Συγγραφέας:Αντωνίου, Δαυίδ
 
Τίτλος:Τα προγράμματα της Μέσης Εκπαίδευσης (1833-1929), τ. Γ΄
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:17
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1989
 
Σελίδες:487
 
Αριθμός τόμων:3ος από 3 τόμους
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Εκπαίδευση-Δευτεροβάθμια
 
Νομοθεσία
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1833-1929
 
Περίληψη:Στο τρίτομο αυτό βιβλίο, που καλύπτει την περίοδο 1833-1929, ο συγγραφέας έχει συγκεντρώσει τους ιδρυτικούς νόμους των διαφόρων τύπων σχολείων, δημόσιων η αναγνωρισμένων, του εκάστοτε ελεύθερου ελλαδικού χώρου (χωρίς τις κατά καιρούς τροποποιήσεις τους, εκτός από ορισμένες αναγκαίες εξαιρέσεις), τα προγράμματα διδασκαλίας που ίσχυσαν σε όλη αυτήν την περίοδο και εγκυκλίους που έχουν σχέση με τη διδασκαλία μαθημάτων. Η όλη εργασία είναι διαρθρωμένη ως εξής: Προηγείται μία εισαγωγή που αναφέρεται στην οργάνωση και δομή της Μέσης Εκπαίδευσης κατά την περίοδο 1833-1929 και ακολουθεί το κύριο σώμα της εργασίας, χωρισμένο σε δύο μέρη: Στο πρώτο –που επιγράφεται «Τα Κείμενα»– παρατίθεται αριθμημένο το υλικό κατά κεφάλαια, ανάλογα με τον τύπο του σχολείου και σε χρονολογική σειρά. Το δεύτερο –με τίτλο «Η Ανάγνωση», χωρισμένο στα ίδια, όπως το πρώτο, κεφάλαια– περιλαμβάνει αναλυτικούς και συγκριτικούς πίνακες των ωρολογίων προγραμμάτων και μια σύντομη Επισκόπηση των Κειμένων και των Πινάκων. Τέλος, παρατίθεται απόλυτος χρονολογικός πίνακας όλων των Κειμένων, ώστε να υπάρχει η δυνατότητα να παρακολουθείται συστηματικά η διαμόρφωση και εξέλιξη των σχολείων της Μέσης Εκπαίδευσης.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 12.59 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 247-266 από: 490
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/247.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

Γ'.  ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

1. Για το Διδασκαλείο Νηπιαγωγών της Ενώσεως των Ελληνίδων και για το διάστημα 1897-1900 κατά το οποίο λειτούργησε ως μονοετές δεν έχουμε συγκεκριμένο ωρολόγιο και αναλυτικό πρόγραμμα. Έχουμε όμως ορισμένα στοιχεία για τα διδασκόμενα σ' αυτό μαθήματα:

α') Το διάταγμα της 11 Ιουνίου 1898,1 το οποίο καθορίζει σε ποια μαθήματα εξετάζονταν οι υποψήφιες νηπιαγωγοί για να πάρουν επίσημο δίπλωμα νηπιαγωγού. Σύμφωνα λοιπόν με το άρθρο 3 του διατάγματος, "αι επί πτυχίω νηπιαγωγού υποψήφιοι εξετάζονται εις τας γενικάς αρχάς της παιδαγωγικής, εις την θεωρίαν της μεθόδου Fröbel, 2 εις την υγιεινήν και την νοσηλείαν των παίδων, και ιδία εις τα εν τοις παιδικοίς κήποις διδασκόμενα,3 ήτοι πραγματογνωσίαν, άσματα, ρυθμικά παίγνια, εργασίας και παιδιάς".

β') Η Καλλιρρόη Παρρέν, στον απολογισμό του έργου της "Ενώσεως των Ελληνίδων" κατά τον πρώτο χρόνο της δράσεως της, αναφερόμενη στο Διδασκαλείο των Νηπιαγωγών γράφει τα εξής: "Διδασκαλείον Νηπιαγωγών και. Παιδονόμων μετ' Οικοτροφείου. Από α'. Σεπτεμβρίου 1897 εν οικία Ισχομάχου οδ. Καποδιστρίου αρ. 28 (οδ. Πατησίων) Διευθύντρια Ουρανία Λέκα. Διδασκόμενα Μαθήματα· 1) Θεωρία της Νηπιαγωγικής Μεθόδου. 2) Τεχνικά και καλλιτεχνικά μαθήματα. 3) Παίγνια και εργασίαι Νηπιαγωγείων. 4) Γυμναστική και Ρυθμικά παίγνια. 5) Άσματα Νηπιαγωγείων. 6) Υγιεινή και Νοσηλευτική των παίδων. 7) Κοπτική. 8) Πράξις εν τοις Νηπιαγωγείοις".4 Η ίδια για το σχολ. έτος 1898-99 γράφει: "[...] και μέχρι τέλους Οκτωβρίου [1898] αι μαθήτριαι ήσαν ήδη είκοσι, ων πέντε οίκοτροφοι, 6 ημίτροφοι και 9 εξωτερικαί, διαιτωμεναι μεν εις το Παρθεναγωγείον της Ελβετίδος Κας Τρίττεν και επιβλεπόμεναι υπό της Διευθυντρίας του Διδασκαλείου Κας Ουρ. Λέκα, διδασκόμεναι δε υπό καθηγητών και διδασκάλων τα εξής μαθήματα: Γενικήν

1. Βλ. Γ43 (τ. Β', σ. 197-198).

2. Για τον Friedrich Fröbel (1782-1852) και το παιδαγωγικό του σύστημα βλ. Π. Κυριαζοπούλου-Βαληνάκη, Νηπιαγωγική, τ. A', Αθήνα 1977, σ. 49-74.

3. Για το πρόγραμμα των νηπιαγωγείων βλ. το B. διάταγμα της 30 Απριλίου 1896, ΕτΚ, αρ. 68, τχ. Α'/23 Μαΐου 1896.

4. Λογοδοσία της Ενώσεως των Ελληνίδων κατά το Α' αυτής έτος συνταχθείσα υπό Καλλιρρόης Παρρέν, Γεν. Γραμματέως της Ενώσεως των Ελληνίδων. Έτος 1897, Αθήνα 1898, σ. 78.

Σελ. 247
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/248.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

Παιδαγωγικήν, θεωρίαν της Φροεβελιανής μεθόδου, Πραγματογνωσίαν, Υγιεινήν, Θεωρίαν των Φροεβελιανών παιγνίων και εργασιών, Ιχνογραφίαν και Ζωγραφικήν, Τεχνικας και καλλιτεχνικάς εργασίας, ραπτικήν και κοπτικήν ασπρορρούχων και φορεμάτων, Ωδικήν, Ρυθμικά παίγνια και τα της Γυμναστικής, ανοργανον και ενόργανον γυμναστικήν, ιστορίαν και Παιδαγωγίαν της γυμναστικής, φυσικήν και ανθρωπολογίαν. Πρακτικας δ' εφαρμογάς διδασκαλίας καθ' εκάστην εν τε τω Νηπιαγωγείω και εν τω γυμναστηρίω· έτι δε την Γαλλικήν ανά μίαν ώραν καθ' έκάστην".5

2. Για το χρονικό διάστημα 1900-1908, κατά το οποίο το Διδασκαλείο αποτελούνταν από 2 ενιαύσιες τάξεις, έχουμε τα ακόλουθα στοιχεία ως προς τα διδασκόμενα μαθήματα:

α') Στο άρθρο 4 του διατάγματος της 2 Ιουνίου 1904, με το οποίο αναγνωρίζεται το Διδασκαλείο των Νηπιαγωγών, αναγράφονται τα διδασκόμενα μαθήματα που είναι, "η ψυχολογία, η διδακτική, η παιδαγωγική, η Θεωρία της μεθόδου του Φροιβέλου, η υγιεινή ιδία των παίδων και τα εν τοις παιδικοίς κήποις διδασκόμενα, ήτοι πραγματογνωσία, ωδική, ρυθμικά παίγνια, χειροτεχνία και παιδιαί, κατανεμόμενα εις τας δύο αυτού τάξεις".6

β') Στη λογοδοσία του Εκπαιδευτικού Τμήματος της "Ενώσεως των Ελληνίδων" για τα έτη 1901-1902 καταγράφονται στοιχεία για το διδακτικό προσωπικό του Διδασκαλείου, καθώς και για τα διδασκόμενα μαθήματα.7

3. Με την προσθήκη και τρίτης τάξης στο Διδασκαλείο των Νηπιαγωγών της "Ενώσεως των Ελληνίδων" το 1908, δημοσιεύεται νέο πρόγραμμα και για τις τρεις τάξεις, οπού περιγράφεται με αρκετές λεπτομέρειες η διδακτέα ύλη των διαφόρων μαθημάτων.8 Το κύριο βάρος "πέφτει" στη διδασκαλία του Φροεβελιανού συστήματος, στη Γυμναστική, τη Μουσική και στα Τεχνικά Καλλιτεχνικά μαθήματα, ενώ ο συνολικός εβδομαδιαίος χρόνος διδασκαλίας είναι αρκετά υψηλός.

4. Μετά την ίδρυση κρατικών Διδασκαλείων νηπιαγωγών και την αναγνώριση ως ισοτίμου του ομοίου της "Ενώσεως των Ελληνίδων" με το Β. Ν.

5. Ό.π. [υποσημ. 4], σ. 225-226. Επισημαίνεται ότι συμπεριλαμβάνονται και τα μαθήματα της τάξεως των Γυμναστριών (βλ. σχετικά παρακάτω, ενότητα Ε, παρ. 7).

6. Βλ. Γ47 (τ. B', σ. 216-217).

7. Ένωσις Ελληνίδων, Λογοδοσία τον Εκπαιδευτικού τμήματος: 1901 και 1902, Αθήνα 1903, σ. 32 κ.ε.

8. Βλ. Γ48 (τ. Β', σ. 218-224) και Πίνακα Γ36.

Σελ. 248
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/249.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

διάταγμα της 26 Αυγούστου 1914, 9 δημοσιεύτηκε το πρώτο "επίσημο" πρόγραμμα.10 Τα κυριότερα χαρακτηριστικά του προγράμματος αυτού είναι τα ακόλουθα: α') Ο εβδομαδιαίος χρόνος κατά τάξη είναι πολύ υψηλός (7 ώρες ημερήσια διδασκαλία), β') Η διδακτέα ύλη των μαθημάτων περιγράφεται, αρκετά αναλυτικά, γ') Σύμφωνα με το διάταγμα της 8 Ιουνίου 1915,11 τα Νηπιαγωγικά διαιρούνται σε επιμέρους μαθήματα στα οποία και βαθμολογούνται χωριστά οι μαθήτριες (A' τάξη: α') Ψυχολογία, β') Φρεβελιανό σύστημα· Β' τάξη: α') Φρεβελιανό σύστημα, β') Διδακτική, γ') Πρακτική διδασκαλία), όπως επίσης και η Καλλιγραφία και Ιχνογραφία.

5. Το 1919 δημοσιεύτηκε το πρόγραμμα του ανώτερου τμήματος του Διδασκαλείου των νηπιαγωγών Καλλιθέας, στο οποίο γίνονταν δεκτές ύστερα από εξετάσεις πτυχιούχοι νηπιαγωγοί και διδασκάλισσες.12 Σε σύγκριση με το πρόγραμμα του κατώτερου τμήματος, το πρόγραμμα αυτό: α') έχει μικρότερο εβδομαδιαίο χρόνο· β') από τα μαθήματα έχει προστεθεί η Γαλλική γλώσσα και έχουν αφαιρεθεί τα Θρησκευτικά, Φυσιογνωστικά, Οικιακή Οικονομία, Υγιεινή και Γυμναστική, δίνεται δηλαδή μεγαλύτερη βαρύτητα στα μαθήματα ειδικότητας και στη μεθοδολογία τους,

6. Τέλος, το 1920, ύστερα από τη μετατροπή των Διδασκαλείων των νηπιαγωγών σε τριτάξια,13 δημοσιεύτηκε νέο πρόγραμμα.14 Το πρόγραμμα αυτό περιλαμβάνει τα ίδια μαθήματα, με τη διαφορά ότι η διδακτέα ύλη απλώνεται σε τρεις τάξεις, των οποίων ο εβδομαδιαίος χρόνος είναι μικρότερος (μέσος όρος κατά τάξη 35 ώρες).

9. Βλ. άρθρα 9 και 10 του διατάγματος, στο Γ58 (τ. Β', σ. 250-255)· βλ. επίσης Γ6θ (τ. Β', σ. 258). πβ. και Γ77 (τ. Β', σ. 316-326).

10. Βλ. Γ63 (τ. Β', σ. 266-269) και Πίνακα Γ37.

11. Βλ. υποσημ. 2 του Πίνακα Γ37.

12. Βλ. Γ74,76 (τ. Β', σ. 3o5-3o7,312-315), και πίνακα Γ38.

13. Βλ. Γ8ο (τ. Β', σ. 335-336).

14. Βλ. Γ82 (τ. Β', σ. 344-349) και Πίνακα Γ39

Σελ. 249
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/250.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

Δ΄ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΕΩΣ

1. Το πρώτο πρόγραμμα που δημοσιεύτηκε, μετά την ψήφιση του ιδρυτικού νόμου 572/1914,1 είναι της A' τάξεως για το σχολικό έτος 1915-16.2 Στην ουσία πρόκειται για ωρολόγιο πρόγραμμα, αφού δεν αναφέρεται τίποτε σχετικό με τη διδακτέα όλη, προφανώς όμως η έλλειψη αυτή αναπληρωνόταν από το κείμενο του νόμου, όπου περιγράφονταν τα διδακτέα μαθήματα. ,

2. Τον επόμενο χρόνο -1916-- δημοσιεύτηκε ολοκληρωμένο πρόγραμμα του Διδασκαλείου, συμπεριλαμβανομένης και της A' τάξεως.3 Στο πρόγραμμα αυτό ο εβδομαδιαίος χρόνος είναι ισομερώς κατανεμημένος στις τρεις τάξεις, ενώ η διδακτέα ύλη κάθε μαθήματος περιγράφεται, εξαντλητικά. Εξάλλου, στο πρόγραμμα της A' τάξεως έχουν προστεθεί νέα μαθήματα (Ανάγνωση γαλλικών βιβλίων τεχνολογικού περιεχομένου, Σιδηρουργία, Τεχνικά σχέδια) και έχουν διαφοροποιηθεί οι ώρες διδασκαλίας των άλλων μαθημάτων.

3. Ένα χρόνο αργότερα, το 1917, δημοσιεύτηκε διάταγμα με τροποποιήσεις στο προηγούμενο πρόγραμμα.* Οι τροποποιήσεις αφορούσαν: α') την προσθήκη στη Β' τάξη του μαθήματος "Ειδική διδακτική των τεχνικών μαθημάτων" (ώρες 3) και β') τη μείωση των ωρών των Διδακτικών ασκήσεων της Γ' τάξεως από 8 σε 6. Έτσι, ο συνολικός εβδομαδιαίος χρόνος αυξάνει κατά 1 ώρα, ενώ ο χρόνος της Β' τάξεως γίνεται 39 ώρες και της Γ' 34.

4. Το 1920 με το νόμο 2242 το Διδασκαλείο Τεχνικής Εκπαιδεύσεως μετασχηματίζεται σε τετραταξιο,5 και δημοσιεύεται το σχετικό εκτελεστικό διάταγμα.6 Σύμφωνα μ' αυτό, "το αναλυτικόν και ωρολόγιον πρόγραμμα των διδακτέων μαθημάτων και των ασκήσεων καταρτίζεται υπό του συλλόγου των διδασκόντων. Υπόκειται δε εις την έγκρισιν του Εκπαιδευτικού Συμβουλίου,

1. Βλ. Γ65 (τ. Β', σ. 271-276)· πβ. και Γ77 (τ. Β', σ. 316-326).

2. Βλ. Γ68 (τ. Β', σ. 28Ο-289) και Πίνακα Γ40.

3. Βλ. Γ6Ο (τ. Β', σ. 29Ο-297) και Πίνακα Γ41.

4. Βλ. Γ7Ο (τ. Β', σ. 298) και Πίνακα Γ42.

5. Βλ. Γ78 (τ. Β', σ. 327-330). Σημειώνεται ότι η Λ' τάξη το" τετραετούς Διδασκαλείου είχε λειτουργήσει από το σχολικό ε'τος 1919-1920.

6. Βλ. Γ83 (τ. Β', σ. 350-353).

Σελ. 250
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/251.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

όπερ δύναται, και να τροποποιήση αυτό" (παρ. 3, άρθρου 5 του διατάγματος). Εξάλλου, στις παρ. 1 και 2 του ίδιου άρθρου δίνεται, το γενικό πλαίσιο της διδασκαλίας των μαθημάτων, των οποίων οι διδακτικές ώρες κυμαίνονται από 2-6 ώρες εβδομαδιαίως.

Με βάση, λοιπόν τις προηγούμενες διατάξεις κατασκευάσαμε τον Πίνακα Γ43, ο οποίος δείχνει την κατανομή των μαθημάτων στις 4 τάξεις, χωρίς φυσικά τις ώρες διδασκαλίας τους, αφού τέτοιες δεν αναφέρονται στο διάταγμα.

5. Κατά το σχολικό έτος 1922-23 με το Β. διάταγμα της 22 Οκτωβρίου 19227·" αφαιρέθηκαν από τα διδασκόμενα στο Διδασκαλείο μαθήματα όλα τα γενικά μαθήματα (Ελληνικά, Ιστορία, Φυσικομαθηματικά, Υγιεινή, Ωδική και Γυμναστική) και από τα ειδικά μαθήματα η Στενογραφία και η Κοπτική γυναικεία χειροτεχνία, με την αιτιολογία ότι "δύνανται, λαμβανομένου υπ' όψιν του σκοπού του Διδασκαλείου, να χαρακτηρισθώσιν ως δευτερεύοντα μαθήματα".

6. -To'1923 με το-Ν, διάταγμα της 2 Ιουνίου8 το Διδασκαλείο της Τεχνικής Εκπαιδεύσεως μετασχηματίστηκε σε εξατάξιο και· μετονομάστηκε σε,Τεχνικό Διδασκαλείο,9 πρόγραμμα όμως δεν δημοσιεύτηκε ως την κατάργηση του το 1926. Προφανώς κι αφού ως την κατάργηση του λειτούργησαν μόνο οι τρεις πρώτες τάξεις εφαρμόστηκαν οι προηγούμενες διατάξεις, Το μόνο πρόγραμμα που "δημοσιεύτηκε είναι εκείνο των δύο ενιαυσίων τμημάτων, της μετεκπαιδεύσεώς των διδάσκαλων των τεχνικών μαθημάτων και της συμπληρώσεως της τεχνικής μορφώσεως των πτυχιούχων δημοδιδασκάλών (Β. διάταγμα της 15 Δεκεμβρίου 1923 -ΕτΚ, αρ. 20, τχ, A731 Ιανουαρίου 1924), το οποίο όμως εξ αντικειμένου αποκλείουμε από τη συλλογή.

7. Βλ. Γ85 (τ. Β', σ. 355-356).

8. Βλ. Γ87 (τ. Β', σ. 360-363).

9. Βλ. σχετικές λεπτομέρειες στην Εισαγωγή: Γ24 (τ. Α', σ. 38-39)

Σελ. 251
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/252.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

Ε'.  ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ ΤΗΣ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗΣ

1. Το πρώτο πρόγραμμα είναι της προσωρινής σχολής γυμναστών που λειτούργησε το θέρος του 1884. Σύμφωνα με το πρόγραμμα αυτό,1 οι σπουδαστές παρακολουθούσαν σε εβδομαδιαίο χρόνο 30 ωρών Θεωρητικά μαθήματα σε ποσοστό 40% και ασκούνταν πρακτικά σε ποσοστό 60%.

2. Το 1893 δημοσιεύτηκε διάταγμα με το οποίο -βάσει του νόμου AXH'/ 1887 "περί του κεντρικού γυμναστηρίου"2- προβλεπόταν η ίδρυση ειδικής γυμναστικής σχολής, διάρκειας ενός και μισού σχολικού έτους, καθώς και τα διδακτέα μαθήματα,3 η σχολή όμως αυτή δε λειτούργησε. Τα προβλεπόμενα μαθήματα ήταν : Ιστορία της γυμναστικής. Παιδαγωγία της γυμναστικής, Πειραματική φυσική. Φυσιολογία, Ανατομία και Υγιεινή, περιγραφή των γυμναστικών μηχανημάτων, καθώς και πρακτικές ασκήσεις.

3. Το 1897 λειτούργησε η Ιδρυμένη από το 1893 ειδική γυμναστική σχολή, με νέο όμως κανονισμό - πρόγραμμα,* κατά πολύ πλουσιότερο από εκείνο του 1893. Η διδασκαλία ήταν θεωρητική και πρακτική· η πρακτική κατελάμβανε το μεγαλύτερο ποσοστό του εβδομαδιαίου χρόνου,

4. Τον επόμενο χρόνο -1898- δημοσιεύτηκε νέος κανονισμός- πρόγραμμα της ειδικής γυμναστικής σχολής, 5 με τα ίδια μαθήματα αλλά με αυξημένο τον εβδομαδιαίο χρόνο διδασκαλίας.

5. Με το διάταγμα της 10 Αυγούστου 1899 καθορίστηκε το πρόγραμμα της Σχολής των Γυμναστών (που είχε ιδρυθεί με το νόμο ,ΒΧΚΑ'/1899). Το πρόγραμμα αυτό6 σε γενικές γραμμές κινείται στο ίδιο περίπου πλαίσιο του προηγούμενου προγράμματος, με τις ακόλουθες διαφοροποιήσεις: α') Απουσιάζουν τα μαθήματα της Πειραματικής φυσικής και των Στρατιωτικών ασκήσεων.

1. Βλ. Γ25 (τ. Β', σ. 118-120) και Πίνακα Γ44.

2. Βλ. Γ30 (τ. Β', σ. 137-138).

3. Βλ. Γ38 (τ. Β', σ. 180-185).

4. Βλ. Γ41 (τ. Β', σ. 191-193) και πίνακα Γ45.

5. Βλ. Γ44 (τ. Β', σ. 199-202) και πίνακα Γ46.

6. Βλ. Γ45α (τ. Β', σ. 2ο5-2θ9) και πίνακα Γ47.

Σελ. 252
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/253.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

β') Η Κολυμβητική διδάσκεται από την αρχή. γ') Οι ασκήσεις αποκτούν ιδιαίτερή βαρύτητα, και δ') ο εβδομαδιαίος χρόνος είναι κάπως αυξημένος, και αν υπολογίσουμε και τις, ώρες. των δοκιμαστικών ασκήσεων (που δεν αναφέρονται ακριβώς), τότε έχουμε ακόμη μεγαλύτερη αύξηση του εβδομαδιαίου χρόνου.

: 6. Το 1909 με το νόμο ,ΓΥΛΗ"7 -που τροποποιούσε το νόμο ,ΒΧΚΑ'/ 1899- ορίστηκαν νέα μαθήματα για τη Σχολή Γυμναστών, και τον επόμενο χρόνο δημοσιεύτηκε νέος οργανισμός - πρόγραμμα της Σχολής,8 με το οποίο δόθηκε, βαρύτητα στη λεγόμενη σουηδική γυμναστική.

7. Για το πρόγραμμα της τάξης των γυμναστριών του Εκπαιδευτικού Τμήματος της "Ενώσεως Ελληνίδων" που Ιδρύθηκε το 1897 έχουμε τα ακόλουθα στοιχεία:

α') Το διάταγμα της 30 Μαΐου 1898, με το οποίο καθορίζονται τα σχετικά με τις εξετάσεις υποψηφίων γυμναστριών^ ορίζει τα μαθήματα στα οποία εξετάζονται: οι υποψήφιες, που είναι: από τα θεωρητικά, η ιστορία της γυμναστικής, η παιδαγωγία·, της- γυμναστικής, η υγιεινή, η φυσική και η φυσιολογία, και από τα πρακτικά^η άσκηση των ίδιων των υποψηφίων στην ανόργανη και ενόργανη γυμναστική και η διδασκαλία από τις υποψήφιες μικρών μαθητριών στις παιδιές και γυμναστικές ασκήσεις με άσματα.9

β') Στον απολογισμό του έργου της "Ενώσεως Ελληνίδων" κατά τον πρώτο χρόνο της δράσεως της, η Καλλιρρόη Παρρέν γράφει για την τάξη των γυμναστριών: "Διδασκόμενα μαθήματα. Γυμναστική άνευ και μετά οργάνων. Γυμναστική Ρυθμική μετά οργάνων. Γυμναστική των παιδιών, ρυθμικά παίγνια, θεωρητικά μαθήματα. Ιστορία της Γυμναστικής, Ανθρωπολογία και Υγιεινή. "Άσματα Γυμναστικής και Ρυθμικών παιγνίων".10

γ') Στον απολογισμό του Εκπαιδευτικού Τμήματος της "Ενώσεως των Ελληνίδων", για τα έτη 1901 και 1902 γράφονται-τα ακόλουθα:

Η τάξις των γυμναστριών απετελείτο κατά το 1901 εκ 40 μαθητριών και κατά το 1902 εκ 46 μαθητριών. Εδιδάχθησαν δε κατά τα σχολικά έτη 1901 και 1902 λίαν επιτυχώς υπό του Κου Ζούττερ. Από του Σεπτεμβρίου

7. Βλ. Γ50 (τ. Β', σ. 227-228).

8. Βλ. Γ52 (τ. Β', σ. 233-237) και Πίνακα Γ48.

9. Βλ. το άρθρο του διατάγματος, στο Γ42 (τ. Β', σ. 194-196). 10. Αογοδοσία της Ενώσεως των Ελληνίδων κατά το Α' αυτής έτος συνταχθείσα υπό Καλλιρρόης Παρρέν, Γεν. Γραμματέως της Ενώσεως των Ελληνίδων. "Ετος 1897, Αθήνα 1898, σ. 79. Τα ΐδια μαθήματα αναφέρονται και σε ένα οίρΟρο με τον τίτλο "Αι γυμνάστριαι της Ενώσεως των Ελληνίδων", δημοσιευμένο στην Εφημερίδα των Κυριών, έτ.. IB', αρ.. 535, 7 Ιουνίου 1898, σ. 4.

Σελ. 253
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/254.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

όμως 1902 ανέλαβε την τάξιν των γυμναστριών o επί διετίαν εν Γερμανία και Σουηδία την γυμναστικήν των θηλέων ιδιαιτέρως μελετήσας γυμναστής Κος Ι. Χρυσαφής, όστις ετροποποίησε τας εν τη τάξει ταύτη ασκήσεις κατά το σύστημα της Σουηδικής γυμναστικής, Συνεπεία τούτου εγκατελείφθησαν εντελώς τα τέως κατά την γυμναστικήν των θηλέων εν χρήσει όργανα, αι κορύναι δηλαδή; οι αλτήρες και οι κοντοί, επεκράτησαν αι ελεύθεραι ασκήσεις, δι' ων, αντί πάσης βιαίας 'στρατιωτικής και αθλητικής ασκήσεως, κατορθούται απ' εναντίας δι' -ελαφρών και πλαστικών κινήσεων και στάσεων η αρμονική διάπλασις και επίρρωσις του γυναικείου σώματος, άνευ καταστροφής της φυσικής αυτού χάριτος. Το Σουηδικόν σύστημα εισήγαγεν από του Σεπτεμβρίου 1902 και ο Κος Ζούττερ εις τας τάξεις του γυμναστηρίου.

Αι μαθήτρια., της τάξεως των γυμναστριών, πλην των ανωτέρω ασκήσεων, εδιδάχθησαν και αυτήν την διδασκαλίαν της γυμναστικής, ην κατ' αμφότερα τα έτη ταύτα κατά τας εξετάσεις αυτών εξήσκησαν εν τω Λαϊκώ Νηπιαγωγείω εις τα παιδία της τάξεως του Προτύπου. Ενώ δε κατά το 1901 ησκήθησαν και εδίδαξαν ενώπιον της εξεταστικής επιτροπής χάριν του εις το πτυχίον του Νηπιαγωγού εγγραφόμενου βαθμού της γυμναστικής, κατά το σχολικόν έτος 1901-1902 προητοιμάσθησαν και Θεωρητικώς διά τας επί πτυχίω γυμνάστριας εξετάσεις. Προς τούτο εδιδάχθησαν και Θεωρητικά μαθήματα, ήτοι υπό του Κου A. Κουρτίδου την ιστορίαν της γυμναστικής και υπό των Ιατρών Κων M. Καλαποθάκη και A. Κατσίγρα την υγιεινήν και την φυσιολογίαν".11

δ') Σύμφωνα με τον Εσωτερικό κανόνισμα του Εκπαιδευτικού τμήματος της Ενώσεως των Ελληνίδων του 1908, το ωρολόγιο πρόγραμμα της τάξης των γυμναστριών ρυθμίστηκε ως εξής:

Θεωρητική διδασκαλία (Υγιεινή, Ανθρωπολογία, Φυσική, Ιστορία της Γυμναστικής και Παιδαγωγική της Γυμναστικής) ώρες 6 την εβδομάδα. Ωδική (άσματα Γυμναστικής και ρυθμικών παιγνίων) ώρες 3 την εβδομάδα. Πρακτικές ασκήσεις ώρες 6 την εβδομάδα. Ασκήσεις ρυθμικών παιγνίων ώρες 2 την εβδομάδα.

8. Το 1918 με το νόμο 140612 η Σχολή των Γυμναστών μετασχηματίστηκε σε τριτάξιο Διδασκαλείο της Γυμναστικής, Όπως σημειώνει ο Φιλ. Καρβελάς, διευθυντής του, "ηυξήθησαν τα μαθήματα προστεθέντος του προσκοπισμού, της μηχανικής των κινήσεων, της ορθοπεδικής και μαλάξεως, ηυξήθησαν 

11. Ένωσις Ελληνίδων, Λογοδοσία του Εκπαιδευτικού τμήματος: 1901 και 1902, 'Αθήνα' 1903, σ. 22-23. Βλ. και παραπάνω, ενότητα Γ, παρ. 1.

12. Βλ. Γ72 και 77 (τ. Β', σ. 300-303 και 316-326).

Σελ. 254
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/255.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

αι ώραι διδασκαλίας και ελειτούργησε συγχρόνως ίδιον τμήμα θηλέων προς καταρτισμόν επίσης καλών γυμναστριών".13

Το Διδασκαλείο της Γυμναστικής λειτούργησε ως τριτάξιο μέχρι το 1920, όποτε και μετασχηματίστηκε σε διτάξιο14 (μέχρι το σχολικό έτος 1928-29).

Σχετικά με την ύπαρξη συγκεκριμένου ωρολογίου και αναλυτικού προγράμματος του Διδασκαλείου της Γυμναστικής μέχρι, το τέλος της περιόδου που εξετάζουμε, και η έρευνα και οι διάφορες μαρτυρίες15 συγκλίνουν στην άποψη ότι δεν υπήρξε επίσημο κείμενο τέτοιου προγράμματος. Έτσι, τα μόνα επίσημα κείμενα που μας δίνουν ένα περίγραμμα λειτουργίας του Διδασκαλείου είναι τα διατάγματα που αναφέρονται στον τρόπο με τον Οποίο προάγονται και απολύονται, οι μαθητές του Διδασκαλείου. Τα διατάγματα αυτά είναι: της 24 Ιουνίου 1919 -που κανόνιζε τα σχετικά με την προαγωγή και απόλυση των μαθητών και των μαθητριών κατά το σχολικό έτος 1918-1919, της 24 Ιουνίου 1920 -που ρύθμιζε τα θέματα τα σχετικά με την προαγωγή και απόλυση των μαθητών του Διδασκαλείου, και το όμοιο της 4 Ιουνίου 1923,16

Με βάση λοιπόν αυτά τα διατάγματα, κατασκευάσαμε δύο Πίνακες: α') τον Γ49 -που δείχνει τα διδασκόμενα και εξεταζόμενα μαθήματα στο τμήμα αρρένων του τριτάξιου Διδασκαλείου17 και β') τον Γ 50 -που δείχνει την κατανομή των μαθημάτων και στα δύο τμήματα του διτάξιου Διδασκαλείου, όπου τα περισσότερα μαθήματα διδάσκονται στη Β' και τελευταία τάξη, και επομένως ο εβδομαδιαίος χρόνος διδασκαλίας θα ήταν κατά πολύ μεγαλύτερος από τον αντίστοιχο της A' τάξεως.

13. Φιλ. Καρβελάς, "Σύντομος ιστορική επισκόπησις του Διδασκαλείου της Γυμναστικής και η λειτουργία αυτού κατά το σχολικόν έτος 1929-1930", στον τόμο: Διδασκαλείον Γυμναστικής. Επετηρίς 1929-30, Αθήνα (1930), σ. 11.

14. Βλ. Γ84 (τ. Β', σ. 354).

15. Μαρτυρία του Τρ. Καρατασάκη, πρώην Γενικού Επιθεωρητή ΜΕ και μαθητή -το 1927- του Διδασκαλείου της Γυμναστικής. "Ισως, πάντως, στο Αρχείο του Διδασκαλείου να υπάρχει κάτι σχετικό, αλλά παρά την αναζήτηση μας δεν μπορέσαμε να το εντοπίσουμε

ακόμη.

16. Βλ. Γ81 και 86 (τ. Β', σ. 337-344 και 357-359).

17. Στα διδασκόμενα και εξεταζόμενα κατά το σχολικό έτος 1918-19 μαθήματα δεν περιλαμβάνονται η "Ορθοπεδική και θεραπευτική γυμναστική, τρίψις και κινησιοθεραπεία" και ο "Προσκοπισμός" που περιλαμβάνονται στο διάταγμα του 1920.

Σελ. 255
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/256.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΣΤ'. ΕΙΔΙΚΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΑ

Η προσπάθεια που έγινε κατά καιρούς να "ειδικοποιηθούν" τα Διδασκαλεία με τη δημιουργία Υποδιδασκαλείων για το προσωπικό των μουσουλμανικών σχολείων. Διδασκαλείου για τη μόρφωση των καθηγητών της Γαλλικής Γλώσσας και Αγροτικών Διδασκαλείων δεν υλοποιήθηκε ποτέ και έτσι τα σχετικά κείμενα περιλαμβάνονται, στη συλλογή εδώ "για την ιστορία".1

1. Βλ. λεπτομέρειες στην Εισαγωγή και στα κείμενα Γ75, 77, 79, 80 (τ. Β', σ. 308-311, 316-326,331-334,335-336).

Σελ. 256
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/257.gif&w=600&h=915 17_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ'

ΡΙΖΑΡΕΙΟΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΙΕΡΑΤΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ (ΣΧΟΛΕΣ)

17

Σελ. 257
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/258.gif&w=600&h=915 17_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 258
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/259.gif&w=600&h=915 17_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

I  ΠΙΝΑΚΕΣ

Σελ. 259
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/260.gif&w=600&h=915 17_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΛΕΥΚΗ  ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 260
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/261.gif&w=600&h=39317_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΠΙΝΑΚΑΣ 1.  Ωρολόγιο πρόγραμμα 1844

Τάξεις

Σύνολο

%

α/α Μαθήματα 1

A

Β

Γ

Δ

Ε

Ιερά ιστορία

2

-

-

-

-

2

1,6

Κατήχησις

-

3

-

-

-

Β

2,5

1 Ηθική του Ευαγγελίου Θεολογικά

-

-

3

-

3

28

2,5

23,1

Ρητορική τέχνη

-

-

3

-

-

3

2,5

Κατ' ήθος απαγγελία

-

-

-

2

-

2

1,6

Εκκλησιαστική μουσική

4

3

4

4

-

15

12,4

2 Ελληνική γλώσσα

10

10

12

12

-

44

36,3

3 Λατινική γλώσσα

4

4

5

6

-

19

15,7

4 Γενική ιστορία

-

2

2

-

-

4

3,3

5 Γεωγραφία

2

2

2

-

------

6

5,0

6 Στοιχειώδη Μαθηματικά Αριθμητική

3

-

-

-

-

3

6

5,0

Άλγεβρα

-

3

• -

-

-

3

7 Γαλλική γλώσσα

-

-

3

-

-

3

2,5

8 Εβραϊκή γλώσσα

-

-

-

4

-

4

3,3

9 Καλλιγραφία και Ιχνογραφία Τεχνικά

4

-

-

-

-

4

7

3,8

5,8

Ιχνογραφία

-

3

-

-

-

3

2,5

10 Εισαγωγή εις τας Αγίας Γραφάς της Παλαιάς τε και Καινής Διαθήκης

-

-

-

_

*

11 Εκκλησιαστική ιστορία

-

-

-

_

.*

12 Δογματική Θεολογία και Χριστιανική Ηθική

-

--

-

_

*

13 Ποιμαντορική και το περί των ίερων κανόνων της Εκκλησίας

-

-

-

_

*

14 Η περί τους Αγίους πατέρας φιλολογία

-

-

-

_

*

Σύνoλo

29

3,0

34

28

121

1

00,0

1. Ιεράρχηση των μαθημάτων με βάση τον εβδομαδιαίο χρόνο διδασκαλίας τους: 1 Ελληνική γλώσσα, 2 Θεολογικά, 3 Λατινική γλώσσα, 4 Τεχνικά, 5α Γεωγραφία, 5β Στοιχειώδη Μαθηματικά, 7α Γενική ιστορία, 7β Εβραϊκή γλώσσα, 9 Γαλλική γλώσσα. ΠΗΓΗ: Κανονισμός 1844: Κείμενο Δ2 (τ. Β', σ. 425-429).

Σελ. 261
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/262.gif&w=600&h=39317_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΠΙΝΑΚΑΣ 2. Ωρολόγιο πρόγραμμα 1852

Τάξεις

α/α Μαθήματα1

---

Σύνολο

%

A

Β

Γ

Δ

E

Ιερά Ιστορία

2

-

-

-

-

2

Εκκλησιαστική ιστορία

-

-

-

2-3

2

4-5

Κατήχησις

_ -_

3

__

__

-

3

Περί τους αγίους Πατέρας φιλολογία

--

--

--

--

3

3

Εισαγωγή εις τας Αγίας Γραφάς

_

_

_

2

-

2

1 Ερμηνευτική των Αγίων Γραφών Θεολογικά

-

-

-

-

4

4

46-47

33,6

Δογματική θεολογία

-

-

-

-

4

4

Ηθική του Ευαγγελίου

_

_

2

_

_

2

Ρητορική τέχνη

_

_

2

_

-

2

Κατ' ήθος . απαγγελία

-

-

-

-

-

-

Ποιμαντορική

-

-

-

-

3

3

Εκκλησιαστική μουσική

4

3

3

3

4

17

2 Ελληνική γλώσσα

10

10

12

12

-

44

31,4

3 Λατινική γλώσσα

5

5

5

6

-

21

15,0

4 Γενική ιστορία

-

3

3

-

-

6

4,3

5 Γεωγραφία

2

3

2

-

-

7

5,0

Αριθμητική

3

_

_

_

__

g

6 Στοιχειώδη Μαθηματικά Άλγεβρα

_

3

_

_

-

3

11

7,8

Γεωμετρία

-

-

3

-

-

3

Τριγωνομετρία

_

_ _

_

2

-

2

7 Στοιχειώδης Φιλοσοφία

_

_

_

4

-

4

2,9

Σελ. 262
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/263.gif&w=600&h=39317_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

Γαλλική γλώσσα 2

__

__

_

[3]

[3]

[6]

_

Καλλιγραφία και Ιχνογραφία Τεχνικά2

[2]

-

-

-

-

[2] [5]

-

Ιχνογραφία

-

[3]

-

-

-

[3]

Σύνολο

26

30

32

31-32

20

139-140

100,0

[28]

[33]

[34-35]

[3]

[150-151]

1. Ιεράρχηση των μαθημάτων: 1 Θεολογικά, 2 Ελληνική γλώσσα, 3 Λατινική γλώσσα, 4 Στοιχειώδη Μαθηματικά, 5 Γεωγραφία, 6 Γενική ιστορία, 7 Στοιχειώδης φιλοσοφία.

2."...εάν μένη ικανός χρόνος".

ΠΗΓΗ: Κανονισμός 1852: Κείμενο Δ3 (τ. Β', σ. 430-434).

Σελ. 263
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/264.gif&w=600&h=39317_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΠΙΝΑΚΑΣ 3. Ωρολόγιο πρόγραμμα 1867

α/α Μαθήματα1

Τάξεις

- Σύνολο

%

Α

Β

Γ

Δ

Ε

α) θεολογικά

Ιερά Ιστορία Ιερά κατήχησις Εισαγωγή εις τας αγίας Γραφάς και ερμηνεία αυτών Δογματική 1 Χριστιανική ηθική Εκκλησιαστική ιστορία Ομιλητική μετ' ασκήσεων, λειτουργική και τα λοιπά της ποιμαντικής Εκκλησιαστική μουσική Ανάγνωσις πατέρων

3

5

3 3

3 3

1

3 3 1

4 4 3 3 4

1

3 3 10 4 3 47 6 4 11 3

32,0

β) Εγκύκλιος

2 Ελληνική γλώσσα 3 Λατινική γλώσσα 4 Γενική ιστορία 5 Γεωγραφία

10

5

2

10

5

3 3

122 5 3

2

10 5

1 1

43 21 6

7

29,2 14,3 4,1 4,8

Αριθμητική

Άλγεβρα Στοιχειώδη Μαθηματικά Γεωμετρία

Τριγωνομετρία

3

3

3

2

-

3

3 11

3

2

7,8

7 Στοιχειώδης Φιλοσοφία 8 Στοιχειώδης Φυσική 9 Γαλλική γλώσσα

-

-

-

3 3 3

3

3 3 6

2,0 2,0 4,1

Σελ. 264
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/265.gif&w=600&h=39317_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

(10) Καλλιγραφία - Ιχνογραφία 3

[2+2]

[2]

_

_

_

[6]

_

(11) Κατ' ήθος απαγγελία - γύμνασις εις την νεωτέραν γλώσσαν3

-

-

*

-

-

-

-

·Σύνολο

28

30

32

33

24

147

100,0

[32]

[32]

[153]

1. Ιεράρχηση των μαθημάτων: 1 Θεολογικά, 2 Ελληνική γλώσσα, 3 Λατινική γλώσσα, 4 Στοιχειώδη Μαθηματικά, 5 Γεωγραφία' 6α Γενική ιστορία, 6β Γαλλική γλώσσα, 8α Στοιχειώδης Φιλοσοφία, 8β Στοιχειώδης Φυσική;

2. Συμπεριλαμβάνονται και 2 ώρες της Ρητορικής.

3. "...εάν μένη χρόνος ικανός".ΠΗΓΗ: Κανονισμός 1867: Κείμενο Δ8 (τ. Β', σ. 449-454).

Σελ. 265
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/266.gif&w=600&h=39317_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΠΙΝΑΚΑΣ 4. Ωρολόγιο πρόγραμμα σχολικού έτους 1890-1891

Α

Β

Γ

Δ

Ε

"

Σύνολο

%

α/α Μαθήματα1

11 22

1 2

1 2

1 2

1 2

1 2

1 2

1 Ελληνικά

12 12

12 12

12 12

7 8

3 3

46 47

29,1 27,6

2 Λατινικά

4 4

4 4

4 4

4 4

2 2

18 18

11,4 10,6

3 Θεολογικά

3 3

4 4

3 4

6 6

15 15

31 32

19,6 18,8

4 Ιστορικά

2 3

2 2

2 2

6 7

3,8 4,1

5 Φιλοσοφικά

3 3

2 2

5 5

3,2 2,9

6 Φυσικά

3 3

3 3

1,9 1,8

7 Μαθηματικά

3 3

3 3

3 3

3 3

3 2

15 14

9,5 8,3

8 Γεωγραφικά

1 1

1 1

1 1

3 3

1,9 1,8

9 Ανάγνωσις πατέρων3

[1] [1]

[1] [1]

[1] [1]

[1] [1]

10 Γαλλικά

3 3

3 3

3 3

3 3

12 12

7,6 7,1

11 Μουσικά

3 3

3 3

2 3

1 __

9 9

5,7 5,3

12 Γυμναστική

2 3

2 3

2 3

2 3

2 3

10 15

6,3 8,8

13 Καλλιγραφία

- 2

- 1

- 1

___ 1

- 5

- 2,9

Σύνολο

30 34

34 36

32 36

29 31

33 33

158 170

100,0 100,0

1. Ιεράρχηση μαθημάτων: α) Χειμερινό εξάμηνο: 1 Ελληνικά, 2 Θεολογικά, 3 Λατινικά, 4 Μαθηματικά, 5 Γαλλικά, 6 Γυμναστική, 7 Μουσική, 8 Ιστορικά, 9 Φιλοσοφικά, 10α Γεωγραφικά, 10β Φυσικά, β) Θερινό εξάμηνο; 1 Ελληνικά, 2 Θεολογικά, 3 Λατινικά, 4 Γυμναστική, 5 Μαθηματικά, 6 Γαλλικά, 7 Μουσική, 8 Ιστορικά, 9α Καλλιγραφία, 9β Φιλοσοφικά, 11α Γεωγραφικά, 11β Φυσικά.

2. 1 = Χειμερινό εξάμηνο. 2 = Θερινό εξάμηνο.

3. Συνυπολογίζεται στα Θεολογικά μαθήματα.

ΠΗΓΗ: Πρόγραμμα χειμερινού και θερινού εξαμήνου 1890-91: Κείμενο Δ9 (τ. Β', σ. 455-460).

Σελ. 266
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Τα προγράμματα της Μέσης Εκπαίδευσης (1833-1929), τ. Γ΄
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 247
    17_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

    Γ'.  ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

    1. Για το Διδασκαλείο Νηπιαγωγών της Ενώσεως των Ελληνίδων και για το διάστημα 1897-1900 κατά το οποίο λειτούργησε ως μονοετές δεν έχουμε συγκεκριμένο ωρολόγιο και αναλυτικό πρόγραμμα. Έχουμε όμως ορισμένα στοιχεία για τα διδασκόμενα σ' αυτό μαθήματα:

    α') Το διάταγμα της 11 Ιουνίου 1898,1 το οποίο καθορίζει σε ποια μαθήματα εξετάζονταν οι υποψήφιες νηπιαγωγοί για να πάρουν επίσημο δίπλωμα νηπιαγωγού. Σύμφωνα λοιπόν με το άρθρο 3 του διατάγματος, "αι επί πτυχίω νηπιαγωγού υποψήφιοι εξετάζονται εις τας γενικάς αρχάς της παιδαγωγικής, εις την θεωρίαν της μεθόδου Fröbel, 2 εις την υγιεινήν και την νοσηλείαν των παίδων, και ιδία εις τα εν τοις παιδικοίς κήποις διδασκόμενα,3 ήτοι πραγματογνωσίαν, άσματα, ρυθμικά παίγνια, εργασίας και παιδιάς".

    β') Η Καλλιρρόη Παρρέν, στον απολογισμό του έργου της "Ενώσεως των Ελληνίδων" κατά τον πρώτο χρόνο της δράσεως της, αναφερόμενη στο Διδασκαλείο των Νηπιαγωγών γράφει τα εξής: "Διδασκαλείον Νηπιαγωγών και. Παιδονόμων μετ' Οικοτροφείου. Από α'. Σεπτεμβρίου 1897 εν οικία Ισχομάχου οδ. Καποδιστρίου αρ. 28 (οδ. Πατησίων) Διευθύντρια Ουρανία Λέκα. Διδασκόμενα Μαθήματα· 1) Θεωρία της Νηπιαγωγικής Μεθόδου. 2) Τεχνικά και καλλιτεχνικά μαθήματα. 3) Παίγνια και εργασίαι Νηπιαγωγείων. 4) Γυμναστική και Ρυθμικά παίγνια. 5) Άσματα Νηπιαγωγείων. 6) Υγιεινή και Νοσηλευτική των παίδων. 7) Κοπτική. 8) Πράξις εν τοις Νηπιαγωγείοις".4 Η ίδια για το σχολ. έτος 1898-99 γράφει: "[...] και μέχρι τέλους Οκτωβρίου [1898] αι μαθήτριαι ήσαν ήδη είκοσι, ων πέντε οίκοτροφοι, 6 ημίτροφοι και 9 εξωτερικαί, διαιτωμεναι μεν εις το Παρθεναγωγείον της Ελβετίδος Κας Τρίττεν και επιβλεπόμεναι υπό της Διευθυντρίας του Διδασκαλείου Κας Ουρ. Λέκα, διδασκόμεναι δε υπό καθηγητών και διδασκάλων τα εξής μαθήματα: Γενικήν

    1. Βλ. Γ43 (τ. Β', σ. 197-198).

    2. Για τον Friedrich Fröbel (1782-1852) και το παιδαγωγικό του σύστημα βλ. Π. Κυριαζοπούλου-Βαληνάκη, Νηπιαγωγική, τ. A', Αθήνα 1977, σ. 49-74.

    3. Για το πρόγραμμα των νηπιαγωγείων βλ. το B. διάταγμα της 30 Απριλίου 1896, ΕτΚ, αρ. 68, τχ. Α'/23 Μαΐου 1896.

    4. Λογοδοσία της Ενώσεως των Ελληνίδων κατά το Α' αυτής έτος συνταχθείσα υπό Καλλιρρόης Παρρέν, Γεν. Γραμματέως της Ενώσεως των Ελληνίδων. Έτος 1897, Αθήνα 1898, σ. 78.