Συγγραφέας:Αντωνίου, Δαυίδ
 
Τίτλος:Τα προγράμματα της Μέσης Εκπαίδευσης (1833-1929), τ. Γ΄
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:17
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1989
 
Σελίδες:487
 
Αριθμός τόμων:3ος από 3 τόμους
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Εκπαίδευση-Δευτεροβάθμια
 
Νομοθεσία
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1833-1929
 
Περίληψη:Στο τρίτομο αυτό βιβλίο, που καλύπτει την περίοδο 1833-1929, ο συγγραφέας έχει συγκεντρώσει τους ιδρυτικούς νόμους των διαφόρων τύπων σχολείων, δημόσιων η αναγνωρισμένων, του εκάστοτε ελεύθερου ελλαδικού χώρου (χωρίς τις κατά καιρούς τροποποιήσεις τους, εκτός από ορισμένες αναγκαίες εξαιρέσεις), τα προγράμματα διδασκαλίας που ίσχυσαν σε όλη αυτήν την περίοδο και εγκυκλίους που έχουν σχέση με τη διδασκαλία μαθημάτων. Η όλη εργασία είναι διαρθρωμένη ως εξής: Προηγείται μία εισαγωγή που αναφέρεται στην οργάνωση και δομή της Μέσης Εκπαίδευσης κατά την περίοδο 1833-1929 και ακολουθεί το κύριο σώμα της εργασίας, χωρισμένο σε δύο μέρη: Στο πρώτο –που επιγράφεται «Τα Κείμενα»– παρατίθεται αριθμημένο το υλικό κατά κεφάλαια, ανάλογα με τον τύπο του σχολείου και σε χρονολογική σειρά. Το δεύτερο –με τίτλο «Η Ανάγνωση», χωρισμένο στα ίδια, όπως το πρώτο, κεφάλαια– περιλαμβάνει αναλυτικούς και συγκριτικούς πίνακες των ωρολογίων προγραμμάτων και μια σύντομη Επισκόπηση των Κειμένων και των Πινάκων. Τέλος, παρατίθεται απόλυτος χρονολογικός πίνακας όλων των Κειμένων, ώστε να υπάρχει η δυνατότητα να παρακολουθείται συστηματικά η διαμόρφωση και εξέλιξη των σχολείων της Μέσης Εκπαίδευσης.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 12.59 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 151-170 από: 490
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/151.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

Ως προς το αναλυτικό πρόγραμμα, παρατηρούμε ότι επιβεβαιώνεται; και εδώ μία τάση που επισημάνθηκε και στα προγράμματα "κλασικής" κατεύθυνσης: κάθε νέο πρόγραμμα περιγραφεί, τη "διδακτέα όλη" των μαθημάτων περισσότερο αναλυτικά και λεπτομερειακά.

Τέλος, ως προς το περιεχόμενο της διδακτέας ύλης υπάρχει πολύ μικρή σχέση τόσο με το προηγούμενο της ίδιας κατεύθυνσης όσο και με το πρόγραμμα "κλασικής" κατεύθυνσης του 1914.

6. Στο σημείο αυτό κρίνουμε ότι είναι σκόπιμο να κάνουμε μία σύγκριση του προγράμματος αυτού εδώ με το πλησιέστερο του πρόγραμμα Γυμνασίου "κλασικής" κατεύθυνσης, που είναι εκείνο το τροποποιημένο του 1914.14 Από τη σύγκριση λοιπόν αυτή εξάγονται τα ακόλουθα συμπεράσματα: α') Ο συνολικός εβδομαδιαίος χρόνος του Λυκείου είναι ελαφρώς αυξημένος (κατά 4 ώρες) από εκείνον του Γυμνασίου, β') Σαφώς αυξημένες είναι οι ώρες εκείνων των κατηγοριών μαθημάτων- που επιβεβαιώνουν τον χαρακτηρισμό των Λυκείων ως "πρακτικών" (Φυσικομαθηματικών, Ξένων γλωσσών. Ιχνογραφίας κτλ.), ενώ το αντίστροφο -φυσικά- συμβαίνει με εκείνες που χρωματίζουν το "κλασικό" Γυμνάσιο, γ') Η διαφορά μεταξύ των δύο κυριότερων κατηγοριών μαθημάτων (Φυσικομαθηματικών - Φιλολογικών) είναι μεγαλύτερη στο πρόγραμμα του Γυμνασίου (17,8%) από εκείνην των Λυκείων (15,1%), πράγμα που σημαίνει ότι τα Φιλολογικά μαθήματα εξακολουθούν και στο πρόγραμμα των Λυκείων να κατέχουν υψηλό ποσοστό· τέλος, δ') Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι η παρατήρηση ότι τα Νέα Ελληνικά διδάσκονται περισσότερες ώρες στα Λύκεια (+4).

7. Εξετάζοντας την εξέλιξη του εβδομαδιαίου χρόνου, όπως καταγράφεται στους Πίνακες Β6 (για τις 7 τάξεις) και B7 (για τις 4 ανώτερες), παρατηρούμε τα εξής: α') Σε όλα τα προγράμματα (για 7 τάξεις) ο εβδομαδιαίος χρόνος είναι αρκετά υψηλός (κατά τάξη κυμαίνεται από 33-36 ώρες), β') "Ως το πρόγραμμα του 1912 σημειώνεται μία τάση μείωσης, η όποια όμως στο πράγραμμα του 1922 μετατρέπεται σε αύξηση (τελικό ποσοστό αύξησης 5,9%). γ') Στα προγράμματα των 4 ανωτέρων τάξεων, ως το 1912 ο εβδομαδιαίος χρόνος παραμένει σχεδόν σταθερός (αλλά και εδώ υψηλός), και μόνο στο τελευταίο πρόγραμμα, του 1922 παρουσιάζει κάποια αύξηση (ώρες 6, ποσοστό

8. Στόν Πίνακα B8 παρουσιάζεται συγκεντρωτικά η εξέλιξη του ωρολογίου προγράμματος και η συμμετοχή του κάθε μαθήματος στα διάφορα

14. Βλ. A99 (τ. A', σ. 606-628) και πίνακα A36 (εδώ, σ. 57).

Σελ. 151
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/152.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

προγράμματα. Από την εξέταση του πίνακα αυτού εξάγονται τα ακόλουθα συμπεράσματα: α') Έκτος από τα Φιλοσοφικά, που πρωτοεμφανίζονται, στο πρόγραμμα του 1893, όλα τα άλλα μαθήματα έχουν συνεχή παρουσία από το πρώτο μέχρι το τελευταίο πρόγραμμα, β') ' H παρουσία της Ωδικής στο πρόγραμμα του 1922 οφείλεται στη διδασκαλία της στο Ελληνικό Σχολείο, το πρόγραμμα του οποίου συμπεριλαμβάνεται στον εβδομαδιαίο χρόνο του προγράμματος του 1922.

Ως προς την εξέλιξη του ωρολογίου προγράμματος και τη συμμετοχή του" κάθε μαθήματος στα προγράμματα των 4 ανωτέρων τάξεων - όπως καταγράφονται στον Πίνακα Β9 - παρατηρούμε τα εξής: α') Από τα μαθήματα σε όλα τα προγράμματα απουσιάζει η Καλλιγραφία, που περιορίζεται στις- κατώτερες τάξεις, όπως επίσης και η Ωδική (βλ. αμέσως προηγούμενη παράγραφο). β') Τα Νέα Ελληνικά - ως κλάδος του" μαθήματος των Ελληνικών - 15 δεν υπάρχουν παρά μόνο στο τελευταίο πρόγραμμα του 1922, και μάλιστα με αυξημένο αριθμό ωρών από ό,τι στις κατώτερες τάξεις, γ') Τα Θρησκευτικά εμφανίζονται για πρώτη φορά στο πρόγραμμα του 1890 και έκτοτε παραμένουν σε όλα τα επόμενα προγράμματα. To ίδιο συμβαίνει και με -τα Φιλοσοφικά που πρωτοεμφανίζονται στο πρόγραμμα του 1893. δ') Όλα τα άλλα μαθήματα υπάρχουν συνεχώς σε όλα τα προγράμματα.

9. Οι μεταβολές κάθε μαθήματος κατά την εξέλιξη του εβδομαδιαίου χρόνου καταγράφονται στους Πίνακες Β10 και Β11. Σύμφωνα με τον πρώτο πίνακα: α') Ο χρόνος μένει αμετάβλητος στην Ιστορία και την Κοσμογραφία. β') Τελική αύξηση παρουσιάζουν κατά σειρά τα μαθήματα: Νέα Ελληνικά (20 ώρες). Φυσικά (18), Γυμναστική (6), Ωδική (5), Γεωγραφία (4), Καλλιγραφία (3), Θρησκευτικά και Ιχνογραφία (2). γ') Τελική μείωση παρουσιάζουν κατά σειρά τα μαθήματα: Αρχαία Ελληνικά και Γαλλικά (21 ώρες), Μαθηματικά (6 ώρες), δ') Οι περισσότερες μεταβολές σημειώνονται στο πρόγραμμα του 1922.

Εξάλλου, σύμφωνα με τον Πίνακα Β11 (για τις 4 ανώτερες τάξεις): α') Ο χρόνος μένε., αμετάβλητος μόνο στην Κοσμογραφία, ενώ στα άλλα μαθήματα σημειώνονται μεταβολές, κυρίως στα προγράμματα του 1890 και του 1922. β') Τελική αύξηση παρουσιάζουν κατά σειρά τα μαθήματα: Φυσικά (15 ώρες). Γεωγραφία - Γυμναστική - Ιχνογραφία (3 ώρες), γ') Αντίθετα, τελική μείωση παρουσιάζουν κατά σειρά τα μαθήματα: Αρχαία Ελληνικά (14 ώρες). Γαλλικά (8), Μαθηματικά (7), και Ιστορία (3).

15. Υπενθυμίζουμε ότι το μάθημα των Νέων Ελληνικών αυτονομήθηκε με το Β. διάταγμα "περί εγγραφών, εξετάσεων κτλ. εν τοις σχολείοις της μέσης εκπαιδεύσεως" της 29 Δεκεμβρίου 1923. (Βλ. και υποσημ. 79 της Επισκόπησης του A' κεφαλαίου, εδώ, σ. 107- 108).

Σελ. 152
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/153.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

10. Ως προς την ιεράρχηση των μαθημάτων, με βάση τους Πίνακες Β12 και Β13 -όπου τα μαθήματα έχουν ομαδοποιηθεί-,16 παρατηρούμε τα ακόλουθα: α') Τα Φιλολογικά και τα Φυσικομαθηματικά μαθήματα κατέχουν σε όλα τα προγράμματα την 1η και 2η θέση αντίστοιχα, με άνοιγμα της μεταξύ τους διαφοράς κατά πρόγραμμα 7,3% - 10,6% - 11,7% - 9,9%- 2,3%, πράγμα που σημαίνει ότι μόνο στο τελευταίο πρόγραμμα έχουμε αισθητή μείωση των Φιλολογικών μαθημάτων (5,6%), την όποια όμως δεν την κερδίζουν ολόκληρη τα Φυσικομαθηματικά, αλλά περισσότερο τα Πρακτικά μαθήματα, β') Στην 3η θέση βρίσκονται τα Πρακτικά μαθήματα (εκτός από το πρώτο πρόγραμμα, οπού κατέχουν την 4η θέση), τα οποία ως το 1912 παρουσιάζουν κάποια σταθερότητα, αλλά στο τελευταίο πρόγραμμα αυξάνουν το ποσοστό τους κατά 5 μονάδες, γ') Στην 4η θέση (εκτός από το πρώτο πρόγραμμα όπου κατέχουν την 3η Θέση) βρίσκονται οι Ξένες γλώσσες με συνεχή τάση μείωσης του ποσοστού τους, και στην 5η και τελευταία τα Γενικά μαθήματα.

Οι παραπάνω παρατηρήσεις ισχύουν για τον εβδομαδιαίο χρόνο των 7 τάξεων (Πίνακας Β12). Με βάση όμως τον Πίνακα B13 παρατηρούμε ότι: α') Τα Φιλολογικά και Φυσικομαθηματικά μοιράζονται την 1η Θέση· έτσι, τα Φιλολογικά κατέχουν την 1η θέση στα προγράμματα 1890, 1893, 1912 και τα Φυσικομαθηματικά στα προγράμματα 1886 και 1922, αλλά το άνοιγμα της μεταξύ τους διαφοράς είναι μικρότερο από το προηγούμενο (5,1%- 2,2% 2,9% - 1,4%) και μόνο στο τελευταίο πρόγραμμα είναι μεγαλύτερο (13,7%), όπου τα Φυσικομαθηματικά με το ποσοστό που κατέχουν (40,9%) χαρακτηρίζουν τα Λύκεια ως "Πρακτικά", β') Στην 3η Θέση βρίσκονται οι Ξένες γλώσσες (που μετά από μία αισθητή μείωση του ποσοστού τους σταθεροποιούνται στο 13%), εκτός από το τελευταίο πρόγραμμα, οπού ύστερα και από νέα μείωση περνούν στην 4η θέση. γ') Τα Πρακτικά μαθήματα βρίσκονται στην 4η θέση με μικρή διαφορά από τις Ξένες γλώσσες, εκτός από το τελευταίο πρόγραμμα, όπου αυξάνοντας το ποσοστό τους περνούν στην 3η θέση. δ') Τέλος, στην 5η και τελευταία θέση βρίσκονται τα Γενικά μαθήματα.

Η εικόνα αυτή των διαφόρων κατηγοριών μαθημάτων φαίνεται καλύτερα στις γραφικές παραστάσεις 5 και 6.

Τέλος, ως προς την ιεράρχηση μεμονωμένα των μαθημάτων -όπως έχει καταγραφεί σε κάθε Πίνακα προγράμματος- διαπιστώνουμε ότι μέχρι και το πρόγραμμα του 1912 η ιεράρχηση παραμένει σταθερά η ίδια, και μόνο στο πρόγραμμα του 1922 παρουσιάζεται με νέα μορφή.

16. Τα μαθήματα έχουν ομαδοποιηθεί ως εξής: α') Φιλολογικά (Αρχαία Ελληνικά, Νέα Ελληνικά, Ιστορία, Φιλοσοφικά), β') Φυσικομαθηματικά (Μαθηματικά, Φυσικά, Κοσμογραφία), γ') Ξένες γλώσσες, δ') Πρακτικά (Καλλιγραφία, Ιχνογραφία, Γυμναστική, Ωδική), και ε') Γενικά (Θρησκευτικά, Γεωγραφία).

Σελ. 153
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/154.gif&w=600&h=915 17_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 154
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/155.gif&w=600&h=915 17_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ' 

ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΑ

Σελ. 155
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/156.gif&w=600&h=915 17_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 156
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/157.gif&w=600&h=915 17_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΠΙΝΑΚΕΣ

Σελ. 157
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/158.gif&w=600&h=915 17_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 158
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/159.gif&w=600&h=39317_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΠΙΝΑΚΑΣ 1. Ωρολόγιο πρόγραμμα Διδασκαλείων αρρένων 1878

α/α

Μαθήματα 1

A

Τάξεις

Β

Γ

Σύνολο

%

1

Θρησκευτικά

3

3

3

9

7,0

Μεθοδική και διδακτική επί το πρακτικώτερον

-

3

-

3

Υποδειγματική διδασκαλία

-

2

-

2

2

Παιδαγωγικά

Ασκητική των μαθητών εν τη διδακτική

-

2

-

2

21

16,3

Θεωρία της Παιδαγωγικής

-

-

2

2

Ιστορία συνοπτική της Παιδαγωγίας

-

-

2

2

Διδακτικά (=

Ασκητική διδασκαλία εν τω προτύπω...)

-

-

10

10

3

Φιλοσοφικά

-

3

-

3

2,3

4

Ελληνικά

[Αρχαία] Ελληνικά

[Νέα] Ελληνικά

8 3

8

3

10

3

26

9.

35

20,2

7,0

27,2

5

Ιστορία

3

g

_

6

4,6

6

Γεωγραφία

2

2

-

4

3,1

Φυσική

2

2

3

7

7

Χημεία

Φυσιογνωστικά

-

-

2

2

14

10,9

Σωματολογία

καί Βοτανική

-

2

-

2

Ζωολογία

3

-

-

3

8

Αριθμητική

Μαθηματικά

3

-

3

8

6,2

Γεωμετρία

2

3

-

5

9

Μουσική

Μουσική

3

2

2

7

12

9,3

Οργανική

2

2

1

5

10

Καλλιγραφία

2

2

-

4

9

7,0

. Ιχνογραφία

}

2

1

2

5

1. Ιεράρχηση των μαθημάτων: 1 Ελληνικά, 2 Παιδαγωγικά, 3 Φυσιογνωστικά, 4 Μουσική, 5α Θρησκευτικά, 5β Καλλιγραφία και Ιχνογραφία, 7 Μαθηματικά, 8 Ιστορία, 9α Γεωγραφία, 9β Γυμναστική, 11 Φιλοσοφικά, 12α Κηπουρική (= Γεωπονικά), 12β Υγιεινή. Βλ. και παρακάτω, υποσημ. 45 της Επισκόπησης.

Σελ. 159
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/160.gif&w=600&h=39317_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΠΙΝΑΚΑΣ 1 (συνέχεια)

α/α

Μαθήματα

Τάξεις

Σύνολο

%

A

Β

Γ ,

11

Γυμναστική

1

2

1

4

3,1

Γυμναστική και Κηπουρική

(2)2

-

-

12

Κηπουρική

1

1

-

2

1,5

13

Υγιεινή

-

-

2

2

1,5

Σύνολο

4ο

46

43

129

100,0

2. Oι 2 αυτές ώρες κατανέμονται ανά 1 στη Γυμναστική και την Κηπουρική. ΠΗΓΗ : Β. διάταγμα 25 Μαΐου 1878: Κείμενο Γ12 (τ. Β', σ. 61-63).

Σελ. 160
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/161.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

161

ΠΙΝΑΚΑΣ 2. Ωρολόγιο πρόγραμμα Διδασκαλείου

Θεσσαλονίκης

1877

α/α

Μαθήματα 1

Τάξεις

Σύνολο %

Α

Β

Γ

1

Θρησκευτικά

3

3

2

8

6,3

2

Φιλοσοφικά

3

3

2

8

6,3

3

Παιδαγωγικά

3

3

4

10

7,9

4

Ελληνικά

7

6

5

18

14,2

5

Μαθηματικά

4

4

2

10

7,9

6

Φυσική

2

2

2

6

7

Φυσική Ιστορία

Φυσιογνωστικά -

3

2

5

14

11,0

8

Χημεία

-

-

1

1

9

Σωματολογία

2

-

-

2

10

Κοσμογραφία

-

-

1

1

0,8

11

Γεωγραφία

2

2

-

4

3,1

12 13

Γενική ιστορία Ελληνική ιστορία

Ιστορία 2 2

2

2

2 2

6

6

12

9,4

'Ωδική 3

3

3

Ί

14

Μουσική Τετράχορδον 2

2

2

6

18

14,2

Αρμονική 1

1

1

3

15

Ιχνογραφία

2

2

7

11

8,7

16

Καλλιγραφία

2

1

1

4

3,1

17

Γυμναστική

4

3

2

9

7,1

Σύνολο 44

42

41

127

100,0

1. Ιεράρχηση των μαθημάτων: 1α Ελληνικά, 1β Μουσική, 3 Φυσιογνωστικά, 4 Ιστορία, 5 Ιχνογραφία, 6α Μαθηματικά, 6β Παιδαγωγικά, 8 Γυμναστική, 9α Θρησκευτικά, 9β Φιλοσοφικά, 11α Γεωγραφία, 11β Καλλιγραφία, 13 Κοσμογραφία.

ΠΗΓΗ: Κανονισμός του εν Θεσσαλονίκη Διδασκαλείου: Κείμενο Γ12 [1] (τ. Β', σ. 64-79).

11

Σελ. 161
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/162.gif&w=600&h=39317_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΠΙΝΑΚΑΣ 3. Ωρολόγιο πρόγραμμα διδασκαλείων αρρένων 1879 (=τροποποίηση του προγράμματος του 1878)

Μαθήματα 1;

Α

Τάξεις Β

Γ

Σύνολο %

1

Θρησκευτικά

3

3

3

9

7,0

Μεθοδική και διδακτική επί το πρακτικώτερον

- .

3

-

3

,

Υποδειγματική διδασκαλία

_

2

-

2

2

Παιδαγωγικά

Ασκητική των μαθητών εν τη διδακτική

2

-

2

21

16,4

Θεωρία της Παιδαγωγικής

-

-

2

2

Ιστορία συνοπτική της Παιδαγωγίας

. -

~

2

2

Διδακτικά (= Ασκητική διδασκαλία εν τω προτύπω)

-

-

10

10

3

Φιλοσοφικά

_

3

-

3

2,4

4 Ελληνικά

[Αρχαία] Ελληνικά

8

8

10

26

35

27,4

[Νέα] Ελληνικά

3

3

3

9

5 Ιστορία

3

3

-

6

4,7

6

Γεωγραφία

2

2

-

4

3,1

Φυσική

-

3

4

7

7

Χημεία

: Φυσιογνωστικά

-

-

2

2

14

10,9

Σωματολογία και Βοτανική - Υγιεινή

-

2

-

2

Ζωολογία

3

-

-

3

Αριθμητική

3

-

-

3

8

Γεωμετρία

Μαθηματικά

2

3

-

5

9

7,0

Μαθηματική

Γεωγραφία

-

-

1

1

9

Μουσική

Μουσική

3

2

2

7

12

9,4

Οργανική

2

. 2

1

5

10

Καλλιγραφία

2

2

-

4

9

7,0

Ιχνογραφία

2

1

2

5

Σελ. 162
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/163.gif&w=600&h=39317_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

11

Γυμναστική

1

.2

1

4

3,1

Γυμναστική και Κηπουρική

(2) 2

-

-

12

'Κηπουρική

1

1

-

2

1,6

:

Σύνoλo

38

47

43

128

100,0

1. Ιεράρχηση των μαθημάτων: l Ελληνικά, 2 Παιδαγωγικά, 3 Φυσιογνωστικά, 4 Μουσική, 5α Θρησκευτικά, 5β Καλλιγραφία και Ιχνογραφία, 5γ Μαθηματικά, 8 Ιστορία, 9α Γεωγραφία, 9β Γυμναστική, 11 Φιλοσοφικά, 12 Κηπουρική.

2. Οι .2 αυτές ώρες κατανέμονται ανά 1 στη Γυμναστική και την Κηπουρική. ΠΗΓΕΣ: α) Πίνακας 1' β) Β. διάταγμα 16 Ιουλίου 1879: Κείμενο Γ15 (τ. Β', σ. 93).

Σελ. 163
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/164.gif&w=600&h=39317_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΠΙΝΑΚΑΣ 4. Ωρολόγιο πρόγραμμα Διδασκαλείων αρρένων 1886

α/α

Μαθήματα1

A

Τάξεις Β

Γ

Σύνολο %

Ερμηνεία συγγραφέων Αρχαία Ελληνικά

6

6

6

18

18,1

1

Ελληνικά

Θέματα και εκθέσεις ιδεών

2

2

2

6

27 6,1

27,2

Ανάγνωσις νεωτέρων Ελλήνων λογογράφων και

ποιητών... [Νέα Ελληνικά]

3

-

-

3

3,0

Ιστορία της παιδαγωγίας...

-

1

-

1

2

Παιδαγωγικά

θεωρία της παιδαγωγικής και μεθοδολογία

-

-

2

2

12

12,1

Ιστορία της νεωτέρας παιδαγωγίας...

-

-

1

1

Διδακτική

-

-

' 8

8

3

Μαθηματικά

Αριθμητική

3

-

-

3

5

5,1

Στοιχεία Γεωμετρίας

-

2

-

2

4

Φυσική

Φυσιογνωστικά

2

2

1

5

8

8,1

φυσική Ιστορία

2

1

-

3

5

Θρησκευτικά

2

2

1

5

5,1

6

' Φιλοσοφικά

-

2

-

2

2,0

.7

Ιστορία;

, 2

32

32

82

8 Ι2 0,1

8

Καλλιγραφία 'και Ιχνογραφία

2

2

-

4

5

5,1

Ιχνογραφία

-

-

1

1

9

Μουσική Ωδική

3

2

2

7

12

12,1

Οργανική

2

2

1

5

10

Κηπουρικής και δενδροκομίας πρακτικαί γνώσεις - -

1

1

1,0

Σελ. 164
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/165.gif&w=600&h=39317_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

Γυμναστική

3

3

_

6

11

Γυμναστική

Γυμναστική και Υγιεινή

-

-

2

2

14

14,1

Οπλασκία

-

3

3

6

Σύνολο

32

33

34

99

100,0

1. Ιεράρχηση των μαθημάτων : 1 Ελληνικά, 2 Γυμναστική, 3α Μουσική, 3β Παιδαγωγικά, 5α Ιστορία, 5β Φυσιογνωστικά 7α Θρησκευτικά, 7β Καλλιγραφία και Ιχνογραφία, 7γ Μαθηματικά, 10 Φιλοσοφικά, 11 "Γεωπονικά".

2. Υπολογίζουμε ανά 1 ώρα διδασκαλία της Γεωγραφίας (όποτε για την Ιστορία έχουμε: ώρες 6, ποσοστό 6,1%, και για τη Γεωγραφία: ώρες 2, ποσοστό 2%).

ΠΗΓΗ: Β. διάταγμα 5 Σεπτεμβρίου 1886: Κείμενο Γ28 (τ. Β', σ. 127-130),

Σελ. 165
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/166.gif&w=600&h=39317_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΠΙΝΑΚΑΣ 5, Ωρολόγιο πρόγραμμα Διδασκαλείων αρρένων 1888

α/α

Μαθήματα 1

Τάξεις Α Β

Γ

Σύνολο

%

1

Θρησκευτικά

2

2

2

6

5.1

2

Ελληνικά

12

9

9

30

25,6

Η Αρχαία Παιδαγωγία

2

-

-

2

Παιδαγωγικά

-

22

-

2

3

Παιδαγωγικά

Παιδαγωγική

-

-

2

2 17

14,5

Ιστορία της νεωτέρας παιδαγωγικής...

-

-

2

2

Διδακτικαί ασκήσεις

-

-

9

9

4

Φιλοσοφικά (=

= "Ψυχολογία και Λογική")

-

22

-

2

1,7

5

Μαθηματικά

3

3

-

6

5,1

6

Κοσμογραφία

-

-

1

1

0,9

7

Φυσική Φυσιογραφία

Φυσιογνωστικά

2 2

2 24

23

6 10

4

8,6

8

Γεωργία και δενδροκομία (= Γεωπονία)

-

-

25

2

1,7

9

Γεωγραφία

2

2

-

4

3,4

10

Ιστορία

2

2

2

6

5,1

Εκκλησιαστική μουσική

2

2

2

6

11

Μουσική

'Ωδική

2

2

2

6 17

14,6

Τετράχορδον προαιρετικόν

2

2

1

5

Σελ. 166
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/167.gif&w=600&h=39317_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

12

Ιχνογραφία και Καλλιγραφία 6

3

2

1

6

5,1

13

Γυμναστική Γυμναστική

2

2

27

6 10

8,6

Οπλασκία

-

2

2

4

Σύνολο

38

38

41

117

100,0

1. Ιεράρχηση των μαθημάτων: 1 Ελληνικά, 2α Μουσική, 2β Παιδαγωγικά, 4α Γυμναστική, 4β Φυσιογνωστικά, 6α Θρησκευτικά, 6β Ιστορία, 6γ Ιχνογραφία και Καλλιγραφία, 6δ Μαθηματικά, 10 Γεωγραφία, 11α Γεωπονία, 11β Φιλοσοφικά, 13 Κοσμογραφία.

2. Κατανομή των 4 ωρών των Παιδαγωγικών σε δύο χωριστά μαθήματα, όπως άλλωστε φαίνεται και από τους Γενικούς Ελέγχους του Διδασκαλείου Αθηνών που σώζονται στη Μαράσλειο Παιδαγωγική; Ακαδημία.

3. Χημεία.

4. Βλ. τη διδακτέα ύλη στο διάταγμα.

5. Τυπικά "Φυσιογραφία" αλλά ουσιαστικά "Γεωπονία".

6. Στους γενικούς ελέγχους εμφανίζεται άλλοτε ως ένα μάθημα και άλλοτε ως δύο.

7. Γυμναστική και Υγιεινή.

ΠΗΓΗ: Β. διάταγμα 13 Σεπτεμβρίου 1888: Κείμενο Γ31 (τ. Β', σ. 139-142).

Σελ. 167
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/168.gif&w=600&h=915 17_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΠΙΝΑΚΑΣ 6. Ωρολόγιο πρόγραμμα Υποδιδασκαλείων 1893

α/α

Μαθήματα

Ώρες

%

α'

Θρησκευτικά

4

9,5

β'

Παιδαγωγικά

4

9,5

γ'

Ελληνικά

5

11,9

8'

Ελληνική ιστορία

3

7,1

ε'

Γεωγραφία

2

4,8

στ'

Αριθμητική

2

4,8

ζ'

Άσματα

3

7,ι

η'

Καλλιγραφία

2

4,8

θ'

Ιχνογραφία

2

4,8

ι'

Γυμναστική

3

7,1

ια'

Πρακτικαί ασκήσεις

12

28,6

Σύνολο

42

100,0

ΠΗΓΗ: Β. διάταγμα 7 Απριλίου 1893: Κείμενο Γ36 (τ. Β', σ. 160-167).

Σελ. 168
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/169.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΠΙΝΑΚΑΣ 7. Ωρολόγιο πρόγραμμα Α' τάξεως Μαρασλείου Διδασκαλείου 1910

α/α

Μαθήματα

Ώρες

%

1

Θρησκευτικά

3

7,3

2

Ελληνική γλώσσα

8

19,5

3

Ιστορία

2

4,9

4

Μαθηματικά

3

7,3

5

Πολιτικής οικονομίας στοιχεία

1

2,4

6

Πειραματική φυσική

2

4,9

7

Ζωολογία

2

4,9

8

Γαλλική γλώσσα

2

4,9

9

Γεωπονική

3

7,3

10

Ωδική

2

4,9

11

Τετράχορδον

2

4,9

12

Εκκλησιαστική μουσική

2

4,9

13

Ιχνογραφία και καλλιγραφία

3

7,3

14

Γυμναστική και σκοποβολία

3

7,3

15

Χειροτεχνία

3

7,3

Σύνολο

41

100,0

ΠΗΓΗ: Β. διάταγμα 30 Οκτωβρίου 1910: Κείμενο Γ53 (τ. Β', σ. 238-239).

Σελ. 169
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/170.gif&w=600&h=39317_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΠΙΝΑΚΑΣ 8. Ωρολόγιο πρόγραμμα Μαρασλείου Διδασκαλείου 1911

α/α

Μαθήματα 1

Τάξεις

Σύνολο %

Α

Β

Γ

Δ

1

Θρησκευτικά

2

2

2

-

6 3,8

2

Ψυχολογία και πολιτειακή ηθική

-

4

-

-

4 2,5

Γενική και ειδική Διδακτική

-

-

6

6

 Παιδαγωγική Παιδαγωγικά

4 4

24 15,0

'

Διδακτικαί ασκήσεις και συνεδρίαι

-

-

-

14 14

4

Ελληνικά

8

7

7

6

28 17,5

5

Ιστορία του Πολιτισμού

2

2

2

2

8 5,0

6

Γεωγραφία

-

-

3

3

6 3,8

7

Μαθηματικά

3

-

-

-

3 1,9

8

Κοσμογραφία

-

2

-

-

2 1,2

Πειραματική Φυσική

2

2

-

- 4

9

Ζωολογία Φυσιογνωστικά

2

-

-

- 2

11 6,9

χημεία

3

-

-

- 3

Φυσική Ιστορία

-

2

-

- 2..

10

Γεωπονικά

1

2

2

2

7 4,4

11

Υγιεινή (= Ανθρωπολογία και Υγιεινή)

-

1

3

-

4 2,5

12

Πολιτική Οικονομία - Εμπορικά μαθήματα

-

2

-

-

2 1,2

13

Γαλλική γλώσσα

2

-

2

2

6 3,8

'Ωδική

2

2

2

2 8

14 Τετράχορδον η αρμόνιον Μουσική

2

2

2

1 7

21 13,1

(.Εκκλησιαστική Μουσική

2

2

2

Σελ. 170
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Τα προγράμματα της Μέσης Εκπαίδευσης (1833-1929), τ. Γ΄
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 151
    17_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

    Ως προς το αναλυτικό πρόγραμμα, παρατηρούμε ότι επιβεβαιώνεται; και εδώ μία τάση που επισημάνθηκε και στα προγράμματα "κλασικής" κατεύθυνσης: κάθε νέο πρόγραμμα περιγραφεί, τη "διδακτέα όλη" των μαθημάτων περισσότερο αναλυτικά και λεπτομερειακά.

    Τέλος, ως προς το περιεχόμενο της διδακτέας ύλης υπάρχει πολύ μικρή σχέση τόσο με το προηγούμενο της ίδιας κατεύθυνσης όσο και με το πρόγραμμα "κλασικής" κατεύθυνσης του 1914.

    6. Στο σημείο αυτό κρίνουμε ότι είναι σκόπιμο να κάνουμε μία σύγκριση του προγράμματος αυτού εδώ με το πλησιέστερο του πρόγραμμα Γυμνασίου "κλασικής" κατεύθυνσης, που είναι εκείνο το τροποποιημένο του 1914.14 Από τη σύγκριση λοιπόν αυτή εξάγονται τα ακόλουθα συμπεράσματα: α') Ο συνολικός εβδομαδιαίος χρόνος του Λυκείου είναι ελαφρώς αυξημένος (κατά 4 ώρες) από εκείνον του Γυμνασίου, β') Σαφώς αυξημένες είναι οι ώρες εκείνων των κατηγοριών μαθημάτων- που επιβεβαιώνουν τον χαρακτηρισμό των Λυκείων ως "πρακτικών" (Φυσικομαθηματικών, Ξένων γλωσσών. Ιχνογραφίας κτλ.), ενώ το αντίστροφο -φυσικά- συμβαίνει με εκείνες που χρωματίζουν το "κλασικό" Γυμνάσιο, γ') Η διαφορά μεταξύ των δύο κυριότερων κατηγοριών μαθημάτων (Φυσικομαθηματικών - Φιλολογικών) είναι μεγαλύτερη στο πρόγραμμα του Γυμνασίου (17,8%) από εκείνην των Λυκείων (15,1%), πράγμα που σημαίνει ότι τα Φιλολογικά μαθήματα εξακολουθούν και στο πρόγραμμα των Λυκείων να κατέχουν υψηλό ποσοστό· τέλος, δ') Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι η παρατήρηση ότι τα Νέα Ελληνικά διδάσκονται περισσότερες ώρες στα Λύκεια (+4).

    7. Εξετάζοντας την εξέλιξη του εβδομαδιαίου χρόνου, όπως καταγράφεται στους Πίνακες Β6 (για τις 7 τάξεις) και B7 (για τις 4 ανώτερες), παρατηρούμε τα εξής: α') Σε όλα τα προγράμματα (για 7 τάξεις) ο εβδομαδιαίος χρόνος είναι αρκετά υψηλός (κατά τάξη κυμαίνεται από 33-36 ώρες), β') "Ως το πρόγραμμα του 1912 σημειώνεται μία τάση μείωσης, η όποια όμως στο πράγραμμα του 1922 μετατρέπεται σε αύξηση (τελικό ποσοστό αύξησης 5,9%). γ') Στα προγράμματα των 4 ανωτέρων τάξεων, ως το 1912 ο εβδομαδιαίος χρόνος παραμένει σχεδόν σταθερός (αλλά και εδώ υψηλός), και μόνο στο τελευταίο πρόγραμμα, του 1922 παρουσιάζει κάποια αύξηση (ώρες 6, ποσοστό

    8. Στόν Πίνακα B8 παρουσιάζεται συγκεντρωτικά η εξέλιξη του ωρολογίου προγράμματος και η συμμετοχή του κάθε μαθήματος στα διάφορα

    14. Βλ. A99 (τ. A', σ. 606-628) και πίνακα A36 (εδώ, σ. 57).