Συγγραφέας:Αντωνίου, Δαυίδ
 
Τίτλος:Τα προγράμματα της Μέσης Εκπαίδευσης (1833-1929), τ. Β΄
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:17
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1988
 
Σελίδες:960
 
Αριθμός τόμων:2ος από 3 τόμους
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Εκπαίδευση-Δευτεροβάθμια
 
Νομοθεσία
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1833-1929
 
Περίληψη:Στο τρίτομο αυτό βιβλίο, που καλύπτει την περίοδο 1833-1929, ο συγγραφέας έχει συγκεντρώσει τους ιδρυτικούς νόμους των διαφόρων τύπων σχολείων, δημόσιων η αναγνωρισμένων, του εκάστοτε ελεύθερου ελλαδικού χώρου (χωρίς τις κατά καιρούς τροποποιήσεις τους, εκτός από ορισμένες αναγκαίες εξαιρέσεις), τα προγράμματα διδασκαλίας που ίσχυσαν σε όλη αυτήν την περίοδο και εγκυκλίους που έχουν σχέση με τη διδασκαλία μαθημάτων. Η όλη εργασία είναι διαρθρωμένη ως εξής: Προηγείται μία εισαγωγή που αναφέρεται στην οργάνωση και δομή της Μέσης Εκπαίδευσης κατά την περίοδο 1833-1929 και ακολουθεί το κύριο σώμα της εργασίας, χωρισμένο σε δύο μέρη: Στο πρώτο –που επιγράφεται «Τα Κείμενα»– παρατίθεται αριθμημένο το υλικό κατά κεφάλαια, ανάλογα με τον τύπο του σχολείου και σε χρονολογική σειρά. Το δεύτερο –με τίτλο «Η Ανάγνωση», χωρισμένο στα ίδια, όπως το πρώτο, κεφάλαια– περιλαμβάνει αναλυτικούς και συγκριτικούς πίνακες των ωρολογίων προγραμμάτων και μια σύντομη Επισκόπηση των Κειμένων και των Πινάκων. Τέλος, παρατίθεται απόλυτος χρονολογικός πίνακας όλων των Κειμένων, ώστε να υπάρχει η δυνατότητα να παρακολουθείται συστηματικά η διαμόρφωση και εξέλιξη των σχολείων της Μέσης Εκπαίδευσης.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 26.12 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 53-72 από: 962
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/29/gif/53.gif&w=600&h=91517_B. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

10

 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟΥ Φ.Ε. 1877

ΤΜΗΜΑ A'.

Περί των εν Αθήναις Παρθεναγωγείων

ΚΕΦΑΛ. Α'.

Άρθρ. 1. Τα υπό της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρίας συντηρούμενα Παρθεναγωγεία είναι

α) Το Διδασκαλείον, διαιρούμενον εις το Αρσάκειον, περιέχον ίδιον Προκαταρκτικόν Σχολείον, και εις το εξωτερικόν μετά του Τοσιτσείου Προκαταρκτικού προτύπου Σχολείου. [...].

ΚΕΦΑΛ. Β'. Περί διδασκαλίας

Άρθρ. 6. Το Διδασκαλείον διαιρούμενον εις εσωτερικόν και εξωτερικόν. ως ανωτέρω, απαρτίζεται, εκ πέντε τάξεων, εν αις διδάσκοντα., τα εξής μαθήματα επί πενταετίαν.

ΤΑΞΙΣ Α'

α) Ιερά Ιστορία (Π. Διαθήκη) καθ' εβδομάδα ............ ώρας 2

β) Ελληνικά, ήτοι εξήγησις, διδασκαλία της Γραμματικής μέχρι, τέλους των εις μι ρημάτων, τεχνολογία, ορθογραφ. γυμνάσματα επί του πίνακος, και έκθεσις ιδεών επί του χάρτου ............. " 9

γ) Αριθμητική, επανάληψις των τεσσάρων πράξεων των ακεραίων αριθμών μετά προβλημάτων και γυμνασμάτων ι ........... " 2

δ) Γενική εισαγωγή εις την Γεωγραφίαν και Γεωγραφία της Ελληνικής Χερσονήσου ................................... " 2

ε) Σύνοψις ιστορίας των αρχαίων εθνών . : ... .............. " 2

στ) Γαλλικά .......................................... " 5

Αναδημοσιεύεται από το: Κανονισμός των Παρθεναγωγείων της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρίας, Αθήνα 1877, σ. 1-7.

Σελ. 53
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/29/gif/54.gif&w=600&h=91517_B. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ζ) Καλλιγραφία  ώρας 2

η) Ιχνογραφία και σχηματογραφία   2

θ) Ωδική 3

ι) Γυμναστική  (1/2+1/2)= " 1

30

Εργόχειρα και ραπτική κατά τας λοιπάς εργασίμους ώρας.

ΤΑΞΙΣ Β'

α) Ιερά Ιστορία (Κ. Διαθήκη) ......................... ώρας 2

β) Ελληνικά, έξήγησις κειμένου. Γραμματική μέχρι τέλους του Ετυμολογικού, τεχνολογία, ορθογραφικαί ασκήσεις επί πίνακος, και έκθεσις Ιδεών επί χάρτου .............................. " 9

γ)  Αριθμητικής τα κοινά και δεκαδικά κλάσματα μετά προβλημάτων και γυμνασμάτων ........................... " 2

δ) Γεωγραφία της Ευρώπης μετά γυμνασμάτων και πινακογραφίας ................................................. " 2

ε) Ιστορία, σύνοψις της αρχαίας Ελλ. ιστορίας  ...... " 3

στ) Ιχνογραφία και ζωγραφική .......................... " 2

ζ) Γαλλικά .......................................... " 5

η) Καλλιγραφία ...................................... " 2

θ) Γυμναστική . ............................... . " 1

ι) Ωδική ............................... " 2

30

Εργόχειρα και ραπτική τας λοιπάς εργασίμους ώρας,

ΤΑΞΙΣ Γ'

α) Κατηχήσεως πρώτον μέρος ................. ώρας 2

β) Ελληνικά· εξήγησις, τεχνολογία και τα κυριώτερα του συντακτικού μετά αναλύσεως του λόγου, έκθεσις ιδεών, εκστήθησις ποιητικών περικοπών και αποφθεγμάτων ................ " 9

γ) Γαλλίκα  .. " 5

δ) Αριθμητική· αναλογίαι   " 2

ε) Γεωγραφία, Ασία, Αφρική, Αμερική και Αυστραλία ... " 2

στ) Σύνοψις της Ρωμαϊκής και μέσης ιστορίας ............ " 3

ζ) Ιχνογραφία  .. " 2

η) Ωδική ........................................... " 2

θ) Γυμναστική ....... (1/2 +1/2) ..... " 1

ι) Καλλιγραφία  ........... " 2

30

Εργόχειρα και ραπτική κατά τας λοιπάς εργασίμους ώρας.

Σελ. 54
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/29/gif/55.gif&w=600&h=91517_B. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΤΑΞΙΣ Δ-

α) Κατηχήσεως τέλος 

β) Ελληνικά· έξήγησις, τεχνολογία, συντακτικόν, και έκθεσις ιδεών ................................................... " 9

γ) Γαλλικά ............  " 5

δ) Φυσική ιστορία. Ζωολογία και Φυτολογία (2+2) ....... " 4

ε) Ιστορία νεωτέρα, και ιδίως, της Ελλάδος .............. " 2

στ) Γενικαί γνώσεις της Γεωμετρίας .................... " 3

ζ) Αριθμητική' επανάληψις των της Γ' τάξεως, σύνθετοι αναλογίαι, είτα δε αι λοιπαί μέθοδοι μετά γυμνασμάτων ................ " 2

θ) Ωδική ............................................ " 2

ι) Ιχνογραφία  ......................... " 2

ια) Γυμναστική ...................................... " 1

ιβ) Καλλιγραφία .......................................... " 1

32

Χειροτεχνήματα τας λοιπάς εργασίμους ώρας

ΤΑΞΙΣ E'

α) Χριστιανική Ηθική ................................ ώρας "1

β) Ελληνικά' εξήγησις πεζογράφων και Ομήρου, 1 εξακολούθησις του συντακτικού, Γύμνασις εις έκθεσιν ιδεών 1

γ) Γαλλικά .......................................... " 5

δ) Οικιακή Οικονομία ................................... " 1

ε) Παιδαγωγία, ................................ " 2

στ) Φυσική Πειραματική .............................. " 3

ζ) Κοσμογραφία ...................................... " 1

η) Ωδική, .......................................... " 2

θ) Ιχνογραφία και ζωγραφική ................................. " '2

ι) Καλλιγραφία ............................. " 1

ια) Γυμναστική ............................. " 1

ιβ) Διδακτική μετ' εφαρμογής εν τοις προκαταρκτικοίς μίαν ολόκληρον ημέραν ήτοι ...................................... " __ 7

31

Χειροτεχνήματα και άσκησις εις τα της οικιακής οικονομίας, κατά τας λοιπάς εργασίμους ώρας.

Άρθρ. 7, Εις τας πέντε τάξεις των Γαλλικών αι μαθήτριαι θέλουν κατατάττεσθαι αναλόγως των δυνάμεων αυτών.

Άρθρ. 8. Κατά παν σάββατον ερμηνεύεται το ιερόν Ευαγγέλιον της επιούσης Κυριακής.

Άρθρ. 9. Η διδασκαλία των τε εσωτερικών και των εξωτερικών είναι η αυτή.

Σελ. 55
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/29/gif/56.gif&w=600&h=91517_B. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

Ο χορός διδάσκεται μόνον εις τας συσσίτους και ημισυσσίτους μαθήτριας του Αρσακείου ανεξαιρέτως, από του Νοεμβρίου μέχρι της Απόκρεω,

Άρθρ. 10. Διδάσκονται προς τούτοις αι βουλομεναι μαθήτριαι του Αρσακείου οργανικήν διά κυμβάλου μουσικήν, επί ιδίοις διδάκτροις.

Άρθρ. 11. Άπαντα τα μαθήματα θέλουσι διδάσκεσθαι κατά βιβλία εγκεκριμένα υπό της Κυβερνήσεως και κατ' εκλογήν του Συμβουλίου,

Άρθρ. 12. Προ του τέλους του Αυγούστου μηνός συντάσσεται το πρόγραμμα των μαθημάτων του επιόντος σχολικού έτους, του οποίου αντίγραφον στέλλεται εις το Υπουργείον της Δημοσ. Εκπαιδεύσεως, και δημοσιεύεται.

Άρθρ. 13. Τα μαθήματα άρχονται την πρώτην εβδομάδα του Σεπτεμβρίου και λήγουσι περί το τέλος Μαΐου· η δε διδασκαλία από της 8ης πρωινής ώρας μέχρι μεσημβρίας, και από της 2ας μέχρι της 4ης· αι από της 12-2 μ,μ, ώραι ορίζονται εις το γεύμα και την άνεσιν των κορασιών.

Άρθρ. 14, Αι δημόσιαι εξετάσεις άρχονται την 1ην Κυριακήν του Ιουνίου, και εξακολουθούσι παρόντων πάντοτε τινών μελών του Συμβουλίου, και ιδίως της επί των σχολείων Επιτροπής.

Εις τας δημοσίας εξετάσεις η επί των Σχολείων Επιτροπή σημειοί την εις έκαστον μάθημα ικανότητα των εξεταζομένων· όμοιας σημειώσεις κρατεί και ο επόπτης. Μετά δε το τέλος των εξετάσεων τη προσκλήσει της Επιτροπής και του Επόπτου, συνέρχονται οι διδάσκαλοι και συζητούσι τα περί των προβιβαστέων· είτα δε συντάσσεται υπό των διδασκάλων εκάστης τάξεως κατάλογος των τε προβιβαστέων και μη μαθητριών, υπογράφεται υπ' αυτών και παραδίδεται εις την Επιτροπήν, Αύτη δε ούτω κατηρτισμένον και υπογεγραμμένον παρ' αυτής υποβάλλει εις το Συμβούλιον τον κατάλογον προς δημοσίευσιν,

Άρθρ. 15. Μετά την υπό του Συμβουλίου δημοσίευσιν του αποτελέσματος, ούτε μεταβολή τις επιτρέπεται, ούτε δεύτεραι εξετάσεις συγχωρούνται, εκτός όσαι των μαθητριών ένεκα κωλύματος αποχρώντως δεδικαιολογημένου δεν εμφανισθώσιν εις τας γενικάς εξετάσεις, αύται εξετάζονται την 25ην Αυγούστου μέχρι 5ης Σεπτεμβρίου.

Την δε πρώτην μετά το τέλος των εξετάσεων Κυριακήν γίνεται δημοσία έκθεσις του πορίσματος αυτών υπό του Εισηγητού της επί των σχολείων Επιτροπής,

Άρθρ. 16, Αι μαθήτριαι της πέμπτης τάξεως εξετάζονται υπό της διά Β. Διατάγματος ανεγνωρισμένης εξεταστικής Επιτροπής του Αρσακείου Διδασκαλείου, όπως λάβωσι παρά της Κυβερνήσεως πτυχίον διδασκαλικόν, οφείλουσι να δηλώσωσι τούτο προ ενός μηνός, και τότε δίδουσι τας τακτικάς αποφοιτηρίους εξετάσεις εν τοις μαθήμασι του 5ου έτους ενώπιον των τε διδασκάλων και της επί των σχολείων Επιτροπής, και λαμβάνουσι απολυτήριον παρά του Συμβουλίου, [...............]

Αθήναι, την 11 Μαΐου 1877.

Σελ. 56
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/29/gif/57.gif&w=600&h=91517_B. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

11

ΙΔΡΥΣΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟΥ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ

(Νόμος ΧΘ'/11 'Ιανουαρίου 1878)

Κυβέρνηση Α. Κουμουνδούρου

Υπουργός Θ. Δηλιγιάννης

ΝΟΜΟΣ ΧΘ΄.

Περί συστάσεως τον Διδασκαλείου εν Αθήναις.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Α' ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

Ψηφισάμενοι ομοφώνως μετά της Βουλής, απεφασίσαμεν και διατάσσομεν.

Άρθρον 1. Η στοιχειώδης εκπαίδευσις αποτελείται από την διδασκαλίαν των εξής γνώσεων

α'.) Της ιεράς ιστορίας και της κατηχήσεως·

β'.) Της αναγνώσεως και της γραφής της νέας Ελλ. γλώσσης·

γ'.) Της αριθμητικής και των αναγκαίων ειδήσεων περί των εν χρήσει μέτρων, σταθμών και νομισμάτων·

δ',) Των πρακτικών ορισμών των γεωμετρικών σχημάτων'

ε',) Της στοιχειώδους γεωγραφίας (φυσικής, μαθηματικής και πολιτικής) και ακριβέστερον της γεωγραφίας της Ελλάδος και των Ελληνικών χωρών· στ'.) Τής στοιχειώδους ιστορίας, και ιδίως της ελληνικής·

ζ',) Της στοιχειώδους ζωολογίας, της ορυκτολογίας και της στοιχειώδους βοτανικής·

η'.) Της στοιχειώδους ανθρωπολογίας·

θ'.) Της στοιχειώδους φυσικής και των αναγκαίων πρακτικών οδηγιών γεωργίας και δενδροκομίας·

ι'.) Της γραμμικής ιχνογραφίας·

ια'.) Τής φωνητικής μουσικής και της ωδικής·

ιβ'.) Τής γυμναστικής.

Άρθρον 2. Προς παρασκευήν και προς αναγνώρισιν διδασκάλων, δυναμένων

Αναδημοσιεύεται από την ΕτΚ, αρ. 7/24 Ιανουαρίου 1878.

Σελ. 57
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/29/gif/58.gif&w=600&h=91517_B. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

να διδάξωσιν εν τοις σχολείοις της στοιχειώδους εκπαιδεύσεως τας ανωτέρω γνώσεις, εκμεμαθηκότων δε την παιδαγωγικήν και την διδακτικήν, καθιδρύεται εν Αθήναις Διδασκαλείον.

Άρθρον 3. Εν τω Διδασκαλείω διδάσκονται τα εξής μαθήματα.

1. Θρησκευτικά. A'. Ιερά ιστορία της παλαιάς και της νέας διαθήκης. Β'. Εισαγωγή εις τας ιεράς Γραφάς. Γ'. Κατήχησις. Δ'. Εκκλησιαστική ιστορία. E'. Ανάγνωσις και ερμηνεία περικοπών της ιερας Γραφής. ΣΤ'. Περιληπτική λειτουργική Ζ'. Στοιχεία της κατά Χριστόν ηθικής.

2. Παιδαγωγικά. A'. Θεωρία της παιδαγωγικής και της διδακτικής. Β'. Ιστορία της παιδαγωγικής. Γ'. Ανθρωπολογία. Δ'. Ψυχολογία και Λογική. E'. Μεθοδική, διδασκαλικαί ασκήσεις.

3. Ελληνικά. A'. Ερμηνεία Ελλήνων συγγραφέων και εκκλησιαστικών πατέρων. Β'. Γραμματική της αρχαίας Ελληνικής γλώσσης. Γ'. Ανάγνωσις και ερμηνεία εκλεκτών συγγραφέων της καθομιλουμένης γλώσσης. Δ'. Συνθέσεις εν αυτή.

4. Ιστορία.

5. Αριθμητική και γεωμετρία.

6. Γεωγραφία.

7. Φυσική και μηχανική.

8. "  Ιστορία περιληπτική.

9. Χημεία.

10. Πρακτικαί γνώσεις γεωργίας και δενδροκομίας.

11. Ιχνογραφία και καλλιγραφία.

12. Μουσική, φωνητική και οργανική.

13. Γυμναστική.

14. Υγιεινή.

Άρθρον 4. Το Διδασκαλείον διαιρείται εις εκπαιδευτήριον και εις πρότυπον. Και εν μεν τω πρώτω γίγνεται η διδασκαλία, εν δε τω προτύπω αι πρακτικαί ασκήσεις.

Άρθρον 5. Εν τω Διδασκαλείω υπάρχουσι τρεις τάζεις και επομένως τριετίαν διαρκεί η εν αυτώ μαθητεία.

Κατά το πρώτον όμως, έτος κατ' εξαίρεσιν θέλουσι συσταθή αι δύω πρώται τάξεις αυτού.

Άρθρον 6. Γίνονται δεκτοί εις το Διδασκαλείον ως μαθηταί μόνον οι έχοντες τα εξής γενικά προσόντα·

α'.) Την ελληνικήν ιθαγένειαν, η πιστοποίησιν ελληνικής κοινότητος, βεβαιούσαν ότι ο κομιστής είναι μέλος αυτής·

β'.) Ηλικίαν μηδέ νεωτέραν των δέκα και εξ ετών, μηδέ πρεσβυτέραν των είκοσι και πέντε' -

γ'.) Σώμα αρτιμελές.

Σελ. 58
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/29/gif/59.gif&w=600&h=91517_B. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

Αλλ' ίνα τις καταταχθή εις την α', τάξιν αυτού, απαιτείται προσέτι να έχη ενδεικτικόν προβιβασμού από της α', εις την β', τάξιν Γυμνασίου. Ίνα δε καταταχθή εις την β', τάξιν του Διδασκαλείου, να έχη ενδεικτικόν προβιβασμού από της β', εις την γ', τάξιν Γυμνάσιου.

Εν εκατέρα δε των περιπτώσεων τούτων απαιτείται προσέτι να υποβληθή και εις τινά εξέτασιν επί μαθημάτων, υπό του συλλόγου των εν τω Διδασκαλείω διδασκόντων καθηγητών προσδιωρισμένων.

Άρθρον 7. Αλλ' οι ανεγνωρισμένοι ήδη δημοδιδάσκαλοι δύνανται να γίνωνται δεκτοί ως μαθηταί του Διδασκαλείου και άνευ των εν τω ανωτέρω άρθρω προσόντων· κατατάσσονται δ' εν τοιαύτη περιπτώσει οι μεν τριτοβάθμιοι εις την α', τάξιν, οι δε δευτεροβάθμιοι εις την δευτέραν.

Άρθρον 8, Δια Β, Διατάγματος θέλουσι κανονισθή α') η εσωτερική τάξις του τε εκπαιδευτηρίου και του προτύπου· β') τατών προς αποδοχήν των μαθητών επιβληθεισών διά της τελευταίας διατάξεως του άρθρου 6 εξετάσεων· γ') η κατανομή των μαθημάτων' δ') τα καθ' έκαστον της διδασκαλίας· ε') τα των περιοδικών εξετάσεων, στ') τα των απολυτηρίων και τα περί των διπλωμάτων, δι' ων θέλουσιν αναγνωρίζεσθαι εις το μέλλον οι δυνάμενοι να εκπληρώσωσι το έργον του δημοδιδασκάλου.

Άρθρον 9. Δεν επιτρέπεται όμως να δοθή δίπλωμα δημοδιδασκάλου α', τάξεως, ειμή εις τους κατά τας απολυτηρίους εξετάσεις τυχόντας του βαθμού άριστα· ουδέ δίπλωμα δημοδιδασκάλου β', τάξεως ειμή εις τους κατά τας ειρημένας εξετάσεις τυχόντας του βαθμού πάνυ καλώς' ωσαύτως ουδέ δίπλωμα δημοδιδασκάλου γ', τάξεως, ειμή εις τους τυχόντας του βαθμού καλώς.

Άρθρον 10, Οι δημοδιδάσκαλοι γ', τάξεως διορίζονται εν τοις σχολείοις των χωρίων και εν τοις των πρωτευουσών των δήμων, ΟΙ δημοδιδάσκαλοι β', τάξεως, εν τοις σχολείοις των πρωτευουσών των Επαρχιών, και εν ελλείψει δημοδιδασκάλων α', τάξεως και εν τοις των πρωτευουσών των Νομών, οι δε της α', τάξεως, εν τοις των πρωτευουσών των Νομών.

Εάν όμως εν τινί των δημοτικών σχολείων υπάρχωσι δημοδιδάσκαλοι πλείους του ενός, επιτρέπεται να μη τηρήται η τάξις αύτη επί των πλέον του ενός διδασκόντων, οίτινες έχουσι πάντοτε υποδεέστερον αυτού βαθμόν.

, Άρθρον 11. Οι εφωδιασμένοι διά διπλώματος του Διδασκαλείου τούτου δημοδιδάσκαλοι διορίζονται αμέσως εις θέσιν ανάλογον του βαθμού αυτών, οι δε ανεγνωρισμένοι τανύν δημοδιδάσκαλοι διορίζονται μόνον, εάν μετά την εξάντλησιν του αριθμού των ανωτέρω υπάρχωσι θέσεις χηρεύουσαι.

Άρθρον 12. Ο μηνιαίος μισθός των διά διπλωμάτων του κατά τον νόμον τούτον καθιδρυομένου Διδασκαλείου εφοδιασμένων προσδιορίζεται ως έπεται' των δημοδιδασκάλων γ', τάξεως, εις δραχμάς ογδοήκοντα· των της β', εκατόν και των της πρώτης εις δραχμάς εκατόν τεσσαράκοντα, πλην των προϊσταμένων

Σελ. 59
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/29/gif/60.gif&w=600&h=91517_B. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

των εν Αθήναις, Σύρω, Πάτραις και Κέρκυρα δημοτικών σχολείων, ων ο μηνιαίος μισθός προσδιορίζεται εις δραχμάς εκατόν ογδοήκοντα,

Άρθρον 20, Κατά τα λοιπά αι σχετικαί διατάξεις περί των Γυμνασίων και των εν αυτοίς καθηγητών, μαθητών και μαθημάτων ισχύουσι και επί του Διδασκαλείου.

Ο παρών νόμος, ψηφισθείς υπό της Βουλής, και παρ' Ημών σήμερον κυρωθείς, δημοσιευθήτω διά της εφημερίδος της Κυβερνήσεως και εκτελεσθήτω ως νόμος του Κράτους.

Εν Αθήναις, τη 11 Ιανουαρίου 1878.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ.

Σελ. 60
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/29/gif/61.gif&w=600&h=91517_B. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

12

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟΥ 1878 [1]

(Β. Διάταγμα / 25 Μαϊου 1878)

Κυβέρνηση Α. Κουμουνδούρου

Υπουργός Θ. Δηλιγιάννης

ΔΙΑΤΑΓΜΑ

Περί κατανομής των διδακτέων μαθημάτων εν τω διδασκαλείω.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Α'

ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

Έχοντες υπ' όψιν το άρθρον 8 του από 21 Ιανουαρίου 1878 νόμου ΧΘ' περί συστάσεως Διδασκαλείου εν Αθήναις, επί τη προτάσει του Ημετέρου επί των Εκκλησιαστικών και της δημοσίας εκπαιδεύσεως Υπουργού, εγκρίνομεν ίνα τα κατά το άρθρον 3 του είρημένόυ νόμου διδακτέα μαθήματα εν τω συσταθησομένω Διδασκαλείω κατανεμηθώσιν εις τας κατά το άρθρον 5 τρεις τάξεις αυτού ως εξής:

Άρθρον 1. Εν τη A' τάξει

Θρησκευτικά. Ιερά ιστορία και εισαγωγή εις τας Γραφάς. Ανάγνωσις περικοπών αυτών  ........ ώρας 3

Ελληνικά. Ισοκράτης, Ξενοφών, Ηρόδοτος, Ομήρου Οδύσσεια, γραμματική και τα τρία τμήματα' Τεχνολογικόν, Ετυμολογικόν, Συντακτικόν ............................................. " 8

Ανάγνωσις εκλεκτών συγγραφέων της καθωμιλημένης μετά συγκριτικής προς την αρχαίαν Γραμματικήν .................. " 3

Ιστορία-αρχαία. Ανατολικά έθνη. Ελληνική, Ρωμαϊκή και του μέσου αιώνος μέχρι Κωνσταντίνου ...... " 3

Γεωγραφία. Φυσική και Πολιτική, ιδίως η της Ευρώπης .... " 2

Φυσική. Γενικαί Ιδιότητες των σωμάτων-Βαρύτης, υδροστατική  " 2

Αναδημοσιεύεται από την ΕτΚ, αρ. 33/6 Ιουνίου 1878.

Σελ. 61
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/29/gif/62.gif&w=600&h=91517_B. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

Ζωολογία ........................................... ώρας 3

Αριθμητική. Θεωρητική και Πρακτική κατά την μέθοδον, ην μέλλουσι να διδάσκωσι τους παίδας ....... ................ " 3

Γεωμετρία. Επιπεδομετρία. μετά πρακτικών ασκήσεων ...... " 2

Μουσική. Φωνητική (ωδική) μετά θεωρίας και ασμάτων ..... " 3

Οργανική ........................................ " 2

Καλλιγραφία ....................................... " 2

Ιχνογραφία ....................................... " 2

Γυμναστική και κηπουρική ............................ " 2

Άρθρον 2. Εν τη Β' τάξει,

Θρησκευτικά. Κατήχησις και Ηθική ....... ώρας 3 Παιδαγωγικά. 1 Μεθοδική και διδακτική επί το πρακτικώτερον " 3

2. Υποδειγματική διδασκαλία, ήτοι διδακτική μετ' εφαρμογής εν τω προτύπω υπό του διευθύνοντος αυτό .................... " 2

3. Ασκητική των μαθητών εν τη διδακτική επί των μαθητών του προτύπου, υπό την επίβλεψιν του διευθύνοντος αυτό .........." 2

Φιλοσοφικά. Ψυχολογία και λογική .,..,,,..,........... " 3

Ελληνικά. 1. Δημοσθένης, Ηρόδοτος, Ομήρου Ιλιάς, Συντακτικού συμπλήρωσις μετά θεμάτων ......... " 8

2. Ανάγνωσις νεοελληνικού λόγου και γραπταί ασκήσεις καθ' εκάτερον ιδίωμα της Ελληνικής γλώσσης ...................... " 3

Ιστορία. Ιδίως Βυζαντινή και Ελληνική από Μεγάλου Κωνσταντίνου .............................................. " 3

Γεωγραφία Αι λοιπαί Ήπειροι συνοπτικώς και ακριβέστερον η Ελληνική χερσόνησος, αι νήσοι και τα παράλια της μικράς Ασίας " 2

Φυσική. Ακουστική, Οπτική, Μαγνητισμός και Ηλεκτρογαλβανισμός μετά πειραμάτων ................................ " 2

Σωματολογία και Βοτανική ολόκληρος εν επιτομή .......... " 2

Γεωμετρίας συμπλήρωσις ............................. " 3

Μουσική. Θεωρία και φωνητική ........................ " 2

Οργανική .......................................... " 2

Καλλιγραφία ......................................... " 2

Ιχνογραφία ......................................... " 1

Γυμναστική ......................................... " 2

Κηπουρική .......................................... " 1

Άρθρον 3. Εν τη Γ τάξει.

Θρησκευτικά. Εκκλησιαστική Ιστορία και λειτουργική, Ανάγνωσις εκ του Γρηγορίου, Βασιλείου και Χρυσοστόμου .......... " 3

Σελ. 62
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/29/gif/63.gif&w=600&h=91517_B. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

Παιδαγωγικά. Θεωρία της Παιδαγωγικής ................ " 2

Και ιστορία συνοπτική της Παιδαγωγίας ................. " 2

Διδακτικά. Ασκητική διδασκαλία εν τω προτύπω καθ' ην ο μαθητής θέλει διδάσκει τους παίδας το ανατιθέμενον αυτώ μάθημα προεσχεδιασμένον εγγράφως υπ' αυτού του διδάσκοντος μαθητού, επιτηρούμενος υπό του διευθύνοντος το πρότυπον .................. " 10

Ελληνικά. 1. Πλάτων, ιδίως ο Πρωταγόρας, Μενέξενος, Απολογία, Γοργίας, Πολιτεία, Νόμος και Πλουτάρχου παράλληλοι αναγνωσματικώτερον ......................................... " 10

2. Ασκήσεις έγγραφοι εν τη καθωμιλημένη και ανάγνωσις νεοελληνικών ............................................. " 3

Χημεία επί το πρακτικώτερον .......................... " 2

Φυσική. Στοιχεία μηχανικής και επανάληψις των κυριωτέρων τής φυσικής ....... " 3

Ιχνογραφία .......................................... " 2

Μουσική ............................................ " 2

Οργανική ........................................... " 1

Γυμναστική ......................................... " 1

Υγιεινή .............. " 2

Εις τον αυτόν Ημέτερον Υπουργόν ανατίθεται η δημοσίευσις και εκτέλεσις του παρόντος Διατάγματος.

Εν Αθήναις, την 25 Μαΐου 1878

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ

Σελ. 63
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/29/gif/64.gif&w=600&h=91517_B. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

[1] Κανονισμός του εν Θεσσαλονίκη διδασκαλείου

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Α'.

ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟΥ

Το διδασκαλείον σκοπόν έχει αμέσως μεν να επιδράση επί της βελτιώσεως της πρώτης παρ' ημίν παιδεύσεως χριστιανικώς και εθνικώς και επιστημονικώς κατά τας απαιτήσεις των νυν καιρών συντελούμενης, εμμέσως δε να συντέλεση και εις την βελτίωσιν της λοιπής παιδεύσεως, παρέχον μεν τοις εν αυτώ μαθητεύουσι τας αναγκαίας ειδικάς γνώσεις και το προσήκον ήθος εις πάντα διδάσκαλον, υποδεικνύον δε και εθίζον αυτούς εις τον τρόπον του ορθώς διδάσκειν και καλώς παιδεύειν τους νεαρούς ελληνόπαιδας.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Γ'. ΤΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

§ 1.

Η εις το διδασκαλείον φοίτησις των μαθητών διαρκεί τρία έτη, συμπεριλαμβανομένου του χρόνου του αναγκαίου προς τας εν τοις προτύποις δημοτικοίς σχολείοις πρακτικάς ασκήσεις αυτών.

§2.

Αι δύο πρώται τάξεις του διδασκαλείου διδάσκονται 30 ώρας καθ' εβδομάδα, μη συμπεριλαμβανομένων των τεχνικών μαθημάτων, άτινα ορίζονται εις 14 μεν ώρας την εβδομάδα διά την κατωτάτην τάξιν, εις 12 δε διά την δευτέραν. Η δε ανωτάτη τάξις διδάσκεται εν συνόλω ώρας 34. Τα διαλείμματα δε και τα τεχνικά μαθήματα παρενείρονται μεταξύ των λοιπών μαθημάτων κατά τας απαιτήσεις της υγιεινής και της παιδαγωγίας.

§3.

Σκοπός της διδασκαλίας εν μεν τη κατωτάτη τάξει του διδασκαλείου είναι μάλιστα να αφομοιώνται μεν όσον ενδέχεται πλείστον ως προς τας γνώσεις

Αναδημοσιεύεται από το: Κανονισμός του εν Θεσσαλονίκη Διδασκαλείου, Αθήνα 1872. σ. 3-42. Βλ. επίσης στον τόμο: Ο εν Αθήναις προς διάδοσιν των Ελληνικών Γραμμάτων Συλλογάς, Έκθεσις των κατά το 1876 και 1877 πεπραγμένων, Αθήνα 1978, σ. 171-225.

Σελ. 64
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/29/gif/65.gif&w=600&h=91517_B. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

οι εκ διαφόρων σχολείων προσερχόμενοι μαθηταί, διατάττοντες και συμπληρούντες τας γνώσεις ταύτας, να καταθέτωσι δε τα Θεμέλια της ειδικής αυτών διδασκαλικής παιδείας και να προσκτώνται την παντί ανεπτυγμένω άνθρώπω αρμόζουσαν συμπεριφοράν. Εν δε τη δευτέρα τάξει είναι να ευρυνθώσι μέν; κατά το προσήκον μέτρον αι γνώσεις αι αποκτηθείσαι κατά την προηγουμένην τάξιν, να αυξηθή δε η έπιτηδειότης του πνεύματος εις την ακριβή και ταχείαν λογικήν ενέργειαν, να αποκτηθή δε διά της επιμόνου ασκήσεως πλείων ευχέρεια περί τας τεχνικάς έπιτηδειότητας, να προαχθή δε η διδασκαλική μόρφωσις διά της θεωρίας και να διαπλασθή το ήθος διά των διαφόρων θεσμών και εθίμων του διδασκαλείου. Κατά δε την ανωτάτην τάξιν επικρατούσι μάλλον τα ειδικά διδασκαλικά μαθήματα, δι' ων ο μέλλων να αποφοίτηση μαθητής δύναται να αποβή κατά τε τας γνώσεις και τους καθ' όλου τρόπους διδάσκαλος ικανός να εμφύτευση εις τους νέους ελληνόπαιδας ανθρωπίνας και ελληνικάς αρετάς.

§4· Η διδασκαλία γίνεται κατά ειδικόν πρόγραμμα, τα μαθήματα και τους καθηγητάς και τας ώρας ορίζον, τούτο βασίζεται, επί του γενικού τούτου κανονισμού και συντάσσεται μεν κατά τας αρχάς εκάστου σχολικού έτους υπό του διευθυντού συσκεπτομένου μετά των καθηγητών, επικυρούται δε υπό των ανωτάτων του διδασκαλείου αρχών. Τα δε διδακτικά βιβλία ορίζονται, εκάστοτε υπό του διευθυντού και των καθηγητών εκάστου των μαθημάτων.

§ 5·

Η ακρόασις πάντων των μαθημάτων, των εμπεριεχομένων εν τοις κατ' έτος προγράμμασιν, είναι υποχρεωτική διά πάντας τους μαθητάς.

§ 6·

Η διδασκαλία πρέπει να ήναι σύμφωνος προς το διδακτέον αντικείμενον και την πνευματικήν κατάστασιν των μαθητών· πρέπει δε ωσαύτως να ήναι, ένθα είναι δυνατόν, πρότυπον της εν τω δημοτικώ σχολείω μελλούσης διδασκαλίας των μαθητών του διδασκαλείου. Η δε υπό τούτων ερμηνεία των διδαχθέντων ως και παν υπ' αυτών γραφόμενον πρέπει, να επιδιώκωσι το ακριβές και σαφές και ορθόν. Η υπαγόρευσις δεν επιτρέπεται., ειμή μόνον ένθα υπάρχει ομολογουμένη αυτής ανάγκη' επίσης απαγορεύεται, η κατά τας παραδόσεις υπό των μαθητών γραφή των υπό του διδασκάλου λεγομένων, ότι, μη πάσα ανάγκη. Πρέπει δε, ει δυνατόν, διά παν μάθημα να υπόκηται τω μαθητή διδακτικόν τι βιβλίον· εάν δε τοιούτον δεν ύπάρχη, τότε ο διδάσκαλος πρέπει να παραδίδη ούτω το μάθημα αυτού, ώστε να ήναι δυνατόν τοις μαθηταίς να γράφωσι τα παραδοθέντα κατ' οίκον και από μνήμης συμπληρούντες και διορθούντες τα ελλείποντα και τα εσφαλμένα κατά την δευτέραν επανάληψιν των αυτών. Προ παντός δε οι διδάσκαλοι πάντων των μαθημάτων, πρέπει να προσέχωσιν

Σελ. 65
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/29/gif/66.gif&w=600&h=91517_B. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

εις την πραγματικήν και την γλωσσικήν και την λογικήν ορθότητα των υπό των μαθητών λεγομένων και γράφο μεν ων.

§ 7;

Οι μαθηταί των ανωτέρων τάξεων εκτός των διδακτικών βιβλίων αναγινώσκουσιν οίκοι και άλλα βιβλία οριζόμενα εκάστοτε υπό των καθηγητών, οίτινες μετά την ανάγνωσιν και εξετάζουσι τους μαθητάς περί του περιεχομένου αυτών και της εκείθεν ωφελείας· προτιμότερον δ' είναι, ει δυνατόν, να δίδωνται πάσι τοις μαθηταίς κατά τας αναγνώσεις ταύτας τα αυτά βιβλία η τουλάχιστον βιβλία όμοιας ύλης.

Κεφάλαιον Ζ'.

ΤΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ

§1.

Τα μαθήματα τα εν τω διδασκαλείω κατά την τριετίαν διδαχθησόμενα είναι

1) Θρησκευτικά.

2) φιλοσοφικά.

3) παιδαγωγικά.

4) ελληνικά.

5) μαθηματικά.

6) φυσική.

7) χημεία.

8) φυσική ιστορία.

9) σωματολογία.

10) γεωγραφία,

11) κοσμογραφία,

12) γενική ιστορία.

13) ελληνική ιστορία,

14) μουσική.

15) ιχνογραφία,

16) καλλιγραφία.

17) γυμναστική.

Διδάσκονται δ' έκαστα τούτων κατά τας διαφόρους τάξεις αναλόγως του χρόνου και των πνευματικών και σωματικών δυνάμεων των μαθητών,

§ 2.

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ.

-Τάξις Α', καθ' εβδομάδα ώραι 3. Η ιστορία της παλαιάς και καινής διαθήκης εν συνεχεία. Ενταύθα αναπτύσσονται

Σελ. 66
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/29/gif/67.gif&w=600&h=91517_B. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

τα καθ' έκαστον ιστορήματα κατά το θρησκευτικόν και ηθικόν περιεχόμενον αυτών και ασκούνται οι μαθηταί εις την ελευθέραν και αξιοπρεπή απαγγελίαν των ιστορημάτων τούτων.- Ανάγνωσις εκ των ψαλμών του Δαβίδ και εξ άλλων ποιητικών της παλαιάς διαθήκης βιβλίων.- Ερμηνεία τροπαρίων σχέσιν εχόντων προς την παλαιάν διαθήκην και από στόματος απαγγελία των αξιολογωτάτων εκ των ερμηνευθέντων χωρίων της Γραφής.

Τάξις Β', ώραι 3.

Εξήγησις του τελετουργικού μέρους της χριστιανικής θρησκείας.- Η κατήχησις της χριστιανικής ορθοδόξου εκκλησίας εν σχέσει προς τα αντιστοιχούντα χωρία της Γραφής.- Ανάγνωσις του κατά Λουκάν Ευαγγελίου.- Ερμηνεία τροπαρίων σχέσιν εχόντων προς την καινήν διαθήκην.- Από στόματος απαγγελία εκλεκτών τεμαχίων της αγίας Γραφής.

τάξις Γ', ώραι 2,

Ανάγνωσις εκ των πράξεων των 'Αποστόλων, εκ των επιστολών του Παύλου, πασών των παραβολών του Ευαγγελίου και της επί του όρους διδασκαλίας μετ' απαγγελίας από στόματος των εκλεκτότατων αυτών.- Τα σπουδαιότατα εκ της εκκλησιαστικής ιστορίας' ως η Ιστορική εικών της αρχικής καταστάσεως του χριστιανισμού, η ανάπτυξις της Θρησκευτικής συνειδήσεως πάντων των χριστιανικών εθνών από των πρώτων του χριστιανισμού χρόνων μέχρι σήμερον. Σύντομος έκθεσις του θρησκευτικού πνεύματος των μη χριστιανικών λαών και αι λατρείαι αυτών' αι θρησκείαι των φυσικών και των σπουδαιότατων πεπολιτισμένων εθνών της αρχαιότητος, η γένεσις και η ανάπτυξις της θρησκείας του Ισλάμ του Βούδα και του Μωάμεθ.

Τα εν τω διδασκαλείω εισηγμένα Θρησκευτικά βιβλία (αγία Γραφή, εκκλησιαστική ιστορία, ιερά ιστορία και κατήχησις) πρέπει ούτω να υπόκεινται τη διδασκαλία, ώστε να δύναται βραδύτερον ο μαθητής αυτενεργώς να μεταχειρίζηται και να εξηγή ου μόνον αυτά, αλλά και άλλα όμοίας φύσεως βιβλία.

§ 3. ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΑ.

Τάξις Α', ώραι 3,

Ψυχολογία, Εισαγωγή.- Αι αισθήσεις.- Αι έννοιαι.- Τα συναισθήματα και η αυτοσυνειδησία.- Αι κινήσεις.- Αι υλιστικαί δοξασίαι,

Τάξις Β', ώραι 3,

Ψυχολογία. Η έδρα της ψυχής.- Τα είδη των ψυχοφυσικών αλληλεπιδράσεων.- Η βούλησις, Η ανομοιότης των ψυχών.

Λογική. Εισαγωγή. Περί του σχηματισμού των εννοιών.- Περί των κρίσεων.- Περί των συλλογισμών.

Σελ. 67
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/29/gif/68.gif&w=600&h=91517_B. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

τάξις Γ', ώραι 2,

Λογική. Συστηματική σύνοψις των διαφόρων ειδών των συλλογισμών.-   Περί των ανακοινώσεων και των ορισμών.-   Περί των αποδείξεων. Ηθική. Συνοπτικώς τα χρησιμώτατα διά την παιδαγωγίαν. Λογική ανάλυσις εκ των διαλόγων του Πλάτωνος κατ' εκλογήν.

§4. ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ

Τάξις A'. ώραι 3,

Ιστορία της παιδαγωγίας. Κατά το πλείστον βιογραφικώς μετ' ιδίας προσοχής εις την αγωγήν παρά τοις αρχαίοις Έλλησι, και παρά τοις ευρωπαϊκοίς έθνεσι μετά τους χρόνους του Λουθήρου.

Σκοπός και ωφέλεια της ιστορίας της παιδαγωγίας, Η ιστορία της αγωγής παρά τοις Έλλησιν.- Η χριστιανική αγωγή.- Τα εν τοις μοναστηρίοις και ταις εκκλησίαις σχολεία.- Κάρολος ο μέγας.- Οι ιππόται και αι πόλεις κατά τον μεσαίωνα.- Οι ανθρωπισταί (Humanisten).- Η κατάστασις της αγωγής και της παιδείας ολίγον προ της θρησκευτικής αναμορφώσεως.- Οι αναμορφωταί Λούθηρος, Μελάγχθων και Μπούγενχάγεν.- Τροτζενδόρφ.- Κομένιος.- Ο μέγας δουξ της Γόθης Έρνέστος ο ευσεβής.- Οι ευσεβόφρονες (Pietisten).- Σπένερ.- Φράγκε.- Η μόρφωσις της πρωσσικής δημοτικής σχολής υπό του βασιλέως Φριδερίκου του μεγάλου.- Ρουσσώ.

Τάξις Β', ώραι 3.

Ιστορία της παιδαγωγίας. Οι φιλάνθρωποι (Philanthropinisten) Μπάσεδοφ, Κάμπε, Σάλτζμαν, Ρόχοβ και Πεσταλότσης. Η κατάστασις της παιδείας εν Πρωσσία κατά το 1806.- Άρντ, Δίντερ και Δίτεμβεργ. Τα εν Ελλάδι σχολεία από της αλώσεως της Κωνσταντινουπόλεως μέχρι των καθ' ημάς χρόνων.

Παιδαγωγία. Ο άνθρωπος κατά το σώμα, την ψυχήν και το πνεύμα.- Η θεραπεία του σώματος.- Η ανάπτυξις του γνωστικού, του συναισθητικού και του βουλητικού.- Διδακτική. Γενικά περί διδασκαλίας διδάγματα και η ουσία της διδασκαλίας, η διδακτέα όλη, τα προς εκλογήν αυτής αξιώματα, η εκ της ύλης και του είδους της διδασκαλίας ανάπτυξις του πνεύματος, αι του σχολείου διατάξεις, ο διδάσκων διδάσκαλος κατά τε το σχήμα αυτού και τον λόγον και τους άλλους εξωτερικούς τρόπους, τα κυριώτατα είδη της διδασκαλίας (η έπίδειξις, η υφήγησις, η ερώτησις, η ανάλυσις, η εξήγησις, η συγκεφαλαίωσις, η ανάπτυξις), τα κυριώτατα είδη της ασκήσεως (το μνημονεύειν, το μελετάν και το ερμηνεύειν τα μεμαθημένα).

Σελ. 68
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/29/gif/69.gif&w=600&h=91517_B. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

Τάξις Γ', ώραι 4.

Γενική περί της αγωγής διδασκαλία.- Έννοια της αγωγής.- Η χριστιανική της αγωγής αρχή.- Η παιδευτική δύναμις αυτού του διδασκάλου.- Η διάπλασις της θελήσεως.- Η έξις, η πειθαρχία (νόμος, έπαινος, τιμωρία).

Μεθοδολογία. Ειδική μέθοδος της διδασκαλίας πάντων των εν τοις δημοτικοίς σχολείοις διδακτέων μαθημάτων.

Το διδασκαλικόν αξίωμα.- Η διοργάνωσις των δημοτικών σχολείων και σχέσις αυτών προς τα αλλά σχολεία.- Η του σχολείου διοίκησις.- Σχέσις του σχολείου προς την οικογένειαν, την πολιτείαν και την εκκλησίαν.- Η κατάστασις των δημοτικών σχολείων εν τοις χριστιανικοίς έθνεσι της Ευρώπης και της Αμερικής.- Η περαιτέρω ανάπτυξις του διδασκάλου.- Ανάγνωσις του περί παίδων αγωγής του Πλουτάρχου και των περί παιδε'ιας και τροφής περιεχομένων εν τη πολιτεία και τους νόμους του Πλάτωνος.

Σημ. Η εν τω προτύπω δημοτικώ σχολείω πρακτική άσκησις των μαθητών θα όρισθή δι' ειδικωτέρου κανονισμού.

§5· ΕΛΛΗΝΙΚΑ.

Τάξις A'. ώραι 7.

Γραμματική. Συμπληρωματική διδασκαλία της ελληνικής γραμματικής και τα κυριώτατα της ελληνικής συντάξεως εν εφαρμογή κατά τε την ερμηνείαν και τας ορθογραφικάς και συγγραφικάς ασκήσεις.- Ηρωϊκόν εξάμετρον και οι κυριώτατοι επικοί τύποι.

Ανάγνωσις και ερμηνεία. Ξενοφών, Θουκυδίδου το ιστορικόν. Λυσίας. Λυκούργος, Ομήρου Οδύσσεια.

Ορθογραφικά και ερμηνευτικά εκ του προχείρου γυμνάσματα' συγγραφικών ασκήσεων βαθμίς πρώτη.- Από στόματος απαγγελία εκλεκτών αρχαίων χωρίων, αφού ταύτα πρώτον ερμηνευθώσιν.- Απαγγελία από στόματος εκλεκτών χωρίων εκ των δοκιμωτάτων νέων Ελλήνων ποιητών,

Κατά μεν το πρώτον εξάμηνον δις μεν της εβδομάδος ερμηνεία, τρις δε τάλλα, κατά δε το δεύτερον τανάπαλιν.

Τάξις Β1, ώραι 6.

Γραμματική. Τα συνθετότερα της ελληνικής γραμματικής και της ελληνικής συντάξεως εν εφαρμογή κατά τε την ερμηνείαν και τας ορθογραφικάς και συγγραφικάς ασκήσεις.

Ανάγνωσις και ερμηνεία. Ξενοφών, Δημοσθένης, Θουκυδίδης, Πλάτων, Όμηρος.

Συγγραφικών και ορθογραφικών ασκήσεων βαθμίς δευτέρα.- Από στόματος απαγγελία εκλεκτών αρχαίων χωρίων ερμηνευθέντων.

Σελ. 69
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/29/gif/70.gif&w=600&h=91517_B. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

Κατά την ερμηνείαν των Ελλήνων πεζών και ποιητών και κατά τας συγγραφικάς ασκήσεις εξηγούνται οι κυριώτατοι κανόνες της ρητορικής και ποιητικής.

Κατά δεκαπενθημερίαν ανάγνωσις και ερμηνεία εκλεκτών ποιημάτων της νέας ελληνικής γλώσσης και των αρίστων δημοτικών ασμάτων και από στόματος απαγγελία αυτών.

Τάξις Γ', ώραι 5.

Ανάγνωσις και ερμηνεία. Ξενοφών, Θουκυδίδης, Δημοσθένης, Πλάτων, Όμηρος,

Συγγραφικών ασκήσεων βαθμίς τρίτη. Από στόματος απαγγελία εκλεκτών αρχαίων χωρίων ερμηνευθέντων,

Επανάληψις των διδαχθέντων εκ της ελληνικής συντάξεως και περαιτέρω συμπληρωματική διδασκαλία.

Οι κυριώτατοι κανόνες της ρητορικής και ποιητικής, όπως και εν τη Β' τάξει, και τα διάφορα είδη του πεζού λόγου και της ποιήσεως.

Συνοπτική ιστορία..τής ελληνικής φιλολογίας από των αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι του καθ' ημάς, εκτενέστερον διδασκόμενης της νεωτέρας ελληνικής φιλολογίας από της γενέσεως της καθομιλουμένης γλώσσης.

Κατά δεκαπενθημερίαν ανάγνωσις και ερμηνεία εκλεκτών ποιημάτων της νέας ελληνικής γλώσσης (Ζαλοκώστα, Βαλαωρίτου, Σούτσων, Ραγκαβή, Βερναρδάκη κ.άλ.) και των αρίστων δημοτικών ασμάτων εκ της συλλογής του Passow και από στόματος απαγγελία αυτών.

Σημ. Εκ των άνω ωρισμένων συγγραφέων λαμβάνονται κατ' εκλογήν οι εκάστοτε κατάλληλοι προς τας δυνάμεις των μαθητών.

Και κατά πάντα μεν τα μαθήματα, ιδία δε κατά το μάθημα των ελληνικών πρέπει μεγάλη προσοχή να καταβάλληται εις την ορθήν και μετά ήθους ανάγνωσιν και εις την άπταιστον και ζωηράν και φυσικήν απαγγελίαν και εις την παντός τοπικού ιδιώματος απηλλαγμένην προφοράν και εις την ορθήν τε και καλήν έκφρασιν εν δε τοις γραπτοίς γυμνάσμασιν απαιτείται προ παντός καθαριότης των τετραδίων και σαφήνεια εν τη εκφράσει και λόγος απηλλαγμένος γραμματικών και λογικών σφαλμάτων καίπως καλλιεπής διότι σκοπός των τοιούτων γυμνασμάτων είναι να αποβώσιν ικανοί οι μαθηταί ύλην, ην κατενόησαν, να εκθέτωσιν ως προσήκει εις διδάσκοντας. Ούτω δε πρέπει να προβαίνωσι τα τοιαύτα γυμνάσματα από τάξεως εις τάξιν. Η δε ύλη δύναται να λαμβάνηται εκ πάντων των διδασκομένων μαθημάτων. Η ανάγνωσις των μαθητών δύναται να ήναι και ιδία μη έχουσα σχέσιν προς τα διδακτικά μαθήματα' εν τοιαύτη περιπτώσει δίδονται τα βιβλία εκ της βιβλιοθήκης του διδασκαλείου· ταύτα δε πρέπει να ήναι οι δοκιμώτατοι των νέων ελλήνων ποιητών και

Σελ. 70
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/29/gif/71.gif&w=600&h=91517_B. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

έργα ιστορικά. Ωσαύτως πρέπει ενταύθα να διδάσκωνται οι μαθηταί τον τρόπον, καθ' ον ούτοι θα διδάξωσιν την νέαν ελληνικήν γλώσσαν εν τοις δημοτικοίς σχολείοις.

§ 6. ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ.

Τάξις Α', ώραι 4.

Αριθμητική (θεωρητική). Ασκήσεις επί πλείστων παραδειγμάτων και προβλημάτων της πρακτικής αριθμητικής.- Προκαταρκτικαί έννοιαι.- Αρίθμησις.- Πρόσθεσις, αφαίρεσις, πολλαπλασιασμός και διαίρεσις των ακεραίων αριθμών μετά των αξιωμάτων και Θεωρημάτων αυτών.- Διαιρετότης και μέγιστος κοινός διαιρέτης.- Πρώτοι αριθμοί.- Κλάσματα,.- Προβλήματα απλά και σύνθετα.

Γεωμετρία. Εκ της επιπέδου γεωμετρίας πάντα τα περί γραμμών και γωνιών και τριγώνων και τετραπλεύρων.- Εφαρμογαί αυτών.

Τάξις Β', ώραι 4.

Αριθμητική. Οι δεκαδικοί αριθμοί και οι συμμιγείς.- Δεκαδικόν σύστημα μέτρων και σταθμών.- Τετραγωνική και κυβική ρίζα.- Λόγοι και αναλογίαι.- Μέθοδος των τριών.- Σύνθετος μέθοδος των τριών.- Προβλήματα.

Γεωμετρία. Τα περί του κύκλου και των πολυγώνων.

Άλγεβρα (πρακτική). Ορισμός της Άλγεβρας, Αλγεβρικά σύμβολα, Αλγεβρικαί παραστάσεις.- Όροι η μονώνυμα, πολυώνυμα, όμοιοι οροί και αναγωγή αυτών.- Πρόσθεσις, αφαίρεσις, πολλαπλασιασμός και διαίρεσις μονωνυμων και πολυωνύμων.- Αλγεβρικά κλάσματα.- Λύσις των πρωτοβαθμίων εξισώσεων μεθ' ενός αγνώστου.- Προβλήματα,

Τάξις Γ', ώραι 2,

Αριθμητική. Τα προβλήματα του τόκου, της υφαιρέσεως και της εταιρίας.- Συνεζευγμένη μέθοδος.- Προβλήματα.

Γεωμετρία. Τα χρησιμώτατα θεωρήματα εκ της στερεομετρίας λαμβανόμενα δίκην αιτημάτων. Ορισμός της διέδρου και στερεάς γωνίας, του πρίσματος, του παραλληλεπιπέδου, του κύβου, της πυραμίδος, του κυλίνδρου, του κώνου και της σφαίρας.- Το εμβαδόν των κυρτών επιφανειών των ανωτέρω στερεών.- Οι ορισμοί του μεγίστου κύκλου, της σφαίρας, των παραλλήλων κύκλων, των πόλων, της σφαιρικής ζώνης, του σφαιρικού τμήματος και του σφαιρικού τομέως.- Οι κανόνες δι' ων ευρίσκεται ο όγκος των στερεών.- Εφαρμογαί τούτων και η διδακτική αυτών μέθοδος.

Σελ. 71
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/29/gif/72.gif&w=600&h=91517_B. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

§ 7.

ΦΥΣΙΚΗ. Τάξις A'. ώραι 2,

Αι προκαταρκτικαί έννοιαι.- Al διάφοροι των σωμάτων ιδιότητες.- Αι δυνάμεις και η κίνησις.- Ο μοχλός.- Η κεντρόφυξ δύναμις.- Η βαρύτης, το βάρος, κέντρον βάρους, ισορροπία.- Ζυγός.- Υγρά.- Πειράματα,

Τάξις Β', ώραι 2,

Αέρια.- θερμότης.- Νέφη, βροχή, χιών και χάλαζα.- Πειράματα.

Τάξις Γ', ώραι 2.

Μαγνητισμός. - Στατικός ηλεκτρισμός.- Ακουστική.- Οπτική. Πειράματα.

§8. ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

Τάξις Β', ώραι 3.

Βοτανική (το θέρος).- Η γνώσις των εκλεκτότερων φυτών των ανηκόντων εις τας κοινοτέρας οικογενείας.- Η γνώσις του συστήματος του Λιναίου και τα σπουδαιότατα εκ της βοτανικής μορφολογίας.

Ζωολογία (τον χειμώνα).- Τα σπουδαιότατα όργανα του σώματος των ζώων και συστηματική σύνοψις σύμπαντος του βασιλείου των ζώων εν σχέσει προς την οργανικήν αυτών διάπλασιν.

Τάξις Γ', ώραι 2.

Βοτανική (το θέρος). Ο οργανισμός, ο βίος και η διάδοσις των φυτών. Ζωολογία (τον χειμώνα). Τα αυτόχθονα ζώα και εκ των ξένων τα αντιπροσωπεύοντα τας οικογενείας του ζωϊκού βασιλείου.

§9.

ΧΗΜΕΙΑ. τάξις Γ', ώρα 1.

Τα απλά σώματα και αι σπουδαιόταται αυτών συνθέσεις.- Τα προς φωτισμόν και θέρμανσιν χρήσιμα.- Η χρήσις των μετάλλων.- Αι θρεπτικαί ουσίαι των φυτών.- Τεχνολογία.

§ 10.

ΣΩΜΑΤΟΛΟΓΙΑ, Τάξις Α', ώραι 2. Εισαγωγή.- Οργανογραφία.- Τί συμβαίνει εν τη κινήσει.- Κυκλοφορία.

Σελ. 72
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Τα προγράμματα της Μέσης Εκπαίδευσης (1833-1929), τ. Β΄
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 53
    17_B. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

    10

     ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟΥ Φ.Ε. 1877

    ΤΜΗΜΑ A'.

    Περί των εν Αθήναις Παρθεναγωγείων

    ΚΕΦΑΛ. Α'.

    Άρθρ. 1. Τα υπό της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρίας συντηρούμενα Παρθεναγωγεία είναι

    α) Το Διδασκαλείον, διαιρούμενον εις το Αρσάκειον, περιέχον ίδιον Προκαταρκτικόν Σχολείον, και εις το εξωτερικόν μετά του Τοσιτσείου Προκαταρκτικού προτύπου Σχολείου. [...].

    ΚΕΦΑΛ. Β'. Περί διδασκαλίας

    Άρθρ. 6. Το Διδασκαλείον διαιρούμενον εις εσωτερικόν και εξωτερικόν. ως ανωτέρω, απαρτίζεται, εκ πέντε τάξεων, εν αις διδάσκοντα., τα εξής μαθήματα επί πενταετίαν.

    ΤΑΞΙΣ Α'

    α) Ιερά Ιστορία (Π. Διαθήκη) καθ' εβδομάδα ............ ώρας 2

    β) Ελληνικά, ήτοι εξήγησις, διδασκαλία της Γραμματικής μέχρι, τέλους των εις μι ρημάτων, τεχνολογία, ορθογραφ. γυμνάσματα επί του πίνακος, και έκθεσις ιδεών επί του χάρτου ............. " 9

    γ) Αριθμητική, επανάληψις των τεσσάρων πράξεων των ακεραίων αριθμών μετά προβλημάτων και γυμνασμάτων ι ........... " 2

    δ) Γενική εισαγωγή εις την Γεωγραφίαν και Γεωγραφία της Ελληνικής Χερσονήσου ................................... " 2

    ε) Σύνοψις ιστορίας των αρχαίων εθνών . : ... .............. " 2

    στ) Γαλλικά .......................................... " 5

    Αναδημοσιεύεται από το: Κανονισμός των Παρθεναγωγείων της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρίας, Αθήνα 1877, σ. 1-7.