμπρός η επί τα πλάγια οριζοντίως η άνω κατακορύφως. -29. Το αυτό των χειρών τεινομένων εμπρός η επί τα πλάγια οριζοντίως η άνω κατακορύφως, -30. Αναπήδησις, -31, Κλίσις η μεταβολή δεξιά η αριστερά η περιστροφή του σώματος δεξιόθεν η αριστερόθεν δι' αναπηδήσεων. - 32. Βαθμιαία διάστασις των ποδών. -33, Τάσις των χειρών εμπρός η επί τα πλάγια οριζοντίως η άνω κατακορύφως μετά καθίσματος, -34, Τάσις των χειρών εμπρός και επί τα πλάγια οριζοντίως η αντιστρόφως μετά καθίσματος. - 35, Αιώρησις των χειρών μετά καθίσματος.

Σελ. 414
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/415.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

III. Παιδιαί επιχώριοι

Εκλεγόμεναι καθ' ον τρόπον και εν ταις προηγουμέναις τάξεσι.

Τάξις Δ΄

Επανάληψις των εν τη προηγουμένη τάξει διδαχθεισών συνθετωτέρων ασκήσεων και παιδιών,

Ι. Τακτικαί ασκήσεις

1. Βάδην και τροχάδην εν κινήσει,. -2. Βάδισμα κατά μέτωπον. -3. Κλίσεις εν βαδίσματι. -4. Βάδην εμπρός μετά βήματος αλλαγής ανά παν τέταρτον βήμα. -5. Διάφοροι μετασχηματισμοί των ζυγών και των στοίχων εν βαδίσματι.

Π. Ελεύθεροι ασκήσεις

1. Αραίωσις και πύκνωσις των ζυγών. -2. Τας χείρας χιαστί εμπρός οριζοντίως εκ των πλαγίων. -3. Τάσις της μιας χειρός εμπρός η επί τα πλάγια οριζοντίως η άνω κατακορύφως, της ετέρας καμπτομένης επί τας πλευράς η επί τον ομώνυμον ώμον. -4. Τάσις της μιας χειρός εμπρός και επί τα πλάγια οριζοντίως, της ετέρας τεινομένης επί τα πλάγια και εμπρός. -5. Στροφή των χειρών εμπρός και οπίσω. -6. Προσέγγισις των πυγμών εμπρός οριζοντίως. - 7. Το αυτό των ποδών στηριζόμενων επί των δακτύλων. -8. Τάσις και κάμψις των χειρών άνω και κάτω μετά καθίσματος. -9. Αιώρησις των χειρών εμπρός μετά τάσεως και κάμψεως αυτών επί τους ώμους και άνω. -10. Το αυτό των ποδών στηριζόμενων επί των δακτύλων. -11. Το αυτό μετά καθίσματος. -12. Αιώρησις των χειρών δεξιά και αριστερά οριζοντίως μετά στροφής του κορμού ομωνύμως. -13. Αιώρησις των χειρών περί τον στρεφόμενον κορμον δεξιά και αριστερά. -14. Το αυτό των ποδών στηριζόμενων επί των δακτύλων ανά παν εν. -15. Στροφή του κορμού δεξιά και αριστερά των χειρών τεινομένων άνω κατακορύφως. -16. Εκβολή των ποδών εναλλάξ εμπρός η οπίσω η επί τα πλάγια μετά κλίσεως του κορμού εμπρός η επί τα πλάγια, των χειρών τεινομένων κατά πάσας τας διευθύνσεις. -17. Κλίσις του κορμού εμπρός και οπίσω η δεξιά και αριστερά, των χειρών τεινομένων, -18. Το αυτό των ποδών εκβαλλομένων εναλλάξ εμπρός, οπίσω η επί τα πλάγια. -19. Διάστασις των ποδών εν χώρα μετά κλίσεως η μεταβολής προς δεξιά η αριστερά. -20, Πελέκησις εμπρός η δεξιά και αριστερά. -21. Προβολή των ποδών εναλλάξ εμπρός η επί τα πλάγια, των χειρών τεινομένων η καμπτομένων κατά πάσας τας διευθύνσεις. -22. Αμυντικώς διά προβολών. -23. Προβολή των ομωνύμων άκρων εναλλάξ εμπρός η πλαγίως. -24. Μεταβολή εν κινήσει μετά προβολής, α') των χειρών τιθεμένων επί των ισχίων, β') τεινομένων εμπρός η επί τα πλάγια οριζοντίως η άνω κατακορύφως η κεκλιμένως εμπρός και οπίσω, γ' ) καμπτομένων υπέρ την κεφαλήν η υπό τας μασχάλας, η επί τους ώμους.

Σελ. 415
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/416.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

δ') καμπτομένων και τεινομένων κατά πάσας τας διευθύνσεις. -25. Μεταβολή μετά διπλής προβολής. -26. Διπλή μεταβολή μετά διπλής προβολής, -* 27. - Τάσις των ποδών εναλλάξ εμπρός, οπίσω η επί τα πλάγια, των χειρών τεινομένων εμπρός η επί τα πλάγια οριζοντίως, η άνω καταχορύφως η καμπτομένων επί τους ώμους. - *28. Ταλάντευσις των ποδών εναλλάξ οπίσω εκ των έμπροσθεν η επί τα πλάγια δεξιά αριστερόθεν, συνδυαζόμενη ως και η προηγουμένη, -29. Τάσις των ποδών εναλλάξ εμπρός επί τα πλάγια και Οπίσω, συνδυαζόμενη ως και αι προηγούμεναι. -30. Περιστροφή των ποδών εναλλάξ εμπρός αριστερόθεν και δεξιόθεν. -31. Περιστροφή της κνήμης αριστερόθεν η δεξιόθεν. -32. Περιστροφή του άκρου ποδός αριστερόθεν η δεξιόθεν. -33. Κάμψις και τάσις των ποδών εναλλάξ εμπρός, -*34, Το αυτό επί τα πλάγια. -*35. Το αυτό επί τα οπίσω. -36, Άλμα απλούν εις μήκος εμπρός άνευ δρόμου, ηνωμένων των ποδών. -37. Άλμα διπλούν και τριπλούν ωσαύτως. -38. Άλμα απλούν μετά δρόμον.

ΙΙΙ. Παιδιαί επιχώριοι

Εκλεγόμεναι καθ' ον τρόπον και εν ταις προηγουμέναις τάξεσι. Παρατήρησις. Αι δι' αστερίσκου (*) σημειούμενα., ασκήσεις εκτελούνται υπό μόνων των αρρένων.

Β' EΛΛHNΙKON ΣΧΟΛΕΙΟΝ

Τάξις Α'

Ι. Τακτικοί ασκήσεις

Κατά την υπό των μαθητών εν τω δημοτικώ σχολείω κτηθείσαν δεξιότητα περί τας τακτικάς και ελευθέρας ασκήσεις διδάσκονται ευρύτερον η στενώτερον η και απλώς επαναλαμβάνονται εκ των ασκήσεων τούτων αι εξής:

A'. Εν ηρεμία. -1. Σχηματισμός ζυγού. -2. Προσοχή και ανάπαυσις.

-3. Αρίθμησις. -4. Κεφαλή δεξιά η αριστερά. -5. Ζύγησις. -6. Κλίσις δεξιά η αριστερά άνευ διπλασιασμού. -7. Μεταβολή. -8. Βάδην και τροχάδην. - 9. Διπλασιασμός και απλοποίησις του ζυγού και των στοίχων διά κλίσεως δεξιά η αριστερά.

Β'. Εν βαδίσματι. -1. Βάδην και τροχάδην κατά παραγωγήν. -2. Μεταβολή, -3. Απλοποίησις και διπλασιασμός των στοίχων και του ζυγού. --4. Παύσις του κατά παραγωγήν βαδίσματος και επάνοδος εις την κατά μετωπον παράταξιν.

Σελ. 416
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/28/gif/417.gif&w=600&h=91517_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΙI. Ελεύθεροι ασκήσεις

1; Αραίωσις και πύκνωσις εφ' ενός η δύο ζυγών. -2. Τας χείρας επί των ισχίων. -3. Βάδην και τροχάδην εν χώρο., τεταμένων των ποδών. -4. Βήμα γυμναστικόν εν χώρα. -5. Κλίσις, στροφή και περιστροφή της κεφαλής. -6. Ύψωσις των ώμων. -7. Τάσις των χειρών κατά πάσας τας διευθύνσεις μετά η άνευ κρούσεως των χειρών, των ποδών στηριζόμενων η μη επί των δακτύλων, -8, Τας χείρας εμπρός οριζοντίως χιαστί εκ των πλαγίων, -9. Τάσις των χειρών εμπρός η οπίσω η επί τα πλάγια κέκλιμένως. ·-10. Στροφή και περ'ιστροφή των χείρον. .- 11. Κάμψις και τάσις των χειρών κατά πάσας τας διευθύνσεις. -12. Προσέγγισις.των ώμων εμπρός καί οπίσω. 13. Τους αγκώνας όπίσω, των" χειρών ευρισκομένων επί των ισχίων. -14, Κλίσις, στροφή και περιστροφή του κορμού. -15. Εκβολή των ποδών κατά πάσας τας διευθύνσεις. -16. Διάστασις και διασταδόν των ποδών. -17. Κάμψις των -εν διαστάσει ευρισκομένων ποδών εναλλάξ επί τα πλαγιά μετά η άνευ τάσεως των χειρών κατά πάσας τας διευθύνσεις, -18. Κάθισμα.

III. Παιδιαί επιχώριοι - , Εκλεγόμεναι υπό των διδασκόντων αναλόγως της ηλικίας των μαθητών.

τάξις Β-

Ι. Τακτικοί ασκήσεις

1. Βήματος αλλαγή. -2. Βάδισμα κατά μέτωπον εμπρός και οπίσω. -3. Κλίσεις εν βαδίσματι μετά η άνευ διπλασιασμού εν βάδην η τροχάδην βηματισμώ. -4. Αλλαγή κατευθύνσεως στοιχηδόν.

Π. Ελεύθεραι ασκήσεις

1. Τάσις των χειρών κατά διαφόρους διευθύνσεις μετά η άνευ καθίσματος απλού η διπλού. -2. Κάμψις και τάσις των χειρών ωσαύτως. -3. Αιώρησις των χειρών μετά η άνευ καθίσματος εν συνδυασμώ μετά κάμψεως και τάσεως αυτών η άνευ τοιούτου. -4. Αιώρησις των χειρών δεξιά και αριστερά οριζοντίως. -5. .Κλίσις και στροφή του κορμού συνδυαζομένη μετ' ασκήσεων των άνω και κάτω άκρων. -6. Εκβολή των:ποδών εναλλάξ εμπρός μετά κλίσεως δεξιά η αριστερά. -7. Εκβολή και κάμψίς των ποδών εμπρός, οπίσω, επί τα πλάγια, εν συνδύασμώ μετ' ασκήσεων των χειρών. -8. Τούς πόδας χιαστί εμπρός μετά μεταβολής'πρός αριστερά. -9. Τους πόδας -χιαστί εμπρός δι' αναπηδήσεων. -10. Αντιμετάθεσις' των άκρων. -11. Κάμψις των κνημών .εναλλάξ. -12. Αναπήδησις μετά η· άνευ κλίσεων,, μεταβολών και περιστροφής 'του σώματος, -13. Προβολή των ποδών κατά πασάς; τάς διευθύνσεις; συνδυαζόμενη μετ' ασκήσεων των χειρών. -14. Πελέκησις εμπρός.- δεξιά και αριστερά -15. Προσέγγισις

27

Σελ. 417
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Τα προγράμματα της Μέσης Εκπαίδευσης (1833-1929), τ. Α΄
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 398
    17_A. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

    86

    ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗΣ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

    (Β. Διάταγμα /20 Νοεμβρίου 1899)

    Κυβέρνηση Γ. Θεοτόκη Υπουργός Α. Ευταξίας

    Μεγαλειότατε,

    Πρότυπον παιδείας διά τα αποτελέσματα αυτής θεωρείται ορθώς και δικαίως η των πάλαι Αθηναίων, δι' ης ούτοι μεγαλουργήσαντες εκίνησαν και κινούσιν έτι και νυν τον θαυμασμόν της ανθρωπότητος. Η παιδεία αυτών συνετέλεσε τα μάλιστα εις την ελευθέραν ανάπτυξιν των δυνάμεων, κατέστησεν απεριοριστον την του πνευματικού αυτών βίου μεταρσίωσιν και παρήγαγεν έργα, άτινα θ' απαρτίζωσιν ες αεί ουσιώδες στοιχείον της άνθρωπίνης παιδείας, Ήτο δε η των Αθηναίων παιδεία ουχί μονομερής του σώματος θεραπεία, ως η εν Σπάρτη, ουδέ μονομερής του πνεύματος καλλιεργία, αλλ' όλως αρμονική ανάπτυξις του τε σώματος και της ψυχής. Η Γυμναστική εμφανίζεται εν αυτή ως στοιχείον, έχον ίσην καθ' όλα αξίαν προς το έτερον αυτής στοιχείον, την Μουσικήν δι' αμφοτέρων δε τούτων, εξ ίσου θεραπευομένων, η Αθηναϊκή πολιτεία εζήτει ν' ανάδειξη τους πολίτας αυτής καλούς και αγαθούς, και κατώρθου τούτο.

     Παρά τοις Ρωμαίοις, ει και δεν έλειπον αι σωματικαί ασκήσεις, ουδέποτε όμως απέκτησαν αύται και γενικήν παιδαγωγικήν σημασίαν, καθόσον η σωματική διαμόρφωσις είχεν αφεθή παρ' αυτοίς εις τον οίκον, του σχολείου ουδόλως περί αυτής φροντίζοντος. Κυρίως δε ήσκούντο εν Ρώμη αι ανώτεραι τάξεις, ιδία κατά την στρατιωτικήν υπηρεσίαν και δη προς πολεμικούς μόνον σκοπούς. Η έντεχνος Ελληνική Γυμναστική έμεινε πάντοτε τι αλλότριον αυτών, και καθ' ον έτι χρόνον πολλά στοιχεία της Ελληνικής παιδείας εγένοντο οικεία τοις Ρωμαίοις, Τούτου δ' ένεκα δεν δύναται να γείνη λόγος περί παιδείας αυτών, υφ΄ ην έννοιαν εννόουν και ήσκουν αυτήν οι Αθηναίοι.

    Εν τοις νέοις χρόνοις αι σωματικού ασκήσεις ωλιγωρήθησαν, συνεβάλοντο δ' εις τούτο δύο τινά. Το πρώτον είνε η ένεκα της ανακαλύψεως της πυρίτιδος επιγενόμενη μεταβολή εις τον τρόπον του μάχεσθαι, το δεύτερον δε η τεραστία πρόοδος και ανάπτυξις των τεχνών και επιστημών και του πολιτισμού καθόλου και

    Αναδημοσιεύεσαι από την ΕτΚ, αρ. 255, τχ. A/2O Νοεμβρίου 1899.