Συγγραφέας:Χαρίτος, Χαράλαμπος
 
Τίτλος:Το Παρθεναγωγείο του Βόλου, Β΄
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:20
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1989
 
Σελίδες:467
 
Αριθμός τόμων:2ος από 2 τόμους
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Εκπαίδευση-Δευτεροβάθμια
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα, Βόλος
 
Χρονική κάλυψη:1908-1911
 
Περίληψη:Θέμα του βιβλίου αυτού είναι η ιστορία του Ανώτερου Δημοτικού Παρθεναγωγείου του Βόλου, του σχολείου που ίδρυσε ο Δήμος Παγασών (Βόλου) εγκρίνοντας την εισήγηση του Δημητρίου Ι. Σαράτση και του οποίου διευθυντής υπήρξε ο Αλέξανδρος Π. Δελμούζος. Ουσιαστικά ο συγγραφέας ασχολείται με τη χρονική περίοδο της εξαετίας 1908-1914, με την εποχή δηλαδή κατά την οποία ιδρύθηκε και λειτούργησε το Σχολείο του Βόλου και δημιουργήθηκε –μετά τη διακοπή της λειτουργίας του– ο θόρυβος εναντίον των δημιουργών του, καθώς και εναντίον των στελεχών του Εργατικού Κέντρου της πόλης, γνωστός ως υπόθεση των «Αθεϊκών» του Βόλου, με κατάληξη τη Δίκη τον Ναυπλίου. Ο δεύτερος τόμος περιέχει ένα απάνθισμα αντιπροσωπευτικών κειμένων της εποχής, που αφορούν στην ίδρυση, τη λειτουργία και τη δικαστική δίωξη του Παρθεναγωγείου. Περιλαμβάνονται εκεί η Εισηγητική Έκθεση για την ίδρυση του Σχολείου και η σχετική απόφαση του Δήμου Παγασών, δύο από τους δημόσιους απολογισμούς του διδακτικού έργου, η αλληλογραφία των πρωταγωνιστών του Σχολείου, η απόφαση για την κατάργησή του και το Κατηγορητήριο που διατυπώθηκε εναντίον τους, και στο τέλος καταχωρίζονται δείγματα από την απήχηση που είχε η λειτουργία του Σχολείου στην κοινή γνώμη και τις μαθήτριές του.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 13.21 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 437-456 από: 476
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/35/gif/437.gif&w=600&h=91520 Β. Χαρίτος, Παρθεναγωγείο Βόλου

Ζ΄

Το ΚΑΤΗΓΟΡΗΤΗΡΙΟ ΤΩΝ "ΑΘΕΪΚΩΝ"

"Κατηγορείσαι ήδη, ότι μετ' άλλων υπό κοινού συμφέροντος κινούμενοι συναποφασίσατε και μετέπειτα προχωρήσαντες εις παρομοίαν συμφωνίαν συνεργήσαντες προ και επί των πράξεων την εκτέλεσιν των επομένων πράξεων και ένεκα ταύτης συνομολογήσαντες προς αλλήλους αμοιβαίαν συνδρομήν διά την εκτέλεσιν αυτών και εις τας κάτωθι μνημονευομένας πόλεις και εποχάς οτέ μεν από κοινού, οτέ δε ανά ομάδας, οτέ δε και κατ' ιδίαν έκαστος.

Α΄.

Ότι διά διαφόρων τρόπων ήτοι: α) διά ζώσης, τουτέστι δι' ομιλιών, διδασκαλιών και διαλέξεων δημοσία γενομένων κατά διαφόρους ημέρας από του Σεπτεμβρίου του 1908, ήτοι από της συστάσεως εν Βόλω του Εργατικού Κέντρου, ως και κατά διαφόρους ημέρας των δύο επομένων ετών, μέχρι τέλους Μαρτίου του 1911 κατ' επανάληψιν και εν Βόλω και εν Αργαλαστή και εν Λαρίση και Αλμυρώ, ιδίως εντός του Εργατικού Κέντρου Βόλου και Λαρίσης, εν τω προτύπω Παρθεναγωγείω και εν τω καπνοκοπτηρίω Βόλου, β) εγγράφως διά διαδόσεων εντύπων φυλλαδίων διαδιδομένων μεταξύ των εργατών και μαθητριών αναπτυσσόντων αθεϊκάς και αναρχικάς δοξασίας, ήτοι των υπό τους τίτλους "Κάτω τα είδωλα", "Κατήχησις των εργατών", "Από την ζωήν των βασανισμένων" εξεφράζετε εις πρόσκομμα άλλων με τρόπον προσβάλλοντα το οφειλόμενον σέβας προς τον Δημιουργόν του παντός κηρύξαντες και εκφράσαντες τοιαύτας αρχάς, δόξας ή φρονήματα, αντιβαίνοντα εν γένει εις τας βάσεις της θρησκείας

Σελ. 437
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/35/gif/438.gif&w=600&h=91520 Β. Χαρίτος, Παρθεναγωγείο Βόλου

και ηθικής ή άλλως επιβλαβή εις την θρησκείαν και εις τα ήθη, δηλαδή δημοσία εξεφράσατε και ανεπτύξατε διά των υφ' υμών διαδιδομένων ως άνω βιβλίων τας εν αυτοίς δοξασίας, ότι "δεν υπάρχει Θεός", ότι "εν όσω έχομεν ένα Κύριον εν Ουρανοίς είμεθα δούλοι επί της γης" -"ο άνθρωπος δεν εδημιουργήθη από τον Θεόν αλλά από τους πιθήκους- Θεός αμετάβλητος αντικρούει τον παγκόσμιον νόμον της εξελίξεως- εφεύρον τον Θεόν διά να τον έχουν σκιάχτρο- αν δεν ήτο η ιδέα του Θεού θα ήσαν πλέον ευτυχισμένοι οι πτωχοί- αν υπήρχε Θεός θα ήτο ο μεγαλύτερος ένοχος- Δεν είναι Θεός ο επιτρέπων την αδικίαν εις τον κόσμον, τον φόνον των δικαίων και την ταλαιπωρίαν των αδυνάτων- δεν είναι δυνατόν να φαντασθή τις ότι υπάρχει Θεός ον τοσούτω κακόν".

Β΄.

Κατά τους αυτούς ως άνω τόπους και εποχάς προσεκαλέσατε και εζητήσατε να ελκύσητε προσηλύτους εις λεγόμενα θρησκευτικά δόγματα, με τα οποία ενεργούμενα είνε ασυμβίβαστος η διατήρησις της πολιτικής τάξεως διδάσκοντες και αναπτύσσοντες διά ζώσης και δι' εντύπων φυλλαδίων, ότι "Η οικογένεια είναι ειρκτή του παιδικού πνεύματος. To σχολείον αναλαμβάνει να παραμορφώση επί πλείον ακόμη τους νέους, όπου μανθάνουν οι παίδες την προδοσίαν, τον φόβον, τους κανόνας της γραμματικής και την κατήχησιν. Η κοινωνία ως μόνας βάσεις έχουσα την ανισότητα και την αμοιβαίαν εκμετάλλευσιν μετατρέπει τους πτωχούς και μη έχοντας εργασίαν εις κλέπτας. Η κυβέρνησις είνε προστάτις των κεφαλαιούχων και εμπόδιον των εργατών. Η θρησκεία αποτελεί την άρνησιν της ελευθερίας της σκέψεως. Προ παντός εκριζώσωμεν την ρίζαν του κακού, την θρησκείαν· κατά της θρησκείας ας κηρύξωμεν αγώνα τίμιον", και διά ζώσης, ότι "η πατρίς είνε πόρνη και στρίγγλα μητρυιά και η θρησκεία μαστρωπός".

Γ΄.

Κατά τους αυτούς ως άνω τόπους και χρόνους, ιδίως εν Βόλω

Σελ. 438
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/35/gif/439.gif&w=600&h=91520 Β. Χαρίτος, Παρθεναγωγείο Βόλου

και κατά το έτος 1910, επροκαλέσατε και διηγείρατε εις απείθειαν κατά των καθεστώτων νόμων εις δημοσίας συνελεύσεις και δημοσίους τόπους παρόντων πολλών τους εν Βόλω καπνεργάτας, προτρέψαντες αυτούς εις απεργίας και εκ της τοιαύτης διεγέρσεως και προκλήσεως παρεκινήθησαν τω όντι πολλοί των πολιτών εις απείθειαν.

Δ΄.

Ότι εν Βόλω την 10ην Φεβρουαρίου 1911 εν τω Ανωτέρω Παρθεναγωγείω τω διευθυνομένω υπό του A. Δελμούζου μετά της διδασκαλίσσης Πηνελόπης Χριστάκου καθυβρίσατε δι' ονειδιστικών λέξεων, κινημάτων, χλευασμών και βλασφημιών τον Επίσκοπον Δημητριάδος Γερμανόν προσελθόντα εις επίσκεψιν του Παρθεναγωγείου και ακρόασιν των διδασκομένων εν αυτώ, ήτοι διά λέξεων "βρωμοκαλόγηρον", "έχει την αξίωσιν να του φιλήσωμεν τα βρωμόχειρά του", "άτιμον", "μασκαράν", "πταίω που δεν τον πήρα με τις κλωτσιές", "η προσευχή που ζητεί ο καλόγηρος, είνε αταξία και φαρισαϊσμός". Ως επίσης κατά τον αυτόν μήνα και έτος εν τω καπνοκοπτηρίω και εν καφφενείοις διά των φράσεων "έχω χ... τον Δεσπότην", "το καθήκι που φορεί" και δι' άλλων πλείστων χλευασμών και ύβρεων· η δε προσβολή και ύβρις ως εκ του τόπου, του χρόνου και των μέσων αυτής διήγειρεν ιδίως την κοινήν περιέργειαν και απετείνετο εις πρόσωπον, το οποίον διά την τάξιν είχε δίκαιον ν' απαιτή παρά των υβριστών ιδιαίτερον σέβας και τιμήν.

Ε΄.

Εν Βόλω και εν Αργαλαστή, ως και εν Αλμυρώ, κατά τας αυτάς ως άνω εποχάς εξυβρίσατε διά κινημάτων και ονειδιστικών λέξεων τους λειτουργούς της θρησκείας και εν γένει τον κλήρον, ήτοι εις τους εφημερίους των εν Βόλω Ναών και ιδίως τον A. Πολυμέρου, προσερχομένους προς αγιασμόν κατά τας πρώτας των μηνών, ή προς μετάληψιν ψυχορραγούντων, ως και τον εν Αργαλαστή ιερέα αναγιγνώσκοντα απ' εκκλησίας εγκύκλιον του Πατριάρχου αποκαλούντες τον Πατριάρχην αγύρτην, εν Βόλω δε τας

Σελ. 439
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/35/gif/440.gif&w=600&h=91520 Β. Χαρίτος, Παρθεναγωγείο Βόλου

εικόνας και τον σταυρόν, ον έφερον οι ιερείς "ξύλα", την θείαν μετάληψιν "ψωμί και κρασί που δεν κάνουν Χριστό", "έχω χ... τον δεσπότην", και δι' άλλων παραπλήσιων χλευασμών.

ΣΤ΄.

Ότι κατά τας αυτάς ως άνω εποχάς και πόλεις, ιδίως εν Βόλω και εν τω Ανωτέρω Παρθεναγωγείω, ημποδίσατε ή ηναγκάσατε άλλους δι' απειλών να παρευρίσκωνται εις ιερουργίας της Χριστιανικής θρησκείας, ην πρεσβεύουσιν ή να πανηγυρίζωσι θρησκευτικάς αυτής εορτάς, ήτοι παρημποδίσατε τας μαθητρίας του Παρθεναγωγείου να ποιώσι το σημείον του σταυρού και τας εν τω οίκω Δελμούζου υπηρετρίας Κυρατσιώ Νίτσιου και Κατίναν Καρτσιώτου να μεταβώσιν εις την εκκλησίαν, όπως μεταλάβωσιν ή να νηστεύσωσι κατά τας ημέρας της Μ. Εβδομάδος.

Ζ΄.

Εν τω εν Βόλω Ανωτέρω Παρθεναγωγείω κατά τας αυτάς ως άνω εποχάς προς κοινόν σκάνδαλον και επί σκοπώ να παρασύρητε άλλους διά συμβολικών παραστάσεων και δι' ακολάστων πράξεων διδάσκοντες διά της άνευ βιβλίων λεγομένης "φυσικής μεθόδου" διάφορα μαθήματα, ιδίως φυσικήν ιστορίαν, ανθρωπολογίαν και υγιεινήν, δι' εφαρμογής παραδειγμάτων ή πειραμάτων επί του σώματος των μαθητριών του, εναγκαλιζόμενοι αυτάς, θωπεύσαντες την χείρα της μαθητρίας Ιωαννίδου, διδάσκοντες τον τρόπον καθ' ον γεννώνται τα μαλάκια διά προστριβής της κοιλίας αυτών επί πετρών, προς απόδειξιν του τρόπου καθ' ον συλλαμβάνουν και τίκτουν τα ζώα, επιδεικνύοντες κατά την διδασκαλίαν της ανθρωπολογίας μέλη του σώματος σας, εφαρμόζοντες επί του σώματος των μαθητριών οδηγίας περί προχείρων θεραπευτικών μέσων, προστριβόμενοι οικείως μετ' αυτών εις χιονοπολέμους και εν γένει λέγοντες και εκτελούντες κατά τας ώρας της τοιαύτης διδασκαλίας ή κατά τας εκδρομάς των μαθητριών πράξεις και συμβολικάς παραστάσεις αντικειμένας προς την οφειλομένην ηθικήν συμπεριφοράν απέναντι αυτών κατά την βλάβην των ηθών.

Σελ. 440
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/35/gif/441.gif&w=600&h=91520 Β. Χαρίτος, Παρθεναγωγείο Βόλου

Η΄.

Κατά τους αυτούς τόπους και χρόνους διά ζώσης και εγγράφως δι' αλληλογραφιών, προσκλήσεων και προτροπών προς τα λεγόμενα Εργατικά Κέντρα Λαρίσης, Βόλου και Αλμυρού, οίον των υπ αριθμ. 326, 333, 320, 315 της 31ης Ιανουαρίου 1911, 16 Δεκεμβρίου 1910 και 1ης Δεκεμβρίου 1910 και άλλων, και εγγράφως δι' άρθρων σοσιαλιστικών δημοσιευομένων εις το όργανον του Κέντρου των Εργατών Βόλου και Λαρίσης "Εργάτης" διά της σειράς των φύλλων του, ως και διά ζώσης διά των προκλήσεων "Κάτω οι αρχοντάδες, να μοιράσωμεν τους παράδες των", "κατάρα στην άτιμη Πατρίδα", "Μακάρι νάχαμε δέκα Ζάχους και δέκα Σαράτσηδες να μας ανοίξουν τα μάτια", "ο σταυρός είναι καρμανιόλα", "οι παπάδες λαοπλάνοι", "οι έλληνες είμεθα απόγονοι του Βουλγάρου Κρούμου", και άλλων παραπλησίων προτροπών και προκλήσεων, προσεκαλέσατε και ηρεθίσατε τους πολίτας εις αμοιβαίαν καταφρόνησιν και εχθροπάθειαν".

[Πηγή: A. Δελμούζου, Σαν παραμύθι, 1911, σελ. 5-9].

Σελ. 441
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/35/gif/442.gif&w=600&h=915 20 Β. Χαρίτος, Παρθεναγωγείο Βόλου

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 442
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/35/gif/443.gif&w=600&h=915 20 Β. Χαρίτος, Παρθεναγωγείο Βόλου

ΤΟ ΠΑΡΘΕΝΑΓΩΓΕΙΟ (ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ) ΤΟΥ ΒΟΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ

Δημοσιεύονται εδώ αποσπάσματα ασμάτων, που περιλάμβανε η επιθεώρηση με τίτλο «Το Πανόραμα του Βόλου» των Κ. Νταϊφά και Π. Σταματίου (επιθεώρησις θεατρική εις πράξεις τρεις και με 22 τραγούδια - Μουσική διασκευή Β. Κόντη). Η επιθεώρηση αυτή, που παραστάθηκε για πρώτη φορά από το θίασο της Β. Στεφάνου στο Βόλο στις 27 Ιουλίου του 1911 και επαναλήφθηκε αρκετές φορές, είχε ως θέμα τις περιπέτειες τον Βαΐτση Σπουδαίου, ο οποίος «επί εικοσαετίαν όλην εργασθείς εν Αιγύπτω, αποφασίζει, αφού απέκτησεν αρκετήν περιουσίαν, να αποκατασταθή εις την πατρίδα του» (στο Βόλο). Τα κοινωνικά, πολιτικά γεγονότα και οι προσωπικότητες της πόλης κατά την περίοδο 1910-1911 παρελαύνουν και σατιρίζονται στην επιθεώρηση. Μεταξύ των άλλων παρωδούνται η διδασκαλία και οι καινοτομίες τον Παρθεναγωγείου, το διδακτικό προσωπικό του (βίαια διαλυθέντος τότε) σχολείου, καθώς και οι δραστηριότητες του Εργατικού Κέντρου της πόλης. Ας σημειωθεί ότι ταυτόχρονα με την παράσταση, που έτερπε τους Βολιώτες το καλοκαίρι του 1911, βρίσκονταν σε εξέλιξη οι ανακρίσεις εναντίον του Σχολείου.

Πράξις Γ' —Άσμα 15ο: Παρθεναγωγείον (τρία γνωστά μέλη, συναρμολογηθέντα υπό B. Κόντη)

Σολ,ρε,σολ,λα,ρε. Μας κλείσανε και το σχολειό

ντο, ντο, σι, λα, ντο, σι, σι, σι

Σελ. 443
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/35/gif/444.gif&w=600&h=91520 Β. Χαρίτος, Παρθεναγωγείο Βόλου

Γιατί το βρήκανε πως ήταν μαλλιαρό.

Σολ, ρε, σολ, λα, ρε. Μαθαίναμε και κοπτική

Μι, ρε, ντο, ρε, μι, φα, σολ, ρε, σι.

Κηπουρική και γυμναστική!

Γαλλικά με το τσουβάλι

και τραγούδια μαλλιαρά

Σολωμό, Βαλαωρίτη

και τον κάθε... μασκαρά!!!

Υποδιευθύντρια

Mais ce n'est pas ça

Μαθήτρια

Mais ce n'est pas ça

Βαΐτσης

Τον Ετέμ Πασσά!!!

Μαθήτρια

Au clair de la lune

Mon ami Pierrot

Prêtez nous ta plume

Pour écrire un mot

Notre école est close

Nous n'avons de feu

Ouvrez nous la porte

Pour l'amour de Dieu

Σολ, ρε, σολ, λα, ρε. Δεν κάναμε και προσευχή

Και δεν φιλούμε χέρι για να μας δώση o Δεσπότης την ευχή

Σολ, ρε, σολ, λα, ρε. Μαθαίναμε νεοελληνικά,

Μι, ρε, ντο, ρε, μι, φα, σολ, ρε, σι.

Και όχι γράμματα... σχολαστικά,

Μεταφράσεις των αρχαίων

και μεγάλων τραγωδών

της Λαφίνας το τραγούδι,

Γέρω Δήμου... και λοιπών.

Σελ. 444
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/35/gif/445.gif&w=600&h=91520 Β. Χαρίτος, Παρθεναγωγείο Βόλου

Υποδιευθύντρια

Mais enfants pardon

Μαθήτρια

Une autre chanson

Βαΐτσης

(Άλλην επωδόν)

Μαθήτριαι

Ωραίον βρύζον

Ράι ραμαζάντε

Άνσε βίρε βίρε βάνσε

Γιότα βίρε βίρε βον κλπ. κ.λπ.

(γνωστή παρωδία νηπιώδους παιγνίου)

Άσμα 16ο: Γαλατάς

Γάλα φρέσκο γάλα

Που έρχονται τραχάλα

Παιδιά δασκαλεμένα

Να πάρουν από μένα

Κρύο και παγωμένο

Κι απ' την Αγριά φερμένο

Το πίνουν δεσποτάδες

Δάσκαλοι και Παπάδες

Νηστίσιμο και κρύο

που πήρε το βραβείο

Και μοιάζει σαν το ούζο

Ρωτάτε το Δελμούζο

.......................................................

Συλλαλητήρια πόσα

κάνουμε για τη γλώσσα

Εκεί κ' εγώ πηλάλα

πηγαίνω με το γάλα.

Σελ. 445
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/35/gif/446.gif&w=600&h=91520 Β. Χαρίτος, Παρθεναγωγείο Βόλου

Άσμα 18ο : Εργατικόν Κέντρον

Ανοίγω 'γω Καινούριο Δρόμο μ' ένα Φως

Μα χίλια δυο εμπόδια μπροστά μου

Μου φέρνει ο εχθρός μου ο κρυφός

και μου ματώνει τη μικρή και τρυφερή καρδιά μου.

Εγώ είμαι το Κέντρο τ' αγαθό

Που μόνο την ισότητα γυρεύω

Που μόνον αδελφότητα ποθώ

Και για το δίκηο του φτωχού παντοτεινά δουλεύω!

Ποτέ δεν θα με σκιάξουν η φωνές

Ούτε κι η έρευνες που κάνουν στα αρχεία,

Ούτε κι η επιχορηγήσεις η τρανές,

Που ... έκοψε αυτή η Δημαρχία!

Θαρθή μια μέρα που πολύ ψηλά

'πο 'με θα λάμψη η αλήθεια

Κι αυτοί που σήμερα ο θρόνος των κυλά

Θε να ζητήσουν από μένανε βοήθεια!

[Πηγή: Κ. Νταϊφά - Π. Σταματίου, Το Πανόραμα του Βόλου, εν Βόλω, εκ του τυπογραφείου της εφημ. Θεσσαλία, 1911, σσ. 22-24, και 25-26].

Σελ. 446
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/35/gif/447.gif&w=600&h=91520 Β. Χαρίτος, Παρθεναγωγείο Βόλου

Θ΄.

ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΤΟΥ Α.Δ.Π. ΠΟΥ ΕΠΙΖΟΥΝ

Η αναζήτηση των πηγών της ιστορίας του βολιώτικου Παρθεναγωγείου με οδήγησε στις μόνες ζωντανές (κυριολεκτικά και μεταφορικά) μάρτυρες της σχολικής ζωής και της λειτουργίας του Σχολείου, τις μαθήτριες που φοίτησαν σ' αυτό. Η μαρτυρία τους, άμεση και προσωπική, πίστευα ότι θα ήταν πολύτιμη. Εξ ίσου πολύτιμη θα ήταν η μαρτυρία —η προφορική πάντοτε— των άλλων πρωταγωνιστών τον Σχολείου· όμως όλοι τους είχαν πεθάνει όταν άρχισε η σχετική έρευνα, η οποία επομένως βασίστηκε μόνο στα γραπτά τεκμήρια.

Η αναζήτηση των παλιών μαθητριών του Παρθεναγωγείου και η συγκατάθεσή τους να μου αφηγηθούν τις αναμνήσεις τους υπήρξε μακρά και επίπονη. Τελικά κατόρθωσα να συναντήσω έξι από τις άλλοτε μαθήτριες του Α.Δ.Π. και να καταγράψω στο μαγνητόφωνο τις αφηγήσεις τους.

Γενικό χαρακτηριστικό των συνεντεύξεων αυτών υπήρξε η δυσκολία να θυμηθούν οι σεβάσμιες συνομιλήτριές μου με ακρίβεια τα καθέκαστα του Σχολείου τους. Τούτο εύκολα εξηγείται από την απόσταση του χρόνου, που αδυνάτισε τη μνήμη τους, αλλά και επειδή οι τέσσαρις απ' αυτές εμαθήτευσαν μόνο στην Α' τάξη του A.Δ.Π. (που λειτούργησε μόνο πέντε —περίπου— μήνες, κατά τη διάρκεια του τελευταίου σχολικού έτους της λειτουργίας του: 1910-11) και επομένως απεκόμισαν ελάχιστες μόνο εμπειρίες από τα πρόσωπα και τα πράγματα του Σχολείου. Πρέπει επίσης να επισημανθεί ότι διατηρούνται ακέραιες οι επιφυλάξεις που συνεπάγεται η χρήση της προφορικής μαρτυρίας για την εξαγωγή

Σελ. 447
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/35/gif/448.gif&w=600&h=915 20 Β. Χαρίτος, Παρθεναγωγείο Βόλου

βάσιμων συμπερασμάτων. Η απόσταση τον χρόνου, η μικρή συμμετοχή στα γεγονότα και οι αλλοιώσεις που επέφεραν οι μετέπειτα εμπειρίες και οι κρίσεις των τρίτων δικαιολογούν τις επιφυλάξεις. Ωστόσο η προφορική μαρτυρία των μαθητριών του A.Δ.Π. είναι πολύτιμη: οι συνεντεύξεις τους προσφέρουν χαρακτηριστική αμεσότητα για πρόσωπα και γεγονότα.

Συνεντεύξεις με παλιές μαθήτριες του βολιώτικου Σχολείου έχουν ήδη δημοσιεύσει: ο δημοσιογράφος Γ. Φάτσης στην εφημερίδα «Το Βήμα» (1976) με τις κ.κ. Δημ. Θεοδωρίδου-Τσουδερού και Φαίδρα Αδαμίδου-Κούτρα, η δημοσιογράφος Α. Ψιλοπούλου στο περιοδικό «Πάνθεον» (1984) με τις κ.κ. Αλκ. Σπηλιωτοπούλου-Αντωνοπουλου και Ελ. Λερωμένου-Μπαδράβου, και εγώ στην εφημερίδα «Θεσσαλία» Βόλου (1976) με τη Σεβ. Ιωαννίδου-Χατζάκου. Επίσης πολύ ζωντανή υπήρξε η παρουσία της κ. Α. Σπηλιωτοπούλου-Αντωνοπούλου στην τηλεοπτική εκπομπή «Προσωπογραφίες» της ΕΡΤ 2 (22-12-1982), την αφιερωμένη στον Αλ. Δελμούζο.

Οι μαθήτριες των οποίων πήρα —και δημοσιεύω αποσπάσματα— μαγνητοφωνημένες συνεντεύξεις είναι οι εξής: 1. Σεβαστή Ιωαννίδου, κόρη του δικηγόρου Ιω. Ιωαννίδη, χήρα Α. Χατζάκου, μαθήτρια της Α' τάξης τον Α.Δ.Π. το 1910-11. Η συνάντησή μας έγινε στο Βόλο (25-10-1976). Η Σ. Ιωαννίδου-Χατζάκου πέθανε το Νοέμβριο του 1984. 2. Κλεοπάτρα Γιαρέντη, κόρη του υπαλλήλου Αν. Γιαρέντη, ορφανή από πατέρα ήδη κατά την περίοδο που φοιτούσε στο Α.Δ.Π., στην Α' τάξη το 1909-10 και στη Β' τάξη το 1910-11. Η συνάντηση έγινε στο Βόλο (18-4-1979). Η Κλ. Γιαρέντη πέθανε στις 3-11-1979. 3. Σοφία Πάντου, κόρη τον εμπόρου Αθ. Πάντου, χήρα Γκόλια, μαθήτρια της Α' τάξης τον Α.Δ.Π. το 1910-11. Η συνάντηση έγινε στο Βόλο (17-4-1979). 4. Βασιλική Δούκα, κόρη του ιδιοκτήτη βουστασίου Δημ. Δούκα, χήρα Δ. Κόττα, μαθήτρια της Α' τάξης το 1910-11. Η συνάντηση έγινε στο Βόλο (5-5-1979). Η Β. Δούκα-Κόττα πέθανε τον Απρίλιο τον 1983, 5. Σοφία Μιχοπούλου, κόρη του εμπόρου Απ. Μιχόπουλου, χήρα 

Σελ. 448
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/35/gif/449.gif&w=600&h=91520 Β. Χαρίτος, Παρθεναγωγείο Βόλου

Χριστοδούλου, μαθήτρια της Α' τάξης του Α.Δ.Π. το 1910-11. Η συνάντηση έγινε στα Άνω Λεχώνια (6-1-1981). 6. Ελένη Λερωμένου, κόρη του κτηματία Νικ. Λερωμένου, χήρα Ιω. Μπαδράβου, μαθήτρια και των τριών τάξεων τον Α.Δ.Π. (1908-1911). Η συνάντηση έγινε στην Αθήνα (3-10-1986). Η κ. Λερωμένου-Μπαδράβου έχει εκδόσει βιβλίο, με τίτλο "Από την ζωήν μου", το 1984, όπου περιέχονται αναμνήσεις και από τη μαθητική της ζωή.

Τα αποσπάσματα των συνεντεύξεων παρατίθενται καταταγμένα σε υποθέματα, όπως δηλώνουν οι επικεφαλίδες τους: Για να αποκατασταθεί ο ελλειμματικός προφορικός λόγος, προσπάθησα, με φράσεις και λέξεις σε παρενθέσεις, να συμπληρώσω τα κενά και τα ασαφή.

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ ΑΔ.Π.:

Σ. Ιωαννίδoυ: "...Δεν ήθελα να πάω, όχι εγώ δηλαδή, οι γονείς μου δεν ήθελαν· ο πατέρας μου ήθελε, αφού τελείωσα το δημοτικό σχολείο, να βάλει καθηγητάς... τέλος πάντων να μορφωθώ. (Εννοεί o πατέρας της προτιμούσε τα ιδιωτικά μαθήματα με οικοδιδάσκαλο). Αλλά η νύφη του πατέρα μου (πρόκειται για την Φιλ. Ιωαννίδου, μέλος της Εφορείας του Α.Δ.Π.), μορφωμένη πολύ, από την Πόλη, θεωρούσε κατά κάποιο τρόπο προσβολή να μην πάει η ανηψιά της εις το Παρθεναγωγείο. Δεν ξέρω για ποιον λόγο, τώρα δεν μπορώ να θυμηθώ, ο πατέρας μου δεν ήθελε να με στείλει σ' αυτό το Παρθεναγωγείο· εν τέλει πήγα τη επιμονή της θείας...".

Κ. Γιαρέντη: "...Η μητέρα μου, καίτοι δεν ήξερε γράμματα, ήθελε τα γράμματα, ήθελε την πρόοδο. Έμαθε λοιπόν πως είναι ένα σχολείο καινούριο. -Εκεί θα πας, (της είπε)".

Σ. Πάντου: "...(Μ' έγραψαν στο Α.Δ.Π.) διότι δεν υπήρχαν άλλα σχολεία. Έπρεπε να πάω στο σχολείο αρρένων (Ελληνικό, ή Γυμνάσιο). Ο πατέρας μου ήταν παλαιών αρχών εκείνα τα χρόνια και δεν ήθελε να φοιτώ με τ' αγόρια... Ήρθε (λοιπόν μια

29

Σελ. 449
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/35/gif/450.gif&w=600&h=91520 Β. Χαρίτος, Παρθεναγωγείο Βόλου

μέρα) ο κ. Σαράτσης και του λέει: -Να τη φέρεις την κόρη σου στο Παρθεναγωγείο, που είναι ωραίο. Κι ο πατέρας εκτιμούσε τον κ. Σαράτση...(κι έτσι μ' έγραψε στο Α.Δ.Π.)".

Β. Δούκα: "... (Γράφτηκα στο Α.Δ.Π.) γιατί το άλλο σχολείο ήταν με τ' αγόρια και δεν πήγα σ' εκείνο... Δεν υπήρχε τότε άλλο σχολείο" (εννοεί μέσης βαθμίδας για κορίτσια).

Ε. Λερωμένου: "...Ιδρύθηκε το σχολείο αυτό... Ήρθε o θείος μου, ο Χατζηβασίλης (=καθηγητής, φίλος του Δ. Σαράτση) και μας έλεγε: Φτιάχνουμε ένα σχολείο. Θα ευχαριστηθούνε όλος ο κόσμος... Τα κορίτσια που να πάν; Δεν υπήρχε άλλο σχολείο (εννοεί δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης). Στις καλόγριες έπρεπε να παν... Μόλις άνοιξε το σχολείο (=το Α.Δ.Π.)... τα κορίτσια ήρθαν από την έκτη τάξη του Δημοτικού. Τι να κάνουν; Να μη μάθουν άλλα γράμματα;..."

ΔΑΣΚΑΛΟΙ - ΜΑΘΗΜΑΤΑ:

Σ. Ιωαννίδου: "...Το Δελμούζο δεν τον είχαμε σε κανένα μάθημα" εγώ μάλιστα δεν τον γνώριζα ούτε κατά πρόσωπον... την Seurin δεν τη θυμάμαι... Τη Χριστάκου, αυτή ναι, τη θυμούμαι, μας έκανε Ελληνικά. ...Και τον Βανάκο, ήταν (καθηγητής) στα Μαθηματικά και στη Φυσική..."

Σ. Πάντου: "...Εγώ είχα καθηγήτρια την κυρία Χριστάκου στα Ελληνικά. Είχα την Seurin στα γαλλικά... κι ένας που δεν τον θυμούμαι μας έκανε κηπουρική... Τον κ. Δελμούζο δεν τον είχα· είχε τις μεγαλύτερες τάξεις".

Β. Δούκα: "...Είχαμε έναν... δεν θυμούμαι... μια δασκάλα θυμούμαι και έναν που έρχονταν και μας έκανε... Τον Δελμούζο; -Όχι... Μαθήματα είχαμε μαθηματικά, ανάγνωση, γαλλικά...".

Σ. Μιχοπούλου: "...Εγώ θυμούμαι τη ζωγραφική... βγαίναμε έξω στην αυλή, βλέπαμε τη λεμονιά με τα φύλλα τα ξερά, παίρναμε ένα μολύβι και σκιτσάραμε, το θυμούμαι αυτό...".

Κ. Γιαρέντη: "...Τον Δελμούζο, βέβαια τον είχαμε (καθηγητή),

Σελ. 450
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/35/gif/451.gif&w=600&h=91520 Β. Χαρίτος, Παρθεναγωγείο Βόλου

την Χριστάκου, τον Τσαμασφύρα... Γυμναστική κάναμε... γράφαμε εκθέσεις ...είχαμε και βιβλία βέβαια...".

Ε. Λερωμένου: "...Καθηγητάς είχαμε από το Γυμνάσιο. Όλα τ' αδέλφια μου μ' έλεγαν ότι (εκεί) τους μάλωναν, ότι τους κτυπούσαν... (Αντίθετα) σ' εμάς ήταν ευγενείς... Ο Δελμούζος ήταν πολύ καλή ψυχή... Είχαμε μαθηματικό τον Τσαμασφύρα... Ο Τσαμασφύρας μάς δίδασκε (και) Φυσική. Από την Σκιάθο ήτανε, ψηλός... Την Ευφροσύνη (= Κουτσοπούλου, την καθηγήτρια οικοκυρικών κατά την α' χρονιά) θυμούμαι... Παίρναμε τα μέτρα... για ζιπουνάκια, κομπινεζόν, ωραία κάναμε... (Στα γαλλικά) πρώτα είχαμε τη Verguet, κατόπιν τη Seurin. Αυτή μας είχε φέρει πολύ ωραία βιβλία, κόκκινα, σαν μεταξωτά, με χρυσά γράμματα... Ξέρω (μέχρι τώρα) απ' έξω τα γαλλικά. Τα θυμούμαι όλα. Στα γαλλικά είχαμε βιβλία· στα άλλα (μαθήματα) δεν είχαμε..."

ΣΧΟΛΙΚΗ ΖΩΗ KAI AΛΛA ΓΕΓΟΝΟΤΑ:

Ε. Λερωμένου: "Τον Σαράτση τον είχαμε στην Υγιεινή. (Κάποτε) είπε: "Ποια θα ξαπλώσει κάτω, να κάνουμε ένα πείραμα;" Οι μεγαλύτερες (στην ηλικία κοπέλες) δεν πήγαιναν. Είπα: "Εγώ!"... Ξάπλωσα σ' ένα χαλί. (Εφαρμόζαμε) την τεχνητή αναπνοή: μια μαθήτρια με τ' άσπρο μαντήλι -την έβαλε o κ. Σαράτσης, o γιατρός, της έλεγε τι θα κάνει- και έβγαλε τη γλώσσα με το μαντήλι τ' άσπρο για να πάρω αέρα, δηλ. παρίστανα ότι λιποθύμησα...

Πηγαίναμε περίπατο από την Ανάληψη (=την εκκλησία στο βόρειο άκρο του Βόλου), από κάτι στενάκια. Και κάθονταν οι γυναίκες έξω με τις καρέκλες τους. Μας πήγαινε ο δάσκαλος, το σχολείο από εκεί... Αυτές φώναζαν: "Κοίτα σχολείο, να μην είναι στη σειρά (=γραμμή) τα κορίτσια, να είναι όλες μαζί!".

Σ. Ιωαννίδου: ".......Δεν έβλεπα τότε, έστω και μικρή που ήμουν 12-13 χρονών, έναν σεβασμό των καθηγητών, (επικρατούσε) μια αμέλεια... Μας έβαζαν και παίζαμε φουτ-μπωλ (!), πράγμα το οποίον στην εποχή τη δική μας ήταν άγνωστο για τα

Σελ. 451
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/35/gif/452.gif&w=600&h=91520 Β. Χαρίτος, Παρθεναγωγείο Βόλου

κορίτσια. Έπειτα είχαμε μια ασχολία· να φτιάχνουμε κήπους, να σκαλίζουμε τον κήπο... Και θυμούμαι κάποτε -ε, παιδί καθώς ήμουνα από καλή οικογένεια, θυμούμαι που με το σκάλισμα εκείνο έκοψα το χέρι μου... μάτωσε το χέρι μου κι ώσπου να τρέξουν, με είδε ο καθηγητής (ο Γ. Βανάκος) και λέει: "A! ώσπου να παντρευτείς θα σου περάσει!" Αυτό είπε εκείνος, αλλά εμείς είμεθα αλλιώς μαθημένα παιδιά, μαθημένα από συντηρητική οικογένεια, μορφωμένος o πατέρας μου, και το θεωρήσαμε κάπως έξω του κανόνος...

Δεν εγνώριζαν το όνομα του καθενός παιδιού. Θυμούμαι κάποτε σ' ένα μάθημα, φυσική, δεν είχα διαβάσει... Πήγα στο τελευταίο θρανίο, κι όταν φώναξε το όνομά μου, είπα "απούσα"! Απούσα είπα, απούσα το έγραψε... άρα δεν έδιναν προσοχή στα παιδιά... Εκθέσεις κάναμε και όλα τ' άλλα μαθήματα, αλλά μας έβαζαν βαθμούς, χωρίς να τους ξέρουμε, ούτε στους γονείς μας έλεγαν τη βαθμολογία· δεν κλήθηκαν (οι γονείς) ποτέ (στο σχολείο)... Προσευχή ποτέ δεν κάναμε, πάντως κάναμε θρησκευτικά. Η αυλή είχε λουλούδια· τα καλλιεργούσαμε εμείς· μας είχαν δώσει παρτεράκια, κομματάκια-κομματάκια, και κάθε μία (μαθήτρια) καλλιεργούσε τον κήπο της...".

Σ. Πάντου: "...Μας εδίδασκαν ν' αγαπάμε τη φύση πολύ, γι' αυτό κάναμε κηπουρική. Πηγαίναμε περίπατο στον Άναυρο, μας πήγαινε η καθηγήτρια Seurin. Μας έλεγε πώς λέγεται ο ουρανός, η θάλασσα, όλα αυτά... μας μιλούσε γαλλικά. Εγώ δεν πήγα εκδρομή, δεν πρόλαβα να πάω· οι μεγαλύτερες τάξεις... δεν ξέρω... Τι φορούσαμε; -Ποδιές... και φορέματα να φορούσαμε δεν ήταν ορισμένο, αποκλειστικό για το σχολείο... φορούσαμε ό,τι θέλαμε... Στην τάξη καθόμαστε στα θρανία. To σπίτι (όπου στεγαζόταν το Α.Δ.Π.) ήταν τριώροφο, δεξιά κι αριστερά ήταν ο κήπος, εμείς κάναμε μάθημα στον πρώτο όροφο· το κάτω ήταν ημιυπόγειο. Απέναντι παίζαμε, εκεί είχε τον κήπο... φυτεύαμε τα παρτέρια. Κάθε τάξις είχε το παρτέρι της και φυτεύαμε λουλούδια της εποχής... Ο καθηγητής της γυμναστικής μάς δίδασκε και την κηπουρική... Ίσως σήμερα στα σχολεία το πρώτον

Σελ. 452
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/35/gif/453.gif&w=600&h=91520 Β. Χαρίτος, Παρθεναγωγείο Βόλου

κάνουν προσευχή στην αυλή. Τότε δεν γινόταν. Μπαίναμε στην τάξη, ερχόταν o καθηγητής κι αρχίζαμε το μάθημα...".

Β. Δούκα: "...Στο σχολείο είχαμε εργόχειρα, κεντούσαμε... Δε θυμάμαι να μας πουν σ' αυτό το διάστημα κανένα άσχημο λόγο, ούτε δάσκαλος ούτε δασκάλα... Μουσική μαθαίναμε, τραγουδούσαμε... δε θυμάμαι, να τραγουδούσαμε άσχημα τραγούδια... θυμάμαι μια φορά ένας κύριος που ήρθε (στο σχολείο) και μας είπε να μη βάζετε αρώματα χωρίς να πλένεστε (!), αυτό το θυμάμαι..."

Σ. Μιχοπούλου: "...Εκδρομές (πηγαίναμε) πολλές, όλο στη φύση· στην Άλλη Μεριά, όπου νάναι, εκδρομές πολλές... (Οι κάτοικοι, που έβλεπαν τις μαθήτριες του Α.Δ.Π. στους περιπάτους) έλεγαν: -Τα κορίτσια του Δελμούζου!... Ακόμα και στο Καρναβάλι είχαν ένα όχημα με τα κορίτσια του Δελμούζου με τις ποδιές τις μπλε...".

ΓΛΩΣΣΑ:

Σ. Ιωαννίδου: "...Μιλούσαν τότε, όχι τη δημοτική που μιλάμε τώρα, μια γλώσσα την οποία αποκαλούσαν "μαλλιαρή"... Ήταν κάτι διαφορετικό, μιλούσαν μια ιδιαίτερη γλώσσα, ήταν το εντελώς αντίθετο απ' ό,τι διδασκόμαστε στα άλλα σχολεία... Ήταν ένα "μοντέρνο" σύστημα... Και φαίνεται ότι αυτά δεν άρεσαν στον πατέρα μου... ούτε και σε μένα άρεσαν...".

Σ. Πάντου: "...Η κυρία Χριστάκου μας έκανε Ελληνικά. Μας έλεγε να γράφουμε εκθέσεις... Όπως μιλάτε, γράψετε τι κάνατε χθες, από την ώρα που ξυπνήσατε, το πρόγραμμά σας. Θα το γράφετε όπως μιλάτε... Εγώ μάλιστα της είπα: Θα γράψουμε "βάζουμε τα παπούτσια μας, όχι τα υποδήματά μας;". Λέει: Τα παπούτσια μας, όπως το λέτε... (Διαφορές μεταξύ δημοτικού και Α.Δ.Π.)... στη διδασκαλία όχι, ούτε στη γραμματική· μόνο που μας έλεγαν να γράφουμε στην καθαρεύουσα βέβαια, ενώ σ' αυτό (το Α.Δ.Π.) γράφαμε στην απλή γλώσσα, στη δημοτική, όπως μιλούμε...".

Κ. Γιαρέντη: "...Το Δελμούζο τον θυμάμαι... Δίδασκε

Σελ. 453
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/35/gif/454.gif&w=600&h=91520 Β. Χαρίτος, Παρθεναγωγείο Βόλου

μαλλιαρά, όχι τόσο μαλλιαρά όπως είναι τώρα (!), αλλά μια γλώσσα να την καταλαβαίνεις, να μη δυσκολεύεσαι να την καταλάβεις... Δεν είχαμε αυτήν την καθαρεύουσα, όπως είχαμε άλλοτε, όπως την ήθελαν (λ.χ. στο δημοτικό σχολείο)...  εμείς στο σχολείο μιλούσαμε την καθομιλουμένη...».

E. Λερωμένου: «... Ποια γλώσσα γράφαμε (στο σχολείο); —Να, όπως μιλούσαμε. Τις εκθέσεις βέβαια στην καθαρεύουσα. Όπως ξέραμε τα γράφαμε...».

ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΓΕΡΜΑΝΟΥ ΣΤΟ Α.Δ.Π. (10.2.1911):

Σ. Ιωαννίδου: «...Θυμούμαι κάποτε ήρθε ο Πανιερώτατος, τον οποίον κατά κάποιο τρόπο τον πρόσβαλαν... και έκτοτε το σχολείο έκλεισε. Μεταχειρίστηκαν πολύ άσχημα τον Δεσπότη. Μας έκανε κι εμάς εντύπωση με τον τρόπο που τον υπεδέχθησαν εκεί· και εξωργίσθη (ο Δεσπότης) και έφυγε... Τον προσέβαλαν, (τον δέχτηκαν) χωρίς τον απαιτούμενο σεβασμό που ώφειλαν στο πρόσωπό του.. Αυτά (δηλ. όσα συζήτησαν οι άνθρωποι του A.Δ.Π. με το Δεσπότη) ελέχθησαν στο γραφείο, όχι ενώπιον όλων. Τι ελέχθη εκεί δεν ξέρω, αλλά έγινε μια φασαρία τότε και αμέσως το σχολείο το έκλεισαν...».

Σ. Πάντου: «...Τότε ήρθε ο Σεβασμιώτατος και εκείνη τη μέρα κατά σύμπτωση εγώ απουσίαζα από το σχολείο... (Έμαθα ότι) δεν τον εδέχθησαν καλά, δεν του άνοιξαν την κυρία είσοδο και πήγε από την πίσω μεριά, κι έγινε το επεισόδιο, είπανε ότι ήταν άθρησκοι. Από εκείνη την ημέρα έκλεισε το σχολείο...».

Σ. Δούκα: «...Είπαν ότι ήρθε o Δεσπότης κι έκανε μια παρατήρηση ξέρω εγώ... και έκλεισε το σχολείο... ούτε μας είπαν εμάς τίποτε, δεν μας δώσαν λογαριασμό, ούτε ακούσαμε τίποτε... Είμασταν στο διάλειμμα και παρουσιάστηκε ο Δεσπότης· είπαν: Ο Δεσπότης... πήγε στο γραφείο... Δεν ξέρω...».

Σ. Μιχοπούλου: «...Ήρθε ο Δεσπότης στο σχολείο χωρίς να ξέρουμε, ήρθε κι έκανε έναν έλεγχο, διότι ο Δελμούζος ήταν μαλλιαρός».

Σελ. 454
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/35/gif/455.gif&w=600&h=91520 Β. Χαρίτος, Παρθεναγωγείο Βόλου

Κ. Γιαρέντη : "...(ο δεσπότης) αυτός ήταν ο βασικός εχθρός! Ήρθε στο σχολείο από την πίσω πόρτα, άνοιξε και μπήκε μέσα... άρχισε και γύριζε (από δω κι από κει), τα γύριζε όλα, (φώναζε) -Άθεοι, άθεοι!... Έγινε σούσουρο μεγάλο. Άρχισαν να γράφουν οι εφημερίδες: -Πρέπει να φύγει (ο Δελμούζος), να διαλυθεί το σχολείο, να γλυτώσει η πόλη του Βόλου από έναν μαλλιαρό... Ο δεσπότης τα διέδωσε, o δεσπότης τα έκανε όλα αυτά...".

Ε. Λερωμένου: "...Ο δεσπότης μάς τα χάλασε. Να με συγχωρήσει ο Θεός, δεν κάνει να λέμε, αλλά αυτή είναι η αλήθεια. Ενώ έρχονταν συχνά (στο Σχολείο o μητροπολίτης Γερμανός) από την καλή πόρτα... Οι καθηγηταί τον άνοιγαν, προχωρούσε... Τότε (=στις 10 Φεβρουαρίου 1911) μπήκε από τη σκάλα της υπηρεσίας. Τον δέχτηκε η καθηγήτρια (η Χριστάκου). Του φίλησε το χέρι, του είπε: -Καθείστε! Να διακόψουμε; Τι μάθημα θέλετε ν' ακούσετε;... (Ο Δεσπότης) της λέει: -Θρησκευτικά. Μόλις άκουσε Θρησκευτικά... Αυτός τώρα... είχε ακούσει πολλά από τον Κούρτοβικ, ότι έπινε γάλα τη Μ. Παρασκευή o Δελμούζος. (Αλλά) αυτός είχε πεθερά άρρωστη κι είχε μικρό παιδί. Ο δεσπότης μας δεν έπρεπε να κάνει όλα αυτά. Δεν του ταίριαζε. Τι είδες, κύριε; Έρχεσαι και σε δέχονται, σε περιποιούνται οι καθηγηταί... Ο Κούρτοβικ τα 'κανε όλα...".

Ο "ΑΘΕΪΣΜΟΣ" ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ:

Σ. Ιωαννίδου: "... Όπως μας έλεγαν τα θρησκευτικά, δεν μας τα εδίδασκαν καλά. Προσέβαλαν τον Δεσπότη· το θεωρούσαν αυτό ηθικό. Δεν εδίδασκαν στα παιδιά για τη θρησκεία... Έλεγαν πολλοί ότι μιλούσαν για αθεϊσμό εκεί, δεν τηρούσαν τα θρήσκα...".

Σ. Πάντου: "...Περί θρησκείας δεν έτυχε ν' ακούσω... Τον κατηγόρησαν όμως το Δελμούζο όλοι έπειτα... Γιατί; δεν μπορώ να καταλάβω. Μάλιστα εξεπλάγην... -Τι είναι αυτά που γράφουν; (έλεγα)... Δεν εδίδασκε κατά της θρησκείας τίποτε. Ίσως

Σελ. 455
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/35/gif/456.gif&w=600&h=91520 Β. Χαρίτος, Παρθεναγωγείο Βόλου

γιατί (μιλούσαν) τη δημοτική και η δημοτική τούς φαινόταν όχι καλή, ίσως αυτό. Τι άλλο;...".

Β. Δούκα: "... Όχι, δεν είδαμε τίποτε, ούτε κανένας μάς είπε μην πάτε στην εκκλησία, δεν μας είπαν τίποτε. Προσευχή κάναμε...".

Σ. Mιχoπούλου: "... Έλεγαν τότε ότι o Δελμούζος ήταν μαλλιαρός, άθεος και ούτε παπάδες ήθελε ν' ακούσει, ούτε κανένα...".

Κ. Γιαρέντη: "...Τα έκανε όλα αυτά o δεσπότης με την κλίκα του... Για τον Σαράτση έλεγαν ότι ήταν άθεος, αλλά δεν έδειξε τίποτε, εγώ δεν κατάλαβα τίποτε... Και για τον Δελμούζο έλεγαν, για όλο το σχολείο. Αλλά δεν ήταν άθεοι, πρέπει να επιμείνετε πως δεν ήταν άθεοι καθόλου... Μόνο ο δεσπότης τα διέδωσε..".

Ε. Λερωμένου: "... Έπειτα έλεγαν ότι δεν κάναμε προσευχή το πρωί. Δεν θυμάμαι. Θυμάμαι ένα απόγευμα, (όταν) χτύπησε ο εσπερινός (=η καμπάνα του εσπερινού)... και πού ν' ακούσεις εσπερινό; Από τη Μεταμόρφωση, ή από τον Άγιο Νικόλαο; Εκεί που είμασταν εμείς... στην πλατεία Ελευθερίας (εννοεί ότι ήταν δύσκολο ν' ακουστεί η καμπάνα από τους ναούς που βρίσκονται, σε αρκετή απόσταση από το σημείο, όπου βρισκόταν το Σχολείο)... Την ώρα που κάνει εσπερινό μια (μαθήτρια) σηκώθηκε και προσκύνησε (=σταυροκοπήθηκε). Εγώ δεν τ' άκουσα, ήταν στη Β' τάξη. (Διαδόθηκε ότι o Δελμούζος στη μαθήτρια) είπε: Δεν προσκυνούν (την ώρα του μαθήματος). Τα 'λεγα στον μπαμπά μου, (κι εκείνος μου απάντησε:) -Τι να προσκυνήσεις; Μήπως εγώ σας λέω, όταν κεντάς, σας λέω ποτέ προσκυνάτε; Τι να το κάνεις το προσκύνημα; Απ' αυτού φαίνεται ο Θεός;... Κι αν έκανε την παρατήρηση o καθηγητής, έπρεπε να κάνουν τόση φασαρία;..." [να σημειωθεί ότι o πατέρας της Ε. Λερωμένου όπως αφηγείται η ίδια, υπήρξε πολύ θρήσκος και αυστηρός τηρητής των θρησκευτικών καθηκόντων].

Σελ. 456
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Το Παρθεναγωγείο του Βόλου, Β΄
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 437
    20 Β. Χαρίτος, Παρθεναγωγείο Βόλου

    Ζ΄

    Το ΚΑΤΗΓΟΡΗΤΗΡΙΟ ΤΩΝ "ΑΘΕΪΚΩΝ"

    "Κατηγορείσαι ήδη, ότι μετ' άλλων υπό κοινού συμφέροντος κινούμενοι συναποφασίσατε και μετέπειτα προχωρήσαντες εις παρομοίαν συμφωνίαν συνεργήσαντες προ και επί των πράξεων την εκτέλεσιν των επομένων πράξεων και ένεκα ταύτης συνομολογήσαντες προς αλλήλους αμοιβαίαν συνδρομήν διά την εκτέλεσιν αυτών και εις τας κάτωθι μνημονευομένας πόλεις και εποχάς οτέ μεν από κοινού, οτέ δε ανά ομάδας, οτέ δε και κατ' ιδίαν έκαστος.

    Α΄.

    Ότι διά διαφόρων τρόπων ήτοι: α) διά ζώσης, τουτέστι δι' ομιλιών, διδασκαλιών και διαλέξεων δημοσία γενομένων κατά διαφόρους ημέρας από του Σεπτεμβρίου του 1908, ήτοι από της συστάσεως εν Βόλω του Εργατικού Κέντρου, ως και κατά διαφόρους ημέρας των δύο επομένων ετών, μέχρι τέλους Μαρτίου του 1911 κατ' επανάληψιν και εν Βόλω και εν Αργαλαστή και εν Λαρίση και Αλμυρώ, ιδίως εντός του Εργατικού Κέντρου Βόλου και Λαρίσης, εν τω προτύπω Παρθεναγωγείω και εν τω καπνοκοπτηρίω Βόλου, β) εγγράφως διά διαδόσεων εντύπων φυλλαδίων διαδιδομένων μεταξύ των εργατών και μαθητριών αναπτυσσόντων αθεϊκάς και αναρχικάς δοξασίας, ήτοι των υπό τους τίτλους "Κάτω τα είδωλα", "Κατήχησις των εργατών", "Από την ζωήν των βασανισμένων" εξεφράζετε εις πρόσκομμα άλλων με τρόπον προσβάλλοντα το οφειλόμενον σέβας προς τον Δημιουργόν του παντός κηρύξαντες και εκφράσαντες τοιαύτας αρχάς, δόξας ή φρονήματα, αντιβαίνοντα εν γένει εις τας βάσεις της θρησκείας