Συγγραφέας:Αντωνίου, Δαυίδ
 
Τίτλος:Τα προγράμματα της Μέσης Εκπαίδευσης (1833-1929), τ. Γ΄
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:17
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1989
 
Σελίδες:487
 
Αριθμός τόμων:3ος από 3 τόμους
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Εκπαίδευση-Δευτεροβάθμια
 
Νομοθεσία
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1833-1929
 
Περίληψη:Στο τρίτομο αυτό βιβλίο, που καλύπτει την περίοδο 1833-1929, ο συγγραφέας έχει συγκεντρώσει τους ιδρυτικούς νόμους των διαφόρων τύπων σχολείων, δημόσιων η αναγνωρισμένων, του εκάστοτε ελεύθερου ελλαδικού χώρου (χωρίς τις κατά καιρούς τροποποιήσεις τους, εκτός από ορισμένες αναγκαίες εξαιρέσεις), τα προγράμματα διδασκαλίας που ίσχυσαν σε όλη αυτήν την περίοδο και εγκυκλίους που έχουν σχέση με τη διδασκαλία μαθημάτων. Η όλη εργασία είναι διαρθρωμένη ως εξής: Προηγείται μία εισαγωγή που αναφέρεται στην οργάνωση και δομή της Μέσης Εκπαίδευσης κατά την περίοδο 1833-1929 και ακολουθεί το κύριο σώμα της εργασίας, χωρισμένο σε δύο μέρη: Στο πρώτο –που επιγράφεται «Τα Κείμενα»– παρατίθεται αριθμημένο το υλικό κατά κεφάλαια, ανάλογα με τον τύπο του σχολείου και σε χρονολογική σειρά. Το δεύτερο –με τίτλο «Η Ανάγνωση», χωρισμένο στα ίδια, όπως το πρώτο, κεφάλαια– περιλαμβάνει αναλυτικούς και συγκριτικούς πίνακες των ωρολογίων προγραμμάτων και μια σύντομη Επισκόπηση των Κειμένων και των Πινάκων. Τέλος, παρατίθεται απόλυτος χρονολογικός πίνακας όλων των Κειμένων, ώστε να υπάρχει η δυνατότητα να παρακολουθείται συστηματικά η διαμόρφωση και εξέλιξη των σχολείων της Μέσης Εκπαίδευσης.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 12.59 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 69-88 από: 490
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/69.gif&w=600&h=393 17_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΠΙΝΑΚΑΣ 46. Εξέλιξη τον ωρολογίου προγράμματος : Γυμνάσιο

1836

1855

1867

«1870-1883»

1884

1885

1886

1896

Μαθήματα

Ωρες

%

Ώρες

%

Ώρες

% Ωρες

%

"Ωρες

%

"Ωρες

%

"Ωρες

%

Ωρες

%

Αρχαία Ελληνικά

31

32,3

48

40,3

48

40,0

48

35,8

52

38,7

48

38,1

48

35,8

40

28,8

Νέα Ελληνικά

8

5,8

Θρησκευτικά

7

7,3

6

5,0

8

6,6

8

6,0

6

4,4

5

4,0

5

, 3,7

5

3,6

Γεωγραφία

——

——

2

1,5

4

3,0

2

1,6

2

1,5

4

2,9

Ιστορία

8

8,3

11

9,2

12

10,0

•12

9,0

12

9,0

10

7,9

12

9,0

12

8,6

Μαθηματικά

12

12,5

17

14,3

ι2,ι

i4è

10,8

12

9,0

12

9,5

14

ιο,4

14

10,1

Κοσμογραφία

•ττ-

1

ο,7

1

0,8

2

1,5

2

1,4

Φυσικά

9

9,4

4

3,4

7

5,8

7

5,2

9

6,7

8

6,3

10

7,4

10

7,2

Φιλοσοφικά

2

2,ι

4

3,4

2

ι,7

2

1,5

2

1,5

2

1,6

2

1,5

4

2,9

Γαλλικά

8

8,3

14

11,8

12

10,0

12

9,0

12

9,0

12

9,5

12

9,0

12

8,6

Λατινικά

19

19,8

15

12,6

16£

13,8

16Ì

12,3

12

9,0

14

11,1

15

11,2

16

11,5

Τεχνικά

Γυμναστική

12

8,9

12

9,0

12

9,6

12

9,0

12

8,6

Ωδική

.

Σύνολο

96

100,0

119

100,0

120

100,0

134

100,0

134

100,0

126

100,0

134

100,0

139

100,0

Σελ. 69
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/70.gif&w=600&h=393 17_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΠΙΝΑΚΑΣ 46 (συνέχεια)

Μαθήματα

1897α

1897β

1900

1903

1906

19Ο9

1914

1918

Ωρες

%

Ωρες

%

"Ωρες

%

"Ωρες

%

"Ωρες

%

"Ωρες

%

Ωρες

%

Ώρες

%

Αρχαία Ελληνικά

47

34,8

47

34,6

40

31,5

40

30,5

40

32,3

40

31,3

38

27,1

38

27,1

Νέα Ελληνικά

—————————

-

-

—————————

-

-

-

—————————

-

2

1,5

6

4,2

6

4,2

Θρησκευτικά

 Γεωγραφία Ιστορία

8

5,9

8

5,9

6

4,7

8

6,1

7

5,6

7

5,4

7

5,0

7 ·

5,0

12

8,9

12

8,8

12

9,4

12

9,2

12

9,7

12 '

9,4

12

8,6

12

8,6

Μαθηματικά

14

10,5

15

11,0

12

9,4

14

10,7

14

11,8

14

11,0

15

10,7

15

10,7

Κοσμογραφία

2

1,4

2

1,5

2

1,6

2

1,5

2

1,6

2

1,5

2

1,4

2

1,4

Φυσικά

10

7,4

10

7,3

10

7,9

10

7,6

10

8,0

12

9,4

14

10,0

14

10,0

Φιλοσοφικά

Γαλλικά

2 12

1,4 8,9

2 12

1,5 8,8

2 12

1,6

9,4

2 12

1,5

9,2

3 12

2,4

9,7

8

12

2,3

9,4

4 ·

12

2,9 - 8,6

4

12

2,9:

8,6

Λατινικά Τεχνικά Γυμναστική 'Ωδική

16

11,9

16

11,8

11

8,7

11

8,4

12

9,7

12

9,4

14

10,0

14

10,0

12

8,9

12

8,8

20

15,8

20

15,3

12

9,7

12

9,4

12

4

8,6 2,9

12

4

8,6 2,9

Σύνολο

135

100,0

136

100,0

127

100,0

131 100,0

124

100,0

128 100,0

140

100,0

140

100,0

Σελ. 70
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/71.gif&w=600&h=39317_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΠΙΝΑΚΑΣ 47, Εξέλιξη του ωρολογίου προγράμματος: Ελληνικό σχολείο και Γυμνάσιο

1836

1855

1867 "1870-1883" 1884

1885

1886

1896

Μαθήματα

Ώρες %

Ώρες %

Ώρες

% Ώρες % 'Ωρες

%

"Ωρες %

Ώρες

%

"Ωρες

%

Αρχαία Ελληνικά

70 37,2

95 44,6

97

46,0 97 41,1 78 34,7

82 37,6

74

33,0

64

27,8

Νέα Ελληνικά

- -

- ' -

-

- - - 14

6,2

6 2,8

8

3,6

20

8,7

Θρησκευτικά

13 6,9

13 6,1

15

7,1 15 6,4 12

5,3

11 5,0

11

4,9

11

4,8

Γεωγραφία

7 3,7

7 3,3

6

2,8 8 3,4 9

4,0

8 3,6

8

3,6

10

4,4

Ιστορία

14 7,5

17 8,0

18

8,5 18 7,6 16

7,ι

14 6,4

19

8,5

18

'7,8 .

.Μαθηματικά

21 11,2

29 13,6

26 1/2

12,5 26 1/2 11,2 22

9,8

22 10,1

24

10,7

23

10,0

Κοσμογραφία

- -

- -

-

_ _ _ 1

0,4

1 0,5

2

0,9

2

0,9

Φυσικά

15 8,0

8 3,7

7

3,3 9 3,8 13

5,8

12 5,5

14

6,3

14

6,1

Φιλοσοφικά

2 1,1

4 1,9

2

1,0 2 θ,9 2

0,9

2 0,9

2

0,9

4

1,7

Γαλλικά

20 10,6

19 8,9

17

8,1 17 7,2 18

8,0

17 7,8

17

7,6

18

7,8

Λατινικά

22 11,7

17 8,0

18 1/2

8,8 18 1/2 7,8 14

6,2

16 7,3

18

8,0

19

8,3

Τεχνικά

4 2,1

4 1,9

4

1,9 4 1,7 5

2,2

6 2,8

6

2,7

6

2,6

Γυμναστική

- -

- -

-

- 21 8,9 21

9,4

21 9,7

21

9,3

21

9,1

Ωδική

Σύνολο

188 100,0

213 100,0

211

100,0 236 100,0 225 100,0

218 100,0

224

100,0

230

100,0

Σελ. 71
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/72.gif&w=600&h=39317_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

 

ΠΙΝΑΚΑΣ 47 (συνέχεια)

1897α

1897β

1900

1903

1906

1909

1914

1918

Μαθήματα

;Ώρες %

Ώρες

%

Ώρες

%

Ώρες

%

Ώρες

%

Ώρες

%

Ώρες

%

Ωρες

%

Αρχαία Ελληνικά

74 32,4

74

32,0

63

29,6

63

29,0

62

29,8

62

29,3

55

22,7

55

22,3

Νέα Ελληνικά

8 3,5

8

3,5

6

2,8

9

4,1

8

3,8

10

4,7

23

9,5

23

9,3

Θρησκευτικά

14 6,2

14

6,0

12

5,6

14

6,5

13

6,2

13

6,1

13

5,4

13

5,3

Γεωγραφία

6 2,6

6

2,6

6

2,8

6

2,8

6

2,9

6

2,8

7

2,9

7

2,8

Ιστορία

19 8,3

19

8,2

18

8,5

18

8,3

18

8,7

18

8,5

21

8,7

21

8,5

Μαθηματικά

25 11,0

26

11,2

21

9,9

23

10,6

23

11,1

23

10,9

25

10,3

25

10,1

Κοσμογραφία

2 0,9

2

0,9

2

0,9

2

0,9

2

1,0

2

0,9

2

0,8

2

0,8

Φυσικά

16 7,0

16

6,9

16

7,5

16

7,4

16

7,7

18

8,5

21

8,7

21

8,5

Φιλοσοφικά

2 0,9

2

0,9

2

0,9

2

0,9

3

1,4

3

1,4

4

1,7

4

1,6

Γαλλικά

18 7,9

18

7,9

18

6,1

16

7,4

16

7,7

16

7,6

18

7,4

18

7,3

Λατινικά

19 8,3

19

8,2

12

5,6.

12

5,5

13

6,2

13

6,1

14

5,8

14

5,7

Τεχνικά

4 1,8

6

2,6

7

3,3

7

3,2

7

3,4

7

3,3

9

3,7

14

5,7

Γυμναστική

21 9,2

21

9,1

35

16,5

29

13,4

21

10,1

21

9,9

21

8,7

21

8,5

Ωδική

9

3,7

9

3,6

Σύνολο

228 100,0

231

100,0

213

100,0

217

100,0

208

100,0

212

100,0

242

100,0

247

100,0

Σελ. 72
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/73.gif&w=600&h=393 17_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΠΙΝΑΚΑΣ 48. Εξέλιξη του εβδομαδιαίου χρόνου κατά μάθημα : Ελληνικό σχολείο

Μαθήματα

1836

1855

1867

«1870-

1883»

1884

1885

1886

1896

1897α

1897β

1900

1903

1906

1909

1914

1918

Σύνολο

Αρχαία Ελληνικά

39

+ 8

+2

— -

-23

+ 8

—8

—2

+ 3

—4

—1

—5

—22

Νέα Ελληνικά 1

Θρησκευτικά

6

+1

+14

—8

+2

+4

—4

- 2

+ 3

—1

+ 9

+17 ·

— 1

0

Γεωγραφία

7

—1

—1

+1

+1

0

Ιστορία

6

—2

+3

—1

+1

_ 1

+3

+3

Μαθηματικά

9

+3

—2

_ 1

+2

_ 2

+1

+ 1

Κοσμογραφία Φυσικά

6

—2

—4

+ 2

+2

+2

+1

+ 1

Φιλοσοφικά

Γαλλικά

12

—7

+1

_ 1

— 5

+ 8

+ 2

—6

Λατινικά

3

_1|

+1

—2

— 1

—3

Τεχνικά

4

——

+1

+1

—ϊ

+ 2

+ 1

+ 2

+ 5

+10

Γυμναστική

Ωδική

——

+9

+6

—6

+9

+ 5

+5

Σύνολο μεταβολής

+2

—3

+11

-11

+1

-2

+1

+2

+ 2

—9

0

_ 2

+ 18

+5

+15

Σελ. 73
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/74.gif&w=600&h=393 17_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΠΙΝΑΚΑΣ 49, Εξέλιξη του εβδομαδιαίου χρόνου κατά μάθημα : Γυμνάσιο

Μαθήματα

1836

1855

1867

«1870-

1883»

1884

1885

1886

1896

1897α

1897β

1900

1903

1906

1909

1914

1918

Σύνολο

Αρχαία Ελληνικά

31

+17

+4

_ 4

—8

+7

—7

_

_ 2

+ 7

Νέα Ελληνικά

+ 8.

—8

+ 2

+4

+6

Θρησκευτικά

7

— 1

+2

—2

_ 1

+ 3

—2

+ 2

—1

0

Γεωγραφία

+ 2

+2

_ 2

+2

—4

0

Ιστορία

8

+3

+ 1

—2

+ 2

+4

Μαθηματικά

12

+5

-2 1/2

-2 1/2

+ 2

+1

—3

+ 2

+1

+ 3

Κοσμογραφία

+1'

+ 1

+2

Φυσικά

9

—5

+3

+ 2

—1

+2

+ 2

+ 2

+5

Φιλοσοφικά

2

+2

—2

+2

—2

+1

+ 1

+2

Γαλλικά

8

+6

—2

+ 4

Λατινικά

19

_ 4

+1 1/2

-4έ

+2

+1

+1

—5

+1

+2

—5

Τεχνικά

Γυμναστική

+12

— .

+ 8

—8

_

+ 12

Ωδική

+4

+4

Σύνολο μεταβολής

__

+23

+1

+1'4

Ο

—8

+ 8

+5

—4

-fi

—9

+:4

—7

+4

+12

0

+44

Σελ. 74
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/75.gif&w=600&h=39317_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

 

ΠΙΝΑΚΑΣ 50. Εξέλιξη του εβδομαδιαίου χρόνου κατά μάθημα Ελληνικό σχολείο και Γυμνάσιο

Μαθήματα

1836

1855 1867

"1870- 1884

1883"

1885

1886 1896 1897α. 

1897β

1900

1903

1906

1909

1914

1918 Σύνολο

Αρχαία Ελληνικά

70

+25 +2

- -19

4-4

-8

-10

+10

-

-11

-

- 1

-

- 7

- -15

Νέα Ελληνικά

-

- -

- +14

-8

+2

+12

-12

-

-2

+3

-1

+2

+13

- +23

Θρησκευτικά

13

- +2

- -3

-1

-

-

+3

-

-2

+2

-1

-

-

0

Γεωγραφία

7

- -1

+2 +1

-1

-

+2

_4

-

-

-

-

-

+1

- 0

Ιστορία

14

+3 +1

_ _ 2

-2

+5

-1

+ 1

-

_1

-

_

_

+3

- +7

Μαθηματικά

21

+8 - 2 1/2

- -4 1/2

-

+2

-1

+2

+1

-5

+2

-

-

+2

- +4

Κοσμογραφία

-

-

- + 1

-

+ 1

-

-

-

-

-

-

-

-

- +2

Φυσικά

15

-7 -1

+ 2 +4

-1

+2

-

+2

-

-

-

-

+2

+3

- +6

Φιλοσοφικά

2

+2 -2

- -

-

-

+2

-2

-

-

-

+1

-

+1

- +2

Γαλλικά

20

-1 -2

- + 1

-1

-

+ 1

-

-

- 5

+3

-

-

+2

_ _ 2

Λατινικά

22

-5 +1 1/2

- -4 1/2

+2

+2

+ 1

-

-

- 7

-

+1

-

+ 1

- -8

Τεχνικά

4

- -

- + 1

+1

__

-

-2

+2

+ 1

-

-

-

+2

+5 +10'

Γυμναστική

Ωδική

-

- -

+21 _

-

-

-

-

-

+14

-6

-8

-

+ 9

- +21 - +9

Σύνολο μεταβολής

-

+25 -2

+ 25 -11

-7

+6

+ 6

-2

+3

-is

+4

-9

+4

+30

+5 +59

Σελ. 75
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/76.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

 

ΠΙΝΑΚΑΣ 51, Εξέλιξη του εβδομαδιαίου χρόνου κατά κατηγορίες μαθημάτων (σε ποσοστιαία τοις % κατανομή) : Ελληνικό σχολείο

πρόγραμμα

ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ

 

Φιλολογικά

Φυσικομαθηματικά

Ξένες γλώσσες

Πρακτικά

Γενικά

1836

52,2

16,3

13,1

4,3

14.1

1855

58,5

17,1

5,3

4,3

14,8

1867

62,6

13,2

5,5

4,4

14,3

"1870-1883"

55,9

13,8

4,9

12,7

12,7

1884

50,5

15,4

6,6

15,4

12,1

1885

50,0

15,2

5,5

16,3

13,0

1886

48,9

15,5

5,5

16,7

13,4

1896

49,4

14,3

6,6

16,5

13,2

1897α

48,3

18,3

6,5

13,9

13,0

1897β

47,4

17,9

6,3

15,8

12,6

1900

41,9

17,4

1,2

25,5

14,0

1903

45,3

17,4

4,7

18,6

14,1

1906

44,1

17,8

4,8

19,1

14,2

1909

44,1

17,8

4,8

19,1

14,2

1914

42,2

16,7

5,9

22,5

12,8

1918

40,2

15,9

5,6

26,2

12,1

Σελ. 76
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/77.gif&w=600&h=915 17_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

77

ΠΙΝΑΚΑΣ

52. Εξέλιξη του εβδομαδιαίου χρόνου κατά κατηγορίες μαθημάτων (σε ποσοστιαία τοις % κατανομή) : Γυμνάσιο

πρόγραμμα

ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ

 

ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ

Φιλολογικά

Φυσικομαθηματικά

Ξένες γλώσσες

Πρακτικά

Γενικά

1836

62,5

21,9

8,3

7,3

1855

65,5

17,7

11,8

5,0

1867

65,5

17,9

10,0

6,6

«1870-1883»

58,6

16,0

9,0

8,9

7,5

1884

58,2

16,4

9,0

9,0

7,4

1885

58,7

16,6

9,5

9,6

5,6

1886

57,5

19,3

9,0

9,0

5,2

1896

57,6

18,7

8,6

8,6

6,5

1897α

57,ο

19,3

8,9

8,9

5,9

1897β

56,7

19,8

8,8

8,8

5,9

1900

51,2

18,9

9,4

15,8

4,7

1903

49,6

19,8

9,2

15,3

6,1

1906

54,1

20,9

9,7

9,7

5,6

1909

53,9

21,9

9,4

9,4

5,4

1914

52,8

22,1

8,6

11,5

5,0

1918

52,8

22,1

8,6

11,5

5,0

Σελ. 77
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/78.gif&w=600&h=915 17_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

78

ΠΙΝΑΚΑΣ

53. Εξέλιξη τον εβδομαδιαίου χρόνου κατά κατηγορίες μαθημάτων ( σε ποσοστιαία τοις %, κατανομή): Ελληνικό σχολείο και Γυμνάσιο

Πρόγραμμα

ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ

MAΘΗΜΑΤΩΝ

Φιλολογικά

Φυσικομαθηματικά

Ξένες γλώσσες

Πρακτικά

Γενικά

1836

57,5

19,2

10,6

2,1

10,6

1855

62,5

17,3

8,9

1,9

9,4

1867

64,3

15,8

8,1

1,9

9,9

«1870-1883»

57,4

15,0

7,2

10,6

9,8

1884

55,1

16,0

8,0

11,6

9,3

1885

55,0

16,1

7,8

12,5

8,6

1886

54,0

17,9

7,6

12,0

8,5

1896

54,3

17,0

7,8

11,7

9,2

1897α

53,4

18,9

7,9

11,0

8,8

1897β

52,8

19,0

7,9

11,7

8,6

1900

47,4

18,3

6,1

19,8

8,4

1903

47,8

18,9

7,4

16,6

9,3

1906

49,9

19,8

7,7

13,5

9,1

1909

50,0

20,3

7,6

13,2

8,9

1914

48,4

19,8

7,4

16,1

8,3

1918

47,4

19,4

7,3

17,8

8.1

Σελ. 78
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/79.gif&w=600&h=915 17_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΓΡΑΦΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ  1

Εξέλιξη του εβδομαδιαίου χρόνου: Ελληνικό σχολείο και Γυμνάσιο

Σελ. 79
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/80.gif&w=600&h=915 17_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΓΡΑΦΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ  2

Εξέλιξη του εβδομαδιαίου χρόνου κατά κατηγορίες μαθημάτων: Ελληνικό σχολείο

Σελ. 80
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/81.gif&w=600&h=915 17_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΓΡΑΦΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ  3

Εξέλιξη του εβδομαδιαίου χρόνου κατά κατηγορίες μαθημάτων:

Γυμνάσιο

Σελ. 81
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/82.gif&w=600&h=915 17_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΓΡΑΦΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ 4

Εξέλιξη του εβδομαδιαίου χρόνου κατά κατηγορίες μαθημάτων: Ελληνικό σχολείο και Γυμνάσιο

Σελ. 82
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/83.gif&w=600&h=915 17_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

II

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ

Σελ. 83
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/84.gif&w=600&h=915 17_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 84
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/85.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

1. Ως πρώτο υποτυπώδες πρόγραμμα Ελληνικών σχολείων και Γυμνασίων μπορεί να θεωρηθεί εκείνο του διατάγματος της 21 Νοεμβρίου / 3 Δεκεμβρίου 1833 για τη σύσταση Ελληνικού σχολείου και Γυμνασίου στο Ναύπλιο,1 το οποίο προφανώς αποτέλεσε τον "οδηγό" κατά κάποιο τρόπο και για τα άλλα σχολεία ως το 1836.

Στο διάταγμα λοιπόν αυτό αναφέρονται, γενικά τα -"διδακτέα" μαθήματα, χωρίς όμως να καθορίζεται ούτε ο αριθμός των ωρών διδασκαλίας κατά μάθημα -καθορίζεται μόνο  συνολικός εβδομαδιαίος χρόνος: 24-26 ώρες - ούτε και η ύλη των διδασκομένων μαθημάτων. Έτσι δεν είμαστε σε· θέση να έχουμε πλήρη και ακριβή εικόνα του όλου προγράμματος τόσο για το Ελληνικό σχολείο όσο και για το Γυμνάσιο. Ειδικότερα, για το Γυμνάσιο Ναυπλίου, όπως σημειώνει χαρακτηριστικά ο Ι. Δεμοίρος, "περί του Ωρολογίου προγράμματος και της όλης των διδασκομένων μαθημάτων εις το Γυμνάσιον κατά τα πρώτα έτη μέχρι του Δεκεμβρίου του 1836 ουδέν ακριβές γνωρίζομεν, διότι ουδέν σχετικόν βιβλίον υπάρχει εν τω αρχείω του Γυμνασίου. Πάντως θα έφηρμόζοντο κατά δυνατόν τα εν τω Β, Διατάγματι περί συστάσεως του Γυμνασίου ορισμένα περί διδακτέων μαθημάτων και ωρών διδασκαλίας καθ' εβδομάδα". 2

Εξάλλου, και για τα άλλα σχολεία είτε δεν έχουμε "επίσημα" προγράμματα είτε έχουμε μόνο έμμεσες πληροφορίες, όπως π,χ. για το Ελληνικό σχολείο και το Γυμνάσιο των Αθηνών έχουμε μία πληροφορία για τα διδασκόμενα μαθήματα, δημοσιευμένη στην εφημερίδα Ο Ελληνικός Ταχυδρόμος της 31 Ιουλίου 1836, Σύμφωνα, λοιπόν, μ' αυτό το πληροφοριακό δημοσίευμα, που αναφέρεται στις "δημοτελείς εξετάσεις" του Ελληνικού σχολείου και Γυμνασίου των Αθηνών,, "έως ου εκδοθή γενικός οργανισμός των σχολείων, το Γυμνάσιον μένει διηρημένον εις τρεις τάξεις, καθώς και το Ελληνικόν σχολείον, και εις μεν το πρώτον των καταστημάτων τούτων παραδίδονται: Η Ελληνική, Λατινική, Γερμανική και Γαλλική διάλεκτος και φιλολογία (ποιηταί, φιλόσοφοι, ρήτορες), η καθαρά μαθηματική, η φυσική (αντί της οποίας όμως διά την προσωρινήν έλλειψιν των αναγκαίων εργαλείων διδάσκεται η φιλοσοφία), η ιστορία και η γεωγραφία. Του δε Ελληνικού σχολείου τα μαθήματα είναι: Στοιχεία της Ελληνικής, Λατινικής και Γαλλικής

1. Βλ. ΑΙ (τ. Α', σ. 79-80).

2. Ιωάννης Γ. Δεμοίρος, Ιστορία τον Γυμνασίου Ναυπλίου, Αθήνα 1939, σ. 18,

Σελ. 85
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/86.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

γλώσσης, αριθμητική, γεωγραφία, ιστορία, κατήχησις, ιχνογραφία και καλλιγραφία",3

Πάντως - για να επανέλθουμε στο διάταγμα - κυρίαρχο μάθημα στο πρώτο αυτό πρόγραμμα, προπάντων στο Ελληνικό σχολείο, ήταν η αρχαία ελληνική γλώσσα σε συνδυασμό με τη νέα ελληνική. Αλλά το μάθημα της νέας ελληνικής γλώσσας, παρόλο που αναγράφεται στο διάταγμα, "δυστυχώς γρήγορα παραμελήθηκε και οι δάσκαλοι τις ώρες του μαθήματος αυτού κάνανε Θεματογραφία, για να μη χάνουνε την ώρα, όπως λέγανε πολλοί απ' αυτούς".4 Εξάλλου, όπως σημειώνει η Φ, Τζωρτζάκη, "πνιγμένη η διδασκαλία της νέας ελληνικής μέσα στον όγκο του μαθήματος των αρχαίων ελληνικών και των λατινικών, με την έτοιμη οπωσδήποτε επιλογή των κειμένων τους και τη βαριά τους παράδοση, χωρίς προπαιδεία των δασκάλων και χωρίς σχετικά βοηθήματα, χωρίς καμιά θετική καθοδήγηση, φυσικό και μοιραίο ήταν να μείνη νεκρός τύπος, γραμμένος μόνο στα προγράμματα". 5

Ως προς τα άλλα μαθήματα, παρατηρούμε ότι: α') 3 μαθήματα· διδάσκονται και στους δύο κύκλους (Λατινική, Αριθμητική - Μαθηματική, Κατήχησις·- για το τελευταίο μάλιστα θεσπίστηκε η ρύθμιση, με το διάταγμα, της 5/17 Ιουλίου 1834,6 να διδάσκεται από ιερέα του ίδιου δόγματος με εκείνου των -μαθητών), β') Ορισμένα μαθήματα διδάσκονται στο ένα μόνο σχολείο: η καλλιγραφία στο Ελληνικό σχολείο, οι ξένες γλώσσες και τα λεγόμενα "φυσιογνωστικά" μονό στο Γυμνάσιο, γ') Η Ιστορία απουσιάζει από το Ελληνικό σχολείο, ενώ στο Γυμνάσιο διδάσκεται μαζί με τη Γεωγραφία, η οποία όμως στο Ελληνικό σχολείο είναι ανεξάρτητο μάθημα.

2. Το πρώτο όμως επίσημο πρόγραμμα Ελληνικών σχολείων και Γυμνασίων είναι εκείνο που περιλαμβάνεται στο διάταγμα της 31 Δεκεμβρίου 1836.7 Το τμήμα ΠΙ του διατάγματος (που περιλαμβάνει τα άρθρα 7-16)

3. Εφ. Ο Ελληνικός Ταχυδρόμος, ετ. A' 1836, αρ. 21, Παρασκευή 31 'Ιουλίου 1836, σ, 102-103.

4. Σ. Γ. Τζουμελέας - Π. Δ. Παναγόπουλος, Η Εκπαίδευση μας στα τελευταία 100 χρόνια, Αθήνα 1933, α. 71.

5. Φ. Τζωρτζάκη, "Το Νεοελληνικό μάθημα στη Μέση Παιδεία", στον τόμο: 'Αφιέρωμα στη μνήμη του Μανόλη Τριανταφυλλίδη, Θεσσαλονίκη I960, σ. 405. Για το μάθημα των Νέων Ελληνικών βλ. επίσης τη λεπτομερέστατη μελέτη του Βασιλείου Ιω. Τόγια, Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στη Μέση Εκπαίδευση. Ιστορική θεώρηση (1833-1987), τ. Α.', Θεσσαλονίκη 1988.

6. Βλ. A2 (τ. A', σ. 81).

7. Βλ. A4 (τ. A', σ. 84-109) και Πίνακες A1-4 (εδώ, σ. 13-17). Στους τίτλους των κειμένων A3 και A4 του A' τόμου να διορθωθεί η ένδειξη "Αντιβασιλεία" με την ορθή "Αρχιγραμματεία - Υπουργικό Συμβούλιο"' στα ίδια επίσης κείμενα η χρονολογία των κεφαλίδων να διορθωθεί σε 1836 / 1837.

Σελ. 86
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/87.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

ρυθμίζει τα σχετικά με τη διδασκαλία στα Ελληνικά σχολεία: το άρθρο 7 ορίζει .επιγραμματικά τα διδακτέα μαθήματα, τα άρθρα 8 και 9 καθορίζουν με περισσότερες λεπτομέρειες: τα κατά τάξεις διδακτέα μαθήματα και την ύλη τους στα τριτάξια και διτάξια Ελληνικά σχολεία αντίστοιχα, τα άρθρα 10-12 δίνουν οδηγίες για τη: διδασκαλία της Ελληνικής, της Ιστορίας, της Γεωγραφίας και της Καλλιγραφίας, το άρθρο 12 καθορίζει το γενικό εβδομαδιαίο ωράριο διδασκαλίας κατά τάξεις, το οποίο με το άρθρο 15 .εξειδικεύεται κατά μάθημα, το άρθρο 14 περιγράφει ρυθμιστικά το καθημερινό ωράριο λειτουργίας του- σχολείου, και το άρθρο 16 ρυθμίζει τη διάρκεια των μαθημάτων. Το τμήμα ΙΧ του διατάγματος (που περιλαμβάνει τα άρθρα 69-83) αναφέρεται; στα. σχετικά με τη διδασκαλία στο Γυμνάσιο: αφού με το άρθρο 69 τονίζεται με ιδιαίτερη έμφαση, ο φιλολογικός χαρακτήρας του Γυμνασίου, τα άρθρα 70, 71 και 72 παρέχουν οδηγίες διδασκαλίας των αρχαίων ελληνικών και διαγράφουν τα κύρια σημεία, της διδακτικής πορείας, το άρθρο 73 ορίζει τους διδακτέους συγγραφείς και κείμενα κατά τάξεις, το άρθρο 74 αναφέρεται στην "μόρφωσιν του ύφους εις  το ελληνικόν", το άρθρο 75 υπενθυμίζει την υποχρέωση των δασκάλων να διορθώνουν τα γραπτά γυμνάσματα των μαθητών,, τα άρθρα 76-79 διευκρινίζουν τη διδακτέα ύλη και δίνουν οδηγίες διδασκαλίας για τα Θρησκευτικά-, την Ιστορία, τα Μαθηματικά,8 τα Φυσικά και τα Γαλλικά, το άρθρο 80 καθορίζει, το γενικό εβδομαδιαίο ωράριο διδασκαλίας κατά τάξεις (που με το άρθρο 81 εξειδικεύεται κατά μάθημα) και ρυθμίζει το καθημερινό ωράριο λειτουργίας του σχολείου, το άρθρο 82 αναφέρεται στην. πρόσληψη βοηθών και το άρθρο 83 προβλέπει τη διδασκαλία προαιρετικών μαθημάτων και της Γυμναστικής.

Επισκοπώντας το πρόγραμμα του 1836, όπως καταγράφεται στο διάταγμα και παρουσιάζεται στους Πίνακες Α1-4, παρατηρούμε τα ακόλουθα: α') Ο συνολικός εβδομαδιαίος χρόνος τόσο του τριτάξιου όσο και του διτάξιου Ελληνικού σχολείου είναι υψηλότερος, κατά τάξη, από τον αντίστοιχο του τετρατάξιου Γυμνασίου, β') Αρκετά μαθήματα εμφανίζονται στο πρόγραμμα κατά κλάδους (π.χ· Αρχαία Ελληνικά, Θρησκευτικά, Μαθηματικά, Φυσικά), γ') Η διδασκαλία της πολιτικής Γεωγραφίας στο Γυμνάσιο συνδυάζεται με την Ιστορία,9 ενώ η Μαθηματικοφυσική γεωγραφία διδάσκεται στις δύο ανώτερες τάξεις.10 δ') 4^v περιλαμβάνεται ως αυτοτελές μάθημα η Νέα Ελληνική.

8. Η διδακτέα.ύλη των Μαθηματικών καθορίστηκε λεπτομερέστερα με την εγκύκλιο 5886 της 15 Σεπτεμβρίου 1857-βλ. A14 (τ. A', σ. 134-142). Για το μάθημα της Πειραματικής φυσικής βλ. A9 (τ. A', σ. 124).

9. Σύμφωνα με το άρθρο η του διατάγματος, "με την διδασκαλίαν ταύτην [του μαθήματος της Ιστορίας] θέλουν συνδέεσθαι τα πρώτιστα της πολιτικής γεωγραφίας εκάστης εποχής".

10. Για το μάθημα της Γεωγραφίας βλ. Γιάννης Ρέντζος, Γεωγραφική Εκπαίδευση.

Σελ. 87
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/30/gif/88.gif&w=600&h=91517_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

Υπάρχει βέβαια η αναφορά ότι στα Ελληνικά σχολεία διδάσκεται "η ελληνική μετά παραλληλισμού της παλαιάς προς την νέαν" (άρθρο 7), όπως επίσης και στην γ' τάξη το μάθημα "Σύνταξις και συνθέσεις εις την νέαν ελληνικήν" (άρθρο 8), αλλά σύμφωνα με την εγκύκλιο της 14 Αυγούστου 18571 1- αυτό δεν γινόταν ποτέ, με αποτέλεσμα "οι από των ελληνικών σχολείων απολυόμενοι, εάν μεν τραπώσιν αμέσως εις τα βιωτικά έργα, γνωρίζοντες τύπους και θεωρίας μόνον, εισί παντάπασιν ανίκανοι να εκφράσωσιν η να εκθέσωσι διά της γραφής τας απλουστέρας ιδέας εν τη ιδία αυτών γλώσση [. ..]", ε') Ως προς τις ώρες διδασκαλίας των διαφόρων μαθημάτων, οι οποίες καθορίζουν και τη σειρά του κάθε μαθήματος στην ιεραρχία των μαθημάτων, εκείνο που χαρακτηρίζει το πρόγραμμα είναι ο πολύ μεγάλος αριθμός ωρών των Αρχαίων Ελληνικών - που στο Ελληνικό σχολείο πλησιάζουν το 50% του συνολικού εβδομαδιαίου χρόνου, στο Γυμνάσιο εγγίζουν το 1/3 και το ξεπερνούν στα σύνολο των ωρών και των δύο σχολείων. Τα άλλα μαθήματα βρίσκονται σε μεγάλη απόσταση, με τα Λατινικά, Μαθηματικά, Γαλλικά στις αμέσως επόμενες θέσεις στο γενικό σύνολο.12 στ') Η διδακτέα ύλη στο Ελληνικό σχολείο καθορίζεται πολύ γενικά, εκτός κυρίως από την αρχαία ελληνική γλώσσα, για την όποια ορίζεται ότι θα διδάσκεται, από "εισαχθησομένην Εγκυκλοπαιδείαν"·13 αντίθετα, για το Γυμνάσιο δίνονται περισσότερες λεπτομέρειες για ορισμένα μαθήματα.

Αθήνα 1984, σ. 34-36, όπου και υπολογίζονται ανά 1 ώρα στις δύο ανώτερες τάξεις του Γυμνασίου για τη διδασκαλία της Φυσικομαθηματικής γεωγραφίας. Για το μάθημα της Γεωγραφίας αλλά και της Ιστορίας βλ. Χριστίνα Κουλούρη, Ιστορία και Γεωγραφία στα Ελληνικά Σχολεία (1834-1914). Γνωστικό αντικείμενο και Ιδεολογικές προεκτάσεις, IAEN, Αθήνα1988.

11. Βλ. A13 (τ. A', σ. 132-133). Σχετικά με το μάθημα των Νέων Ελληνικών βλ. Φ. Τζωρτζάκη, ο.π. (υποσημ. 5), σ. 4Ο5-4Ο7 και Χρ. Φράγκος, "Οι σκοποί του μαθήματος των Νέων Ελληνικών και η θέση του στο αναλυτικό πρόγραμμα", στον τόμο: Γενική Επιθεώρησις Ξένων Σχολείων, Πρακτικά Β' Παιδαγωγικού Συνέδριον εν Θεσσαλονίκη (1315 Σεπτεμβρίου 1962). Προβλήματα ανακύπτοντα εκ της διδασκαλίας των Νέων Ελληνικών, Θεσσαλονίκη 1962, σ. 47-62. Για περισσότερες λεπτομέρειες βλ. Β. Ι, Τόγιας, ο.π. [υποσημ. 5],

12. Για τις κατηγορίες των μαθημάτων, βλ. εδώ παρακάτω, παράγραφο 19.

13. Πρόκειται για το τρίτομο έργο Χρηστομάθεια ελληνική διηρημένη εις τόμους τρεις η μέρη πέντε, συνερανισθείσα υπό Θ[εοκλήτου] Φαρμακίδου, και εκδοθείσα δαπάνη του Β. Βιβλιοπωλείου προς χρήσιν των Ελληνικών σχολείων. Εν Αθήναις, εκ της βασιλικής τυπογραφίας, 1837 (βλ. Γκίνης - Μέξας, Ελληνική Βιβλιογραφία, τ. 1, αρ. 2916). Η σύνταξη του έργου αυτού είχε ανατεθεί στον Θεόκλητο Φαρμακίδη (ο οποίος στη Βιέννη από το 1815-1818 εξέδωσε στα ελληνικά το τετράτομο έργο του Γερμανού ελληνιστή Φρειδερίκου Jacobs, Στοιχεία της Ελληνικής γλώσσης) με το υπ' αριθ. 11775/19 Μαρτίου 1837 έγγραφο της Επί των Εκκλησιαστικών και της Δημοσίου Εκπαιδεύσεως Γραμματείας "περί εισάξεως εγκυκλοπαιδείας Ελληνικών μαθημάτων τριτόμου", που έχει ως εξής: "Εις τα

Σελ. 88
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Τα προγράμματα της Μέσης Εκπαίδευσης (1833-1929), τ. Γ΄
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 69
    17_Γ. Αντωνίου, Προγράμματα Μέσης Εκπαίδευσης

    ΠΙΝΑΚΑΣ 46. Εξέλιξη τον ωρολογίου προγράμματος : Γυμνάσιο

    1836

    1855

    1867

    «1870-1883»

    1884

    1885

    1886

    1896

    Μαθήματα

    Ωρες

    %

    Ώρες

    %

    Ώρες

    % Ωρες

    %

    "Ωρες

    %

    "Ωρες

    %

    "Ωρες

    %

    Ωρες

    %

    Αρχαία Ελληνικά

    31

    32,3

    48

    40,3

    48

    40,0

    48

    35,8

    52

    38,7

    48

    38,1

    48

    35,8

    40

    28,8

    Νέα Ελληνικά

    8

    5,8

    Θρησκευτικά

    7

    7,3

    6

    5,0

    8

    6,6

    8

    6,0

    6

    4,4

    5

    4,0

    5

    , 3,7

    5

    3,6

    Γεωγραφία

    ——

    ——

    2

    1,5

    4

    3,0

    2

    1,6

    2

    1,5

    4

    2,9

    Ιστορία

    8

    8,3

    11

    9,2

    12

    10,0

    •12

    9,0

    12

    9,0

    10

    7,9

    12

    9,0

    12

    8,6

    Μαθηματικά

    12

    12,5

    17

    14,3

    ι2,ι

    i4è

    10,8

    12

    9,0

    12

    9,5

    14

    ιο,4

    14

    10,1

    Κοσμογραφία

    •ττ-

    1

    ο,7

    1

    0,8

    2

    1,5

    2

    1,4

    Φυσικά

    9

    9,4

    4

    3,4

    7

    5,8

    7

    5,2

    9

    6,7

    8

    6,3

    10

    7,4

    10

    7,2

    Φιλοσοφικά

    2

    2,ι

    4

    3,4

    2

    ι,7

    2

    1,5

    2

    1,5

    2

    1,6

    2

    1,5

    4

    2,9

    Γαλλικά

    8

    8,3

    14

    11,8

    12

    10,0

    12

    9,0

    12

    9,0

    12

    9,5

    12

    9,0

    12

    8,6

    Λατινικά

    19

    19,8

    15

    12,6

    16£

    13,8

    16Ì

    12,3

    12

    9,0

    14

    11,1

    15

    11,2

    16

    11,5

    Τεχνικά

    Γυμναστική

    12

    8,9

    12

    9,0

    12

    9,6

    12

    9,0

    12

    8,6

    Ωδική

    .

    Σύνολο

    96

    100,0

    119

    100,0

    120

    100,0

    134

    100,0

    134

    100,0

    126

    100,0

    134

    100,0

    139

    100,0