Συγγραφέας:Καλαφάτη, Ελένη
 
Τίτλος:Τα σχολικά κτίρια της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης (1821-1929)
 
Υπότιτλος:Από τις προδιαγραφές στον προγραμματισμό
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:8
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1988
 
Σελίδες:288
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Εκπαίδευση-Πρωτοβάθμια
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1821-1929
 
Περίληψη:Οι όροι της γέννησης του σχολικού κτιρίου ως εξειδικευμένου χώρου και η ανάδειξη του σε «νέα εκδήλωση του δημοσίου βίου» αποτελεί το αντικείμενο αυτής της μελέτης. Στο πρώτο μέρος της μελέτης, εξετάζεται αφενός πώς το πρόβλημα του σχολικού χώρου διατυπώνεται σε σχέση με την εγκαθίδρυση ενός εθνικού σχολικού συστήματος και την ομοιόμορφη οργάνωση των σχολείων στη βάση μιας συγκεκριμένης μεθόδου διδασκαλίας, και αφετέρου πώς μορφοποιείται η λύση του σε σχέση με τις νέες πρακτικές και αντιλήψεις. Στο δεύτερο μέρος σκιαγραφείται η εξέλιξη του ζητήματος των σχολικών εγκαταστάσεων στην Ελλάδα.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 58.29 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 261-280 από: 372
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/18/gif/261.gif&w=600&h=9158. Καλαφάτη, Σχολικά κτίρια

ΠΙΝΑΚΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ 

ΤΑ ΠΡΟΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

1. Δάσκαλοι και μαθητές κατά την ώρα της διδασκαλίας. Κοσμήματα-ξυλογραφίες από εκδόσεις της Οκτωήχου. α' 'Οκτώηχος, Βενετία, τυπογραφία Ν, Γλυκή, 1683. β' 'Οκτώηχος, Βενετία, τυπογραφία Ν, Γλυκή, 1789. Εδώ' αναδημοσιεύονται από το: A. Κουμαριανοϋ, Λ. Δρούλια, Ε. Layton, Το ελληνικό βιβλίο, 1476-1830, Αθήνα, Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, 1986.

2. Παράσταση σχολείου από σελίδα τίτλου Αλφαβηταρίου. Αλφαβητάριον μικρόν προς εύκολον μάθησιν των παιδιών, Βιέννη, τυπογραφία Δ. Δαβιδοβίκη, 1820. Αναδημοσιεύεται από το: A. Κουμαριανού, A. Δρούλια, Ε. Layton, Το ελληνικό βιβλίο 1476-1830, ο.π.

3. Η σχολή του Αγίου Γεωργίου της Γρόττας στη Νάξο. Ιδρύθηκε το 1773. (Ν. Κεφαλληνιάδης, Η μονή Άγιου Γεωργίου Γρόττας,χ.χ., χ.τ., σ. 551).

4. Η σχολή της Δημητσάνας, α' Το ελληνικό σχολείο. Οικοδομήθηκε γύρω στο 1770. β' ΤΟ αλληλοδιδακτικό σχολείο. Κατασκευάστηκε το 1828. Οι εσωτερικοί διαχωριστικοί τοίχοι είναι μεταγενέστεροι. (Ανασχεδίαση από την Ελένη Καλαφάτη με βάση πρόχειρο σχέδιο αποτύπωσης που πραγματοποίησε ο αρχιτέκτονας Ν. Μητσάκης το 1926 και βρίσκεται στο Α,Τ.Υ.Υ.Π.).

5. Το Ελληνομουσείο της Ζαγοράς στο Πήλιο. Κατασκευάστηκε γύρω στα 1776, α' Γραφική αποκατάσταση του συγκροτήματος, β' Τοπογραφικό. Μέ διακεκομμένη γραμμή σημειώνεται η πιθανή διάταξη των τμημάτων του συγκροτήματος που κατεδαφίστηκαν μεταξύ 1876 και 1886.

6. Η βιβλιοθήκη (;) του Ελληνομουσείου της Ζαγοράς. α' Ανατολική όψη, β' Κάτοψη ισογείου,, γ' Κάτοψη ορόφου. Τα σχέδια των εικόνων 5 και 6 προέρχονται από το: Ρ. Λεωνιδοπούλου-Στυλιανού, Το "'Ελληνομουσείο" ατή Ζαγορά..., ό.π., σ. 347, 362, 363.

7. Το αρχοντικό Δ. Σβάρτς στα Αμπελάκια της Θεσσαλίας (1803). α' "Οψη, β' Κάτοψη ισογείου, γ' Κάτοψη ορόφου. (Ν. Κ, Μουτσόπουλος, Τα θεσσαλικά Αμπελάκια, ανάτυπο: Ηώς, 1966, εικ. 32, 33, 37).

8. Το σχολείο των Μηλιών (1814), Η φωτογραφία, των αρχών του αιώνα

Σελ. 261
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/18/gif/262.gif&w=600&h=9158. Καλαφάτη, Σχολικά κτίρια

μας, αναδημοσιεύεται από το: Κ, Μακρής, Η λαϊκή τέχνη..., ό.π., σ. 36.

9. Σχεδιάγραμμα της περιοχής της Πλάκας στην Αθήνα. Μέ κύκλο σημειώνεται η Θέση του σχολείου Ντέκα. (Κ. Μπίρης, Αι Αθήναι από τον 19ου στον 20ό αιώνα, Αθήνα 1966, σ. 45).

10. Σχηματική κάτοψη του σχολείου Ντέκα, σύμφωνα με την περιγραφή του Γ. Ψύλλα, Απομνημονεύματα..., ο.π., σ, 4-5 (σχέδιο της Ε.Κ.).

11. Σχηματική κάτοψη της σχολής των Κυδωνιών σύμφωνα με την περιγραφή της Χαρ. Σταυράκη, Αι Κυδωνίαι προ του 1821..., ο.π., σ. 41-44 (σχέδιο της Ε.Κ.).

Η ΑΛΛΗΛΟΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ: ΤΑ ΓΑΛΛΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ

12. Εσωτερικό του αλληλοδιδακτικού σχολείου της οδού Port-Mahon κατά την ώρα των ασκήσεων της γραφής. Λιθογραφία του Hippolite Lecomte, 1818. (Μ. Foucault, Surveiller et punir, ο.π., εικ. 10, εκτός κειμένου).

13. Η εκτέλεση των διαφόρων προσταγμάτων της αλληλοδιδακτικής μεθόδου. Λιθογραφία, (Μ. Foucault, Surveiller et punir, ο.π., εικ. 11, εκτός κειμένου).

14. α' Μαθητές και πρωτόσχολοι στο μάθημα της γραφής, β' Μαθητές και πρωτόσχολοι κατά τη διόρθωση των ασκήσεων της γραφής. Οι πίνακες δημοσιεύονται στον Guide d'enseignement mutuel (ο.π., σ. XXIII, XXIV) και συνοδεύονται από το εξής σχόλιο: Ο κύριος D'Uterte είχε την ευχαρίστηση να μου κοινοποιήσει δύο ωραία σχέδια, από τα οποία το ένα παριστάνει τα παιδιά να κάθονται και να γράφουν, το άλλο δείχνει τους μαθητές στην ίδια στάση αλλά έχοντας γυρίσει τα αβάκια τους για να διορθωθούν από τον πρωτόσχολο που φαίνεται αφιερωμένος σ' αυτήν την εργασία.· Στο πρώτο σχέδιο βλέπουμε έναν πρωτόσχολο όρθιο να κράτα στο χέρι μία πινακίδα για την υπαγόρευση υποδειγμάτων, ενώ πιο μακριά βλέπουμε τον γενικό πρωτόσχολο, πάνω σ' ένα βάθρο, να δίνει παραγγέλματα σε όλη την τάξη. Ο ίδιος γενικός πρωτόσχολος εμφανίζεται και στη δεύτερη εικόνα. Και ο ένας και ο άλλος έχουν τα καπέλλα τους κρεμασμένα στους ώμους. Αυτά τα δύο σχέδια έχουν ακόμα το πλεονέκτημα να παρουσιάζουν 1, τους πίνακες της αναγνώσεως κρεμασμένους Ολόγυρα στην αίθουσα, 2, τους πινακοστάτες στην άκρη των γραφείων, 3, την πινακίδα της υπαγόρευσης που κρέμεται απ' αυτούς, 4, τον τηλέγραφο αναρτημένο πάνω σε ράβδο".

15. Σχέδιο αλληλοδιδακτικού σχολείου χωρητικότητας 64-70 μαθητών.

16. Σχέδιο αλληλοδιδακτικού σχολείου χωρητικότητας 350 μαθητών. Τα σχέδια των εικ. 15 και 16 δημοσιεύονται στον Guide d'enseignement

Σελ. 262
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/18/gif/263.gif&w=600&h=9158. Καλαφάτη, Σχολικά κτίρια

mutuel (ο,π., πίν. 2,3) και συνοδεύονται από το εξής σχόλιο: "'Οφείλω στην εξαιρετική φιλοφροσύνη του κ. Jomard δύο σχέδια σχολείων που έχει ο ίδιος σχεδιάσει (...) Το ένα από αυτά τα σχέδια είναι για ένα σχολείο 350 παιδιών. Έχει 70 πόδια μήκος επί 27 πλάτος, περιέχει 22 θρανία των 16 μαθητών το καθένα. 14 πόδια καταλαμβάνονται, κατά την έννοια του μήκους, από τους διαδρόμους και το βάθρο του δασκάλου, Το άλλο, παριστάνει ένα σχολείο 64-70 μαθητών. Έχει 28,5 πόδια μήκος από τα οποία τα 12 διατίθενται για την θέση του δασκάλου και τα ημικύκλια. Βλέπουμε 8 θρανία, τα οποία, με συνολικό πλάτος αίθουσας 12,5 πόδια, δεν μπορούν να έχουν παρά 9 πόδια και 2 η 3 δακτύλους μήκος, άρα χωρούν μόνο 8 παιδιά το καθένα. Σ' αυτούς τους δύο πίνακες όλες οι λεπτομέρειες σημειώνονται με τέτοια φροντίδα και ακρίβεια ώστε ένας αρχιτέκτονας, η ακόμα και -ένας ξυλουργός, με λίγες γνώσεις, Θα μπορούσε χωρίς άλλες πληροφορίες, να εκτελέσει όλες τις εργασίες τις απαραίτητες για την διαρρύθμιση μιας αίθουσας",

17. Σχέδιο αλληλοδιδακτικού σχολείου. Πρώτη δημοσίευση στη Reçue Générale de l'Architecture et des pravaux Publics, τόμος 9, 1851. Εδώ αναδημοσιεύεται από το: L'école primaire a Paris 1870-1914, ο,π,, σ. 42.

18. Αίθουσα αλληλοδιδακτικής διδασκαλίας για 210 παιδιά. Το σχέδιο οφείλεται στον A. Bouillon και δημοσιεύτηκε στο Maison d'école, συλλογή σχεδίων, Παρίσι, Hachette, 1834. Εδώ αναδημοσιεύεται από το: L'école primaire à Paris 1870-1914, ο.π,, σ. 84.

19. "Πίναξ των διαστάσεων ενός τινός διδακτηρίου αλληλοδιδακτικού δι" οποσουσδήποτε μαθητάς", 'Οδηγός, 1830, σ. 122.

ΑΛΛΗΛΟΔΙΔΑΚΤΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ

20. Σχηματική κάτοψη του αλληλοδιδακτικού σχολείου της Καρύταινας. Αρχ. Δ, Σταυρίδης, 1830. Σχέδιο Ε.Κ., σύμφωνα με το συμφωνητικό κατασκευής των τοίχων που δημοσιεύει ο Χρ. Γ, Κωνσταντινόπουλος, Οι παραδοσιακοί χτίστες της Πελοποννήσου, ο,π., σ. 180-181,

21. το αλληλοδιδακτικό σχολείο των Μεγάρων. Αρχ. A.Γ. Κάλανδρος, 1831-1835. Αποτύπωση του 1925 (Α,Τ.Υ.Υ,Π.), (ανασχεδίαση Ε.Κ.).

22. Μελέτη για τη μετατροπή μιας κατοικίας στην Ανδρίτσαινα σε αίθουσα αλληλοδιδακτικής διδασκαλίας. Αρχ. Δ. Σταυρίδης, 1830, Πίνακας Ι, αποτύπωση της υφισταμένης κατάστασης. Πίνακας II, πρόταση,

[Γ.A.K,, Καποδιστριακά, Υπουργείο Παιδείας, φάκ, 30β. Το συνοδευτικό έγγραφο έχει ημερομηνία 3 Αυγούστου 1830. Τα σχέδια έχουν δημοσιευτεί στο Π. Χαραλαμπόπουλος, Αναμνηστικό ογδοηκονταπενταετίας

Σελ. 263
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/18/gif/264.gif&w=600&h=9158. Καλαφάτη, Σχολικά κτίρια

του Γυμνασίου Ανδριτσαίνης (1889-90-1975), Αθήνα 1976],

23. Αλληλοδιδακτικό σχολείο στο Κρανίδι. Αρχ. A.Γ. Κάλανδρος, 1829. Σχεδιάγραμμα του 1917 (A.T.Y.N.A.).

24. Αλληλοδιδακτικό σχολείο Μεθώνης. Αρχ. Audou (μέλος της γαλλικής αποστολής), 1830, (φωτ, Ι. Δεμοδός).

25. Αλληλοδιδακτικό σχολείο Άργους. Αρχ. De Vaud, A. Ζαβός, 1831,

α. Κάτοψη, Οι διαχωριστικοί τοίχοι είναι μεταγενέστεροι. Αποτύπωση 1932, Α.Τ.Υ.ΝΑ., (ανασχεδίαση E.K.).

β. Όψη προς την αυλή. Η φωτογραφία δημοσιεύεται στο M. Mantoudis, "Les Bâtiments scolaires...", ο.π., πίνακας εκτός κειμένου.

γ. Όψη προς το δρομο, (φωτ. 1980).

ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΣ ΣΥΝΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΟΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ

26. "Σχέδιον δημοτικού σχολείου συνθέτου - υπό Ι. Δραΐκη", 1855. (Ι. Δραΐκης, Περι βελτιώσεως της Δημοδιδασκαλίας..., ό.π., πίνακας εκτός κειμένου).

ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ

27. Σχέδιο της νέας πόλεως Κρίσσας. (Ιτέα), 1831, αρχ. Α.Γ. Κάλανδρος. A' Σχολείο. Β' Διοικητήριο. Γ' Έδρα τοπικών αρχών. Δ' Εκκλησία. (Σπ. Λουκάτος, "Η ανοικοδόμηση...", ο'.π., σ. 116).

28. Σχέδιον της Ερέτριας, 1834, αρχ. Ed. Schaubert, Ανασχεδίαση Ι, Τραυλός.

(7) Ναυτικό σχολείο, (8) Αλληλοδιδακτικό σχολείο, (9) Βιβλιοθήκη. (Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. ΙΓ', σ. 517).

29. Τοπογραφικό σχέδιο Ερμούπολης (το αρχικό ρυμοτομικό σχέδιο του 1837 οφείλεται στον W, Weiler).

(α) Κεντρικό αλληλοδιδακτικό σχολείο, 1828, (21) Αλληλοδιδακτικό σχολείο της συνοικίας των Ψαριανών, 1838, (βλ. εΐκ. 32). (Ι. Τραυλός, A. Κόκκου, Ερμούπολις, Αθήνα 1980, Πίνακας 160).

30. Σχέδιο του Πειραιά, 1834, αρχ. Στ. Κλεάνθης και Ed. Schaubert. Ανασχεδίαση Ι. Τραυλός.

(6) Βιβλιοθήκη, (7) Σχολείο, (8) Τράπεζα, (9) Δημαρχείο. (Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. IT', σ. 517).

ΤΑ ΣΧΟΛΙΚΑ ΚΤΙΡΙΑ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΩΝ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΩΝ (1834-1895) 31. το A' δημοτικό σχολείο της Αθήνας στην οδό Αθηνάς, 1835-1840.

(Στατιστική της Δημοσίας Εκπαιδεύσεως ; 1910-11, ό.π., πίνακας εκτός κειμένου).

Σελ. 264
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/18/gif/265.gif&w=600&h=9158. Καλαφάτη, Σχολικά κτίρια

32. "Σχέδιο για ένα δημοτικό σχολείο στην Ερμούπολη". Αρχ. W, Weiler, 1838. (Ι.Α.Δ.Ε., σχέδια. Αναδημοσιεύεται από το Ι. Τραυλός, A. Κόκκου, Ερμούπολις, ο.π., σ. 109).

33. "Σχέδιον του δημοτικού σχολείου εις Μύκωνον". Αρχ. W, Weiler, 1838. Το σχέδιο, που ανήκει στη "Λαογραφική Συλλογή Μυκόνου", μού υπέδειξε η Κα Ευτυχία Λιάτα,

34. Σχέδιο για ένα σχολείο στην Άνω Σύρο. Αρχ. W. Weiler, 1839. (Δημοτικό Αρχείο Άνω Σύρου).

35. Αλληλοδιδακτικό σχολείο Φούρνων Αργολίδος (περ. 1850), κοινοτικό κτίριο χωρίς εγκεκριμένο σχέδιο. α' Διάγραμμα κάτοψης σύμφωνα με σκαρίφημα του 1930, που βρίσκεται στο Α.Τ,Υ.Ν.Α., (ανασχεδίαση Ε.Κ.). β' Άποψη από το δρόμο, (φωτογραφία 1983).

36. Κοινοτικό διδακτήριο στα Ίρια Αργολίδος. Κατασκευάστηκε από τους κατοίκους του οικισμού χωρίς εγκεκριμένο σχέδιο γύρω στα 1905. Περιλαμβάνει και κατοικία για το δάσκαλο, (φωτ. 1983),

37. Δημοτικό σχολείο στα Λαγκάδια, 1867, (φωτ. 1983),

38. Σχέδιο για ένα δημοτικό σχολείο στην Ερμούπολη, 1869, αρχ. N. Ι. Σούτσος. α' Κάτοψη ισογείου, β' Κάτοψη ορόφου, (Ι.Α.Δ.Ε., σχέδια).

39. Δημοτικό σχολείο στην Αθήνα, οδός 'Αδριανού και Φλέσσα, 1876. α' Κάτοψη (Αρχείο Μορφολογίας ΕΜΠ. Αναδημοσιεύεται από το Δ. Ζήβας, Μ. Αδάμη, "Σύντομο ιστορικό.,.", ο,π,, σ, 179). β' "Οψη προς την οδό Αδριανού (Φωτογραφικό Αρχείο Εμπορικής Τραπέζης Ελλάδος).

40. Δημοτικό σχολείο στο Ναύπλιο, 1877, αρχ. Ν. Πουρνάρας. α' Κάτοψη. Αποκατάσταση σύμφωνα με τον προϋπολογισμό του 1878, (Δ,Α,Ν., φάκ, 0,30/1878) και μία αποτύπωση του 1958 (A.TT.N.A.), σχέδιο E.K. β' Κύρια όψη (Φωτογραφικό Αρχείο Εμπορικής Τραπέζης Ελλάδος).

41. Δημοτικό σχολείο στην Πρόνοια (Ναύπλιο), 1878, αρχ. Ν. Πουρνάρας, α' Κάτοψη, Ανασχεδίαση E.K. από αποτύπωση του 193... (Α.Τ.Τ.Ν.Α.). β' Κυρία όψη, Η φωτογραφία δημοσιεύεται στο Μ. Mantoudis, "Les Bâtiments scolaires...", ο',π., σε πίνακα εκτός κειμένου με κεφαλίδα "Καποδιστριακή εποχή" και με λεζάντα "Σχολείο Ναυπλίου". Πρόκειται όμως για το σχολείο του 1878.

42. Δημοτικό σχολείο Λιμνών Αργολίδος (περ. 1880).

Σελ. 265
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/18/gif/266.gif&w=600&h=9158. Καλαφάτη, Σχολικά κτίρια

α' Κάτοψη, Ανασχεδίαση Ε.Κ. από σκαρίφημα του 1956 (A.T.Ι.N.A.).

β' Όψη από την αυλή (φωτ. 1983). ΤΟ ΣΥΝΔΙΔΑΚΊΊΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΝΕΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ

43. Η οργάνωση του σχολικού κτιρίου σύμφωνα με τον Σπ. Μωραΐτη. α' Κάτοψη μονοτάξιου σχολείου, β' Κάτοψη διτάξιου σχολείου, γ' Κάτοψη τριτάξιου σχολείου, δ' Κάτοψη τετρατάξιου σχολείου. (Σπ, Μωραΐτης, Διδασκαλική..., ο.π., πίνακες 1-3, εκτός κειμένου).

44. Το συνδιδακτικό σχολείο: Έπιπλα και σκεύη. Σχήμα Ε': Θρανίο 4 θέσεων, Σχήμα ΣΤ': Αναγνωστήριο, Σχήμα Ζ': Αριθμητήριο. (Σπ. Μωραίτης, Α (δασκαλική...η, ο.π., πίνακες 3, 4 εκτός κειμένου), ι

ΤΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ ΤΟΥ 1894

45 α,β. Επεξηγηματικά σχέδια του διατάγματος της 17 Μαΐου 1894. .(Εφημερίς της Κυβερνήσεως, τ. Β', 4 'Ιουνίου 1894).

46. Σχέδιο μονοτάξιου σχολείου με κατοικία διδασκάλου, τύπος A', παράρτημα του διατάγματος της 17 Μαΐου 1894. (στό ίδιο),

47. Σχέδιο μονοτάξιου σχολείου με κατοικία διδασκάλου, τύπος Β', παράρτημα του διατάγματος της 17 Μαΐου 1894. (στό ίδιο).

ΟΙ ΔΙΔΑΚΤΗΡΙΑΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΟΥ 1895

48. "Τύπος αδιαιρέτου δημοτικού σχολείου διά 80 μαθητάς (φωτισμός αμφιπλάγιος),.. O Νομομηχανικός Δ. Καλλίας, Νοέμβριος 1896". Λιθογραφία (Α,Τ.Υ.Υ.Π.),

49. "Τύπος Β'. Διάγραμμα σχολείου μονοτάξιου. Φωτισμός Μονοπλάγιος... O Νομομηχανικός Δ. Καλλίας.., Εγκρίθηκε... 20 Απριλίου 1898". Λιθογραφία (Α.Τ,Υ.Υ,Π.).

50. "Τύπος Γ'. Διάγραμμα σχολείου διταξίου. Φωτισμός Μονοπλάγιος. Ο Νομομηχανικός Δ. Καλλίας.,. Εγκρίθηκε... 20 Απριλίου 1898". Λιθογραφία (Α.Τ,Υ.Υ.Π,).

51. "Τύπος Δ'. Διάγραμμα τετραταξίου δημοτικού σχολείου... Ο Νομομηχανικός Δ. Καλλίας... Εγκρίθηκε... 15 Ιουλίου 1898". Λιθογραφία (Α.Τ,Υ.Υ,Π.).

52. Διάγραμμα εξατάξιου δημοτικού σχολείου. L "Οψη. Π. Γενικό τοπογραφικό. III. Κάτοψη. Δεν εντοπίσαμε στο Α.Τ.Υ.Υ,Π. τη λιθογραφία του διαγράμματος του εξατάξιου σχολείου που συμπλήρωνε τη σειρά, Τα σχέδια που δημοσιεύουμε

Σελ. 266
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/18/gif/267.gif&w=600&h=9158. Καλαφάτη, Σχολικά κτίρια

προέρχονται από το Γ, Βλάμος, Η υγιεινή τον σχολείου, ο.π., σ, 58-60, και αποτελούν ακριβείς ανασχεδιάσεις των αντίστοιχων τμημάτων του λιθογραφημένου πίνακα,

53. Μονοτάξιο δημοτικό σχολείο Φθίας, (Φωτ. Αρχείο E.T.E,).

54. Μονοτάξιο δημοτικό σχολείο N. Επιδαύρου (1902), (φωτ. 1983). "Οψη στην αυλή.

55. Διτάξια δημοτικά σχολεία (αρρένων και θηλέων) στο Λαύριο, Κατασκευάστηκαν με δημοτική δαπάνη το 1901, (φωτ. 1980).

56. Διτάξιο δημοτικό σχολείο Ασπροπύργου (1904). Μεταγενέστερες προσθήκες πτερύγων, (φωτ. 1980), α' Όψη στην πλατεία, β' Όψη στην αυλή.

57. Διτάξιο δημοτικό σχολείο Διδύμων Αργολίδος, 1900, (φωτ. 1983),

58. Διτάξιο δημοτικό σχολείο Μάνεσι Αργολίδος, 1908, (φωτ. 1983).

59. Διτάξιο δημοτικό σχολείο Κρανιδίου, (φωτ. 1983),

60. Τετρατάξιο δημοτικό σχολείο Καρύστου, 1905, (Φωτ. Αρχείο Ε.Τ.Ε.).

61. Τετρατάξιο δημοτικό σχολείο Μαρκοπούλου, 1904, (φωτ, 1980).

62. Τετρατάξιο δημοτικό σχολείο Βυτίνας, 1900, (φωτ, 1983).

63. Τετρατάξιο δημοτικό σχολείο Λεωνιδίου, 1908, (φωτ. 1983).

64. Εξατάξιο δημοτικό σχολείο Κορωπίου, 1901, (φωτ, 1980).

65, Εξατάξιο δημοτικό σχολείο Κύμης, 1902, (Φωτ. Αρχ. E.T.E.).

66. Εξατάξιο δημοτικό σχολείο Μεγάρων, 1904, (φωτ. 1980).

ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ

67. Τετρατάξιο δημοτικό σχολείο θηλέων επί της οδού Ηφαίστου στη συνοικία Βάβουλα του Πειραιά. (Τρ. Μουτσόπουλος, Εκτελεσθέντα και εκτελούμενα δημοτικά, λιμενικά και φιλανθρωπικά έργα, δημαρχούντος Τρ. Μουτσόπουλου, 1895-1899).

68. Διτάξιο δημοτικό σχολείο Θηλέων κοντά στην Δεξαμενή στον Πειραιά, (στο ίδιο).

69. Διτάξιο δημοτικό σχολείο αρρένων επί της οδού Πλούτωνος στη συνοικία Νεάπολη του Πειραιά, (στο ίδιο).

1911: ΤΑ ΝΕΑ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΚΤΙΡΙΟΥ

70. 'Υπόδειγμα κανονικής διατάξεως θρανίων σε σχολική αίθουσα 60 μαθητών με μονόπλευρο φωτισμό. Τα θρανία είναι του τύπου του Υπουργείου του 1911, (Δελτίον Υπουργείου... Δημοσίας Εκπαιδεύσεως, 3/1919, σ. 8).

71. Υπόδειγμα διέδρου θρανίου του Υπουργείου Δημοσίας Εκπαιδεύσεως, 1911. (Ε. Λαμπαδάριος, Σχολική 'Υγιεινή, ο.π., σ. 91-92),

72. Υπόδειγμα μονοτάξιου διδακτηρίου, 1911, (σειρά A) (Α,Τ,Υ.Υ.Π,),

73, Υπόδειγμα διτάξιου διδακτηρίου, 1911, (σειρά A) (Α.Τ.Υ.Υ.Π.).

Σελ. 267
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/18/gif/268.gif&w=600&h=9158. Καλαφάτη, Σχολικά κτίρια

74. Υπόδειγμα  τετρατάξιου διδακτηρίου, 1911, (σειρά A). α' Κάτοψη ορόφου, β' "Πρόοψη διαμερίσματος αιθουσών", γ' "Πρόοψη διαμερίσματος διαδρόμου" (Α,Τ.Υ,Υ.Π.).

75. Υπόδειγμα  εξατάξιου διδακτηρίου, 1911, (σειρά A). α' Κάτοψη ισογείου, β' Κάτοψη ορόφου (Α.Τ.Υ.Υ,Π.),

76. Υπόδειγμα  μονοτάξιου διδακτηρίου, 1911, (σειρά Β) (Α,Τ,Υ,Υ.Π.).

77.Υπόδειγμα  διτάξιου διδακτηρίου, 1911, (σειρά Β) (Α.Τ,Υ,Υ.Π.).

78.Υπόδειγμα  τετρατάξιου διδακτηρίου, 1911, (σειρά Β) (Α,Τ,Υ.Υ.Π.),

79. Υπόδειγμα  εξατάξιου διδακτηρίου, 1911, (σειρά Β) (Α.Τ,Υ.Υ.Π.),

1911-1920: ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ

80. Διτάξιο διδακτήριο στη Σπηλιά Τριφυλίας. Αποπεράτωση 1915. (Δελτίον Υπουργείου... Δημοσίας Εκπαιδεύσεως, 1/1919, σ. 12-13).

81. Εξατάξιο δημοτικό σχολείο στο Καζακλάρ Τυρνάβου. (Δελτίον Υπουργείου... Δημοσίας Εκπαιδεύσεως, 5/1919, σ. 12).

82. Εγκεκριμένο σχέδιο για την ανέγερση ιδιωτικού κτιρίου με σκοπό να νοικιαστεί από το κράτος ως διδακτήριο. Συνυπογράφουν ο Γεν. Επιθεωρητής, η επί της μισθώσεως επιτροπή και ο ιδιοκτήτης. Αθήνα, 2 Φεβρουαρίου 1917 (Α.Τ.Υ.Υ,Π.),

1921-1928: ΠΡΟΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΣΗ

83. Υπόδειγμα  μονοτάξιου αγροτικού διδακτηρίου: α' είσοδος από ανατολών, Οκτώβριος 1921, β' είσοδος από μεσημβρίας, Ιανουάριος 1922 (A.Τ.Υ.Υ.Π.),

84. Υπόδειγμα  μονοτάξιου αγροτικού διδακτηρίου, είσοδος από μεσημβρίας. Φεβρουάριος 1922 (Α.Τ.Υ,Υ.Π,),

85. Μονοτάξιο διδακτήριο, τύπος 12Β, Αρχ. Ν. Μητσάκης, 192... (A.T.Υ,Υ.Π,),

86. Διτάξιο διδακτήριο, τύπος 26A. Αρχ. Γ. Πάντζαρης, Νοέμβριος 1923 (Α,Τ.Υ.Υ.Π.). α' Δυτική όψη. β' Μεσημβρινή όψη. γ' Κάτοψη,

87. Μελέτη διτάξιου διδακτηρίου στον Ασπρόπυργο, Αύγουστος 1921 (A,Τ.Υ.Υ.Π.).

88. Μελέτη τριτάξιου δημοτικού σχολείου στο Ξυλόκαστρο, Απρίλιος 1922 (Α.Τ.Υ,Υ.Π.).

89. Μελέτη τριτάξιου διδακτηρίου, τύπος 32, Αρχ. Π. Σούρσος, (Ιούλιος) 1926 (Α,Τ.Υ.Υ.Π.).

90. Μελέτη τριτάξιου διδακτηρίου, τύπος 33. Αρχ. Π, Σούρσος, 1925 (A,Τ.Υ.Υ.Π.).

91. Υπόδειγμα  τετρατάξιου διδακτηρίου, είσοδος από Βορρά, 1926 (Α.Τ.Υ.Υ.Π.).

Σελ. 268
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/18/gif/269.gif&w=600&h=9158. Καλαφάτη, Σχολικά κτίρια

92. Μελέτη τετρατάξιου διδακτηρίου Κάμπου Χίου, τύπος 46A. Αρχ. Γ. Πάντζαρης, Μάρτιος 1924 (Α.Τ.Υ.Υ.Π.),

93. Μελέτη εξατάξιου διδακτηρίου, τύπος 64. Αρχ. Π. Σούρσος, 192... (Α.Τ,Υ.Υ.Π.),

94. Μελέτη εξατάξιου διδακτηρίου, τύπος 66. Αρχ. Π, Σούρσος, Δεκέμβριος 192(6) (Α,Τ.Υ.Υ.Π.).

95. Μελέτη μικτού διδακτηρίου Βλαχοκερασιάς, 1921 (Α.Τ.Υ.Υ.Π.).

96. Διτάξιο διδακτήριο Λυρκείας (Κάτω Μπέλεσι) Αργολίδος.α' Πρόοψη, β' Κάτοψη (Α,Τ.Υ.Υ.Π.), γ' Όψη από την αυλή, (φωτ. 1983).

97. Δημοτικό σχολείο Στέρνας Αργολίδος, (φωτ. 1983),

98. Δημοτικό σχολείο Ασίνης Αργολίδος, (φωτ. 1983),

ΜΕΤΑ ΤΟ 1929: ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΧΕΙΕΣ

99. Διάταξη και προσανατολισμός του διαδρόμου σε σχέση με τις αίθουσες: α' Τυπική διάταξη με αίθουσες μεσημβρινού προσανατολισμού και με κλειστό διάδρομο προς βορρά, β' Ανοιχτός διάδρομος και αίθουσες με μεσημβρινό προσανατολισμό κατάλληλες για ημιυπαίθρια διδασκαλία. (Εμμ. Ν, Λαμπαδάριος, Σχολική "Υγιεινή,.., 1940, σ, 28),

100. Τομή ημιυπαίθριας σχολικής αίθουσας κατά το ελληνικό σύστημα, (στό ίδιο, σ. 31).

101. Όψη ημιυπαίθριας σχολικής αίθουσας κατά το ελληνικό σύστημα, (στό ίδιο, σ. 32).

102. Ελληνικό υπόδειγμα ημιυπαίθριας αίθουσας με αμφίπλευρο φωτισμό για εφαρμογή του σχολείου εργασίας, (στο ίδιο, σ, 69).

103. Τραπέζια και καθίσματα σχολείου εργασίας, (στό ίδιο, σ. 67),

104. Δημοτικό σχολείο επί της οδού Κωλέττη στην Αθήνα, Αρχ. Ν. Μητσάκης. (Τα Νέα Σχολικά Κτίρια, επιμ. Π. Καραντινού, έκδ, TEE, Αθήνα 1938, σ. 34, 37).

105. Δημοτικό σχολείο στα Χανιά, Αρχ. Π. Καραντινός. (στό ίδιο, σ. 266).

106. Δημοτικό σχολείο στον Άγιο Νικόλαο στα Πευκάκια. Αρχ. Δ. Πικιώνης. Μελέτη αίθουσας για εφαρμογή του σχολείου εργασίας και υπαίθρια διδασκαλία (Α.Τ.Υ.Υ.Π,).

107. Εξατάξιο δημοτικό σχολείο Νέας Καλλιπόλεως Πειραιώς. Αρχ. Ν. Μητσάκης. (Τα Νέα Σχολικά κτίρια, ο,π., σ. 106),

108. Οι τύποι 8Γ και 10Γ μονοτάξιων διδακτηρίων (Α,Τ,Υ.Υ,Π,).

109. Μελέτη τριτάξιου διδακτηρίου, τύπος 36Γ (Α,Τ.Υ.Υ.Π,).

110. Οι τύποι 48A και 46Γ τετρατάξιων διδακτηρίων (Α.Τ,Υ.Υ,Π.).

Σελ. 269
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/18/gif/270.gif&w=600&h=915 8. Καλαφάτη, Σχολικά κτίρια

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 270
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/18/gif/271.gif&w=600&h=9158. Καλαφάτη, Σχολικά κτίρια

LES BATIMENTS SCOLAIRES DE L' ENSEIGNEMENT PRIMAIRE

1821-1929

DES PRESCRIPTIONS A LA PLANIFICATION

ELENI KALAFATI

Résumé

Le bâtiment scolaire constitue aujourd'hui, un élément de base du système d'équipement collectif. Les établissements scolaires liés à une institution d'ordre national appartiennent à ce genre d'établissement considéré comme indispensable à la vie de la communauté. Leur programme architectural ainsi que leurs normes de construction préoccupent architectes et pédagogues et font l'objet de réglementations institutionnelles et administratives. Il existe un organisme d'état qui a pour tâche exclusive de les construire ainsi qu'un département du Ministère de l'Education Nationale qui étudie les besoins et programme leur satisfaction au niveau national. Mais le fait que ces besoins soient difficilement couverts est considéré comme un problème social. Enfin une image «normale» d'édifice s'est élaborée qui en rend lisible l'usage à travers l'espace, et constitue l'un des traits caractéristiques du paysage construit.

Cependant ces pratiques et ces représentations constituent un phénomène assez récent. En 1911, dans un article à caractère programmatique sur les buts et les taches de l'architecture néohellénique, E. Kriezis constatait que «si l'église et l'habitat rural ont subi à travers les siècles une évolution typologique lente et progressive, l'école occupe une place toute autre, en tant que création tout à fait récente, qui a poussé vite à partir de ses premiers germes et s'est développée, surtout pendant les dernières décennies, en tant que nouvelle manifestation de la vie publique»1.

1. Ε. Kriezis, «L'Architecture populaire», Archimède, vol. 13, Athènes 1912, p. 6.

Σελ. 271
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/18/gif/272.gif&w=600&h=915 8. Καλαφάτη, Σχολικά κτίρια

Les conditions de l'apparition du bâtiment scolaire en tant qu'espace spécialisé et son élévation au rang de «nouvelle» manifestation de la vie publique constitue justement l'objet de cette étude. Pour suivre cette évolution il fallait étendre cette étude sur un siècle tout en restant géographiquement parlant dans les limites de l'Etat grec.

Le départ chronologique inscrit dans le titre (:1821) ne correspond à un événement précis dans le domaine des établissements scolaires; il a été choisi cependant car il témoigne, à travers la coupure de la Révolution et de l'instauration d'un état national bourgeois moderne, des nouvelles réalités qui prennent forme dans le domaine aussi bien de l'éducation que de l'espace bâti. C'est dans le cadre de ces mutations que le bâtiment scolaire prend naissance en tant que bâtiment moderne d'équipement.

Ce phénomène est abordé dans la première partie de cette étude où l'on examine comment le problème de l'espace scolaire est formulé par rapport à l'instauration d'un système scolaire national et à l'organisation uniforme des écoles sur la base d'une méthode d'enseignement précise; et, d'un autre côté, comment sa solution prend forme en relation avec les nouvelles pratiques et conceptions qui font de toute œuvre d'utilité publique l'objet d'une prévision, d'une évaluation, d'un contrôle et d'une programmation de la part de l'administration centrale. Mais avant de développer ces questions, certains éléments des pratiques scolaires et des conceptions pédagogiques/éducatives d'avant la Révolution Nationale sont évoqués; éléments utiles pour évaluer les ruptures et les continuités, évaluer l'étendue des dispositions institutionnelles impliquées par la Révolution ainsi que les problèmes de leur application.

Dans la seconde partie du livre l'évolution de la question des établissements scolaires en Grèce est esquissée à partir du moment où les, problèmes posés et les réponses données sont déterminés par l'existence d'un modèle institué qui concernait aussi bien les caractéristiques de l'espace scolaire que les conditions de sa production et de son emploi. Cette évolution est suivie jusqu'en 1929, année qui marque le début du grand programme de construction de bâtiments scolaires connu comme Programme Papandréou. Pour la réalisation de ce programme on aura recours à un cadre institutionnel ainsi qu'à un appareil administratif mis en œuvre graduellement dans les premières décennies du XXe siècle. La conception moderne du bâtiment scolaire sera ainsi pava chevée.

Plusieurs facteurs sont intervenus dans ce processus et avant tout

Σελ. 272
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/18/gif/273.gif&w=600&h=915 8. Καλαφάτη, Σχολικά κτίρια

les transformations de la pratique-même que les bâtiments scolaires abritent: de pratique diffuse, l'école est devenue une institution au servisse de la nation, et les instituteurs des fonctionnaires, rétribués à partir de 1920, par l'Etat. En 1928, 80% des enfants d'âge scolaire passent la plus grande partie de leur temps, et pour une durée de six ans, dans des écoles uniformément organisées de sorte que l'administration centrale puisse à tout moment savoir combien d'élèves lisent quoi et dans quels livres.

La généralisation et l'uniformisation de l'enseignement primaire, rêve des premières Assemblées des années

L'intervention de l'Etat se développe de plus en plus dans cette logique et cette tendance s'inscrit dans le cadre des transformations plus générales survenues dans la société hellénique dans le dernier tiers du XIXe siècle. La complexité des rapports sociaux s'intensifie, tandis que le poids des services publics se renforce. Déjà, depuis 1880, l'Etat se défie des collectivités locales et ne les laisse plus participer aux initiatives qu'il prend. II les leur impose simplement et les oblige de les financer, ce qui contribue à asseoir son autorité. La loi de 1912 sur l'organisation de l'administration locale institue la commune, entité administrative beaucoup moins étendue que les anciens dèmes et avec dés attributions moins développées que celles dont ils jouissaient.

C'est à la même époque d'ailleurs que l'Etat accentue ses efforts pour Γ unification du territoire national: le chemin de fer et l'école seront des moyens de cette unification. Le fait qu'en 1889, alors qu'on discute les projets de loi de Théotokis visant entre autres à établir une carte scolaire rationnelle et unifiée, fondée sur le principe d'un quantum de population desservi par l'école, les pages du Journal des Débats du Parlement se partagent entre la discussion sur les lignes de chemin de fer à construire, celle sur les questions relatives à l'instruction publique, et celle sur la création d'une police nationale n'est pas dû au hasard. Ce même phénomène se répétera en 1895. De même qu'il n'est certainement pas fortuit que la première tentative pour établir un programme de construction des bâtiments scolaires soit liée à l'effort de suppression des zones douanières locales et d'unification de l'espace douanier de l'Etat,

De ce point de Vue, l'importance des années 1895-1911 est fondamentale. Toutes les écoles néo-classiques disséminées sur l'ensemble du territoire national deviennent l'image de l'uniformisation de celui-ci,

18

Σελ. 273
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/18/gif/274.gif&w=600&h=915 8. Καλαφάτη, Σχολικά κτίρια

de l'emprise du pouvoir central, du caractère novateur des transformations que connaît la société néohellénique et ceci même là où le chemin de fer n'est pas encore arrivé.

L'école primaire constitue donc le premier —et le seul, jusqu'à nos jours— grand programme de diffusion d'équipements uniformément normalisés aussi bien dans leurs usages et leurs architectures.

Ainsi le «régionalisme» stylistique des années 1911-1928 demeure anodin pour l'image de l'école, puisque sa production est programmée et contrôlée par un service d'état, et la normalisation de l'espace et de son usage est solidement établie, et à travers eux, la normalisation des comportements des enfants qui la fréquentent et y sont formés en marge de la vie active.

Car l'élément qui est demeuré stable et invariable pendant toute la période étudiée c'est la conception qui veut voir dans l'espace scolaire un support et un moyen pour inculquer des comportements et des mentalités. Espace d'enseignement mutuel qui forme à travers le mouvement, espace simultané qui se fonde sur l'immobilité et le regard, tous ces modèles et règlements, présentent un point commun: dans leur logique, l'unité qui se répète est l'enfant. Son individualisation passe par sa place relative dans la hiérarchie impersonnelle que le rapport pédagogique impose et que l'espace scolaire matérialise.

Σελ. 274
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/18/gif/275.gif&w=600&h=9158. Καλαφάτη, Σχολικά κτίρια

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ 7 

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 10

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ

Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΕΝΟΣ ΘΕΣΜΟΥ ΚΑΙ

Η ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΤΟΥ: , ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Α. Η ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΠΑΡΑΜΟΝΕΣ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ 13

1. Ο πολλαπλασιασμός των σχολείων: Νέα διάσταση μιας παραδοσιακής πρακτικής 13

2. Η μεθοδική οργάνωση της κοινής παιδείας του γένους 19

3. Η αλληλοδιδακτική μέθοδος; απάντηση στο πρόβλημα της εσωτερικής οργάνωσης των σχολείων 27

Β. Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΕΘΝΟΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ 33

1. Το κράτος παιδαγωγός 33

2. Η προτυποποίηση του αλληλοδιδακτικού σχολείου 40

Γ. Η ΓΕΝΕΣΗ ΕΝΟΣ ΝΟΜΟΘΕΤΗΜΕΝΟΥ ΧΩΡΟΥ 53

1. Ο σχολικός χώρος ως πρόβλημα 53

2. Ένας νομοθετημένος χώρος: Το πρώτο κεφάλαιο του Οδηγού του Κοκκώνη (Sarazin) 68 α. Το σχολικό κτίριο: ένας ελεγχόμενος χώρος 64 β. Η μορφή της αίθουσας και η διαρρύθμιση του εξοπλισμού 68 γ. Υποχρέωση πρόβλεψης: 01 διαστάσεις της αίθουσας διδασκαλίας 75

3. Λογικές (αστικού) εξοπλισμού 78

Σελ. 275
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/18/gif/276.gif&w=600&h=9158. Καλαφάτη, Σχολικά κτίρια

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ

ΟΙΚΟΔΟΜΩΝΤΑΣ ΤΟΝ ΘΕΣΜΟ

Α. Η ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ 91 Β. ΤΑ ΣΧΟΛΙΚΑ ΚΤΙΡΙΑ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΩΝ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΩΝ 115

1. Το ζήτημα της χρηματοδότησης: το σχολικό κτίριο αρμοδιότητα των δήμων 116

2. Ο έλεγχος του σχεδιασμού και της κατασκευής 126

3. Το επίσημο πρότυπο του σχολικού χώρου 128 α. Μια νέα μέθοδος διδασκαλίας: το συνδιδακτικό τμήμα τουδημοτικού σχολείου 128 β. Οι επανεκδόσεις του Οδηγού: "προαιρετικές" προδιαγραφές 133

4. Οι πραγματοποιήσεις 138

Γ. Το ΠΡΩΤΟ ΚΡΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 14s

1. Σχολική κρίση και μεταρρυθμιστικές απόπειρες (1870-1895) 146

2. Ανάδειξη του κτιριακού ζητήματος: Νέα πρότυπα και νέοι προβληματισμοί 153 α. Το συνδιδακτικό σχολείο: οι προδιαγραφές του 1881 153 β. Καταλληλότητα και Υγιεινή 1β3 γ, Το διάταγμα της 17ης Μαΐου 1894 167

3. Το πρόγραμμα του 1895: Η "ενιαία" εικόνα του σχολείου 170

Δ. ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΣ

ΤΟΠΙΚΙΣΜΟΣ 179

1. Εγκαθίδρυση κεντρικού μηχανισμού σχεδιασμού και ελέγχου 185

2. Ο τύπος και ο τόπος 195

3. Το ζήτημα της χρηματοδότησης 207

ΑΝΤΙ ΕΠΙΛΟΓΟΥ : ΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΚΤΙΡΙΟ "ΝΕΑ ΕΚΔΗΛΩΣΙΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΒΙΟΥ" 219

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ . 221

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 237

ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ 253

ΠΙΝΑΚΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ 261

RÉSUME 271

Σελ. 276
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/18/gif/277.gif&w=600&h=915 8. Καλαφάτη, Σχολικά κτίρια

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ

ΤΗΣ ΕΛΕΝΗΣ ΚΑΛΑΦΑΤΗ ΤΑ ΣΧΟΛΙΚΑ ΚΤΙΡΙΑ

ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (1821-1929)

ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ

ΟΓΔΟΟ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑ ΤΟΥ

ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΟΘΕΤΗΘΗΚΕ ΣΕΛΙΔΟΠΟΙΗΘΗΚΕ

ΚΑΙ ΤΥΠΩΘΗΚΕ

ΣΤΟ ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟ

Ε. ΜΠΟΥΛΟΥΚΟΣ - Α, ΛΟΓΟΘΕΤΗΣ O.E.

ΦΩΤΟΜΑΡΑ 54 — Ν. ΚΟΣΜΟΣ

ΤΗΛ. 92.38.933-92.36675

ΤΟΝ ΜΑΡΤΙΟ ΤΟΥ 1988

ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΗΣ

ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ — ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ ΑΝΝΑ ΜΑΛΙΚΙΩΣΗ

Σελ. 277
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/18/gif/278.gif&w=600&h=915 8. Καλαφάτη, Σχολικά κτίρια

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 278
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/18/gif/279.gif&w=600&h=915 8. Καλαφάτη, Σχολικά κτίρια

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 279
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/18/gif/280.gif&w=600&h=915 8. Καλαφάτη, Σχολικά κτίρια

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 280
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Τα σχολικά κτίρια της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης (1821-1929)
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 261
    8. Καλαφάτη, Σχολικά κτίρια

    ΠΙΝΑΚΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ 

    ΤΑ ΠΡΟΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

    1. Δάσκαλοι και μαθητές κατά την ώρα της διδασκαλίας. Κοσμήματα-ξυλογραφίες από εκδόσεις της Οκτωήχου. α' 'Οκτώηχος, Βενετία, τυπογραφία Ν, Γλυκή, 1683. β' 'Οκτώηχος, Βενετία, τυπογραφία Ν, Γλυκή, 1789. Εδώ' αναδημοσιεύονται από το: A. Κουμαριανοϋ, Λ. Δρούλια, Ε. Layton, Το ελληνικό βιβλίο, 1476-1830, Αθήνα, Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, 1986.

    2. Παράσταση σχολείου από σελίδα τίτλου Αλφαβηταρίου. Αλφαβητάριον μικρόν προς εύκολον μάθησιν των παιδιών, Βιέννη, τυπογραφία Δ. Δαβιδοβίκη, 1820. Αναδημοσιεύεται από το: A. Κουμαριανού, A. Δρούλια, Ε. Layton, Το ελληνικό βιβλίο 1476-1830, ο.π.

    3. Η σχολή του Αγίου Γεωργίου της Γρόττας στη Νάξο. Ιδρύθηκε το 1773. (Ν. Κεφαλληνιάδης, Η μονή Άγιου Γεωργίου Γρόττας,χ.χ., χ.τ., σ. 551).

    4. Η σχολή της Δημητσάνας, α' Το ελληνικό σχολείο. Οικοδομήθηκε γύρω στο 1770. β' ΤΟ αλληλοδιδακτικό σχολείο. Κατασκευάστηκε το 1828. Οι εσωτερικοί διαχωριστικοί τοίχοι είναι μεταγενέστεροι. (Ανασχεδίαση από την Ελένη Καλαφάτη με βάση πρόχειρο σχέδιο αποτύπωσης που πραγματοποίησε ο αρχιτέκτονας Ν. Μητσάκης το 1926 και βρίσκεται στο Α,Τ.Υ.Υ.Π.).

    5. Το Ελληνομουσείο της Ζαγοράς στο Πήλιο. Κατασκευάστηκε γύρω στα 1776, α' Γραφική αποκατάσταση του συγκροτήματος, β' Τοπογραφικό. Μέ διακεκομμένη γραμμή σημειώνεται η πιθανή διάταξη των τμημάτων του συγκροτήματος που κατεδαφίστηκαν μεταξύ 1876 και 1886.

    6. Η βιβλιοθήκη (;) του Ελληνομουσείου της Ζαγοράς. α' Ανατολική όψη, β' Κάτοψη ισογείου,, γ' Κάτοψη ορόφου. Τα σχέδια των εικόνων 5 και 6 προέρχονται από το: Ρ. Λεωνιδοπούλου-Στυλιανού, Το "'Ελληνομουσείο" ατή Ζαγορά..., ό.π., σ. 347, 362, 363.

    7. Το αρχοντικό Δ. Σβάρτς στα Αμπελάκια της Θεσσαλίας (1803). α' "Οψη, β' Κάτοψη ισογείου, γ' Κάτοψη ορόφου. (Ν. Κ, Μουτσόπουλος, Τα θεσσαλικά Αμπελάκια, ανάτυπο: Ηώς, 1966, εικ. 32, 33, 37).

    8. Το σχολείο των Μηλιών (1814), Η φωτογραφία, των αρχών του αιώνα