Συγγραφέας:Αντωνίου, Δαυίδ
 
Τίτλος:Τα προγράμματα της Μέσης Εκπαίδευσης (1833-1929), τ. Γ΄
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:17
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1989
 
Σελίδες:487
 
Αριθμός τόμων:3ος από 3 τόμους
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Εκπαίδευση-Δευτεροβάθμια
 
Νομοθεσία
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1833-1929
 
Περίληψη:Στο τρίτομο αυτό βιβλίο, που καλύπτει την περίοδο 1833-1929, ο συγγραφέας έχει συγκεντρώσει τους ιδρυτικούς νόμους των διαφόρων τύπων σχολείων, δημόσιων η αναγνωρισμένων, του εκάστοτε ελεύθερου ελλαδικού χώρου (χωρίς τις κατά καιρούς τροποποιήσεις τους, εκτός από ορισμένες αναγκαίες εξαιρέσεις), τα προγράμματα διδασκαλίας που ίσχυσαν σε όλη αυτήν την περίοδο και εγκυκλίους που έχουν σχέση με τη διδασκαλία μαθημάτων. Η όλη εργασία είναι διαρθρωμένη ως εξής: Προηγείται μία εισαγωγή που αναφέρεται στην οργάνωση και δομή της Μέσης Εκπαίδευσης κατά την περίοδο 1833-1929 και ακολουθεί το κύριο σώμα της εργασίας, χωρισμένο σε δύο μέρη: Στο πρώτο –που επιγράφεται «Τα Κείμενα»– παρατίθεται αριθμημένο το υλικό κατά κεφάλαια, ανάλογα με τον τύπο του σχολείου και σε χρονολογική σειρά. Το δεύτερο –με τίτλο «Η Ανάγνωση», χωρισμένο στα ίδια, όπως το πρώτο, κεφάλαια– περιλαμβάνει αναλυτικούς και συγκριτικούς πίνακες των ωρολογίων προγραμμάτων και μια σύντομη Επισκόπηση των Κειμένων και των Πινάκων. Τέλος, παρατίθεται απόλυτος χρονολογικός πίνακας όλων των Κειμένων, ώστε να υπάρχει η δυνατότητα να παρακολουθείται συστηματικά η διαμόρφωση και εξέλιξη των σχολείων της Μέσης Εκπαίδευσης.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 12.59 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 291-310 από: 490
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/291.gif&w=600&h=39317_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΠΙΝΑΚAΣ 19. Εξέλιξη τον ωρολογίου προγράμματος

Προγράμματα 1844 "1852 1867· 1893α 1893β 1894 1895 1897

Μαθήματα  Ώρες % Ώρες ' %

Ώρες % Ώρες , % Ώρες %

'Ώρες

%

"Ώρες

%

Ώρες %

Θεολογικά 28 23,1 47 33,6

47 32,θ

68,

38,6

53

32,9

62

36,5

62.

34,8 ·,.

70 41,9

Ελληνικά 44 36,3 44 3ι,4

43 29,2

24

13,6

36

22,4

36

21,2

36

20,2

23 13,7

Λατινικά 19 15,7 21 15,0

21 14,3

10

5,7

6

3,7

6

3,5

6

3,4

11 6,6

Γαλλικά 3 2,5 - -

6 4,1

11

6,3

15

9,3

15

8,8

15

8,4

9 5,4

Εβραϊκά 4 3,3 - -

- -

4

2,3

3

1,9

4

2,4

4

2,3

- -

Γερμανικά - - - -

- -

10

5,7

-

-

-

-

-

--

6 3,6

Παιδαγωγικά - - - -

- -

2

-

-

-

-

-

--

2 1,2

' Φιλοσοφικά - - 4 2,9

3 2,0

8

4,5

3

' 1,9

3

1,8

4

2,3

5 '3,0

Φυσικά - - - -

3 2,0

4

2,3

4

2,5

5

2,9

10

5,6

54 3,0

Μαθηματικά (και 6 5,0 11 7,8

11 7,5

4

2,3

10

6,2

10

5,9

12

6,7

6 3,6

Κοσμογραφία)

Γεωγραφία 6 5,0 7 5,0

7 4,8

6

3,4

6

3,7

6

3,5

6

3,4

- -

Ιστορία 4 3,3 6 4,3

6 4,1

9

5,1

12

7,4

9

5,3

9

5,0

9 5,4

Εκκλησιαστική Μουσική - - - -

- ·· -

6

3,4

4

2,5

5

2,9

5

2,8

8 4,8

Καλλιγραφία και 7 5,8 - -

- -

-

-

4

2,5

4

2,4

4

2,3

3 1,8

Ιχνογραφία

.Χειροτεχνία  Γυμναστική 

_ _

10

5.7

5

3,1

5

2,9

5

2,8

10 6,0

Κωδιξ εισφορών 

Σύνολο 121 100,0 140 100,0

147 100,0

176

100,0.

161

100,0

170

100,0

178 100,0

167 100,0

α. Στα τρία πρώτα προγράμματα συμπεριλαμβάνεται στα θεολογικά μαθήματα.

Σελ. 291
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/292.gif&w=600&h=39317_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΠΙΝΑΚΑΣ 19 (συνέχεια)

Προγράμματα Μαθήματα

Θεολογικά Ελληνικά Λατινικά Γαλλικά Εβραϊκά Γερμανικά Παιδαγωγικά Φιλοσοφικά Φυσικά Μαθηματικά (και Κοσμογραφία) Γεωγραφία Ιστορία Εκκλησιαστική Μουσική Καλλιγραφία και Ιχνογραφία Χειροτεχνία Γυμναστική Κώδιξ εισφορών

Σύνολο

1900

Ήρες %

59 33,6 . 40 22,7 12 6,8 12 6,8 2 1,1

2 1,1 7 4,0

10 5,7 3 1,7 6 3,4 6 3,4

7 4,0

10 5,7

176 100,0

1906 Ώρες %·

54 32,0 39 23,0 11 6,5 12 7,1 2 1,2

2 1,2 7 4,1

10 5,9 3 1,8 6 3,6 6 3,6

7 4,1 10 5,9

169 100,0

1907

Ώρες %

43 27,6 40 25,6 12 7,7

12 7,7

1 0,7

2 1,3

7 4,5 10 6,4

3 1,9 6 3,8 6 3,8

5 3,2 9 5,8

156 100,0

1910 Ώρες %'

41 ,25,2 39 23,9 13 8,0 14 8,6 2 1,2

2 1,2

7 4,3

10 6,1 2 1,2 8 4,9 8 4,9

8 4,9 9 5,6

163 100,0

1912 Ώρες %

48 .27,1 39 22,0 12 6,8 16 9,1 2 1,1

3 1,7

1 4,0

10 5,6 2 1,1 9 5,1 12 6,8

8 4,5 9 5,1

177 100,0

1918α1 Ώρες % '

36 18,1 38 19,1 8 4,0 10 5,0

21 10,6 23 1,0 165 8,0

10 5,0 4 2,0 8 4,0

15 7,6

8 4,0 8 4,0

15 7,6 199 100,0

1918Ρ1

Ώρες % '

46 23,6 38 19,5 12 6,2 12 6,2

7 3,6 23 1,0

14s 7,2

10 5,1 4 2,0 8 4,1 13 6,6

7 3,6 7 3,6 15 7,7

195 100,0

19272

Ώρες %

36 17,9 38 18,9 8 4,0 10 5,0

21 10,4 23 1,0 16s 8,0

10 5,0 4 2,0 8 4,0

15 7,4

8 4,0 8 4,0 15 7,4 2 1,0

201 100,0

1. 1918α = Ιεροδιδασκαλικό τμήμα' 1918β = Προπαρασκευαστικό τμήμα,

2. 1927 = Ιεροδιδασκαλικό τμήμα.

3. Οι 2 ώρες αντιστοιχούν ατή Λογική, ενώ οι άλλες 2 ώρες της Παιδαγωγικής Ψυχολογίας υπολογίζονται στα Παιδαγωγικά.

4. Έχουν προστεθεί και οι 2 ώρες της Κοσμογραφίας και Γεωλογίας.

5. Συμπεριλαμβάνονται και οι ώρες της Γεωπονίας και Υγιεινής. ΠΗΓΗ: Προηγούμενοι πίνακες προγραμμάτων.

Σελ. 292
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/293.gif&w=600&h=39317_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΠΙΝΑΚΑΣ 20.  Εξέλιξη τον εβδομαδιαίου χρόνου κατά μάθημα

Μαθήματα

1844

1852 1867

1893α

1893β

1894α 1894β

1897

1900 1906

1907 1910

1912 1918α 1927

Σύνολο

Θεολογικά

28

+19 -

+21

-15

+9 -

+ 8

-11 -5

-11 -2

+7 -12 -

+ 8

Ελληνικά

44

- -1

-19

+12

-

-13

+17 -1

+ 1 -1

___ . ___ 1 ___

- 6

Λατινικά

19

+ 2 -

-11

_ 4

- -

+ 5

+ 1-1

+ 1+1

-1-4 -

-11

Γαλλικά

3

- 3-3

+ 5

+ 4

- -

- 6

+ 3 -

- +2

+2-6 -

+ 7,

Εβραϊκά

4

_ 4 -

+ 4

- 1

+1

- 4

+ 2 -

-1+1

__ _ 9 __

- 4

Γερμανικά

-

- -

+10

-10

- -

+ 6

_ β __

- -

-- -- --

-

Παιδαγωγικά

-

- -

+ 2

- 2

' _ _

+ 2

_ 2 _

- -

- +21 -

+21

Φιλοσοφικά

-

+ 4-1

+ 5

- 5

- +1

+ 1

__ 0 ___

- -

+1 - 1 -

+ 2

Φυσικά

-

- +3

+ 1

-

+1 +5

- 5

+ 2 -

- -

- +9 -

+16

Μαθηματικά (και Κοσμογραφία)

6

+ 5 · -

- 7

+ 6

- +2

- 6

+ 4 -

- -

- - -

+ 4

Γεωγραφία

6

+ 1 - '

- 1

-

- -

- 6

+ 3 -

__ _1

- + .2 -

_ 2

Ιστορία

4

+ 2 -

+ 3

+ 3

-3 -

-

- 3 -

- +2

+1-1 -

+ 4

Εκκλησιαστική μουσική

-

- -

+ 6

- 2

+1 -

+ 3

_ 2 _

- +2

+4 + 3 -

+15

Καλλιγραφία και Ιχνογραφία

7

_ y _

-

+ 4

- -

- 1

+ 4 -

- 2+3

- - -

+ 1

Χειροτεχνία

- +8 -

+ 8

--- +8 0

Γυμναστική

-

- -

+10

- 5

- -

+ 5

- -

-1 -1

- + 6 _

+15

Κώδιξ εισφορών

- - +2

+ 2

-- -- +2

Σύνολο μεταβολής

-

+19 +7

+29

-15

+9 +8

-11

+ 9 - 7

-13 +7

+14 +22 +2

+80

ΠΗΓΗ: Προηγούμενοι Πινάκες προγραμμάτων.

Σελ. 293
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/294.gif&w=600&h=915 17_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΠΙΝΑΚΑΣ 21. Εξέλιξη του εβδομαδιαίου χρόνου κατά κατηγορίες μαθημάτων (σε ποσοστιαία τοις % κατανομή)

πρόγραμμα

ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ

Θεολογικά

•Φιλολογικά

Παιδαγωγικά Φυσικά Φιλοσοφικά μαθηματικά

Ξένες γλώσσες

Πρακτικά

1844

23,1

55,3

10,0

5,8

5,8

1852

33,6

50,7

2,9

12,8

1867

32,0

47,6

2,0

14,3

4,1

1893α

38,6

24,4

5,6

8,0

14,3

9,1

1893β

32,9

33,5

1,9

12,4

11 ,2

8,1

1894

36,5

30,0

1,8

12,3

11,2

3,2

1895

34,8

28,6

2,3

15,7

10,7

7,9

1897

41,9

25,7

4,2

6,6

9,0

12.6

1900

33,6

32,9

1,1

11,4

7,9

13,1

1906

32,0

33,1

1,2

11,8

8,3

13,6

1907

27,6

37,1

1,3

12,8

8,4

12,8

1910

25,2

36,8

1,2

11,6

9,8

15,4

1912

27,1

33,9

1,7

10,7

10,2

16,4

1918α

18,1

27,1

11,6

15,0

5,0

23,2

1918β

23.,6

32,3

4,6

14,3

6,2

21,5

1927

17,9

26,9

11,4

15,0

5,0

23,8

ΠΗΓΗ: Προηγούμενοι Πίνακες προγραμμάτων.

Σελ. 294
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/295.gif&w=600&h=393 17_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΓΡΑΦΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ  9

Εξέλιξη τον εβδομαδιαίου χρόνου των Εκκλησιαστικών Σχολών κατά κατηγορίες μαθημάτων

Σελ. 295
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/296.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΠΙΝΑΚΑΣ 22, Ωρολόγιο πρόγραμμα ιερατικών σχολείων 1856

α/α

Μαθήματα1

A

Τάξεις

Β

Γ

Δ

Σύνολο

%

Ιερά κατήχησις

-/6

-

5

-

8

Ιερά ιστορία

6/-

-

5

-

8

Εκκλησιαστική ιστορία

-

-

-

6

6

1

Ερμηνεία θείων γραφών θεολογικά

-

-

-

3

3

47

42,3

Γεωγραφία αγίων τόπων

-

5

-

-

5

Χριστιανική ηθική

-

-

-

3

3

Εκκλησιαστική μουσική

3

3

3

3

12

Ι

Τελετουργικόν

-

-

-

2

2

2

Αρχαία ελληνική γλώσσα

13

13

13

9

48

43,3

3

Πολιτική ιστορία

-

4

-

-

4

3,6

4

Πολιτική γεωγραφία

3

-

-

-

3

2,7

5

Αριθμητική

2

2

1

-

5

4,5

6

Στοιχειώδεις γνώσεις Φυσικής

-

-

2

-

2

1,8

7

Στοιχειώδης Γεωπονία

-

-

-

2

2

1.8

(β)

Καλλιγραφία2

*

*

*

-

-

-

(9)

"Σύνθεσις εν τη καθ' ημάς γλώσση" 2

-

-

-

*

-

-

Σύνολο

27

27

29

28

111

100,0

1. Ιεράρχηση των μαθημάτων με βάση τον εβδομαδιαίο χρόνο διδασκαλίας τους: 1 Ελληνική γλώσσα, 2 θεολογικά, 3 Αριθμητική, 4 Πολιτική ιστορία, 5 Πολιτική γεωγραφία:, 6α Στοιχειώδης γεωπονία, 6β Στοιχειώδεις γνώσεις Φυσικής.

2. Βλ. άρθρο 5 του Εσωτερικού κανονισμού: Κείμενο Δ6.

ΠΗΓΕΣ: α) Β. διάταγμα 27 Οκτωβρίου 1856 (ως προς τη σειρά των μαθημάτων): Κείμενο Δ5 (τ. Β', σ. 438-44Ο)· β) Απόφαση 2689/30 Απριλίου 1857: Κείμενο Δ6 (τ. Β', σ. 441-444).

Σελ. 296
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/297.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΠΙΝΑΚΑΣ 23. Ωρολόγιο πρόγραμμα Ιερατικών σχολών

1911

Τάξεις

α/α

Μαθήματα 1

Σύνολο

ο/ /ο

Α

Β

Γ

Δ

Ιερά ιστορία Π. και Κ. Διαθήκης

3

- -

-

-

3

Ιερά Γεωγραφία

1

-

-

-

1

Ιερά Κατήχησις

-

2

-

-

2

Χριστιανική Ηθική

-

-

-

2

2

Εκκλησιαστική Ιστορία

-

3

2

-

5

1

Ανάγνωσις Ελλήνων Πατέρων

Θεολογικά 1

1

1

-

3

30

25,6

Εισαγωγή εις την Π.

και Κ. Διαθήκην

-

3

-

-

0 Ο

Δογματική

-

-

2

-

2

Ερμηνεία των ιερών γραφών

-

-

3

3

6

Κανονικόν Δίκαιον

-

-

-

1

1

Ομιλητική

-

-

-

2

2

2

Ελληνικά

10

9

9

9

37

31,6

3

Ψυχολογία Φιλοσοφικά

-

-

1

1

1

2

1,7

Λογική

-

-

-

-

1

Θεωρητική Αριθμητική

3

-

-

-

3

4

Επιπεδομετρία Μαθηματικά -

2

-

1

3

7

6,0

"Άλγεβρα και Τριγωνομετρία

-

-

2

-

2

5

Κοσμογραφία

-

-

-

-

1

0,9

Ζωολογία

1

-

-

-

1

6

Φυσική Φυσικά

-

2

-

-

2

5

4,2

Φυσική πειραματική

-

-

2

-

2

7

Γεωγραφία

2

2

-

-

4

3,4

8

Ιστορία

3

2

.2

-

7

6,0

Ιστορία της Παιδαγωγικής

-

-

2

-

2

9

Παιδαγωγική Παιδαγωγικά - -

2

-

2

6

5,1

Διδακτική

-

-

-

2

2

10

Υγιεινή

-

-

-

1

1

0,9

11

Καλλιγραφία και Ιχνογραφία

1

-

-

-

1

0,9

12

Γυμναστική

2

2

2

1

7

6,0

13

Εκκλησιαστική Μουσική

3

2

2

2

9

7,7

Σύνολο

30

30

32

25

117

100,0

1. Ιεράρχηση των μαθημάτων: 1 Ελληνικά, 2 Θεολογικά, 3 Εκκλησιαστική μουσική, 4α Γυμναστική, 4β Ιστορία, 4γ Μαθηματικά, 7 Παιδαγωγικά, 8 Φυσικά, 9 Γεωγραφία, 10 Φιλοσοφικά, 11α Καλλιγραφία και Ιχνογραφία, 11β Κοσμογραφία, 11γ Υγιεινή

ΠΗΓΗ: Β. διάταγμα 8 Οκτωβρίου 1911: Κείμενο Δ23 (τ. Β', σ. 551-552).

Σελ. 297
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/298.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΠΙΝΑΚΑΣ 24. Ωρολόγιο πρόγραμμα διετούς τμήματος Ιερατικών σχολών 1920

Τάξεις

α/α

Μαθήματα1

- Σύνολο

%

A

Β

Ιερά ιστορία της Παλαιάς Διαθήκης

3

___

3

Ιερά ιστορία της Καινής Διαθήκης

-

3

3

Κατήχησις

2

-

2

1

Χριστιανική Ηθική

Θεολογικά -

2

2

22

29,4

Εκκλησιαστική Ιστορία

3

3

6

Λειτουργική

2

2

4

Διοίκησις της Εκκλησίας.

-

2

2

2

Αρχαία Ελληνικά Ελληνικά

7

6

13

15

20,0

Νέα Ελληνικά

1

1

2

3

Ιστορία

2

2

4

5,3

4

Γεωγραφία

2

2

4

5,3

5

Μαθηματικά

4

2

6

8,0

6

Φυσικά

4

3

7

9,3

7

Μουσική

3

4

7

9,3

8

Καλλιγραφία και Ιχνογραφία

4(2+2)

2

6

8,0

9

Χειροτεχνία

-

2

2

2,7

io

Γυμναστική

1

1

2

2,7

Σύνολο

38

37

75

100,0

1. Ιεράρχηση των μαθημάτων: l Θεολογικά, 2 Ελληνικά, 3α Μουσική, 3β Φυσικά, 5α Καλλιγραφία και Ιχνογραφία, 5β Μαθηματικά, 7α Γεωγραφία, 7β Ιστορία, 9α Γυμναστική, 9β Χειροτεχνία.

ΠΗΓΗ: Β. διάταγμα 25 Ιουλίου 1920: Κείμενο Δ29 (τ. Β', σ. 584-590).

Σελ. 298
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/299.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΠΙΝΑΚΑΣ 25. Ωρολόγιο πρόγραμμα τετραετούς τμήματος

Ιερατικών σχολών 1921

Τάξεις

α/α Μαθήματα1

Σύνολο %

Α

Β Γ Δ

Ιερά ιστορία της Π. Διαθήκης

3

__ __ --

3

Ιερά ιστορία της Κ. Διαθήκης

-

o __ __

3

Ιερά γεωγραφία

1

- - -

1

Ιερά κατήχησις

-

2 - -

2

Ερμηνεία Π. Διαθήκης

μετ' εισαγωγής

-

__ 3 __

3

Ερμηνεία Κ. Διαθήκης

μετ' εισαγωγής

-

_ _ 3

3

Άνάγνωσις Ελλήνων Πατέρων

1

12 -

4

1 Εκκλησιαστική ιστορία

Θεολογικά -

33 -

6 41 34,5

Δογματική

-

_ 2 _

2

Χριστιανική Ηθική

-

_ _ 2

2

Ποιμαντική και Κανονικόν

Δίκαιον

-

_ _ 3

3

Ομιλητική και Ομιλητικά

Φροντιστήρια

-

- - 3

3

Λειτουργική

-

_ - 2

2

Τελετουργική

-

- - 2

2

Απολογητική

-

- - 2

2

2 Ελληνικά 10

9 9 8

1 36 30,2

3 Ψυχολογία Φιλοσοφικά -

___ 1 ___

2 1,7

Λογική -

- - 1

1

Θεωρητική αριθμητική 3

- - -

3

4 Επιπεδομετρία Μαθηματικά -

2 - -

2 7 5,9

Κοσμογραφία -

_ 2 _

2

5 Φυσική πειραματική Φυσικά -

2 _ _

2 4 3,4

Φυτολογία -

_ 2 _

2

6 Γεωγραφία 2

2 _ _

4 3,4

7 Ιστορία 3

9 3 __

8 6,7

8 Εκκλησιαστική Μουσική 3

332

11 9,2

9 Καλλιγραφία και Ιχνογραφία 2

1 ___ ___

3 2,5

1 0 Γυμναστική 1

11 -

3 2,5

Σύνολο 29

31 31 28

119 100,0

1, Ιεράρχηση των μαθημάτων: 1 Θεολογικά, 2 Ελληνικά, 3 Εκκλησιαστική μουσική, 4 Ιστορία, 5 Μαθηματικά, 6α Γεωγραφία, 6β Φυσικά, 8α Γυμναστική, 8β Καλλιγραφία και Ιχνογραφία, 10 Φιλοσοφικά.

ΠΗΓΗ: Β. διάταγμα 23 Σεπτεμβρίου 1921; Κείμενο Δ30 (τ. Β', σ 591-593).

Σελ. 299
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/300.gif&w=600&h=915 17_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 300
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/301.gif&w=600&h=915 17_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

II

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ

Σελ. 301
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/302.gif&w=600&h=915 17_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 302
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/303.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

A'. ΡΙΖΑΡΕΙΟΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

1. Το πρώτο πρόγραμμα της Ριζαρείου Εκκλησιαστικής Σχολής ρυθμίστηκε από το κεφάλαιο Β' του πρώτου κανονισμού της του 1844.1 Όπως παρατηρεί ο Χρυσ. A. Παπαδόπουλος "η Σχολή προσελάμβανεν ευθύς αμέσως τύπον τελείου ελληνικού Γυμνασίου και Ιερατικής : Σχολής, αλλά συγκεντρούμενα εν τη" ε' αβέβαια τάξει τα Θεολογικά μαθήματα δεν ηδύναντο να καταστήσωσι πρώτεύοντα και επικρατούντα τον χαρακτήρα Ιερατικής Σχολής, εφ' όσον μάλιστα ο μαθητής από της δ' τάξεως ήδη είχεν ανοικτήν την θύραν εις το Πανεπιστήμιον".2 Εξάλλου, σύμφωνα με το άρθρο 8 του Οργανισμού "η μεν πρώτη [τάξις] είναι προπαρασκευαστική διά τους μη διδαχθέντας πάντα τα του Ελληνικού σχολείου μαθήματα,· αι δε ανώτεραι τρεις αντιστοιχούσι προς τας τρεις τάξεις του γυμνασίου με την διαφοράν, ότι η ιερά κατήχησις και η ιερά ιστορία: θέλουν διδάσκεσθαι εν αυτή πλατύτερον" 3

Πράγματι, από τον πίνακα του ωρολογίου προγράμματος4' διαπιστώνουμε ότι: α') πάνω από τα 3/4 των ωρών του εβδομαδιαίου χρόνου για τις 4 τάξεις καταλαμβάνουν τα θεολογικά και Φιλολογικά μαθήματα- β') η Ελληνική γλώσσα, πρώτο στην ιεράρχηση των μαθημάτων, καταλαμβάνει περισσότερο από το 1/3 των ωρών 'του εβδομαδιαίου χρόνου' γ') τα άλλα. "εγκύκλια" μαθήματα (Γεωγραφία, Μαθηματικά, Γαλλικά κτλ.) διδάσκονται ελάχιστες συγκριτικά ώρες. Εξάλλου, για τα θεολογικά μαθήματα επισημαίνουμε ότι δεν γνωρίζουμε τον ακριβή αριθμό, των ωρών διδασκαλίας τους στην ε' τάξη· μπορούμε όμως, με βάση το επόμενο πρόγραμμα, να υποθέσουμε ότι διδάσκονταν τον ίδιο περίπου αριθμό ωρών.

''Ως προς τα μαθήματα, παρατηρούμε ότι από τα προβλεπόμενα από το άρθρο 7 του Οργανισμού5 απουσιάζει, η "στοιχειώδης φιλοσοφία" και εμφανίζονται - αν και μη προβλεπόμενα - η Καλλιγραφία και Ιχνογραφία, καθώς και η Εβραϊκή γλώσσα "κατά την διάταξιν της Διαθήκης του Ριζάρη".6

1. Βλ. Δ2 (τ. Β', σ. 426-429).

2. Χρυσόστομος Α. Παπαδόπουλος, Ιστορία της Ριζαρείου Εκκλησιαστικής Σχολής επί τη εβδομηκονταπενταετηρίδι αυτής, Αθήνα 1919, σ. 70.

3. Βλ. ΔΙ (τ. Β', σ. 423).

4. Βλ. Πίνακα ΔΙ.

5. Ό.π. [υποσημ. 3].

6. Ό.π. [υποσημ. 2], σ. 69.

Σελ. 303
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/304.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

2. Ο κανονισμός του 1852 καθόρισε και νέο πρόγραμμα,7 Τα κυριότερα χαρακτηριστικά του προγράμματος αυτού" είναι: α') ο ακριβής καθορισμός των ωρών διδασκαλίας των θεολογικών μαθημάτων στην E' τάξη· β') η πρώτη θέση στην ιεράρχηση των μαθημάτων των θεολογικών γ') η παρουσία στο πρόγραμμα του μαθήματος της Στοιχειώδους Φιλοσοφίας, και αντίθετα η απουσία του μαθήματος της Εβραϊκής γλώσσας· δ') η προαιρετικότητα των Γαλλικών και της Καλλιγραφίας- Ιχνογραφίας· ε') η ελαφρά αύξηση των ωρών των Λατινικών και της Ιστορίας, και η μεγαλύτερη των Μαθηματικών, Γενικά, κατά τον Χρ. Παπαδόπουλο, στο πρόγραμμα αυτό "ενισχύθη το θεολογικόν μέρος αυτού ουσιωδέστατα, η δε των μαθημάτων διάταξις κατά τάξεις εγένετο ακριβεστέρα και σκοπιμωτέρα. Προφανώς το νέον πρόγραμμα εσκόπει να ενίσχυση τον εκκλησιαστικόν της εν τη Σχολή εκπαιδεύσεως χαρακτήρα".8

3. Το πρόγραμμα του 1867 -που βασίζεται σε νέο Οργανισμό και Κανονισμό9-;- είναι σχεδόν το ίδιο με το προηγούμενο, με ελάχιστες διαφορές: α') Εμφανίζεται νέο μάθημα, η "Στοιχειώδης Φυσική"· β') τα Γαλλικά ξαναγίνονται υποχρεωτικά" ·γ') η Ελληνική γλώσσα και η Φιλοσοφία μειώνονται ανεπαίσθητα. Έτσι, το σύνολο του εβδομαδιαίου χρόνου εμφανίζεται ελαφρά αυξημένο.

Το πρόγραμμα αυτό ίσχυσε ως το 1893, Άν το συγκρίνουμε, με το πρόγραμμα του έτους 1890-9110, θα παρατηρήσουμε ορισμένες μεταβολές: α') ο συνολικός εβδομαδιαίος χρόνος είναι αυξημένος· β') αυξημένες εμφανίζονται οι ώρες των Ελληνικών, της Ιστορίας, των Φιλοσοφικών, των Μαθηματικών και των Γαλλικών, ενώ μειωμένες των Θεολογικών (τα οποία μάλιστα υποχωρούν στη 2η θέση έναντι των Ελληνικών) και της Γεωγραφίας· γ') εμφανίζεται το μάθημα της Γυμναστικής αλλά και της Καλλιγραφίας ως υποχρεωτικό.

Αλλά διαφορές υπάρχουν και μεταξύ των δύο προγραμμάτων του ίδιου σχολικού έτους : Το πρόγραμμα του θερινού εξαμήνου είναι περισσότερο αυξημένο από το αντίστοιχο του χειμερινού, κυρίως με την αύξηση των ωρών της Γυμναστικής και της διδασκαλίας της Καλλιγραφίας.

Εξάλλου, και το πρόγραμμα του χειμερινού εξαμήνου του σχολικού έτους 1891-92, με ακόμα αυξημένο τον εβδομαδιαίο χρόνο, δείχνει τις διαφοροποιήσεις που υπέστη το πρόγραμμα του 1867 μέσα σε μια εικοσιπενταετία,11

7. Βλ. Δ3 (τ. B', σ. 430-434) και πίνακα Δ2.

8. Ό.π. [υποσημ. 2], σ. 83.

9. Βλ. Δ7-8 (τ. Β', σ. 445-454) και Πίνακα Δ3. ΙΟ. Βλ. Δ9 (τ. Β', σ. 455-460) και Πίνακα Δ4. 11. Βλ. Δ10 (τ. Β', σ. 461-463) και Πίνακα Δ5.

Σελ. 304
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/305.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

4. To 1893 δημοσιεύονται δύο οργανισμοί και δύο προγράμματα: το πρώτο πρόγραμμα, βασισμένο στον Οργανισμό, του Οκτωβρίου (υπουργός ο Αθ. Ευταξίας),12 δείχνει τον επιστημονικό χαρακτήρα που προσελάμβανε η Σχολή. Το πρόγραμμα όμως αυτό, όπως και ο αντίστοιχος Οργανισμός, δεν εφαρμόστηκαν "αντιστάντων των Συμβούλων της Σχολής, δεν παρέμεινε δ' εν τη Αρχή ο Υπουργός",13

- Το δεύτερο και ίσχυσαν πρόγραμμα, βασισμένο στον -Οργανισμό του Δεκεμβρίου', (υπουργός ο Δ, Καλλιφρονάς),14 συγκρινόμενο προς το αμέσως προηγούμενο παρουσιάζει μείωση του εβδομαδιαίου χρόνου, που οφείλεται στην- αφαίρεση ορισμένων μαθημάτων, τόσο Θεολογικών όσο και "εγκυκλίων", Συγκρινομενο όμως προς το πρόγραμμα του 1867 παρουσιάζεται αυξημένο κατά 14 ώρες. Ειδικότερα, αύξηση των ωρών διδασκαλίας έχουμε στα Θεολογικά μαθήματα, στα Γαλλικά, την Ιστορία και στα Εβραϊκά και τη Γυμναστική· αντίθετα, μείωση έχουμε στην Ελληνική γλώσσα και στα Λατινικά (στα τελευταία η μείωση ξεπερνά το 75%). Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι.το μάθημα της Εκκλησιαστικής μουσικής αποδεσμεύεται από τα θεολογικά και κατατάσσεται- πλέον στα "εγκύκλια" μαθήματα, όπως επίσής και το ότι για πρώτη φορά τα μαθήματα χωρίζονται.:: σε πρωτεύοντα (Θεολογικά, Ελληνικά, Γαλλική γλώσσα) και δευτερεύοντα (τα υπόλοιπα),15

5. To επόμενο χρόνο-1894-δημοσιεύεται νέο πρόγραμμα,16 το οποίο είναι ελαφρά τροποποιημένο σε σύγκριση με του 1893β;: α') ο συνολικός εβδομαδιαίος χρόνος είναι αυξημένος κατά 9 ώρες (ποσοστό 5,6%)' β') η αύξηση αυτή παρουσιάζεται'κυρίως1 στα Θεολογικά μαθήματα (ιδιαίτερα στην Ανάγνωση? Ελλήνων και Λατίνων Πατέρων), γιατί η κατά 1 ώρα αύξηση ~·των Εβραϊκών, των Φυσικών και της Εκκλησιαστικής μουσικής αντισταθμίζεται από την κατά 3 ώρες- μείωση της Ιστορίας,

Αλλά τον αμέσως επόμενο χρόνο -1895- τροποποιείται, το ωρολόγιο πρόγραμμα με αύξηση των ωρών των Φυσικών (κατά 5 ώρες), των Μαθηματικών (κατά 2) και των Φιλοσοφικών (κατά 1)17.

6. Το 1897 δημοσιεύτηκε νέος Οργανισμός και νέο Πρόγραμμα18 της

12. Βλ. Δ11 (τ. Β', σ. 464-479) και Πίνακα Δ6.

13. Ο.π. [υποσημ. 2], σ. 152.

14 Βλ. Δι2 (τ. Β', σ. 480-489) και πίνακα Δ7.

15. Σύμφωνα με το άρθρο 18 του Οργανισμού (βλ. Δ12).

16. Βλ. Δ13 (τ. Β', σ. 490-494) και πίνακα Δ8.

17. Βλ. ΔΙ4-15 (τ. Β', σ. 495-498) και πίνακα Δ9.

18. Βλ. Δι6 (τ. Β', σ. 499-516) και πίνακα Δ10.

20

Σελ. 305
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/306.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

Σχολής από τον Υπουργό Αθ. Ευταξία, ο όποιος σε μακρά έκθεσή του -που προηγούνταν του Β. διατάγματος-: αιτιολογούσε τις μεταβολές που εισήγε στη Σχολή.

Το πρόγραμμα αυτό ομοιάζει προς εκείνο του 189319 που είχε συνταχθεί επί υπουργίας του ίδιου του Υπουργού, η σύγκριση όμως θα γίνει προς το αμέσως προηγούμενο.20 Έτσι: α') τα μαθήματα στο νέο πρόγραμμα διαιρούνται σε πέντε ενότητες, που περιλαμβάνουν συγγενή επιστημονικώς: θεολογικά, Φιλολογικά, Φιλοσοφικά, Πραγματικά και Τεχνικά' β') ο συνολικός εβδομαδιαίος χρόνος είναι κατά 11 ώρες μειωμένος, όμως στα επιμέρους μαθήματα υπάρχουν αυξομειώσεις ωρών, τις οποίες μπορούμε να παρατηρήσουμε στον Πίνακα Δ19,

Στην ίδια ενότητα ανήκει και το πρόγραμμα του "προπαιδευτικού τμήματος της Εκκλησιαστικής Ριζαρείου Σχολής", που εφαρμοζόταν στους υποτρόφους "εκ Ζαγορίου" και "εκ κληροδοτημάτων και της άνω Ηπείρου", 21

7. Το πρόγραμμα του 1900 βασίζεται στον νέο Οργανισμό του ίδιου έτους,22 με τον όποιο "επανήλθεν η Σχολή εις το προ του 1893 καθεστώς, αποκατασταθέντος του προτέρου αυτής τύπου"23. Κι αυτό φαίνεται από το ότι αφαιρέθηκαν τα Παιδαγωγικά και Γερμανικά, μειώθηκαν οι ώρες των Θεολογικών μαθημάτων, των Φιλοσοφικών και της Εκκλησιαστικής μουσικής, ενώ αντίθετα αυξήθηκαν οι ώρες των "εγκυκλοπαιδικών" κυρίως μαθημάτων (Ελληνικών, Γαλλικών, Φυσικών, Μαθηματικών, Ιχνογραφίας).

Ως προς τη διδακτέα ύλη των μαθημάτων, στο πρόγραμμα του σχολικού έτους 1902-1903-που δημοσιεύεται εδώ αμέσως μετά το Β. διάταγμα- γίνεται λεπτομερής αναγραφή των διδασκομένων κειμένων Ελλήνων και Λατίνων συγγραφέων και Πατέρων της Εκκλησίας, καθώς επίσης και αναλυτικότερη περιγραφή της διδακτέας ύλης ορισμένων μαθημάτων,

8. Το επόμενο πρόγραμμα του 19Ο624 διαφέρει ως προς το προηγούμενο μόνο στη μείωση των ωρών διδασκαλίας ορισμένων μαθημάτων: των Θεολογικών κατά 5 ώρες, της Ελληνικής γλώσσας κατά 1 και της Λατινικής επίσης κατά 1.

19. Ό.π., υποσημ. 12.

20. Ό.π., υποσημ. 17.

21. Βλ. Δ17 (τ. Β', σ. 517-520).

22. Βλ. Δ18 (τ. Β', σ. 522-536) και Πίνακα Δ11.

23. Ό.π. [υποσημ. 2], σ. 161-162.

24. Βλ. Δ20 (τ. Β', σ. 540) και Πίνακα Δ12.

Σελ. 306
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/307.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

9. Το πρόγραμμα του 1907 25 αφαιρεί το μάθημα της Εγκυκλοπαιδείας της Θεολογίας και προσθέτει  τη Γεωπονία που διδάσκεται στα διαλείμματα· επίσης ο εβδομαδιαίος χρόνος είναι μειωμένος κατά 13 ώρες, που οφείλεται κυρίως στη μείωση. των ωρών των Θεολογικών μαθημάτων (κατά 11) και της 'Ιχνογραφίας (κατά 2), ενώ η κατά 1 ώρα μείωση της διδασκαλίας των Εβραϊκών, και της Γυμναστικής -αντισταθμίζεται από την αντίστοιχη αύξηση των ωρών της Ελληνικής, και της Λατινικής γλώσσας.

10. Και το επόμενο i πρόγραμμα του 191026 κινείται στο ίδιο με τα προηγούμενα "κλίμα"" απλώς μόνο παρουσιάζει" μικρή αύξηση, του συνολικού εβδομαδιαίου χρόνου "επί ζημία μάλλον του θεολογικού αυτού μέρους".27

11. Για το πρόγραμμα του 1912 28 ο Χρ. Παπαδόπουλος σημειώνει: "Επειδή αι από του 1900 γενόμεναι εν τω προγράμματι των μαθημάτων μεταβολαί είτε αφήρεσαν  μαθήματα τινά θεολογικά, είτ' εμείωσαν τας ώρας της δίδασκαλίας -αυτών, ανεθεωρήθη  το πρόγραμμα του 1912, εισήχθησαν εις αυτό τα μαθήματα Εκκλησιαστικόν : Δίκαιον, Ποιμαντική, Απολογητική, Συμβολική και "ενισχύθη η ανάγνωσις των συγγραμμάτων των  Πατέρων της Εκκλησίας 29 -Έτσι; ο. συνολικός εβδομαδιαίος χρόνος: διδασκαλίας είναι αυξημένος κατά1 14'ωρες· (από τις οποίες 7 είναι των θεολογικών μαθημάτων και 4 της Εκκλησιαστικής Μουσικής)

12. Το τελευταίο πρόγραμμα της περιόδου που εξετάζουμε είναι του έτους 1918. το πρόγραμμα αυτό έχει πολύ μεγάλες διαφορές από τα προηγούμενα, αφού είναι προσαρμοσμένο στη νέα μορφή που έχει η Σχολή (ιεροδιδασκαλείο), όπως όριζε ο νέος Οργανισμός (βάσει του Ν. 1432/1918).30 Ειδικότερά:'α') ο " εβδομαδιαίος χρόνος "είναι κατά πολύ 'αυξημένος (τμήμα ιεροδιδασκαλικό : ώρες' 22 η ποσοστό 12,% - τμήμα" " προπαρασκευαστικό: ώρες 18 η ποσοστό 10,2%)· β')' ως προς το ιεροδιδασκαλικό τμήμα η αύξηση οφείλεται κυρίως στα Παιδαγωγικά, Φυσικά", Χειροτεχνία, Γυμναστική και Μουσική '(μειωμένα' εμφανίζονται τα Θεολογικά, Γαλλικά, Λατινικά κυρίως)·

25.. Βλ. Δ21 (τ. Β', σ. 541-545) και πίνακα Δ13.

26. Βλ Α22 (τ.Β', σ. 546-550) και πίνακα 14.

27. Ό.π. [υποσημ. 2], σ. 165. Η παρατήρηση αύτη ισχύει για τις τροποποιήσεις που έγιναν στο πρόγραμμα από το 1906 κ.ε.

28 Βλ Δ24 (τ. Β', σ. 553-554) και Πίνακα Δ15.

29 "Ο π. [υποσημ.' 2], σ. 184-185.

30.. Βλ. Δ25-27 (τ. Β', σ. 555-.580) και πίνακα 16.

Σελ. 307
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/308.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

γ') ως προς το προπαρασκευαστικό τμήμα η αύξηση των ωρών οφείλεται κυρίως σε μαθήματα "εγκυκλοπαιδικά" (Φυσικά, Χειροτεχνία, Γυμναστική κλπ.31),

Συγκρίνοντας το πρόγραμμα αυτό με εκείνο που ίσχυσε κατά το σχολικό έτος 1927-2832 παρατηρούμε ότι σ' αυτό το τελευταίο τα Γεωπονικά και η Υγιεινή διδάσκονται χωριστά από τα Φυσικά στη Δ' και Ε' τάξη (τμήμα ιεροδιδασκαλικό), καθώς επίσης ότι έχει προστεθεί και ένα νέο μάθημα: "Κώδιξ εισφορών",33

Τέλος, ως προς το αναλυτικό πρόγραμμα αξιοσημείωτη είναι η πολύ λεπτομερής περιγραφή της διδακτέας όλης των διαφόρων μαθημάτων.

13. Παρατηρώντας την εξέλιξη του εβδομαδιαίου χρόνου, όπως καταγράφεται στον Πίνακα Δ18. παρατηρούμε τα εξής: α') Ο συνολικός εβδομαδιαίος χρόνος παρουσιάζει, μία ανοδική τάση, που στο τελευταίο πρόγραμμα της περιόδου έχει υπερκαλύψει το ποσοστό του 50% (με αφετηρία το 1844) η το έχει πλησιάσει (με αφετηρία το 1852, στο οποίο συμπεριλαμβάνονται και οι ώρες των Θεολογικών μαθημάτων)· β') οι αυξομειώσεις που παρατηρούνται μεταξύ διαφόρων προγραμμάτων οφείλονται κυρίως στην εμφάνιση η απάλειψη μαθημάτων (Γερμανικών, Παιδαγωγικών, Γυμναστικής κλπ.)' γ') γενικά ο εβδομαδιαίος χρόνος κατά μέσο όρο είναι πάρα πολύ υψηλός σε όλα τα προγράμματα (44 ώρες εβδομαδιαίας διδασκαλίας από το 1893 και μετά).

14. Ο Πίνακας Δ19 παρουσιάζει συγκεντρωτικά την εξέλιξη του ωρολογίου προγράμματος και τη συμμετοχή του κάθε μαθήματος στα διάφορα προγράμματα. Από την εξέταση του πίνακα αυτού εξάγουμε τα ακόλουθα συμπεράσματα: α') Τα μαθήματα που απαντούν σε όλα τα προγράμματα είναι τα: Θεολογικά, Ελληνικά, Λατινικά, Μαθηματικά, Ιστορία, Εκκλησιαστική μουσική (που στα 3 πρώτα προγράμματα συμπεριλαμβάνεται στα Θεολογικά), η Γεωγραφία (που τυπικά απουσιάζει από το πρόγραμμα του 1897) και τα Γαλλικά (που μόνο στο πρόγραμμα του 1852 τυπικά, απουσιάζει)· β') από τα μαθήματα που εμφανίστηκαν στο πρώτο πρόγραμμα του 1844 και απαλείφθηκαν οριστικά η προσωρινά κατά την εξέλιξη των προγραμμάτων είναι τα Εβραϊκά, τα οποία απουσιάζουν από τα προγράμματα των ετών 1852, 1867, 1897 και 1918 και μετά, και η Καλλιγραφία -Ιχνογραφία, που δεν συμπεριλαμβάνεται στα προγράμματα 1852 έως και 1893α· γ') ορισμένα μαθήματα

31. Βλ. λεπτομέρειες στον Πίνακα Δ20.

32. Βλ. Πίνακα ΔΙ7.

33. Για το μάθημα αυτό βλ. Γ95 και Πίνακα Γ13.

Σελ. 308
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/309.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

εμφανίστηκαν κατά την εξέλιξη των προγραμμάτων: έτσι; τα Γερμανικά εμφανίζονται σε 2 μόνο προγράμματα (1893α και 1897), τα Παιδαγωγικά επίσης στα ίδια προγράμματα, και από το 1918 και μετά (υστέρα από τη μετατροπή της σχολής σε ιεροδιδασκαλείο), η Χειροτεχνία από το 1918, η Γυμναστική από το 1893", ο Κώδιξ εισφορών από το 1927 και τα Φιλοσοφικά από το 1852 και μετά.

15. Ο Πίνακας Δ20 παρουσιάζει τις μεταβολές κάθε μαθήματος στην εξέλιξη των προγραμμάτων. Έτσι: α') για κανένα μάθημα ο χρόνος δεν μένει σταθερός· β') τελική μείωση παρουσιάζουν τα μαθήματα Ελληνικά, Λατινικά και Γεωγραφία· γ') τα άλλα μαθήματα αυξάνουν το χρόνο τους.

16. Τέλος, ως προς την ιεράρχηση των μαθημάτων, με βάση τον Πίνακα Δ21 -όπου τα μαθήματα έχουν ομαδοποιηθεί34 - παρατηρούμε τα ακόλουθα: α') Στά περισσότερα προγράμματα την 1η Θέση κατέχουν τα Φιλολογικά μαθήματα (εκτός από τα προγράμματα των ετών 1893α, 1894, 1895, 1897 και 1900 όπου περνούν στη 2η Θέση -υπέρ των Θεολογικών), αλλά με μία τάση μείωσης του ποσοστού συμμετοχής τους στον συνολικό εβδομαδιαίο χρόνο που σε ορισμένα προγράμματα φτάνει σε ποσοστό πάνω από 50% του αρχικού· β')·' Τα; Θεολογικά μαθήματα στα περισσότερα προγράμματα κατέχουν τη 2η η 3η Θέση και σε 5 μόνο την 1η (βλ, παραπάνω, α), ενώ το ποσοστό τους από το 1906 και μετά αρχίζει να μειώνεται, με σημαντικότατη μείωση από το 1918 και έπειτα (εξαιτίας κυρίως της αύξησης των Παιδαγωγικών - Φιλοσοφικών και των Πρακτικών μαθημάτων), γ') Τα Φυσικομαθηματικά, εκτός από δύο περιπτώσεις (1893α και 1897), παρουσιάζουν μία κάποια σταθερότητα (το άνοιγμα του ποσοστού είναι μόνο 5%), με ανοδική τάση στα τελευταία προγράμματα, δ') Ανοδική τάση εμφανίζουν και τα Πρακτικά μαθήματα, που από το 1918 και μετά περνούν στη 2η θέση με ποσοστό πάνω από 20%, σε αντίθεση με τις ξένες γλώσσες, που ύστερα από μία άνοδο στα πρώτα προγράμματα καταλήγουν στο 5%, ποσοστό μικρότερο και από το αρχικό, ε') Στην τελευταία θέση βρίσκονται τα Παιδαγωγικά - Φιλοσοφικά, εκτός από τα προγράμματα του 1918 και μετά, όπου το ποσοστό αυξάνει σημαντικά εξαιτίας της προσθήκης πολλών ωρών στα Παιδαγωγικά (λόγω του νέου χαρακτήρα που παίρνει η Σχολή).

34. Τα μαθήματα έχουν ομαδοποιηθεί ως εξής: α') Θεολογικά, β') Φιλολογικά (Ελληνικά. Λατινικά, Ιστορία), γ') Παιδαγωγικά - Φιλοσοφικά, δ') Φυσικομαθηματικά (Μαθηματικά και Κοσμογραφία, Φυσικά, Γεωγραφία), ε') Ξένες γλώσσες (Γαλλικά, Εβραϊκά, Γερμανικά) και στ') Πρακτικά (Εκκλησιαστική μουσική, Καλλιγραφία και Ιχνογραφία, Χειροτεχνία, Γυμναστική, Κώδιξ εισφορών).

Σελ. 309
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/310.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

Η εικόνα αυτή των διαφόρων κατηγοριών μαθημάτων παρουσιάζεται καλύτερα στη γραφική παράσταση 9.

Εξάλλου, από την ιεράρχηση των μαθημάτων που έχει καταγραφεί σε κάθε πίνακα προγράμματος παρατηρούμε τα εξής ως προς τα 5 πρώτα μαθήματα:."') Την 1η θέση κατέχουν τα Θεολογικά σε όλα τα προγράμματα εκτός από τα προγράμματα του 1844 και του 1918α, όπου υποχωρούν στη 2η θέση· β') Τα Ελληνικά βρίσκονται σταθερά στη 2η θέση, εκτός από τα δύο προαναφερθέντα προγράμματα, όπου κατέχουν την 1η θέση. γ') Την 3η θέση μοιράζονται τα Γαλλικά και τα Ακτινικά, και μόνο το 1918 υποχωρούν υπέρ των Παιδαγωγικών και δ') στην14η και 5η θέση εναλλάσσονται τα Μαθηματικά, η Γεωγραφία, η Ιστορία, τα Φυσικά και η Γυμναστική.

Β-, ΙΕΡΑΤΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ - ΣΧΟΛΕΣ

1. Το πρώτο πρόγραμμα των Ιερατικών Σχολείων ρυθμίστηκε από τον Εσωτερικό Κανονισμό λειτουργίας τους. Σύμφωνα με το πρόγραμμα αυτό,35 το 85,6% του εβδομαδιαίου χρόνου καταλαμβάνουν η Αρχαία Ελληνική γλώσσα, που κατέχει την 1η θέση στην ιεραρχία των μαθημάτων, και με μικρή διαφορά τα θεολογικά μαθήματα τον εναπομένοντα ελάχιστο χρόνο τον μοιράζονται τα υπόλοιπα "κοσμικά" μαθήματα. Επιπλέον, δύο μαθήματα, η Καλλιγραφία και η "Σύνθεσις εν τη καθ' ημάς γλώσση" διδάσκονται και ασκούνται σ' αυτά οι σπουδαστές "καθ1 ώρας υπό του σχολάρχου οριζομένας", καθώς επίσης και κάθε Κυριακή γίνεται επί 2ωρο μελέτη ιερών κειμένων.36

2. Το επόμενο πρόγραμμα είναι του 1911.37 Στο πρόγραμμα αυτό: α') έχει. μειωθεί κατά πολύ ο χρόνος των δύο πρώτων μαθημάτων -Ελληνικών και Θεολογικών-- (ποσοστό και των δύο 57,2%)· β') η μείωση αυτή οφείλεται στην προσθήκη και άλλων "κοσμικών" μαθημάτων (Γυμναστική, Υγιεινή, Φιλοσοφικά, Παιδαγωγικά, Κοσμογραφία) και στην αποσπάση της Εκκλησιαστικής 'μουσικής από τα Θεολογικά μαθήματα, όπως επίσης και στην αύξηση του χρόνου διδασκαλίας ορισμένων "παλαιών" μαθημάτων (Μαθηματικών, Ιστορίας, Γεωγραφίας, Φυσικών).

Αξιοσημείωτη εδώ είναι η προσθήκη των Φιλοσοφικών και Παιδαγωγικών μαθημάτων, με τα οποία οι σπουδαστές αποκτούσαν κάποια στοιχειώδη

35. Βλ. Δ5-6 (τ. Β', σ. 438-444) και Πίνακα Δ22.

36. Βλ. άρθρο 5 και 16 του Εσωτερικού Κανονισμού, εδώ Δ6 (τ. Β', σ 443-444).

37. Βλ, Δ23 (τ. Β', σ. 551-552) και πίνακα Δ23.

Σελ. 310
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Τα προγράμματα της Μέσης Εκπαίδευσης (1833-1929), τ. Γ΄
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 291
    17_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

    ΠΙΝΑΚAΣ 19. Εξέλιξη τον ωρολογίου προγράμματος

    Προγράμματα 1844 "1852 1867· 1893α 1893β 1894 1895 1897

    Μαθήματα  Ώρες % Ώρες ' %

    Ώρες % Ώρες , % Ώρες %

    'Ώρες

    %

    "Ώρες

    %

    Ώρες %

    Θεολογικά 28 23,1 47 33,6

    47 32,θ

    68,

    38,6

    53

    32,9

    62

    36,5

    62.

    34,8 ·,.

    70 41,9

    Ελληνικά 44 36,3 44 3ι,4

    43 29,2

    24

    13,6

    36

    22,4

    36

    21,2

    36

    20,2

    23 13,7

    Λατινικά 19 15,7 21 15,0

    21 14,3

    10

    5,7

    6

    3,7

    6

    3,5

    6

    3,4

    11 6,6

    Γαλλικά 3 2,5 - -

    6 4,1

    11

    6,3

    15

    9,3

    15

    8,8

    15

    8,4

    9 5,4

    Εβραϊκά 4 3,3 - -

    - -

    4

    2,3

    3

    1,9

    4

    2,4

    4

    2,3

    - -

    Γερμανικά - - - -

    - -

    10

    5,7

    -

    -

    -

    -

    -

    --

    6 3,6

    Παιδαγωγικά - - - -

    - -

    2

    -

    -

    -

    -

    -

    --

    2 1,2

    ' Φιλοσοφικά - - 4 2,9

    3 2,0

    8

    4,5

    3

    ' 1,9

    3

    1,8

    4

    2,3

    5 '3,0

    Φυσικά - - - -

    3 2,0

    4

    2,3

    4

    2,5

    5

    2,9

    10

    5,6

    54 3,0

    Μαθηματικά (και 6 5,0 11 7,8

    11 7,5

    4

    2,3

    10

    6,2

    10

    5,9

    12

    6,7

    6 3,6

    Κοσμογραφία)

    Γεωγραφία 6 5,0 7 5,0

    7 4,8

    6

    3,4

    6

    3,7

    6

    3,5

    6

    3,4

    - -

    Ιστορία 4 3,3 6 4,3

    6 4,1

    9

    5,1

    12

    7,4

    9

    5,3

    9

    5,0

    9 5,4

    Εκκλησιαστική Μουσική - - - -

    - ·· -

    6

    3,4

    4

    2,5

    5

    2,9

    5

    2,8

    8 4,8

    Καλλιγραφία και 7 5,8 - -

    - -

    -

    -

    4

    2,5

    4

    2,4

    4

    2,3

    3 1,8

    Ιχνογραφία

    .Χειροτεχνία  Γυμναστική 

    _ _

    10

    5.7

    5

    3,1

    5

    2,9

    5

    2,8

    10 6,0

    Κωδιξ εισφορών 

    Σύνολο 121 100,0 140 100,0

    147 100,0

    176

    100,0.

    161

    100,0

    170

    100,0

    178 100,0

    167 100,0

    α. Στα τρία πρώτα προγράμματα συμπεριλαμβάνεται στα θεολογικά μαθήματα.