Συγγραφέας:Αντωνίου, Δαυίδ
 
Τίτλος:Τα προγράμματα της Μέσης Εκπαίδευσης (1833-1929), τ. Γ΄
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:17
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1989
 
Σελίδες:487
 
Αριθμός τόμων:3ος από 3 τόμους
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Εκπαίδευση-Δευτεροβάθμια
 
Νομοθεσία
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1833-1929
 
Περίληψη:Στο τρίτομο αυτό βιβλίο, που καλύπτει την περίοδο 1833-1929, ο συγγραφέας έχει συγκεντρώσει τους ιδρυτικούς νόμους των διαφόρων τύπων σχολείων, δημόσιων η αναγνωρισμένων, του εκάστοτε ελεύθερου ελλαδικού χώρου (χωρίς τις κατά καιρούς τροποποιήσεις τους, εκτός από ορισμένες αναγκαίες εξαιρέσεις), τα προγράμματα διδασκαλίας που ίσχυσαν σε όλη αυτήν την περίοδο και εγκυκλίους που έχουν σχέση με τη διδασκαλία μαθημάτων. Η όλη εργασία είναι διαρθρωμένη ως εξής: Προηγείται μία εισαγωγή που αναφέρεται στην οργάνωση και δομή της Μέσης Εκπαίδευσης κατά την περίοδο 1833-1929 και ακολουθεί το κύριο σώμα της εργασίας, χωρισμένο σε δύο μέρη: Στο πρώτο –που επιγράφεται «Τα Κείμενα»– παρατίθεται αριθμημένο το υλικό κατά κεφάλαια, ανάλογα με τον τύπο του σχολείου και σε χρονολογική σειρά. Το δεύτερο –με τίτλο «Η Ανάγνωση», χωρισμένο στα ίδια, όπως το πρώτο, κεφάλαια– περιλαμβάνει αναλυτικούς και συγκριτικούς πίνακες των ωρολογίων προγραμμάτων και μια σύντομη Επισκόπηση των Κειμένων και των Πινάκων. Τέλος, παρατίθεται απόλυτος χρονολογικός πίνακας όλων των Κειμένων, ώστε να υπάρχει η δυνατότητα να παρακολουθείται συστηματικά η διαμόρφωση και εξέλιξη των σχολείων της Μέσης Εκπαίδευσης.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 12.59 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 211-230 από: 490
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/211.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΠΙΝΑΚΑΣ 39. Ωρολόγιο πρόγραμμα κατώτερου τμήματος Διδασκαλείων των Νηπιαγωγών. 1920

α/α

Μαθήματα1

Τάξεις

Α

 

 B

 

Γ

Σύνολο

%

Α'

Θρησκευτικά

2

2

2

6

5,7

Β'

Ελληνικά

7

6

4

17

16,2

Γ'

Νηπιαγωγικά

-

6

12

18

17,1

Δ'

Φυσιογνωστικά

4

4

-

8

7,6

Ε'

Οικιακά έργα και Οικιακή Οικονομία

4

4

3

11

10,5

ΣΤ'

Υγιεινή και Νοσηλευτική

-

-

3

3

2,9

Ζ'

Χειροτεχνία

4

4

3

11

10,5

Η'

Καλλιγραφία και Ιχνογραφία

4

3

3

10

9,5

Θ'

Ωδική

4

4

4

12

11,4

Ι΄

Γυμναστική

3

3

3

9

8,6

Σύνολο 32 36 37 105 100,0

1. Ιεράρχηση των μαθημάτων: 1 Νηπιαγωγικά, 2 Ελληνικά, 3 Ωδική, 4α Οικιακά "έργα και Οικιακή Οικονομία, 4β Χειροτεχνία, 6 Καλλιγραφία και Ιχνογραφία, 7 Γυμναστική, 8 Φυσιογνωστικά, 9 Θρησκευτικά, 10 Υγιεινή και Νοσηλευτική.

ΠΗΓΗ: B. διάταγμα 10 Σεπτεμβρίου 1920: Κείμενο Γ82 (τ. Β', σ. 344-349).

Σελ. 211
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/212.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

Π Ι ΝΑΚΑΣ 40. Ωρολόγιο πρόγραμμα Α' τάξεως Διδασκαλείου της Τεχνικής Εκπαιδεύσεως κατά το σχολικό έτος 1915-16

α/α Μαθήματα Ώρες

1 Φυσικοτεχνία 2

2 Χημικοτεχνία 2

3 Τεχνολογία 2

4 Μαθηματικά 2

5 Χειροτεχνία 5

6 Ελευθέρα Ιχνογραφία 3

7 Προβολική Ιχνογραφία 3

8 Προοπτική Ιχνογραφία 2

9 Καλλιγραφία 3

10 Πλαστική : 3

11 Ξυλοτεχνία 3

12 Ανθρωπολογία και Υγιεινή 3

13 Γυμναστική και σκοποβολία 5

Σύνολο 38

ΠΗΓΗ:-Β. διάταγμα 21 Σεπτεμβρίου 1915: Κειμενο_Γ68 (τ. Β', σ. 280-289).

Σελ. 212
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/213.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΠΙΝΑΚΑΣ 41, Ωρολόγιο πρόγραμμα. Διδασκαλείου της Τεχνικής Εκπαιδεύσεως 1916

α/α Μαθήματα1 Τάξεις Σύνολο %

Α Β Γ

1

Γενική Τεχνολογία

3

3

.2

8

7,4

2

Μαθηματικά και Εμπορικά

1

2

1

4

3,7

3

Ελευθέρα Ιχνογραφία

4

4

3

11

10,2

4

Προβολική Ιχνογραφία

4

3

-

7

6,5

5

Προοπτική

2

1

-

3

2,8

6

Τεχνικά σχέδια

3

4

3

10

9,3

7

Καλλιγραφία

2

2

1

5

4,6

8,

, Χειροτεχνία

3

3

2

8

7,4

9

Ξυλοτεχνία

3

3

3

9

8,3

10

Σιδηροτεχνία

3

3

3

9

8,3

11

Πλαστική και Γυψουργία

2

2

2

6

5,6

12

Ιστορία των τεχνών

-

-

1

1

0,9

13

Ανάγνωσις γαλλικών βιβλίων τεχνολογικού

περιεχομένου

2

2

2

6

5,6

14

Υγιεινή

1

1

2

4

3,7

15

Γυμναστική και σκοπό βόλια

3

3

3

9

8,3

16

Διδακτικαί ασκήσεις

-

-

- 8

8

7,4

Σύνολο

36

36

36

108

100,0

1. Ιεράρχηση των μαθημάτων: 1 Ελευθέρα Ιχνογραφία, 2 Τεχνικά σχέδια, 3α Γυμναστική και Σκοποβολία, 3β Ξυλοτεχνία, 3γ Σιδηροτεχνία,6α Γενική Τεχνολογία, 6β Διδακτικαί ασκήσεις, 6γ Χειροτεχνία, 9 Προβολική Ιχνογραφία, 10α Ανάγνωσις γαλλικών βιβλίων.., 10β Πλαστική και Γυψουργία, 12 Καλλιγραφία, 13α Μαθηματικά και Εμπορικά, 13β Υγιεινή, 15 Προοπτική, 16 Ιστορία των τεχνών.

ΠΗΓΗ: Β. διάταγμα 14 Οκτωβρίου 1916: Κείμενο Γ69 (τ. Β', σ. 290-297).

Σελ. 213
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/214.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΠΙΝΑΚΑΣ 42. Ωρολόγιο πρόγραμμα Διδασκαλείου της Τεχνικής Εκπαιδεύσεως 1917

α/α

Μαθήματα1

Τάξεις

 

 

Σύνολο

%

Α

Β

Γ

1

Γενική Τεχνολογία

3

3

2

8

7,3

2

Μαθηματικά και "Εμπορικά

1

2

1

4

3,7

3

Ελευθέρα Ιχνογραφία

4

4

3

11

10,1

4

Προβολική Ιχνογραφία

4

3

-

7

6,4

5

Προοπτική

2

1

-

3

2,7

6

Τεχνικά σχέδια

3

4

3

10

9,2

7

Καλλιγραφία

2

2

1

5

4,6

8

Χειροτεχνία

3

3

2

8

7,3

9;

Ξυλοτεχνία

3

3

3

9

8,3

10

Σιδηροτεχνία

3

3

3

9

8,3

11

Πλαστική και Γυψουργία

2

2

2

6

5,5

12

Ιστορία των τεχνών

-

-

1

1

0,9

13

Ανάγνωσις γαλλικών βιβλίων τεχνολογικού

περιεχομένου

2

2

: 2

6

5,5

14

Υγιεινή

1

1

2

4

3,7

15

Γυμναστική και σκοποβολία

3

3

3

9

8,3

16

Ειδική διδακτική των τεχνικών μαθημάτων

-

3

-

3

2,7

17

Διδακτικαί ασκήσεις

-

-

6

6

5,5

Σύνoλο.

36

39

34

109

100,0

1. Ιεράρχηση των μαθημάτων: 1 Ελευθέρα Ιχνογραφία, 2 Τεχνικά σχέδια, 3α Γυμναστική και σκοποβολία, 3β Ξυλοτεχνία, 3γ Σιδηροτεχνία, δα Γενική Τεχνολογία, 6β Χειροτεχνία, 8 Προβολική Ιχνογραφία, 9α Ανάγνωσις γαλλικών βιβλίων..., 9β Διδακτικαί ασκήσεις, 9γ Πλαστική και Γυψουργία, 12 Καλλιγραφία, 13α Μαθηματικά και Εμπορικά, 13β Υγιεινή, 15α Ειδική διδακτική..., 15β Προοπτική, 17 Ιστορία των τεχνών.

ΠΗΓΕΣ: α) Πίνακας 41' β) Β. διάταγμα 18 Δεκεμβρίου 1917: Κείμενο Γ70 (τ. Β', σ. 298).

Σελ. 214
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/215.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΠΙΝΑΚΑΣ 43, Διδασκόμενα μαθήματα κατά τάξεις στο Διδασκαλείο Τεχνικής Εκπαιδεύσεως (1920)

α/α Μαθήματα

Α

Τάξεις B

Γ

Δ

Α) Γενικά

1 Ελληνικά

+

+

-

-

2 Ιστορία

+

+

-

-

3 Φυσικομαθηματικά

+

. +

-

-

4 Υγιεινή

+

+

-

-

5 Ωδική

+

+

+

+

6 Γυμναστική

+

+

+

+

Β) Ειδικά

1 Καλλιγραφία

+

+

*

*

2 Ιχνογραφία

+

+

*

*

3 Ιστορία των τεχνών

-

-

+

-

4 Στοιχειώδη παιδαγωγικά

-

-

+

-

5 Σχεδιογραφία

-

-

-

+

6 Ζωγραφική

-

-

-

+

7 Διδακτική και ασκήσεις

-

-

-

+

8 Πλαστική και γυψουργία

+

+

+

+

9 Χειροτεχνία

+

+

+

+

10 Στενογραφία

+

+

+

+

11 Κοπτική - γυναικεία χειροτεχνία ("διά τας μαθητρίας μόνον")

+

+

+

+

* Η άσκηση των μαθητών στα μαθήματα αυτά συνεχιζόταν υπό την εποπτεία των οικείων καθηγητών και στην Γ' και Δ' τάξη.

ΠΗΓΗ: Β. διάταγμα 21 Σεπτεμβρίου 1920: Κείμενο Γ83 (τ. Β', σ. 350-353).

Σελ. 215
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/216.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΠΙΝΑΚΑΣ 44.- Πρόγραμμα της προσωρινής σχολής Γυμναστών 1884

α/α Μαθήματα Διδακτικές ώρες

Α) Θεωρητικά ι ασκήσεις

1 Επίτομος Ιστορία της γυμναστικής

2 Παιδαγωγία της γυμναστικής

3 Διδασκαλία αναγκαίων φυσιολογικών και ανατομικών ασκήσεων 12

4 Κυριώδεις θεωρητικαί περί κολυμβητικής γνώσεις

5 Οδηγίαι προς διδασκαλίαν της γυμναστικής

Β) Πρακτικαί ασκήσεις

1 Ασκήσεις στρατιωτικαί και γυμναστικαί 12

2 Ασκήσεις περί την κολυμβητικήν 6

Σύνολο30

ΠΗΓΗ: Β. διάταγμα 9 Ιουνίου 1884: Κείμενο Γ25 (τ. Β', σ. 118-120).

Σελ. 216
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/217.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

 

ΠΙΝΑΚΑΣ 45. Ωρολόγιο πρόγραμμα Ειδικής γυμναστικής σχολής 1897

α/α

Μαθήματα

Τάξεις

 

Σύνολο

%

A

Β

1

Ιστορία της γυμναστικής και παιδαγωγία της

γυμναστικής ·

1

1

2

5,9

2

Φυσική

1

1

2

5,9

3

Ανατομική, φυσιολογία και υγιεινή

2

1

3

8,8

4

Περιγραφή, κατασκευή, πήξις και διατήρησις

γυμναστικών οργάνων

-

1

1

2,9 -

5

Ωδική

1

1

2

5,9

6

Ανόργανος και διά κινητών οργάνων γυμναστική

4

4

8

23,5

7

Γυμναστική επί ακινήτων οργάνων

2

2

4

11,8

8

Αθλητικαί ασκήσεις

3

3

6

17,6

9

Επιχώριοι και ξέναι παιδιαί

1

1

2

5,9

1ο

Οπλομαχητική

1

1

2

5,9

11

Στρατιωτικαι ασκήσεις και βολή

1

1

2

5,9

12

Πορείαι, κολυμβητική και κωπηλασία (αι ώραι

της διδασκαλίας των μαθημάτων τούτων ορισθήσονται δι' ειδικού προγράμματος της σχολής)

Σύνολο

17

17

34

100,0

ΠΗΓΗ: Β. διάταγμα 14 Δεκεμβρίου 1897: Κείμενο Γ41 (τ. Β', σ. 191-193).

Σελ. 217
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/218.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης
 

ΠΙΝΑΚΑΣ 46. Ωρολόγιο πρόγραμμα της Ειδικής γυμναστικής σχολής

1898

α/α

Μαθήματα

Τάξεις

Σύνολο

%

A Β

1

Ιστορία της Γυμναστικής

2

Παιδαγωγία της Γυμναστικής και πρακτική

2 2

4

9,5

περί το διδάσκειν άσκησις των μαθητών

μετά το τέλος της ιστορίας

3

Ανατομική, φυσιολογία και υγιεινή

3 3

6

14,3

4

Πειραματική φυσική

1 1

Ζ

4,8

5

Περιγραφή, διαστάσεις, διατήρησις γυμναστικών οργάνων

6

Στοιχειώδεις περί κολυμβητικής γνώσεις μετά

1 1

2

4,8

το τέλος της περιγραφής κλπ. των... οργάνων

7

Μουσική

2 2

4

9,5

8

Ανόργανος και διά κινητών οργάνων γυμναστική 4 4

8

19,0

9

Επί ακινήτων οργάνων γυμναστική

3 3

6

14,3

10

Αθλητικαί ασκήσεις και παιδιαί

3 3

6

14,3

11

Στρατιωτικαί ασκήσεις

1 1

2

4,8

12

Οπλομαχητική

1 1

2

4,8

Σύνολο

21 21

42

100,0

ΠΗΓΗ: Β διάταγμα 11 Δεκεμβρίου 1898: Κείμενο Γ44 (τ. Β', σ. 199-202).

Σελ. 218
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/219.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

 

ΠΙΝΑKAΣ 47, Ωρολόγιο πρόγραμμα της Σχολής των Γυμναστών1899

 

α/α

Μαθήματα

Τάξεις

Α

 

Β

Σύνολο

%

1

Διδακτική της Γυμναστικής

2

-

2

4,5

2

Ιστορία, της Γυμναστικής

-

2

2

4,5

3

Ανατομική

2

-

2

4,5

4.

Φυσιολογία και Υγιεινή

-

2

2

4,5

5

Ωδική (διάφορα άσματα...)

2

2

4

9,0

6

; Παιδιαί (επιχώριοι και ξέναι)

2

2

4

9,0

7

Ανόργανος και ενόργανος Γυμναστική

3

,3

6

13,5

8

Αι ευχερέστεραι επί των... ακινήτων οργάνων ασκήσεις

3

3

6

13,5

9

Άθλητικαί ασκήσεις

3

3

6

13,5

ίο

Κολυμβητική

1/3

-/3

3 1/2

7,8

11

Οπλομαχητική

' 3

3

6

13,5

12

Τα περί κατασκευής, πήξεως... οργάνων και μηχανημάτων

_

2/-

1

2,2

13

Υποδειγματική και δοκιμαστική άσκησις - πρακτική άσκησις

Σύνολo

22

22/23

44 |

100,0

1. Δεν αναφέρονται συγκεκριμένες διδακτικές ώρες.

ΠΗΓΗ: Β. διάταγμα 10 Αυγούστου 1899: Κείμενο Γ45α (τ. Β', σ. 205-209).

Σελ. 219
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/220.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

 

ΠΙΝΑΚΑΣ 48. Ωρολόγιο πρόγραμμα της σχολής των Γυμναστών 1910

α/α

Μαθήματα

Τάξεις

Σύνολο

%

A

Β

1

Παιδαγωγική γυμναστική

6

6

12

-'26,6

2

Αγωνιστική

3

3

6

13,3

3

Έπιχώριοι και ξέναι παιδιαί και εθνικοί χοροί

2

2

4

8,9

4

Οπλομαχία

2

2

4

8,9

5

Σκοποβολία

2:

2

4

8,9

6

Ανατομική του ανθρώπου

-3

-

3

6,7

7

Φυσιολογία του ανθρώπου και υγιεινή και μετά το

πέρας αυτής περί το τέλος του δευτέρου εξαμήνου τα περί κολυμβήσεως (2 ώρας καθ' εβδομάδα)

 

-

3(2)

3(2)

6,7

8

Πρακτική των μαθητών άσκησις

2

3

5

11,1

9

Στοιχειώδης στρατιωτική προάσκησις

2

2

4

8,9

Σύνολο

22

23(22)

45(44) .

100,0

ΠΗΓΗ: Β. διάταγμα 10 Μαΐου 1910: Κείμενο Γ52 (τ. Β', σ. 233-237).

Σελ. 220
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/221.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΠΊΝΑΚΑΣ 49: Διδασκόμενα μαθήματα στο τριτάξιο Διδασκαλείο της Γυμναστικής 1920

α/α - Μαθήματα

Τάξεις

A) Θεωρητικά

A

B

Γ

1 Ανατομική

: +

. :+

+

2 Φυσιολογία

+

+

3 Μηχανική των ασκήσεων

. +

4 Μηχανική και φυσιολογία των ασκήσεων

+

+

5 Ιστορία της Γυμναστικής

+

- +

+

6 Ορθοπεδική και θεραπευτική γυμναστική, τριψις και κινησιοθεραπεία

·· +

+

+

Β) Πρακτικά

1 Παιδαγωγική γυμναστική

+

+ :

+

2 Αγωνιστική και παιδιαί

+

+

+

3 Στρατιωτική προπαίδευσις και σκοποβολία

: +

+

+

4 Οπλομαχητική

- +

+

5 Προσκοπισμός .

+

+

6 'Ωδική και χορός

+

+

+

ΠΗΓΗ: B. διάταγμα 24 Ιουνίου 1920: Κείμενο Γ81 (τ. Β', σ. 337-344).

Σελ. 221
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/222.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΠΙΝΑΚΑΣ 50. Διδασκόμενα μαθήματα στο διτάξιο Διδασκαλείο της Γυμναστικής 1923

α/α Μαθήματα

Τάξεις

A

B

Α) Θεωρητικά

1 Ανατομική του ανθρώπου και ιστολογία 2 Μηχανική των ασκήσεων 3 Ιστορία της γυμναστικής 4 Παιδαγωγικά : 5 Φυσιολογία 6 Υγιεινή 7 Ορθοπεδική και θεραπευτική γυμναστική, τρίψις και κινησιοθεραπεία 8 Νοσηλευτική και Παιδοκομία (για τις μαθήτριες)

+ +

+ +

-

-

-

-

+ + + + + + + +

Β) Πρακτικά

α) Για μαθητές

1 Παιδαγωγική γυμναστική 2 Αγωνιστική και παιδιαί και χορός 3 Στρατιωτική προπαίδευσις και σκοποβολία 4 Κολυμβητική και κωπηλασία 5 Οπλομαχητική 6 Προσκοπισμός 7 Ωδική

+ + + + + +

-

+

+ + + + + +

β) Για μαθήτριες

1 Παιδαγωγική γυμναστική 2 Παιδιαί και χορός 3 Κολυμβητική 4 Ωδική

+ +

-

-

+ + + +

ΠΗΓΗ: Β. διάταγμα 4 Ιουνίου 1923: Κείμενο Γ86 (τ. Β', σ. 357-359).

Σελ. 222
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/223.gif&w=600&h=915 17_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΙΙ

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ

Σελ. 223
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/224.gif&w=600&h=915 17_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 224
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/225.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

A'.  ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΑ ΑΡΡΕΝΩΝ

1. Για το Διδασκαλείο που ιδρύθηκε στο Ναύπλιο το 1834 και λειτούργησε σχεδόν επί τριακονταετία, ο ιδρυτικός του νόμος1 δεν καθόριζε τίποτε σχετικό με το πρόγραμμα διδασκαλίας, όπως γινόταν με τον αντίστοιχο νόμο για τα Ελληνικά σχολεία και Γυμνάσια.2 Εκείνο που καθόριζε ήταν οι απαιτούμενες γνώσεις για τις τρεις κατηγορίες των δασκάλων (άρθρα 9, 10, 11) και η πρόβλεψη ότι "περί των εν αυτώ παραδοτέων μαθημάτων, του τρόπου της διδασκαλίας, και περί των παραδεκτέων διδακτικών βιβλίων, θέλουν συντεθή παρά της επί των εκκλησιαστικών κτλ. Γραμματείας ιδιαίτεραι οδηγίαι, αι οποίαι θέλουν καθυποβληθή εις την επικύρωσιν του Βασιλέως" (άρθρο 69).

Εξάλλου, ούτε οι διασωθείσες πηγές αναφέρονται άμεσα σ' αυτό το θέμα.3 Έτσι, μόνο από έμμεσες πηγές και από πληροφορίες διαφόρων μελετητών μπορούμε να σχηματίσουμε κάποια εικόνα του προγράμματος:

α') -Ο Γ. Πυργιωτάκης, που έχει ειδικά ασχοληθεί με το θέμα,4 αφού αναφέρει τις πληροφορίες των διαφόρων μελετητών (Kipper, Bourlotos, Αμαριώτου, Λέφα κ ά.), καταλήγει: "Όσον αφορά τα μαθήματα που διδάσκονταν στο διδασκαλείο, συμπεραίνει κανείς ύστερα από διασταύρωση πηγών, ότι η εκπαίδευση των μαθητών του πρέπει να περιοριζόταν από τη μια μεριά σε μια ελλιπή στοιχειώδη γενική μόρφωση, και από την άλλη στην εξοικείωση των

1. Βλ. Π (τ. Β', σ. 9-14).

2. Βλ. A4 (τ. A', σ. 84-109).

3. Υπάρχει ίσως πιθανότητα να .- .χει σωθεί κάποιο πρόγραμμα στο "Βιβλίον του εν Αθήναις Διδασκαλείου, επιγραφόμενον Πρωτόκολλον Συνεδριάσεων" από 5 Φεβρουαρίου 1855 έως 25 Μαΐου 1863", το οποίο βρίσκεται στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, αλλά δυστυχώς εινάι απρόσιτο (βλ. Κ. Διαμάντη, Τα περιεχόμενα των Γενικών Αρχείων του Κράτους, τ. Β', Αθήνα 1973, σ. 592). Πάντως, θεωρούμε επιεικώς απαράδεκτο, τόσο σημαντικές πηγές-να είναι απρόσιτες στους μελετητές. Εξάλλου, από ό,τι γνωρίζω, η Σιδηρούλα Ζιώγου - Καραστεργίου πρόκειται να δημοσιεύσει το πρόγραμμα που είχε συντάξει ο πρώτος διευθυντής Χρ. Κορκ, όπως και τον πρώτο κανονισμό του Ιω. Κοκκώνη.

4. Βλ. Γ. Πυργιωτάκης, Προβλήματα στην ιστορία της Εκπαιδεύσεως των Δασκάλων στα πρώτα πενήντα χρόνια μετά την απελευθέρωση (1828-1878), Αθήνα 1981' του ιδιου, "Ξεκίνησε σωστά το εκπαιδευτικό σύστημα;", περ. Επιστημονικό Βήμα (των Λειτουργών της Δημοτικής Εκπαίδευσης}, ετ. 29ο, τχ. 2ό (Δεκέμβρ. 1983 -Γενάρ.,Φλεβάρ. 1984), σ. 9-26.

15

Σελ. 225
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/226.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

μαθητών με τους κανονισμούς του οδηγού της αλληλοδιδακτικής μεθόδου",5

β') Ο A. Ανδρέου καταγράφει ως διδασκόμενα μαθήματα τα ακόλουθα: Εκμάθηση της αλληλοδιδακτικής μεθόδου. Γαλλική γλώσσα. Θρησκευτικά, Αρχαία Ελληνικά, Ελληνική Ιστορία, Γεωγραφία, Φυσική, Στοιχεία ψυχολογίας. Γενική Παιδαγωγία και Διδακτικής

Από την πλευρά μας, σημειώνουμε τις ακόλουθες πηγές:

α') Στο φύλλο της Παρασκευής 6 Νοεμβρίου 1836 της εφημερίδας Ο Ελληνικός Ταχυδρόμος δημοσιεύεται η ακόλουθη είδηση:

"Περί των δημοσίων εξετάσεων του εν Αθήναις Βασ. Διδασκαλείου.

Περί τα τέλη του παρελθόντος Σεπτεμβρίου έγιναν δημοσίως αι ενιαύσιαι εξετάσεις τον εν τω Διδασκαλείω μαθητευομένων;

Τα παραδοθέντα μαθήματα εις το κατάστημα τούτο από τας αρχάς του παρελθόντος Νοεμβρίου μέχρι της 25 Σεπτεμβρίου είναι τα εξής:

Κατήχησις και Ιερά Ιστορία. -Ελληνική γλώσσα (αρχαία και νεωτέρα). -Αριθμητική έγγραφος, κατά νουν και θεωρητική.- Γεωγραφία.- Ελληνικής Ιστορίας μέρος και Γεωμετρίας, Καλλιγραφία.- Μουσική. - Γνώσεις τινές περί Γεωργικής, Γυμναστική και Ιχνογραφία.

Όλοι οι εν τω Διδασκαλείω μαθηταί ως προς τα λοιπά μαθήματα κατατάσσονται εις δύο τάξεις, εις την του A'. έτους και εις την του Β', ως διαλαμβάνει και η διάταξις· ως προς την σπουδήν δε της γλώσσης οι του πρώτου έτους διαιρούνται εις δύο τμήματα η δύο τάξεις και οι του Β' τάσσονται εις μίαν.

Οι της κατωτάτης τάξεως, εισαχθέντες κατά τον Μάιον μήνα, παρεδόθησαν μέχρι, της 16 Σεπτεμβρίου το A'. μέρος της Κλίμακος του Ιάκωβς· οι δε της μεσαίας το α' και β' μέρος της αυτής κλίμακος. Εκ δε του τρίτου Εθνογραφίαν, και Γεωγραφίαν Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής, και αποσπάσματα ιστορικά εκ των παραλλήλων βίων του Πλουτάρχου. Οι δε της ανωτάτης: Λυσίου Επιτάφιον, Πλάτωνος Μενέξενον, Απολογίαν Σωκράτους κατά Πλάτωνα, Επιτάφιον του Περικλέους εκ του θουκυδίδου και Λυκούργου κατά Λεωκράτους το ήμισυ* Ετυμολογικόν και Συντακτικόν.

Όλοι εν γένει οι εν τω Καταστήματι διδασκόμενοι έδωκαν σημεία κατά το μάλλον καί. ήττον αποδεικνύοντα την μελέτην και επιμέλειαν αυτών.

Οι δε της ανωτάτης τάξεως έδωκαν τρανώτατα δείγματα της οποίας έκαμαν προόδου εις την γλώσσαν κατά το διάστημα του σχολικού τούτου έτους διότι όχι μόνον εις τα παραδοθέντα μαθήματα εξετασθέντες απεκρίθησαν καλώς, άλλα είς τινά τεμάχια εκ του λόγου του Λυκούργου, τα οποία δεν είχον

5. Βλ. Γ. Πυργιωτάκης, Προβλήματα..., ο.π., υποσημ. 4, σ. 90, επίσης σ. 158-159 και 177, πίνακας 3, όπου καταγράφει τα διδασκόμενα μαθήματα.

5α. Αποστόλης Ανδρέου, Η μόρφωση και η επιμόρφωση των Δασκάλων (Υλικό εργασίας), τχ. α'. Θεσσαλονίκη 1987, σ. 43-45 (όπου και σχετικός πίνακας).

Σελ. 226
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/227.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

παραδοθή -δοκιμασθέντες απεκρίθησαν 'κάλλιστα, και εξηγούντες εκ του προχείρου; και συντάσσοντες και αναλύοντες. [,..]"6

β') Ο Διευθυντής.του Διδασκαλείου και 'γενικός' Διευθυντής των Δημοτικών Σχολείων Ιωάννης Κοκκώνης σε μια αδημοσίευτη έκθεση του (με ημερομηνία 6 Μαρτίου .1839) γιά-τήν κατάσταση της δημοτικής Εκπαιδεύσεως σημειώνει τα ακόλουθα για το Διδασκαλείο:

"Περί του Διδασκαλείου και των εξ αυτού εξερχόμενων Δημοδιδασκάλων. : "Καθώς ανέφερα και εις τας προλαβούσας μου εκθέσεις, το Δίδασκαλείον προχωρεί· βαθμηδόν βέλτιούμενον εισαχθέντων ήδη σχεδόν όλων των υπό του νόμου οριζομένων μαθημάτων, ώστε και οι νυν εξερχόμενοι Δήμοδιδάσκαλοι είναι, στοιχειωμένοι εις τας αναγκαίας γνώσεις και εις την διδακτικήν, γυμναζόμενοι ήδη εις το πρακτικόν αυτής εις το εντός του καταστήματος κτισθέν πρότυπον. Η γλώσσα;η αρχαία και η νέα παραδίδονται ήδη με πολλήν ακρίβειαν. Εισήχθη το μάθημα- της φυσικής ιστορίας, διδασκομένων των στοιχείων της Ορυκτολογίας, Βοτανικής και Ζωολογίας συνοπτικώς^ και ελήφθη και η απαιτουμένη φροντίς, ώστε να γίνη η εφαρμογή αυτού εις τα της Γεωργίας, Έγεινε μικρά τις συλλογή δειγμάτων Ορυκτών, αλλ' έχομεν ανάγκην των κυριωτέρων: ορυκτών τής-Ελλάδος, τούτο δε είν' εύκολον να κατορθωθή, αν η Γραμματεία διάταξη να μας παραχωρηθώσι τα περιττά συντρίμματα εκ των έναποτεθειμένων εις το Σχολείον των πρότυπων, καθώς δι' ιδίας μου αναφοράς παρεκάλεσα. Εις το της Γραμμικής δε 'Ιχνογραφίας ,γυμνάζοντα.. ικανώς οι μαθηταί· μένει ήδη να εισαχθή και το της χωρομετρίας το οποίον προς το παρόν, είναι δύσκολον, ελπίζω όμως και τούτο να κατορθωθή με τον καιρόν. Τέλος εισήχθη κατά το παρελθόν έτος και το της Εκκλ, Μουσικής μάθημα, το οποίον παρεκτός της όσης ευπρεπείας χορηγή εις τας Εκκλησίας, εφελκύει προσέτι και περισσοτέραν υπόληψιν εις τους Δημοδιδασκάλους από μέρους του Λαού, και επομένως συντείνει διά τούτο και εις την εξάπλωσιν της Δημοδιδασκαλίας. Η γενομένη πρόοδος των μαθητών του Διδασκαλείου και εις αυτό το μάθημα μαρτυρείται από τους χοροστατούντας ήδη εις την Εκκλ. κατά τας επισήμους B. Εορτάς.

"Οι κατά το 1838 παραδεχθέντες κατά τον νόμον Δημοδιδάσκαλοι είναι 41, εξ ων οι δέκα ήσαν μαθηταί διατρεφόμενοι εξ ιδίων των. "Ελαβον δε βαθμον οι μεν επτά Β' τάξεως, οι δε 34 τρίτης. Εκ τούτων δε των τελευταίων πρέπει να ομολογήσω ότι οι περισσότεροι, αν και λαβόντες τρίτης τάξεως Δίπλωμα, έχουσι περισσοτέρας γνώσεις από πολλούς λαβόντας κατ' αρχάς της ενεργείας του νόμου Δίπλωμα & τάξεως. Αι εξετάσεις κατά το παρόν γίνονται

6. Ο Ελληνικός Ταχυδρόμος, ετ. Α' 1836, αρ. 48, Παρασκευή 6 Νοέμβριου, Παράρτημα, σ. 219-220.

Σελ. 227
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/228.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

(ως και πρέπει να γίνωνται, διά τους λόγους τους οποίους ανέφερα εις την περυσινήν μου έκθεσιν) αυστηραί εφ' όλα τα μαθήματα. Δια να λάβη δε τις Δίπλωμα Β' τάξεως, όχι μόνον πρέπει να έχη τας ωρισμένας βοηθητικάς γνώσεις, αλλά να ήναι -εγκρατής και της γλώσσης κατά τοσούτον τουλάχιστον, ώστε να νοη την έννοιαν. όπωσουν των κλασσικ'ων συγγραφέων, και να όρθογράφη την γλώσσαν και να έκθέτη τας εννοίας του ορθώς και ευκρινώς, λαλών και γράφων την νεοελληνικήν".7

γ') Σύμφωνα με τον Κανονισμό του Διδασκαλείου που δημοσιεύτηκε το 1856, 8 "εν τω Δημοδιδασκαλείω παραδίδονται όσα μαθήματα απαιτεί ο περί δημοδιδασκαλίας νόμος (αρθρ. 1-9) να γνωρίζωσιν οι δημοδιδάσκαλοι" (άρθρο 1).

δ') Στην εισηγητική έκθεση του σχεδίου ψηφίσματος για μεταρρύθμιση του· Διδασκαλείου που υπέβαλε στη Β' Εθνοσυνέλευση στη συνεδρίαση της 11 Δεκεμβρίου 1863 ο πληρεξούσιος και υπουργός Παιδείας A. Πετσάλης, δίδεται εμμέσως η πληροφορία για τα διδασκόμενα στο Διδασκαλείο μαθήματα με τα ακόλουθα: "Επειδή τα γενικά μαθήματα, όσα άχρι τούδε διά πολλής δαπάνης του δημοσίου.- διδάσκονται εν τω Διδασκαλείω, διδάσκονται τα αυτά και εν τοις αντιστοιχούσι προς αυτό δημοσίοις παιδευτηρίοις τακτικώτερα και ακριβέστερα, οι προαιρούμενοι το δημοδιδασκαλικόν επάγγελμα δύνανται να διδάσκωνται τα μαθήματα ταύτα εις τα [ελληνικά] σχολεία και τα γυμνάσια τα ενταύθα και τα εν ταις επαρχίαις, όπερ μάλιστα και ευκολίαν παρέχει τοις επαρχιώταις, όθεν αφήρεσα αυτά από το Διδασκαλείον και αφήκα μόνον τα ειδικά μαθήματα, ως φαίνεται εν τω κειμένω του ψηφίσματος, και περιώρισα ούτω τον χρόνον της εις αυτό φοιτήσεως των μαθητών προς βκμάθησιν αυτών εις εν έτος, καθ' ο θα ασκώνται συγχρόνως και εν τω προτύπω εις την εφαρμογήν της μεθόδου. Αφήρεσα δε εκ των εν τω μνησθέντι νόμω ειδικών μαθημάτων την πρακτικήν αγρονομίαν, κηπουρικήν, δενδροκομίαν, βομβυκοτροφίαν, και μελισσοτροφίαν, ως εκ των υστέρων περιττάς αποδειχθείσας και μήποτε διά τούτο τακτικώς και αποτελεσματικώς διδαχθείσας". 9

ε') Στούς εκάστοτε προϋπολογισμούς του κράτους και στο σχετικό κεφάλαιο

7.Ι. Κοκκώνης, "Περί της ενεστώσης καταστάσεως της Δημοτικής εκπαιδεύσεως", [Έκθεση ανέκδοτη], αριθ. πρωτ. 2335/6 Μαρτίου 1839, ΓΑΚ, Οθωνικό Αρχείο 11L, ω. 9 [σ.- 6-7].

8. Βλ. Γ4-5 (τ. Β', σ. 29-39).

9. Η εισηγητική έκθεση έχει δημοσιευτεί στην Εφημερίδα των Φιλομαθών, 'έτος IB', αρ. 512, 1 Ιανουαρίου 1864, σ. 279-280, και αρ. 513, 15 Ιανουαρίου 1864, σ. 287 (το παράθεμα από τη σ. 279) και το Σχέδιο ψηφίσματος στο: Επίσημος Εφημερίς της Συνελεύσεως, τ. Δ', Αθήναι 1863, σ. 269 και 322. Περισσότερες λεπτομέρειες για το θέμα αυτό περιέχονται σε εργασία μας σχετική με τα διάφορα σχέδια προγραμμάτων της περιόδου που μας απασχολεί εδώ.

Σελ. 228
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/229.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

αναγράφονται δαπάνες για το προσωπικό του Διδασκαλείου. Έτσι π.χ. στους προϋπολογισμούς των ετών 1845 έως και 1855 το προσωπικό του Διδασκαλείου αποτελείται από τους εξής: Διευθυντής, Καθηγητής της κατηχήσεως και ιεράς ιστορίας. Καθηγητής των ελληνικών και της Ιστορίας, Διδάσκαλος της γυμναστικής και παιδαγωγικής, Διδάσκαλος της ευρωπαϊκής μουσικής. Διδάσκαλος του προτύπου και του διδασκαλείου. Διδάσκαλος των μαθηματικών. Διδάσκαλος της καλλιγραφίας, Διδάσκαλος της γεωργικής, και στους προϋπολογισμούς από το 1856 και μετά από τους_ εξής: Διευθυντής, Καθηγητής της ελληνικής γλώσσης και της μεθόδου του οδηγού. Καθηγητής της κατηχήσεως και των ελληνικών της κατωτέρας. Διδάσκαλος της γυμναστικής κλπ., Διδάσκαλος των μαθηματικών. Διδάσκαλος της γεωργικής και φυσικής. Διδάσκαλος της ευρωπαϊκής μουσικής. Διδάσκαλος της καλλιτεχνίας. Διδάσκαλος της βιβλιοδετικής.9α . . . .

ΤΟ θέμα, πάντως, δεν έχει ακόμη διευκρινισθεί και μία μελέτη για το Διδασκαλείο αυτό παραμένει - στα αιτούμενα της Ιστορίας της Εκπαίδευσης.

2. Το 1878 με το νόμο ,ΧΘ'10 ιδρύθηκε Διδασκαλείο αρρένων στην Αθήνα και δημοσιεύθηκε το πρόγραμμα των διδακτέων μαθημάτων.11 Σύμφωνα με το πρόγραμμα αυτό, ο συνολικός εβδομαδιαίος χρόνος για τις τρεις τάξεις ανέρχεται σε 129 ώρες,12 πράγμα που δείχνει την πυκνότητα του προγράμματος. Από τα μαθήματα που διδάσκονται επισημαίνουμε: την παρουσία των Νέων Ελληνικών (πολύ νωρίτερα από ό,τι στα προγράμματα των Ελληνικών σχολείων και Γυμνασίων),13 της Γυμναστικής,14 και ιδιαίτερα των Παιδαγωγικών γενικά που μαζί με τα Φιλοσοφικά καλύπτουν 24 ώρες, αλλά και την απουσία των Γαλλικών. Ως προς τη διδακτέα ύλη, εξάλλου, παρατηρούμέ ότι για άλλα μαθήματα (π·χ· Ελληνικά) γίνεται λεπτομερής περιγραφή της, ενώ για

9α. Βλ. Παράρτημα των Πρακτικών συνεδριάσεων της Βουλής: ετ. 1845, σ. 138, 'έτ. 1846, σ. 76, Ν. ΤΠΔ' "Περί κυρώσεως των εξόδων της χρήσεως 1856", σ. ρστ', κτλ.

10. Βλ. Γ11 (τ. Β', σ. 57-6ο).

11. Βλ. Γ12 (τ. Β', σ. 61-63) και Πίνακα Π.

12. Ο Πίνακας που δημοσιεύει o Χρ. Λέφας (Ιστορία της [Δημοτικής] Εκπαιδεύσεως, Αθήνα 1942, σ. 218) περιέχει σφάλματα τόσο κατά τάξεις όσο και στο σύνολο (π.χ. δεν διδάσκεται η "Μεθοδική και διδακτική..." στην A' τάξη, η 1 ,ώρα της "Κηπουρικής" στην Γ' τάξη ανήκει στη "Γυμναστική", οι ώρες της "Υγιεινής" στην Γ' τάξη είναι 2 και όχι 3). Τα σφάλματα αυτά ορισμένοι μελετητές είτε τα επαναλαμβάνουν 8ταν αναδημοσιεύουν τον Πίνακα (π.χ. ο P. Bàlachamis; : Die griechische Volksschullehrerbildung, Μόναχο 1971, σ. 50) είτε διορθώνουν ορισμένα αθροιστικά σφάλματα (π.χ. Ζιώγου, σ. 153). . 13. Βλ. σχετικά στο κείμενο A52 (πρόγραμμα 1884, τ. A', σ. 243-256).

14. Η οποία στα Γυμνάσια και Ελληνικά σχολεία καθιερώθηκε αργότερα' βλ. σχετικά στα κείμενα A40, 43-46 (τ. A', σ. 224-225 και 228-232).

Σελ. 229
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/230.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

άλλα γίνεται, απλή αναγραφή του ονόματος τους: .Πάντως με τον Κανονισμό του. Διδασκαλείου*, 5 παρέχεται το γενικό πλαίσιο της διδασκαλίας, η οποία "δέον να γίνηται επί το πρακτικώτεραν, τείνουσα να καταστήση τους μαθητάς όσον οίόν τε επιτηδειοτέρους εις: το διδασκαλικόν έργον και να διαπλάσση το ήθος αυτών" (άρθρο 5). Κατα την άποψη του; Χρ. Λέφα "Τα διδασκόμενα èv τω διδασκαλείω του ,ΧΘ' νόμου μαθήματα, εν συγκρίσει με το πρόγραμμα του πρώτου .διδασκαλείου, παρουσιάζουν αναμφισβήτητον υπεροχήν και είναι προσηρμοσ;μένα: προς τας τότε. κρατούσας θεωρίας· της παιδαγωγικής επιστήμης. Θα ήσαν. δε πλέον αρτιώτιερα αν η προσήλωσις .προς τα αρχαία Ελληνικά, διά τα οποία αφιερώθηκαν 26 ώραι καθ' εβδομάδα, δεν ήτο τόσον υπέρμετρος. -Εις το πρόγραμμα αυτό δύναται τις να παρατήρηση; και τον πολύν φόρτον των μαθημάτων. Εργασία εν τω σχολείω 40-46 ωρών καθ' εβδομάδα -είναι λίαν εξαντλητική και κατ' ανάγκην εξασθενίζει τα αποτελέσματα αυτού".16 Εξάλλου, κατά τον Δημήτριο Μωραΐτη, "Το πρόγραμμα ήτο πλουσιώτατον, ώστε να μη προφθάνουν να το; διδάξουν. Ένεκα· τούτου) καθώρισαν μόνον ωριαίαν διακοπήν μεταξύ των πρωινών και μεταμεσημβρινών ωρών, διά το οποίον ένας υγιεινολόγος θα διεμαρτύρετο εναντίον της τοιαύτης υπερκοπώσεως των μαθητών. Εκυριάρχησεν εν αυτώ η αρχή του εγκυκλοπαιδισμού δηλ. πολλά και ποικίλα ενώ έπρεπε μάλλον να διδάσκωνται ολίγα αλλά μετά βαθύτητος μετά τελείας αφομοιώσεως".17 .

Για λόγους σύγκρισης αναδημοσιεύουμε εδώ και το πρόγραμμα του Διδασκαλείου της Θεσσαλονίκης που είχε ιδρύσει ο "Σύλλογος προς διάδοσιν των Ελληνικών γραμμάτων" υπό την διεύθυνση του Παιδαγωγού Χαρίσιου Παπαμάρκου, ο οποίος αργότερα διηύθυνε και το Διδασκαλείο της Αθήνας (1884- 1889,189.5-1904).

Συγκρίνοντας, λοιπόν, το πρόγραμμα του-Διδασκαλείου της Θεσσαλονίκης18 με το αντίστοιχο του Διδασκαλείου της Αθήνας παρατηρούμε γενικά τα ακόλουθα: α') Ο εβδομαδιαίος χρόνος είναι σχεδόν ο ίδιος, β') Δεν διδάσκεται ι η Κηπουρική.- διδάσκεται όμως επιπλέον η Κοσμογραφία. γ') Αυξημένες είναι οι ώρες διδασκαλίας της Ιστορίας, της Μουσικής, Γυμναστικής, Καλλιγραφίας

15. Βλ. Γ13 (τ. Β', σ. 80-84). . . . : 16. Χρ. Λέφας, ο.π. [υποσημ. 12], σ. 219; ο ίδιος στις σ. 220-224 δίνει ενδιαφέρουσες πληροφορίες για τη λειτουργία του Διδασκαλείου.

17. Δημήτριος Γ. Μωραΐτης; Ιστορία της Παιδαγωγικής, Αθήνα Η953, σ. 280.

18. Βλ, Γ12 [1] (τ.. Β',, σ. 64-79) και Πίνακα Γ2. Για το Διδασκαλείο της Θεσσαλονίκης βλ. στον τόμο "Ο εν Αθήναις προς διάδοσιν των Ελληνικών Γραμμάτων Σύλλογος", Έκθεσις των κατά το 1870 και 1877. πεπραγμένων, Αθήνα 1878, σ. 53-58, στον οποίο και πληροφορίες για τη δράση του Συλλόγου, όπως επίσης και για το ίδιο θέμα στον τόμο: "Ο εν Αθήναις Σύλλογος προς διάδοσιν των Ελληνικών Γραμμάτων", Η δράσις του Συλλόγου κατά την εκατονταετίαν 1869-1969, Αθήνα 1970.

Σελ. 230
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Τα προγράμματα της Μέσης Εκπαίδευσης (1833-1929), τ. Γ΄
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 211
    17_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

    ΠΙΝΑΚΑΣ 39. Ωρολόγιο πρόγραμμα κατώτερου τμήματος Διδασκαλείων των Νηπιαγωγών. 1920

    α/α

    Μαθήματα1

    Τάξεις

    Α

     

     B

     

    Γ

    Σύνολο

    %

    Α'

    Θρησκευτικά

    2

    2

    2

    6

    5,7

    Β'

    Ελληνικά

    7

    6

    4

    17

    16,2

    Γ'

    Νηπιαγωγικά

    -

    6

    12

    18

    17,1

    Δ'

    Φυσιογνωστικά

    4

    4

    -

    8

    7,6

    Ε'

    Οικιακά έργα και Οικιακή Οικονομία

    4

    4

    3

    11

    10,5

    ΣΤ'

    Υγιεινή και Νοσηλευτική

    -

    -

    3

    3

    2,9

    Ζ'

    Χειροτεχνία

    4

    4

    3

    11

    10,5

    Η'

    Καλλιγραφία και Ιχνογραφία

    4

    3

    3

    10

    9,5

    Θ'

    Ωδική

    4

    4

    4

    12

    11,4

    Ι΄

    Γυμναστική

    3

    3

    3

    9

    8,6

    Σύνολο 32 36 37 105 100,0

    1. Ιεράρχηση των μαθημάτων: 1 Νηπιαγωγικά, 2 Ελληνικά, 3 Ωδική, 4α Οικιακά "έργα και Οικιακή Οικονομία, 4β Χειροτεχνία, 6 Καλλιγραφία και Ιχνογραφία, 7 Γυμναστική, 8 Φυσιογνωστικά, 9 Θρησκευτικά, 10 Υγιεινή και Νοσηλευτική.

    ΠΗΓΗ: B. διάταγμα 10 Σεπτεμβρίου 1920: Κείμενο Γ82 (τ. Β', σ. 344-349).